Jaarstukken 2022.pdf

Inhoudsopgave jaarstukken 2022 Jaarverslag ....................................................................................................................................... 6 Aanbieding en wetenswaardigheden ............................................................................................... 8 Financiële afsluiting .......................................................................................................................... 9 Samenstelling van het bestuur ....................................................................................................... 12 Programmaverantwoording ............................................................................................................ 13 Programma 1 Ruimte ..................................................................................................................... 15 Programma 2 Sociaal domein ........................................................................................................ 23 Programma 3 Bedrijfsvoering ......................................................................................................... 37 Paragraaf Bedrijfsvoering ...............................................................................................................

43 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 48 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................ 51 Paragraaf Financiering ................................................................................................................... 54 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 57 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................... 59 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................ 64 Paragraaf Corona ........................................................................................................................... 68 Paragraaf Wet open overheid ........................................................................................................ 73 Jaarrekening ................................................................................................................................... 74 De balans per 31 december ...........................................................................................................

75 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .................................................................... 77 De toelichtingen .............................................................................................................................. 78 Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling ..................................................................... 78 Toelichting op de balans per 31 december 2022 ........................................................................... 82 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ............................................. 94 Begrotingswijzigingen 2022 ............................................................................................................ 95 Programma 1 Ruimte ..................................................................................................................... 96 Programma 2 Sociaal Domein ..................................................................................................... 100 Programma 3 Bedrijfsvoering ....................................................................................................... 104 Incidentele baten en lasten en structurele mutaties op de reserves ............................................

108 Algemene Dekkingsmiddelen ....................................................................................................... 110 Onvoorzien ................................................................................................................................... 111 Analyse begrotingsafwijking en begrotingsrechtmatigheid .......................................................... 112 Stand van zaken kredieten ........................................................................................................... 113 Bijlage Single information, Single audit (SiSa) ............................................................................. 114 Het overzicht van baten en lasten per taakveld ........................................................................... 124 Het verdelingsprincipe van de taakvelden over de programma's ................................................ 125 Controleverklaring ........................................................................................................................ 126 Vaststellen en bestemming rekeningsaldo ................................................................................... 127 Lijst met gebruikte afkortingen ..................................................................................................... 128

Jaarverslag

Aanbieding en wetenswaardigheden ‘Na alle plussen en minnen, de toekomst met versterkte reserves beginnen’

In de jaarstukken over 2022 ligt de focus zoals gebruikelijk op de verantwoording over het afgelopen jaar. En gaat het over inhoud en financiën. Een bewogen jaar, dat wereldwijd gebukt ging onder de gevolgen van de Russische invasie in buurland Oekraïne die begon in de vroege ochtend van 24 februari 2022. Net na het schrappen van de laatste lockdown maatregelen, volgde een crisis met enorme humanitaire, sociale, economische en militaire gevolgen, waarvan het einde helaas nog niet in zicht is. Ook onze gemeente nam, net als andere gemeenten en vele particulieren, haar verantwoordelijkheid in het opvangen en helpen van vluchtelingen uit het zwaar getroffen land. Op een gegeven moment werden in Aalten ongeveer 100 burgers uit Oekraïne opgevangen, eind december 2022 was dit aantal gedaald naar 80 mensen. Economisch resulteerden met name de sterk gestegen energieprijzen in een record inflatie over 2022 van 10%. De Europese Centrale Bank trachtte het inflatiespook te temmen met meerdere renteverhogingen. Vele huishoudens kregen het zwaar om financieel het hoofd boven water te houden. In oktober 2022 paste de gemeenteraad de inkomensgrens aan van 120% naar 130% met daarboven een draagkrachtberekening om meer inwoners in aanmerking te laten komen voor de energietoeslag.

In contrast met deze negatieve ontwikkelingen staat een fors positief resultaat van de gemeente Aalten over 2022: onder aan de streep een voordeel van € 1.378.180. Een stevig bedrag dat de algemene reserve meer body kan geven om alle toekomstige uitdagingen beter het hoofd te kunnen bieden. Waar bij het opstellen van de Najaarsnota 2022 al op een voordelig resultaat van ruim vier ton werd gerekend, werd dit voordeel door veelal incidentele meevallers de hoogte in geduwd. Voorbeelden zijn de renteafhankelijke berekening van de wethouderpensioenen met een voordeel van € 347.000 en de hogere algemene uitkering van € 172.000. Ook is er overgehouden op een aantal andere budgetten. Een gedetailleerd overzicht van deze posten, inclusief toelichting, is te vinden op de volgende pagina’s van dit boekwerk. Verder zijn naast de uiteenzetting van de financiële situatie, de belangrijkste ontwikkelingen per programma opgenomen. Zo valt te lezen in hoeverre de in de begroting 2022 opgenomen doelstellingen zijn bereikt. De uitdagingen waren (en zijn) legio en er werd het afgelopen jaar betrokken gewerkt aan belangrijke onderwerpen als de Uitvoeringsnota Sociaal Domein 2023-2027, woningbouw, klimaat, droogte, onderwijshuisvesting, schuldhulpverlening, huisvesting nieuwkomers en de getransformeerde zorgbekostiging.

Ook werd op basis van het Raadsprogramma de vertaling gemaakt naar het Uitvoeringsprogramma 2022-2026. Organisatorisch was 2022 het overgangsjaar op weg naar de nieuwe structuur met een tweehoofdige directie, staf en zes teams, die per 1 januari 2023 van start is gegaan. In de Najaarsnota 2022 is besloten om alle overschotten en tekorten op de inkoop zorg aan het eind van het boekjaar te verrekenen met de in 2022 ingestelde reserve Inkoop Zorg van één miljoen euro. Per saldo resteert er op al die onderdelen een voordeel van € 304.000, zodat deze reserve per eind 2022 uitkomt op € 1.304.000. Al met al kan worden gesteld dat 2022 financieel positief afgesloten kan worden.

Aanbieding en wetenswaardigheden

8

Financiële afsluiting Financieel sluiten we het jaar 2022 af met een overschot van € 1.378.180 Hieronder wordt in het kort aangegeven wat de kenmerkende verschillen zijn ten opzichte van de laatste rapportage, dat is de Najaarsnota 2022. Het betreft dan bedragen boven de € 50.000 met omschrijving en een korte toelichting. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om alle verschillen per programma. Deze toelichting staat in het tweede gedeelte van dit boekwerk bij de jaarrekening. De bedoeling hier is om in één oogopslag te zien wat de belangrijkste verschillen zijn ten opzichte van de Najaarsnota 2022. Rekeningsaldo Saldo Najaarsnota 2022, overschot Programma 1 Programma 1 Programma 1 Programma 1 Programma 2 Programma 2 Programma 2 Programma 2 Programma 3 Programma 3 Programma 3

SPUK sport Omgevingsdienst Achterhoek Ruimtelijke ordening Bijdrage onderhoudsvoorziening Duplo schoolgebouw Bijdrage onderhoudsvoorziening Duplo bibliotheek Voorziening pensioen wethouders Accountantskosten Inburgering ICT Eenmalige uitkering december Algemene uitkering Overige mutaties

Resultaat jaarrekening 2022 (overschot)

402.000 53.000 69.000 83.000 50.000 40.000 347.000 57.000 52.000 67.000 116.000 172.000 554.180 976.180

voordeel nadeel voordeel nadeel nadeel voordeel voordeel voordeel nadeel nadeel voordeel voordeel

1.378.180

Toelichting op deze posten. SPUK sport Door een wetswijziging in 2019 is het recht op aftrek van btw voor gemeenten op het gebied van sport komen te vervallen. De Rijksoverheid heeft toegezegd de opbrengst van deze extra belastingmaatregel terug te laten vloeien naar de benadeelden, waarbij op voorhand vanwege het subsidieplafond niet is aan te geven hoe hoog het bedrag is. Over 2021 is in verband met de investering in een nieuwe atletiekbaan extra subsidie aangevraagd. Over 2022 is hiervoor € 53.000 extra subsidie ontvangen. Omgevingsdienst Achterhoek Er zijn meer advies aanvragen geweest en er is een groter beroep gedaan op de specialismen die bij de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) en Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) liggen. Tevens zijn er op ons verzoek andere extra controles uitgevoerd. Uit de jaarstukken van de ODA blijkt er een negatief resultaat te zijn over 2022. De oorzaak hiervoor is dat, doordat er meer aanspraak is gemaakt op specialismen en er veel uitval was bij de ODA, er meer ingehuurd moest worden. Dit bracht hogere kosten met zich mee. Daarnaast zijn er door meer in te zetten op trainees extra kosten gemaakt. Het doel van de ODA met het zelf opleiden van trainees is de afhankelijkheid van externe inzet op termijn te beperken. Het totale nadeel bedraagt € 69.000.

Financiële afsluiting

9

Ruimtelijke ordening Er zijn dit boekjaar een aanmerkelijk aantal ruimtelijke plannen/projecten ter beoordeling aan de gemeente voorgelegd en in behandeling genomen, veelal op verzoek van particulieren en/of bedrijven. Verder konden enkele projecten worden afgerekend, waarvan de planvorming al in eerdere jaren is gestart en is de planvorming voor de uitbreiding van de bedrijfslocatie bij de kern Aalten verantwoord. Totaal voordeel € 83.000. Bijdrage onderhoudsvoorzieningen Duplo schoolgebouw en bibliotheek De gemeente huurt de gymzaal van het Duplo schoolgebouw in Dinxperlo. Tevens dragen wij bij aan de huur van de bibliotheek aldaar. Op dit moment wordt gewerkt aan de ontmanteling van Stichting TWAO en de fusie met de Stichting Duplo die het gebouw exploiteert. De gemeente bouwt de belangen dan geheel af en huurt alleen nog maar. Maar eerst moet nog de bijdrage aan de onderhoudsvoorziening plaats vinden. Het aandeel van de gemeente over de afgelopen tien jaar is becijferd op totaal € 90.000, € 50.000 voor de gymzaal en € 40.000 voor de bibliotheek naar rato van het aantal vierkante meters. Aangezien de verplichting al geldt in het boekjaar 2022, wordt dit bedrag nog in deze jaarrekening verwerkt. Voorziening pensioen wethouders De vrijval in de pensioenvoorziening wethouders is € 347.000. Dit is met name het gevolg van de sterk gestegen rente van 0,528% naar 2,472%.

Accountantskosten De BBV stelt in haar beantwoording dat bij de kostenverantwoording voor de accountantskosten aangesloten moet worden op het moment van prestatielevering. Dit betekent dat voor de kosten en uren die de accountant voor de jaarrekening 2022 in 2023 maakt, deze in het begrotingsjaar 2023 dienen te worden verantwoord. In ons geval betekent dit eenmalig lagere lasten van € 57.000. Inburgering Met ingang van 2022 is de Wet inburgering 2021 van kracht, wat ook een andere financiering van het Rijk met zich meebrengt (voorfinanciering). Tot 2022 ontvingen en verantwoorden we achteraf, door middel van een decentralisatie-uitkering, de vergoeding voor maatschappelijke begeleiding. Hierdoor hebben we in 2022 een eenmalig voordeel van € 52.000 over de begeleiding over 2021. ICT Door het uitstel van de Omgevingswet moet het ICT-pakket SquitXO verlengd worden. Omdat het om reguliere software gaat komt dit ten laste van de reguliere ICT. Daarnaast zijn we voor diverse pakketten meer licenties gaan gebruiken wat effect heeft op meerdere pakketten. Per saldo zorgt dit voor een nadeel van € 67.000. Eenmalige uitkering december In december 2022 is een tegemoetkoming in de vorm van een eenmalige CAO-uitkering aan alle medewerkers uitbetaald.

Omdat deze afspraak betrekking heeft op 2022 en hier geen budget voor in het schommelfonds opgenomen kon worden, komen deze lasten ter hoogte van € 116.000 ten laste van het saldo. Algemene uitkering De raming voor de algemene uitkering is aangepast met de effecten uit de circulaires tot en met september 2022. De decembercirculaire 2022 kan begrotingstechnisch niet meegenomen worden. Hierin hebben we over 2022 € 172.000 meer ontvangen door onder andere een voordelige afrekening over 2020 van bijna € 53.000. Daarnaast zijn er diverse mutaties voor een totaalbedrag van € 119.000 die we hier onder één noemer rangschikken. Te denken valt onder andere aan middelen voor gerichte hulp vroeg-signalering bijzondere bijstand en de bommenregeling.

Financiële afsluiting

10

Overige mutaties Er zijn meerdere kleinere mutaties die in de afzonderlijke programma’s verder worden verklaard, dit zijn onder andere de hieronder vermelde voordelen: Programma 1

Programma 2

Energielasten sportaccommodaties Energieloket Agem Project transitie Warmte Omgevingswet invoeringskosten Bouwleges Dwangsommen Sportbeleid en activering Gemeenschapshuizen Plan Talent Uitvoering Uitvoeringsnota Sociaal Domein Preventief veld Overige budgetten samenkracht en burgerparticipatie Praktijk ondersteuner huisartsen Verbeteren toegang/herijken sociale basis Algemene arbeidsparticipatiebudget

€ 23.000 € 24.000 € 20.000 € 43.000 € 37.000 € 28.000 € 35.000 € 38.000 € 22.000 € 30.000 € 38.000 € 43.000 € 26.000 € 21.000 € 33.000

Burgemeester en wethouders van de gemeente Aalten,

De gemeentesecretaris

De burgemeester

drs. A.J.M. Gildhuis

mr. A.B. Stapelkamp

Leeswijzer Het boekwerk jaarstukken bestaat naast de inleiding uit twee delen: een programmaverantwoording (beleid) en een jaarrekening (financieel). In de programmaverantwoording (vanaf bladzijde 13) wordt met de bekende stoplichten uitgelegd wat we gedaan hebben met de door de raad vastgestelde begroting. Wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost. Verder zijn in het beleidsgedeelte de verplichte paragrafen opgenomen. Het tweede deel (vanaf bladzijde 74) bevat de daadwerkelijke jaarrekening met de balans en het overzicht van baten en lasten en de bijlagen. In dit financieel technische gedeelte zijn ook de toelichtingen op de cijfers opgenomen. Meestal gaat het dan om een analyse en verklaring van de grotere verschillen. Per programma is een cijferopstelling per onderdeel opgenomen. Daarna wordt een toelichting gegeven ten opzichte van de gewijzigde begroting. In de financiële overzichten worden baten als negatief bedrag weergegeven, de lasten als een positief bedrag. De accountant geeft een verklaring over het tweede gedeelte, de jaarrekening. Verder wordt alleen gekeken of er geen tegenstrijdigheden in het boekwerk staan.

Financiële afsluiting

11

Samenstelling van het bestuur Burgemeester mr. A.B. (Anton) Stapelkamp Bestuurlijke en juridische zaken, openbare orde & veiligheid, cultuur, recreatie & toerisme Burgerzaken, Koninklijke onderscheidingen, Bestuursondersteuning, Bestuurlijke samenwerking, Euregio en overige internationale contacten, Juridische zaken, Personeel en organisatie, Openbare orde, veiligheid en handhaving, Cultuur, erfgoed en cultuureducatie, Regio Achterhoek, Recreatie en toerisme, Informatiebeveiliging en privacy, Global goals (SDG’s, Sustainable Development Goals)

Wethouder H.J. (Erik) Groters Openbare ruimte, mobiliteit, klimaat & energie, burgerparticipatie Duurzaamheid, energietransitie en klimaat, Omgevingsvisie en Omgevingswet, Mobiliteit, Buitendienst, Beheer begraafplaatsen, Beheer wegen, Afvalverwijdering en afvalverwerking, Riolering, Water, Burgerparticipatie

Wethouder A.J. (Hans) te Lindert Onderwijs, jeugd, sport & welzijn, bedrijfsvoering Onderwijs en bibliotheek, Kinderopvang en gastouderopvang, Peuterspeelzalen, Huisvesting onderwijs, gebouwenbeheer en facilitair, Bedrijfsvoering en facilitaire zaken, Geo-informatie, kadaster en authentieke registraties, ICT, Sport, welzijn en dorpshuizen, Lokale en regionale media, Dierenwelzijn, Subsidiebeleid

Wethouder J.C. (Joop) Wikkerink Werk & inkomen, Wmo, gezondheid, inclusie Wmo, Minimabeleid, Schulddienstverlening, Werk en inkomen, ZZPvoorzieningen en werkgeversservicepunt, Inburgering, Publieke gezondheid

Wethouder T.M.M. (Ted) Kok Ruimtelijke ontwikkeling, wonen, landbouw & landschap, financiën Ruimtelijke ordening, Stedelijke vernieuwing en volkshuisvesting, Plattelandsontwikkeling, Wabo, Milieu-beheer, Financiën, Grondzaken, Exploitatie gronden, Economische zaken, Weekmarkten

Gemeentesecretaris drs. A.J.M. (Annemieke) Gildhuis Algemeen directeur

Programmaverantwoording

12

Programmaverantwoording De programmaverantwoording is volgens de bestaande structuur opgebouwd. Eerst volgt de visie conform de vastgestelde begroting. Daarna de wijze waarop het beleid is vastgelegd. Vervolgens worden de doelstellingen uit de begroting behandeld door middel van de 3 W’s: ‘Wat willen we bereiken, wat hebben we ervoor gedaan en wat hebben we bereikt en heeft het gekost’. Door middel van stoplichten wordt aangegeven of het doel is bereikt. (R) Niet volgens Planning

(O) Niet geheel volgens planning

(G) Volgens Planning

Tevens is per programma een toelichting toegevoegd en een passage over wat er nog meer heeft gespeeld in 2022. Volgens het BBV moeten in het jaarverslag de gerealiseerde baten en lasten worden opgenomen. In de jaarrekening staat een analyse van de verschillen tussen de raming en de werkelijke cijfers.

Programmaverantwoording

13

Programma 1 Ruimte Programmacoördinator:

M. Vreman

1. Ontwikkelingen binnen dit programma Plan van aanpak energiearmoede Door de stijgende energieprijzen hebben steeds meer huishoudens moeite om financieel rond te komen. Van het Rijk hebben we middelen ontvangen voor een aanpak van de energiearmoede. Ook in de gemeentelijke begroting is geld gereserveerd voor verduurzaming. In 2022 is het Plan van Aanpak om energiearmoede tegen te gaan verder uitgewerkt en in oktober 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Er is voor dit plan van aanpak geschakeld op verschillende beleidsvelden om het bereik en het effect te vergroten. Daarbij is vooral ingezet op energiebesparing en is een koppeling gemaakt met bestaande regelingen. Vitale centra In 2020 is de centrumvisie Dinxperlo vastgesteld. Een visie om van het centrum een aantrekkelijk en levendig centrum te maken. De deelprojecten hebben in 2022 verder vorm gekregen en per deelproject zijn verschillende projectgroepen aan de slag gegaan met de uitdagingen en kansen uit de vastgestelde visie. Een aantal deelprojecten zijn afhankelijk van private partijen waardoor er op dit moment niet altijd concrete resultaten zichtbaar zijn. De resultaten van het plan De Wegwijzer en het voorlopig ontwerp voor de openbare ruimte, zijn op dit moment de meest concrete resultaten van het afgelopen jaar. Deze resultaten zijn positief ontvangen door de inwoners.

Verkeersveiligheid In 2022 is nader onderzoek gedaan naar het afwaarderen van 50km-wegen naar 30km/u. Daarbij is vooral gekeken naar welke wegen afgewaardeerd kunnen worden en op welke manier dit moet gebeuren. Het resultaat is een beleidskader welke als uitgangspunt dient voor onderhoud aan 50km/u wegen of wanneer een dergelijke weg om andere redenen aangepakt moet worden. Dit onderzoek is eind 2022 opgeleverd en is in januari 2023 vastgesteld door de raad. Op korte termijn staan er een aantal wegen op de planning welke, op basis van dit beleidskader, omgevormd gaan worden naar 30km/u wegen. Wonen In het voorjaar van 2022 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Nationale Woon- en Bouwagenda gepresenteerd (NWBA). Deze agenda heeft verschillende deelprogramma’s die later dat jaar nader zijn uitwerkt. Het gaat hierbij onder andere om de programma’s ‘een thuis voor iedereen’ en het actieplan ‘dakloosheid – eerst een thuis’. Belangrijke opgave van de programma’s ligt in de realisatie van nieuwe woningen, waarvan een derde in de sociale huur. Verschillende aspecten van het nationale beleid zijn vertaald in de in 2022 opgestelde regionale woonagenda (besluitvorming februari 2023).

Minister van volkshuisvesting De Jonge heeft met iedere regio in Nederland een woondeal gesloten waarin concrete afspraken zijn vastgelegd die voortvloeien uit de Nationale Woon- en Bouwagenda. Parallel hieraan is in 2022 gewerkt aan de uitvoering van de lokale woningbouwstrategie in de gemeente Aalten. Hierin is vastgesteld dat de gemeente een ambitie heeft om 1.050 woningen te realiseren in de periode tot en met 2030. Verschillende projecten zijn versneld opgepakt (onder andere Ludgerstraat, Groene kamer en Wegwijzer) en er is gewerkt aan het vergroten van de plancapaciteit. Bedrijventerreinen In het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2019-2023 is behoefte aangetoond voor de ontwikkeling van circa tien hectare bedrijventerrein bij de kern Aalten. In 2022 is een verkenning gedaan naar mogelijke ontwikkellocaties voor nieuwe bedrijventerreinen. Een verdere uitwerking van de te ontwikkelen locaties is inmiddels opgestart. Klimaat Droogte is een urgent probleem in de Achterhoek en binnen onze gemeente. Het is een direct effect van klimaatverandering. Om te komen tot een adequate en effectieve aanpak zijn fundamentele keuzes nodig en op termijn ongebruikelijk gebiedsoplossingen. Waterschap, gemeenten en provincie trekken samen op in de aanpak van droogte. Hiervoor is afgelopen jaar het bestuursakkoord Aanpak Droogte Achterhoek ondertekend.

Droogte, hittestress, wateroverlast en biodiversiteit zijn allemaal onderwerpen waar we steeds meer aandacht aan moeten schenken. Buiten de specifieke projecten zoals bijvoorbeeld het opstellen van het biodiversiteitsplan en het programmaplan ‘Aanpak Droogte’, zijn veel onderwerpen al meegenomen in de reguliere werkzaamheden. Zo worden bijvoorbeeld bij reconstructies voorzieningen getroffen om flinke buien op te kunnen vangen en vertraagd af te voeren. Daarbij doen we ook een beroep op de inwoners door te vragen of men de regenpijp wil afkoppelen. De afgelopen tijd zijn ook diverse groenstroken omgevormd tot bloeiende velden en reserveren we zoveel mogelijk ruimte voor groen bij herinrichtingen. Programma 1 Ruimte

15

Het zijn wellicht kleine stappen richting een volledig klimaatbestendig systeem, maar ook hier geldt: alle kleine beetjes helpen. De maatregelen welke nodig zijn om de openbare ruimte op het veranderende klimaat in te richten, hebben wel gevolgen voor het gebruik van de beschikbare ruimte. Het zo optimaal mogelijk inrichten van de buitenruimte is dan ook één van de grootste uitdagingen waar met het opstellen van de Omgevingsvisie extra aandacht voor is. In 2021 is de pilot Basiskwaliteit landschap en biodiversiteit Natuur & Landschap Oost Achterhoek uitgevoerd. Het vervolg op deze pilot, om het overige deel van Aalten in beeld te brengen, zit in een afrondende fase. 2. Wat waren onze doelstellingen? *: betreffen onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij. Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? 1 Omgevingswet *10 De omgevingswet bundelt een lappen- De datum voor de invoering is nu De deelprojecten welke deken aan wetten en voorschriften in vastgesteld op 1 januari 2024. Het noodzakelijk zijn voor de één wet. Daarnaast zorgt de wet voor koninklijk besluit hiervoor is op 26 invoering van de Omge- één digitaal loket dat het voor burgers januari 2023 naar de tweede en vingswet op 1 januari en het bedrijfsleven makkelijker maakt eerste kamer gestuurd.

In 2022 2022 zijn gereed en ope- een omgevingsvergunning aan te vrazijn de verschillende deelprorationeel. gen en projecten te starten. Het konink- jecten bezig geweest om ervoor lijke besluit dat de beoogde invoering op te zorgen op tijd klaar te zijn. Het 1 januari 2023 zou regelen is ingetrok- Digitaal Stelsel Omgevingswet ken. Op 26 januari 2023 is door minister (DSO) was eind 2022 zover dat de Jonge het koninklijk besluit in proce- we begin 2023 over zijn gegaan dure gebracht en naar de tweede en naar RX-mission en we aansluiten eerste kamer verzonden met daarin op het DSO waardoor er én kopaangegeven dat de invoeringsdatum peling is én er aanvragen kunnen van de omgevingswet 1 januari 2024 worden ingediend. De Vergunwordt. Ondanks dat het lang onduidelijk ningverlening, Toezicht en Handis geweest wanneer de daadwerkelijke having (VTH) is eind 2022 opgeinvoering gaat plaatsvinden, is voortva- pakt en wordt medio 2023 afgerend aan de slag gegaan om de moge- rond en voor besluitvorming aanlijkheid voor het indienen van aanvragen geboden. Daarnaast is in decemvoor omgevingsvergunningen zo snel ber 2022 de startnotie omgemogelijk gereed hebben. Dat is gelukt vingsvisie vastgesteld. en de overgang naar RX-mission is in februari 2023 een feit. Tot aan de invoering wordt gemonitord hoe we de dienstverlening richting de burgers soepel kunnen laten verlopen.

Dit doen we door het maken van vraagbomen waardoor de burger kan zien of er een vergunning nodig is en zo ja, welke omgevingsvergunning moet worden aangevraagd. Hierbij speelt ook een belangrijke rol dat de gemeentelijke organisatie niet overspoeld wordt met allerlei vragen. In 2022 is de startnotitie voor het opstellen van de omgevingsvisie vastgesteld door de raad. In 2023 wordt begonnen met het opstellen van de daadwerkelijke omgevingsvisie. Hierbij is veel aandacht voor de communicatie en participatie met de inwoners, bedrijfsleven en de verschillende ketenpartners. 2 Duurzaamheid *9 Plankaart is vastgesteld en operatioDe laadvisie en het plaatsingsbeIn 2022 is de laadvisie neel. De verdere uitrol van openbare leid zijn operationeel en vanuit omgevormd naar conlaadpalen gebeurt nu op basis van deze deze documenten worden de creet plaatsingsbeleid plankaart waarop inwoners kunnen laadpalen inmiddels proactief voor oplaadinfrastrucreageren en eventuele alternatieven geplaatst. tuur. kunnen aandragen.

Programma 1 Ruimte

16

G

G

3

4

5

6

Thema / Doelstelling Duurzaamheid *9 In 2022 worden de projecten verder geconcretiseerd en doorgezet om de doelstellingen uit het plan van aanpak Duurzaamheid te halen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? De raad heeft in de raadsvergadering van april 2023 kennisgenomen van de Update Plan van Aanpak Duurzaamheid. Daarin is de actuele stand van zaken van de verschillende projecten op het gebied van Duurzaamheid beschreven. Van het Rijk zijn middelen ontvangen voor de Aanpak Energiearmoede. Hiervoor is een Plan van Aanpak Energiearmoede vastgesteld. Vanuit dit plan is eind 2022 het project gestart met het verduurzamen van woningen. Dit zal de komende jaren een vervolg krijgen. Ook het project Sociale energie coaching is opgestart en belegd bij Agem. Hier worden bespaarhulp tips gegeven wat helpt bij het realiseren van kleine energiebesparende maatregelen bij inwoners thuis. Dit is gestart in 2022 en loopt door in 2023. Van het Rijk zijn middelen ontvangen voor uitvoering van het Klimaatakkoord. Deze mogen worden besteed aan personeel en materiële kosten voor de uitvoering van het beleid. Klimaat Vanuit de klimaatstrategie wordt onder We vergroten de beandere de behoefte qua bewustwording wustwording rondom bepaald. Daar wordt vervolgens ook klimaatverandering door bepaald of bijvoorbeeld Steenbreek aan te sluiten bij acties voldoet aan onze behoefte op dat mowelke gericht zijn op ge- ment. Om meer inzicht te krijgen in de dragsverandering. vergroeningspotenties binnen onze gemeente, is ervoor gekozen om aan te sluiten bij de Groene Stad Challenge.

Ook binnen huidige reconstructies of grotere herinrichtingsprojecten wordt ingezet op bewustwording vooruitlopend op de klimaatstrategie. De klimaat(adaptatie)strategie is in het eerste kwartaal van 2023 vastgesteld. Klimaat In 2021 is een pilot uitgevoerd om in De realisatie van een het grensgebied van de gemeenten toekomstvisie voor de Aalten, Oost Gelre en Winterswijk de verdere uitvoering van Basiskwaliteit Natuur en Biodiversiteit maatregelen uit de pilot in beeld te brengen. Op basis van de Basiskwaliteit Natuur & pilot is besloten om de rest van de Landschap Oost Achter- gemeente Aalten op dezelfde manier hoek. in kaart te gaan brengen. Dit eveneens in samenwerking met Oost Gelre en Winterswijk. De uitvoering van de pilot loopt voorspoedig. De vervolgstappen worden bepaald in de eerste helft van 2023. Klimaat De startnotitie is in het laatste kwartaal Het realiseren van een van 2022 vastgesteld en het daadwerbiodiversiteitsplan voor kelijke plan wordt nu uitgewerkt. In het binnen en buiten de kom. tweede kwartaal van 2023 wordt het Dit plan is één van de biodiversiteitsplan aan de raad aangebouwstenen voor de boden ter vaststelling. Omgevingsvisie.

Programma 1 Ruimte

Wat hebben we bereikt? Het Plan van Aanpak Duurzaamheid heeft in 2022 een jaarlijkse update gekregen. De verschillende deelprojecten/acties die in dit plan beschreven staan, zijn op dit moment in voorbereiding of in uitvoering. Lopende projecten zijn de Regionale Energiestrategie, Warmtetransitie, Zon op dak, Klimaatstrategie, Beleidsnota Aalten Circulair en de Global Goals. Aan deze projecten wordt in 2023 verder vervolg gegeven en tussentijds geactualiseerd.

G

In het jaar 2022 zijn we in werksessies waarbij alle vakdisciplines zijn aangeschoven bezig geweest met het opstellen van de klimaat(adaptatie)strategie. Deze is in het eerste kwartaal van 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

G

De pilot Basiskwaliteit Natuur en Landschap heeft een vervolg gekregen voor het gehele grondgebied van de gemeente Aalten. Het rapport van de pilot is in concept gereed en wordt in de eerste helft van 2023 vastgesteld.

G

In 2022 is gewerkt aan de startnotitie voor het biodiversiteitsplan. Deze is in het najaar door de raad vastgesteld. In 2023 wordt het biodiversiteitsplan aan de raad voorgelegd ter behandeling.

G

17

7

8

9

10

11

Thema / Doelstelling Vitale centra *11 We versterken het lokale ondernemerschap en werken aan een toekomstbestendig ondernemersklimaat.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? Op 14 september 2022 is de leergang Door de inzet van verschillende Toekomstbestendig Retailmanagement activiteiten zoals het faciliteren en Leiderschap van de HAN van start van een leergang voor centrumgegaan voor centrumondernemers uit ondernemers, is bijgedragen aan gemeenten Aalten en Oude IJsselde versterking van lokaal onderstreek. Aan deze leergang nemen zenemerschap/toekomstbestendig ven deelnemers uit Dinxperlo deel en ondernemersklimaat. acht uit de kernen van Oude IJsselstreek. De Leergang wordt, naast bijdragen van beide gemeenten, gefinancierd door een bijdrage vanuit de Regiodeal. Hierdoor hoeven deelnemers slechts een kleine eigen bijdrage te leveren, waardoor wij deze leergang laagdrempelig hebben gemaakt. De reacties van de ondernemers zijn zeer positief. De leergang is in april 2023 afgesloten. Vitale centra *11 Het bouwteam voor het centrum, Het bouwteam is in 2022 gestart In 2022 is er een bouwHeelweg en Allee in Dinxperlo, is gemet de ontwerpfase voor de herinteam gevormd voor de start en het voorlopig ontwerp is in richting en vergroening van het herinrichting en vergroe- december 2022 opgeleverd. De kocentrumgebied, Allee en Heelweg. ning van het centrumge- mende tijd wordt gewerkt aan een bied in Dinxperlo. definitief ontwerp welke eind maart 2023 is gepresenteerd aan alle belangstellenden.

Vitale centra *11 Wij hebben de inzet van een dorpsma- De dorpsmanager heeft contacten We versterken onderlinge nager, mede met een provinciale subsi- met centrumondernemers en contacten tussen cendie, geheel 2022 mogelijk gemaakt. Een pandeigenaren onderhouden en trumondernemers in het tussenevaluatie heeft geleid tot het onderlinge samenwerking tussen centrum van Dinxperlo en verlengen van de inzet van de dorpshen bevorderd. Hiermee is een werken samen aan de manager in 2023. wezenlijke bijdrage geleverd aan realisatie van de cenhet bevorderen van ondernetrumvisie. In Aalten is merskracht en een toekomstbeeveneens een centrumstendig centrum van Dinxperlo. manager actief die de contacten met de ondernemers in het centrum onderhoudt en begeleidt. Verkeersveiligheid Er is inmiddels een risicokaart beschik- Er is een regionale risicokaart We realiseren op regiobaar voor de Achterhoekse gemeenten opgesteld waar op basis van acnaal niveau een planop- waarin per locatie gekeken kan worden tuele data een beeld geeft van zet welke de basis vormt naar het ongevalsrisico. Deze wordt risico`s op het gebied van vervoor een lokaal risicobepaald op basis van verschillende keersveiligheid. gestuurde aanpak versoorten data. Bij meldingen en/of opkeersveiligheid. stellen van toekomstig beleid dient deze risicokaart als hulpmiddel om te bepalen of aanvullende maatregelen nodig zijn.

De risicokaart is niet uitputtend en dus blijft het altijd maatwerk. Wonen *21 De woningbouwstrategie is opgesteld. Is uitgevoerd middels de woningHet concreet in beeld De nieuwe regionale woonagenda is bouwstrategie. Daarnaast is in brengen van de woning- gereed. Dit geeft aanleiding om het 2022 de nieuwe Regionale bouwopgave voor middel lokale afwegingskader woningbouw Woonagenda opgesteld en is een en lange termijn. hierop aan te passen. Dit vindt in de concept woondeal gesloten met loop van 2023 plaats. provincie en Rijk.

Programma 1 Ruimte

18

G

G

G

G

G

12

13

14

15

Thema / Doelstelling Wonen *9, 20, 21 We hebben als doelstelling om de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad te verbeteren.

Wonen *21 We geven invulling aan de behoefte onder ouderen om meer samen te doen of meer contacten met elkaar te onderhouden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het traject loopt vertraging op door capaciteitsproblemen binnen de ambtelijke organisatie. Heerlijk Thuis in Huis (HTH) is in 2022 opgestart.

Wat hebben we bereikt? Het project Heerlijk Thuis in Huis loopt vanaf september 2022. Door het beperkte aantal beschikbare vrijwillige wooncoaches hebben we een voorzichtige start gemaakt. Inmiddels zijn er eind 2022 een aantal wooncoaches bijgekomen en wordt in de aantallen aan te schrijven bewoners een flinke slag geslagen. De ambitie is om in 2023 in ieder geval 2.500 uitnodigingen voor een woongelukgesprek te versturen. Project ligt op schema. Naar verwachting kunnen de bewoners van het hofje ongeveer in maart 2024 hun woning betrekken waar de uiteindelijke situatie erop gericht is om meer samen te doen en contacten met elkaar te onderhouden.

Project ligt op schema. De gehele ontwikkeling van het woonproject aan de Ludgerstraat wordt in één bouwstroom gerealiseerd. De Woonplaats begint met de sociale huurwoningen en daarna volgen direct de bouw van het Aaltens Hofje en het appartementengebouw. De grondwerkzaamheden zijn in maart 2023 gestart. Het hofje bestaat uit 12 huurwoningen alle in de sociale huur. De gemeenschappelijke ruimte in het appartementengebouw wordt niet gerealiseerd. De subsidieverstrekker (SOO) stelt als eis dat er een sluitende exploitatiebegroting wordt geleverd voor een periode van vijf jaar. Daarvoor ontbreekt de basis temeer omdat de bewoners van de appartementen nog niet bekend zijn. Het risico van deze investering is daarom te groot. Naar verwachting kunnen de bewoners van het hofje ongeveer in maart 2024 hun woning betrekken. Recreatie en toerisme Hoewel eerder is geoordeeld dat de De eerste Mountainbike (MTB)In 2021 zijn er verkenaanleg van de singletracks niet vergun- route (Aalten-West) is gereed en ningen uitgevoerd naar ning plichtig is, hebben we naar aanlei- in gebruik genomen. Hiermee is een MTB-routenetwerk ding van een handhavingsverzoek van het sportief/toeristisch routebinnen onze gemeente. een aantal natuur- en milieuorganisaties aanbod in onze gemeente verIn het voorjaar van 2022 besloten alsnog een omgevingsvergun- groot. moet dit verder geconning aan te laten vragen.

De verguncretiseerd zijn en moet ning is medio januari 2023 verleend. er een route bekend Momenteel wordt gewerkt aan de rouzijn. tes met aansluiting op Vragender en richting Winterswijk. Dit zijn grotendeels gravelroutes. Recreatie en toerisme Er is een ontwerp voor de herinrichting De grensbeleving is één van de Om de grensbeleving in van centrum en Heelweg/Allee geprebelangrijkste uitgangspunten in Dinxperlo te versterken, senteerd. Hierin is onder andere vanuit het ontwerpproces voor de Heelmaken we de grens beter het vakgebied recreatie & toerisme weg. Dit heeft dan ook een prozichtbaar in en rondom input geleverd. Tijdens informatieavon- minente rol in het ontwerp gekrehet centrum van Dinxper- den in de periode september t/m nogen. lo. vember zijn ideeën en meningen hierover uit de samenleving opgehaald. Eind maart 2023 is het definitieve ontwerp aan belangstellenden gepresenteerd.

Programma 1 Ruimte

19

O

G

G

G

3. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Primitieve Raming na raming wijziging

Werkelijk 2022

Werkelijk 2021

Baten Lasten

-5.846 12.689

-7.784 15.241

-7.087 14.117

-9.273 17.375

Totaal saldo van baten en lasten

6.843

7.457

7.030

8.102

10

826

1.120

-1.006

6.853

8.283

8.150

7.096

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Resultaat

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening. 4. Eigen indicatoren Verkeersongevallen

2021

10

Aanbod koopwoningen

2018-2021

300 250

8

6,37

6 3,98

6,54

200 150

4,7

100

4

50 2

0 1e h.j. 2e h.j. 1e h.j. 2e h.j. 1e h.j. 2e h.j. 1e h.j. 2018 2018 2019 2019 2020 2020 2021

0 Aalten

Regio

Gelderland Nederland

Een verkeersongeval is een gebeurtenis op de openbare weg, die verband houdt met verkeer en waardoor er schade ontstaat aan objecten of letsel bij personen en waarbij tenminste één rijdend voertuig betrokken is. (Bron: waarstaatjegemeente.nl)

5. Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Functiemenging 2021

Vestigingen van bedrijven 200 175

100% 80%

60%

Het aantal woonhuizen en appartementen waarvan de vraagprijs tussen de € 50.000 en € 5.000.000 ligt en de woonoppervlakte ligt tussen 50m² en 1.500m² in de betreffende periode. (Bron: waarstaatjegemeente.nl)

47,80%

51,70%

53,40%

53,30%

150 150 125 125

40%

100 100 75 75

20%

50 50 25 25

0% Aalten

Regio

Gelderland

NL

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. (Bron: LISA)

Programma 1 Ruimte

00

137,6

150,1

70

2021 154

165,1

80

80

Gelderland Gelderland

NL NL

40

Aalten Aalten

Regio Regio

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. (Bron: LISA)

20

Omvang huishoudelijk restafval 200

2021

Hernieuwbare elektriciteit

2020

100%

169

80%

150 107

102

60%

51,20%

100 50

40%

45

26,80%

20%

0

17,10%

16,30%

Regio

Gelderland

0% Aalten

Regio

Gelderland

NL

Aalten

Het niet gescheiden ingezameld huishoudelijk restafval, aantal kilo per inwoner. (Bron: CBS)

Demografische druk

NL

Het % hernieuwbare elektriciteit, opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa, ten opzichte van het totaal aan elektriciteit. (Bron: RWS)

2022

100%

Hernieuwbare energie

2020

20%

80,50%

79,90%

80%

16,50%

74,00%

70,30%

15%

12,00%

60%

9,00%

10%

10,10%

40% 5%

20% 0%

0% Aalten

Regio

Gelderland

NL

De som van het aantal personen van 0-20 jaar en ≥ 65 jaar in verhouding tot de personen van 20-65 jaar. (Bron: CBS)

Programma 1 Ruimte

Aalten

Regio

Gelderland

NL

Dit is berekend door de hoeveelheid zelf opgewekte hernieuwbare energie te delen door het totale energiegebruik. Dat laatste is dan de optelsom van de energie die men uit het net betrekt plus de energie die men zelf opwekt.

21

Programma 2 Sociaal domein Programmacoördinator:

R. Letteboer

1. Ontwikkelingen binnen dit programma Inclusie De gemeente Aalten streeft ernaar om een inclusieve gemeente te zijn. Dit geldt niet alleen voor de inwoners van de gemeente Aalten, maar ook voor de organisatie zelf. Een inclusieve samenleving betekent dat echt iedereen meedoet. In juni 2022 is de startnota Inclusie vastgesteld, waarna zich werkgroepen hebben gevormd. In deze werkgroepen zitten zowel inwoners als gemeentelijke medewerkers die met verschillende actiepunten bezig zijn. Daarnaast betekent het streven naar inclusie een omslag in het denken van medewerkers binnen onze organisatie: de thema’s inclusie en diversiteit worden meer en meer onderdeel van het beleid binnen het sociaal domein. Beschermd wonen Op 1 januari 2022 is de doordecentralisatie voor beschermd wonen gestart. In plaats van de centrumgemeenten, voor de regio Achterhoek is dat Doetinchem, worden alle individuele gemeenten stapsgewijs verantwoordelijk voor inwoners die in aanmerking komen voor beschermd wonen. In 2022 is geïnvesteerd in het ontwikkelen van kennis en expertise om de taken rondom beschermd wonen goed uit te voeren. Dit heeft ertoe geleid dat de Wmo-consulenten met ingang van maart 2023 aanvragen rondom beschermd wonen, met ondersteuning vanuit de centrumgemeente Doetinchem, gaan oppakken.

Daarnaast is ingezet op het (her)ontwikkelen van de sociale basis, waarbij extra oog is voor (laagdrempelige) voorzieningen ten behoeve van inwoners met ggz-problematiek. In oktober 2022 is om die reden een laagdrempelige inloopvoorziening gestart (in Aalten en Dinxperlo) voor mensen met ggz-problematiek, waar de mogelijkheid is om binnen te lopen voor een praatje en een kop koffie. Momenteel is er een tekort aan plekken in de maatschappelijke- en crisisopvang welke tot 2025 is belegd bij de centrumgemeente Doetinchem. In verband met de aanstaande doordecentralisatie worden momenteel de lokale mogelijkheden met betrekking tot deze opvangplekken geïnventariseerd en onderzocht. Oorlog in Oekraïne Op 24 februari 2022 brak de oorlog in Oekraïne uit. Met als gevolg miljoenen vluchtelingen. Ook onze gemeente nam vervolgens, net als andere gemeenten en vele particulieren, haar verantwoordelijkheid en haar aandeel in het opvangen en helpen van vluchtelingen. Naast opvangplekken werd ook de financiële bijstand geregeld en onderwijs en zorg voor de Oekraïense vluchtelingen georganiseerd. De raad is via raadsmededelingen periodiek geïnformeerd over de voortgang van deze inzet. Taakstelling statushouders Op 26 augustus 2022 zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over de doorstroom migratie tussen de VNG, het Veiligheidsberaad, het Interprovinciaal Overleg en het Rijk.

Eén van de afspraken is het streven naar versnelde huisvesting van statushouders (gedeeltelijk al vooruitlopend op de taakstelling 2023). In november en december 2022 zijn in totaal 34 plaatsingen van statushouders in de HAR (Hotel- en accommodatieregeling) gerealiseerd. Dit is een tijdelijk onderdak totdat een definitieve huisvesting plaatsvindt. Voor half augustus 2023 moeten nog (minimaal) negen definitieve woningen worden gevonden. De zoektocht naar woningen geldt voor meerdere doelgroepen, naast statushouders zijn dat bijvoorbeeld de gevluchte Oekraïners, andere asielzoekers (door middel van de spreidingswet) en spoedzoekers. Dit betekent dat op dit gebied momenteel alle zeilen worden bijgezet. Huisvesting onderwijs De onderwijswetgeving stelt dat gemeenten moeten voorzien in adequate huisvesting voor het onderwijs. Momenteel wordt door het ministerie regelgeving voorbereid die gemeenten en schoolbesturen verplicht tot het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs (IHP). Het IHP geeft zowel de gemeente als de schoolbesturen duidelijkheid over de toekomstige investeringen in onderwijsvoorzieningen. De gemeente Aalten heeft, vooruitlopend op deze nieuwe wetgeving, maar wel binnen de kaders van de vigerende wetgeving, besloten tot het opstellen van een IHP.

Daarvoor is een werkgroep opgericht die bestaat uit vertegenwoordigers van het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, de gemeente en een externe procesbegeleider. Het IHP zit in de afrondende fase en is in het tweede kwartaal van 2023 aan de raad voorgelegd. ZOOV ZOOV heeft in 2022 te maken gehad met diverse ontwikkelingen met een kosten stijgend effect. Zo heeft de provincie een aantal besluiten genomen die van invloed zijn op de kosten van ZOOV Op Maat. De provincie bouwt de subsidiëring in 2022 en 2023 gefaseerd af. Vanaf 3 april 2022 voert de provincie zelf het OVvangnet uit, waarmee een deel van de dekking van de exploitatiekosten van ZOOV Op Maat is weggevallen. Verder zien we een toename van het Wmo-vervoer via ZOOV. Programma 2 Sociaal domein

23

Nadat in 2022 de coronamaatregelen grotendeels waren opgeheven, startten ziekenhuizen hun reguliere zorg weer op en gingen mensen er weer meer op uit om elkaar te ontmoeten. Daarnaast kwamen in 2022 meer kinderen in aanmerking voor het leerlingenvervoer en was er meer noodzaak aan kleinschalig vervoer. En tot slot waren er in 2022 de flink stijgende kosten voor energie/brandstof en lonen, de twee grootste kostenposten voor ZOOV. Om de efficiency op korte termijn te verbeteren heeft het college ingestemd met enkele kostenbesparende maatregelen, zoals het aanpassen van de begin- en eindtijden. Daarnaast wordt op het gebied van leerlingenvervoer ingezet op het ontwikkelen van zelfredzaamheid en zelfstandigheid van de leerlingen. In totaal vier leerlingen, die begin 2022 nog gebruik maakten van het leerlingenvervoer, reizen inmiddels (met een door de gemeente verstrekte ov-kaart) zelfstandig met het openbaar vervoer. Deze maatregelen vangen echter niet het volledige effect van de bovengenoemde ontwikkelingen op. Lokale omroep Sload/AFM (Stichting Lokale Omroep Aalten Dinxperlo/Aladna FM) heeft een samenwerking opgezet met RTV Slingeland (Winterswijk) en Gelre FM (Oost Gelre). Samen vormen ze streekomroep 1Achterhoek. Zij ontvangen voor deze samenwerking tijdelijk, voor de duur van drie jaar, een extra subsidie. 2.

Wat waren onze doelstellingen? Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? 1 Zorg *36 *37 *40 Het rapport van RadarAdvies is gereed en De inwoner en zijn of haar vraag G Het realiseren van ter kennisgeving aangeboden aan de raad. staat centraal en het werken via de een andere rolverde- In het rapport wordt geadviseerd om te omgekeerde toets werkt daarin ling tussen inwoners, gaan werken met drie programmalijnen: goed. Eerst wordt gekeken naar welk maatschappelijke 1. Visie op de sociale basis en de rol van effect de inwoner wil bereiken, daarinstellingen en de de gemeente; na wordt gekeken of het effect in lijn overheid waarbij we 2. Versterking van de sociale basis zelf; is met het doel van de verschillende hulp en ondersteuning 3. Toegangssystematiek en verbinding met wetten en of het ethisch verantwoord blijven bieden aan sociale basis. en binnen de geldende randvoorinwoners die dat écht Dit bovenstaande is inmiddels verwerkt in waarden haalbaar is. Zo ontstaat nodig hebben. de Uitvoeringsnota Sociaal Domein en is een oplossing op maat, maar wordt hiermee afgerond. voorkomen dat inwoners buiten de Er is een transformatie gaande van zorg boot vallen. De hulp-op-maat is naar gezondheid. Er wordt meer ingezet op daarbij niet duurder dan nodig, duurt preventie.

Uiteraard willen we graag volgen niet langer dan nodig en is passend welke gezondheidswinst dat oplevert en om langdurig het gewenste effect te wat de financiële effecten zijn. Dit is een bereiken. continu proces. We kijken welke trends er De Uitvoeringsnota Sociaal Domein zijn in het sociale domein. Vervolgens pro- is november 2022 vastgesteld door beren we deze in samenhang te interprete- het college. Zo persoonlijk mogelijk ren om voorstellen voor (het aanpassen mee blijven doen is daarin de rode van) beleid te doen, onder andere op het draad. Dat vraagt om inwonerspartigebied van preventie. Er wordt geprobeerd cipatie. Alleen op basis van informaom doorlopend te werken aan de maattie die inwoners geven is het mogeschappelijke effecten zoals benoemd in de lijk om een goede koers uit te zetten. Uitvoeringsnota Sociaal Domein op de In de nota is voor de verschillende thema’s Naoberschap, Vitaal en Gezond, thema's omschreven met welke Jong in Aalten, Veerkrachtig ouder worden, partners samen wordt gewerkt aan Zorg en ondersteuning en Blijven meewelke interventies en welke activiteidoen. Monitoring vindt plaats door middel ten daaruit voortkomen. De gemeenvan het dashboard voor de geïndiceerde te bekleedt daarbij verschillende zorg, op basis van de nieuwe wijze van rollen.

Soms is er sprake van een inkoop en met behulp van de gezondste wettelijke taak of een beleidsinitiatief regio (onder andere de Achterhoek Monivan de gemeente. Dan is de getor). Op basis van de monitoring wordt meente vaak initiatiefnemer, regisgeprobeerd om zo gericht mogelijk acties seur of opdrachtgever. Daar waar te ondernemen om de gewenste effecten het aankomt op samenwerking van te bereiken. Maar we zijn ons ervan bewust onderop, gericht op het versterken dat de samenleving een eigen dynamiek van de sociale basis, is de gemeente kent en dat onze invloed erop altijd relatief vaak verbinder en soms aanjager of is. Op 12 september 2022 is met een brede participant. groep inwoners en organisaties gesproken over de Uitvoeringsnota Sociaal Domein.

Programma 2 Sociaal domein

24

2

De nota is ook nog een keer tegen het licht van de actuele ontwikkelingen gehouden. Er zijn suggesties gedaan voor aanvullingen en verbeteringen. De uitvoeringsnota is eind 2022 door het college vastgesteld. Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Zorg Per 1 juli 2022 is gestart met de nieuwe, De zorguitgaven blij- resultaatgerichte werkwijze (en inkoop) ven binnen de gestel- voor Jeugdhulp binnen de segmenten Inde financiële kaders. tegrale Ambulante Jeugdhulp (IAJ) en Gezins- en Woonvormen (GWV) en binnen de Wmo voor de segmenten Individuele Ondersteuning (IO) en Wonen. Kort na deze start zijn ook aanbieders voor het segment Logeren gecontracteerd en per 1 januari 2023 ook de zorgaanbieders binnen het segment Jeugd Hoogcomplex met Verblijf. Sinds 1 juli 2022 wordt een overgangsperiode gehanteerd om tot een zorgvuldige en heldere overdracht te komen van inwoners met lopende indicaties bij nietgecontracteerde aanbieders. Oorspronkelijk liep deze overgangsperiode af op 31 december 2022. Een knelpunt in het realiseren van een tijdige en zorgvuldige warme overdracht bleek regionaal de personele krapte bij zowel gemeenten als zorgaanbieders. De afstemming vroeg vaak meer tijd dan verwacht. Om geen cliënten tussen wal en schip te laten vallen heeft het college daarom in december 2022 besloten om de overgangsperiode met drie maanden te verlengen.

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we bereikt? De regionale inkoop vormt een instrument om te komen tot een optimale uitvoering van de taken en verantwoordelijkheden. Het levert een belangrijke bijdrage aan de transformatie van het Achterhoekse zorglandschap. Tegelijkertijd zien we bij de Wmo dat, als gevolg van de herindicatie van de huishoudelijke hulp, een deel van de indicaties naar beneden is bijgesteld. Echter de landelijke trend waarbij vanwege onder andere demografische ontwikkeling het beroep op zorg groter en de daarbij behorende zorguitgaven alsmaar hoger worden, zien wij ook terug binnen onze gemeente. Voor wat betreft de jeugdzorg zien we dat de complexiteit van de problematiek van de kinderen die worden aangemeld via onze toegang is toegenomen. Ook vanuit de door ons gecontracteerde zorgaanbieders horen we in toenemende mate dergelijke signalen. De verklaring hiervoor is waarschijnlijk niet eenduidig, maar het sluit wel aan bij afname van de mentale gezondheid van jongeren die uit onderzoek naar voren komt, de toename in schooldruk die jongeren ervaren en de knelpunten in hulp aan jeugdigen met psychische problemen die onder invloed van de coronacrisis vergroot en verscherpt zijn. Ook het tekort aan personeel om tijdig hulpvragen te beantwoorden speelt een rol. De doelstelling om met de zorguitgaven binnen de beschikbare budgetten te blijven is in 2022 gehaald.

Voor 2023 worden de plekprijzen vanaf één juli herzien.

25

G

3

Thema / Doelstelling Zorg en Welzijn*42 Een nieuw algemeen subsidiekader.

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? De nieuwe beleidsmatige ontwikkelingen De voorgenomen voorstellen rond binnen het sociaal domein op basis van de een nieuw algemeen subsidiebedoor de raad vastgestelde Nota Sociaal Do- leidskader zijn logischerwijs afmein en de hierop gebaseerde advisering hankelijk gesteld van en gekoprond de herijking van de sociale basis, zijn peld aan het proces rondom de nadrukkelijk van invloed op het (nieuw te ontwikkeling van en de besluitformuleren) gemeentelijke subsidiebeleid. In vorming rond een nieuw algehet Adviesrapport ‘Herijking van de sociale meen beleidskader op het sociaal basis’ wordt ten aanzien van het gemeente- domein. Dit proces is in 2021 lijk subsidiebeleid geconstateerd dat: gestart en heeft in de tussentijd 1. 'het van belang is om op basis van de geleid tot de vaststelling van de nieuwe kadernota Sociaal Domein en de Nota Sociaal Domein ‘Zo perintroductie van de ambities ten aanzien van soonlijk mogelijk mee blijven de sociale basis de subsidiebeleidsregels te doen in Aalten’ (medio 2021) en toetsen op de recent geformuleerde maatde ‘Adviesrapportage herijking schappelijke opgaven'; van de sociale basis’ (eind 2021). 2.

'het traject 'Beleidsgestuurde Contract De speerpunten van dit nieuwe Financiering (BCF) is ingezet, met als resul- algemene beleidskader zijn vertaat dat er inmiddels met de Bibliotheek Ach- volgens in een Uitvoeringsnota terhoekse Poort meerjarige subsidieafspra- (voor de periode 2023-2027) ken zijn gemaakt op basis van de methodiek thematisch uitgewerkt. Deze Uitvan BCF. Maar dit proces is daarmee nog voeringsnota is eind 2022 door niet afgerond.' Met BCF is het mogelijk om het college vastgesteld. De nadebrede gedeelde opgaven ten aanzien van de re uitwerking van deze thema’s is sociale basis beter te formuleren en moet het vanzelfsprekend ook van invloed meer duidelijk worden of de ingezette midde- op de huidige subsidieregels. len hier ook daadwerkelijk effectief en effici- Vertaling van de ontwikkelingen ent aan bijdragen (effect- en prestatiemeop deze thema’s krijgt namelijk ting): pas gedurende de looptijd van de 3. 'er enige overlap is in het subsidieUitvoeringsnota (startend in 2023) instrumentarium onder andere ten aanzien gestalte in concreet nieuw (algevan projectsubsidies en bijdragen uit het meen en specifiek) subsidiebeNaoberfonds'. leid. Bij de beoogde herformulering van het algemene subsidiebeleidskader voor het sociaal domein en de daarop te baseren specifieke subsidiebeleidsregels moet dus rekening worden gehouden met bovenstaande conclusies.

Hierbij moet echter ook aansluiting gezocht worden op de uitvoeringsprogramma's op basis van de Uitvoeringsnota Sociaal Domein, die in december 2022 definitief vorm heeft gekregen. Dit is dan ook de reden dat het niet haalbaar is gebleken om het algemene subsidiekader in juli 2022 af te ronden. Op basis van de Uitvoeringsnota Sociaal Domein worden nu de verschillende thema's uitgewerkt in een periode van 2023 tot 2027. Ook voor de totstandkoming van nieuw subsidiebeleid geldt daarmee nu dus in principe deze zelfde periode.

26

O

4

5

Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Laborijn De kadernota 2024-2027 is door het bestuur De uitvoeringskosten van Laborijn vastgesteld. De kernopdracht is van de participatiewet nog altijd om de uitvoeringskosten te (blijen Wsw stijgen de ven) beperken, maar dit is mede afhankelijk komende jaren minder van de strategische koers en de daarbij bedan is aangegeven in horende doorontwikkeling van Laborijn als de Laborijnbegroting sociaal ontwikkelbedrijf in de komende jaren. 2022. Ondanks de aanzienlijke inflatie vraagt Laborijn voor het jaar 2022 geen aanvullende bijdrage van de deelnemende gemeenten. De kostenstijging is dit jaar zelfstandig door Laborijn opgevangen. De conclusie is dat Laborijn over 2022 ‘in control’ is.

Nieuwkomers *6 Nieuwkomers kunnen zo veel en snel mogelijk meedoen in de Aaltense samenleving.

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we bereikt? De uitvoeringskosten zijn in 2022 G binnen de afgesproken financiële kaders (begroting en kadernota) gebleven. Wel dient daarbij te worden opgemerkt dat in 2022 extra uitvoeringstaken bij Laborijn zijn belegd: de Wet inburgering, het verstrekken van leefgeld aan Oekraïners en bemiddeling naar werk, het verstrekken van de energietoeslag en uitbreiding van het Ondernemerssteunpunt voor (ex-) zelfstandigen mede gerelateerd aan de schuldhulpverlening voor ondernemers. Laborijn heeft deze taken zowel kwalitatief als kwantitatief op een snelle en adequate wijze uitgevoerd. Begin 2023 gaan Laborijn en de gemeenten aan de slag met de uitwerking van een strategische koers in verband met de doorontwikkeling van Laborijn als een sociaal ontwikkelbedrijf. De verschillende leerroutes zijn aanbesteed Voor nieuwkomers is het mogelijk G en de infrastructuur staat, Figulus Welzijn is om mee te doen in de Aaltense volop bij dit proces betrokken. Zowel vanuit samenleving. Voor iedere nieuwde Participatiewet als vanuit de Wet inburge- komer is er een aanbod van maatring (duale trajecten) moet het voor nieuwschappelijk begeleiding. De uitvoekomers mogelijk zijn om (meer) mee te doen ring hiervan wordt verzorgd door op de voor hen best passende plek, waarbij Figulus Welzijn. werk het uitgangspunt is.

De maatschappelijke begeleiding wordt door Laborijn uitbesteed aan Figulus Welzijn (Vluchtelingenwerk). Tot op heden loopt het proces met de inburgeraars onder de nieuwe Wet inburgering goed. Inhoudelijk vindt afstemming plaats tussen de gemeente, Laborijn en Figulus, waarbij sprake is van een nauwe samenwerking met andere maatschappelijke organisaties zoals de Woonplaats. Begin 2023 zijn er, als onderdeel van de taakstelling voor het eerste halfjaar, 34 statushouders aan de gemeente Aalten toegewezen. Van deze 34 inwoners zijn er medio februari 17 woonachtig in de gemeente Aalten en 17 woonachtig in AZC’s en op de HAR-locatie in Lichtenvoorde, in afwachting van een woning in de gemeente Aalten.

27

6

7

Thema / Doelstelling Schulddienstverlening Schulddienstverlening wordt zoveel mogelijk lokaal en integraal uitgevoerd.

Gemeenschapshuizen Per gemeenschapshuis een stand van zaken rond planmatig uit te voeren groot onderhoud in de komende jaren.