Jaarstukken 2021.pdf

Paragraaf Lokale heffingen

50

bedragen x € 1.000 Primitieve begroting 2021 Afvalstoffenheffing Bedrag Dekking Lasten afvalstoffenheffing 1.370 Overhead (inclusief btw) 366

Primitieve begroting 2021 Bedrag Dekking 1.219 398

Jaarrekening 2021 Bedrag Dekking 1.228 330

Rioolheffing Lasten riolering Overhead (inclusief btw)

Jaarrekening 2021 Bedrag Dekking 1.288 416

Onttrekking voorziening Totale kosten

-305 1.431

-107 1.451

Toevoeging voorziening Totale kosten

306 1.923

347 2.051

Opbrengst afvalstoffenheffing Totale opbrengsten

1.431

1.451

Opbrengst rioolheffing

1.923

2.051

1.431

1.451

Totale opbrengsten

1.923

2.051

Dekking Lijkbezorgingsrechten Lasten begraafplaats Overhead Totale kosten

100%

100%

Bedrag Dekking 417 149 566

Bedrag Dekking 257 90 347

Opbrengst lijkbezorgingsrechten (inclusief luidrechten) Totale opbrengsten

Dekking

100%

Marktgeld Lasten markt Overhead Totale kosten

Bedrag Dekking 30 10 40

100% Bedrag Dekking 28 12 40

270

262

Opbrengst marktgeld

21

15

270

262

Totale opbrengsten

21

15

Dekking

48%

76%

Dekking

53%

38%

Leges zijn belastingen die de gemeente kan heffen voor het verstrekken van individuele diensten. Uitgangspunten bij het vaststellen van de legestarieven is maximaal 100% kostendekkendheid. Er mag (op begrotingsbasis) geen winst worden gemaakt. Hieronder vindt u de leges op basis van onze legesverordening. bedragen x € 1.000 Primitieve begroting 2021 Hoofdstuk

Onderwerp

Titel 1 Algemene dienstverlening 1 Burgerlijke stand 2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart 3 Rijbewijzen 4 Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen 5 t/m 17 Diversen

Jaarrekening 2021

Toe te Over Totale Baten Dekking rekenen head lasten kosten*

Toe te rekenen kosten*

Over head

Totale Baten Dekking lasten

44 196

17 74

61 270

20 97

33% 36%

40 204

17 74

57 278

24 127

42% 46%

147 6

50 3

197 9

140 4

71% 44%

147 4

50 3

197 7

150 4

76% 57%

94

11

105

18

17%

69

11

80

17

21%

487

155

642

279

43%

464

155

619

322

52%

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning 3 Omgevingsvergunning 352 121 473 419 89%

639

141

780

575

74%

7

Bestemmingsplannen

67

25

92

36

39%

77

25

102

46

45%

1,2,4,5,6,8

Diversen

0

0

0

0

0%

0

0

0

0

0%

419

146

565

455

81%

716

166

882

621

70%

8%

103

52

155

7

5%

33%

80

9

89

127

143%

0% 21%

183

0 61

0 244

0 134

0% 55%

53%

1.363

382

1.745

1.077

62%

Subtotaal titel 1

Subtotaal titel 2

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn 2 Organiseren evene103 52 155 13 menten of markten 5A Algemene verordening 152 9 161 53 Ondergrondse infrastructuren 1,3,4,5,6 Diversen 0 0 0 0 Subtotaal titel 3 255 61 316 66 Eindtotaal

1.161

362

1.523

800

*inclusief btw

Paragraaf Lokale heffingen

51

Woonlasten Om een indruk te geven van de woonlastendruk in de gemeente Aalten is onderstaand overzicht opgenomen. In dit overzicht is uitgegaan van een woning met een gemiddelde WOZ-waarde en een één- en meerpersoonshuishouden, waarvoor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt betaald. Gemiddeld bedragen deze woonlasten in Gelderland € 808 (landelijk gemiddelde € 811). bedragen in euro’s

Aalten Laagste in Nederland Gemiddeld Hoogste in Nederland

Bruto woonlasten eenpersoonshuishouden 474 474 737 1.390

Rangnummer 1 1 370

Bruto woonlasten meerpersoonshuishouden 618 598 811 1.517

Rangnummer 3 1 370

(bron COELO-atlas 2021)

De bruto woonlasten (meerpersoonshuishouden) zijn landelijk gestegen met 5,1%. In Aalten zijn deze met 7,9% gestegen. Dit is een ander percentage dan in de Paragraaf lokale heffingen in de begroting 2021 wordt genoemd. Dit komt omdat COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) in haar rapportage andere berekeningsgrondslagen hanteert. Zo gaat COELO uit van een standaard hoeveelheid aanbiedingen of ledigingen bij de afvalstoffenheffing, terwijl deze in werkelijkheid in de gemeente Aalten lager is. Kwijtschelding De gemeente Aalten hanteert een volledige kwijtschelding en voert daarmee dus een zo ruim mogelijk beleid. Kwijtschelding kan worden verleend indien men: • AOW heeft, eventueel aangevuld met een klein pensioen; • een bijstandsuitkering heeft; • een inkomen uit werk heeft dat niet hoger is dan een bijstandsuitkering. Kwijtschelding wordt verleend voor de volgende belastingen en heffingen: onroerende zaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing (vastrecht en een gemaximeerd aantal ledigingen of aanbiedingen), rioolheffing (gemaximeerde hoeveelheid per persoon per huishouden) en hondenbelasting (alleen de eerste hond). In het jaar 2021 is aan 145 belastingplichtigen ambtshalve kwijtschelding toegekend. Daarnaast zijn 163 verzoeken binnengekomen. Daarvan zijn er 78 afgewezen en is de rest geheel of gedeeltelijk toegekend.

Het totaal kwijtgescholden bedrag bedraagt € 46.100. In 2020 was dit € 46.600. Invordering De invordering van de gemeentelijke belastingen vereist jaarlijks voor een beperkt deel van de belastingplichtigen veel aandacht en zorg. De (dwang)invordering van openstaande aanslagen bestaat uit de volgende stappen: herinnering - aanmaning - dwangbevel - loonvorderingen en/of beslaglegging. Het debiteurensaldo bedroeg op 31 december 2021 € 356.000 (2020 € 335.600) Dit is inclusief de op 31 december 2021 nog niet vervallen posten. Laten we deze buiten beschouwing dan is de achterstand in betaling een openstaand bedrag van € 185.000 (2020 € 175.600). Na de laatste vervaldatum hebben wij eerst herinneringen verzonden. Daar hebben veel belastingplichtigen op gereageerd. Het aantal aanmaningen en dwangbevelen daarna was een stuk lager. Vanwege de coronacrisis en het faillissement van onze deurwaarder heeft er geen dwanginvordering (beslaglegging etcetera) plaatsgevonden. Hierdoor loopt het debiteurensaldo wel iets op. Inmiddels is er contact gelegd met een nieuwe deurwaarder en gaan wij de dwanginvordering weer oppakken. De openstaande vorderingen tot en met 2021 worden voor een deel bepaald door langlopende trajecten zoals faillissementen en schuldsaneringen in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen.

De WSNP is bedoeld voor degenen die buiten hun schuld (‘te goeder trouw’) in een problematische schuldsituatie terecht zijn gekomen. De regeling duurt in beginsel drie jaar. Indien de rechtbank na verloop van die drie jaar oordeelt dat de schuldenaar zich aan zijn uit de regeling voortvloeiende verplichtingen heeft gehouden, wordt een zogenaamde ‘schone lei’ verstrekt. De schone lei betekent dat de schulden die bestonden op het moment dat de schuldsaneringsregeling is uitgesproken niet langer afdwingbaar zijn. Wordt de schone lei niet gegeven, dan blijven de schulden bestaan. Van het openstaande saldo per 31 december 2021 is circa € 45.000 dubieus. Dit was eind 2020 € 40.000. Voor de dubieuze debiteuren is een voorziening getroffen in de balans. In het jaar 2021 is voor € 16.000 (2020 € 3.000) aan vorderingen oninbaar verklaard.

Paragraaf Lokale heffingen

52

Paragraaf Financiering Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. De wet verplicht gemeenten om een treasurystatuut op te stellen waarin de treasuryfunctie verder is uitgewerkt. Het treasurystatuut is in 2021 geactualiseerd en loopt vier jaar door. Centraal in het statuut staat het beheersen van risico’s, maar ook financiering en betalingsverkeer maken hier onderdeel van uit. De treasuryfunctie dient uitsluitend de publieke taak en het beheer is prudent. Het doel is een verantwoord en optimaal resultaat te bereiken tussen kosten en risico. Interne ontwikkelingen Om de treasuryfunctie goed te kunnen uitvoeren is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van groot belang. Deze informatie wordt vervat in een liquiditeitsplanning. Naast de geraamde lasten en baten uit de begroting zijn in deze planning onder meer de aflossingen op vaste geldleningen en de voorgenomen investeringen uit de begroting opgenomen. Op basis van deze planning en uiteraard de nieuwe ontwikkelingen in de loop van het boekjaar, wordt geld aangetrokken en/of weggezet. Dit is afgelopen jaar ook weer gebeurd. Er hebben zich in 2021 geen bijzondere interne ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn geweest op de financieringsfunctie.

Externe ontwikkelingen Een belangrijke factor bij het uitvoeren van het treasurybeleid is het renteverloop. Informatie over de rente wordt verkregen van de grote Nederlandse banken (waaronder de BNG) en het CPB. De prognose voor 10 jaar rente werd ingeschat op -0,3% eind 2021. In werkelijkheid lag deze rente eind 2021 rond de nul procent. De afwijking is minimaal. De herfinancieringsrente, sterk bepalend voor de korte rente, is door de ECB in maart 2016 verlaagd tot 0% en is sindsdien niet veranderd. Als gevolg van de wettelijke eisen wordt in de treasuryparagraaf bij het jaarverslag informatie gegeven over de volgende onderwerpen: 1. Kasbeheer 3. Gemeentefinanciering 2. Risicobeheer 4. Schatkistbankieren 1. Kasbeheer Het kasbeheer behelst het geldstromenbeheer en het saldo- en liquiditeitenbeheer. Met behulp van de liquiditeitsplanning wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is en blijft om aan de betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. De gemeente heeft daarvoor onder meer een financieringsovereenkomst met de BNG gesloten. Daarin is het krediet- en het depotarrangement evenals het betalingsverkeer geregeld. Deze overeenkomst is per 1 januari 2019 herzien en op onderdelen gewijzigd. De kredietlimiet is vastgesteld op € 3 miljoen en de intra-daglimiet op € 5 miljoen. In 2021 is wederom zoveel mogelijk met kort geld gefinancierd.

Dit gebeurde zowel via de rekening courant bij de BNG als met kasgeldleningen. In beide gevallen werd door de gemeente in verband met de negatieve rentestand een rentevergoeding ontvangen. Er wordt daarbij voor gewaakt dat de kredietlimiet en de intra-daglimiet bij de BNG niet worden overschreden, omdat daar een forse rentevergoeding (2% en 5%) tegenover staat. Dit is niet of nauwelijks gebeurd. 2. Risicobeheer Hieronder wordt inzicht verstrekt in het risicoprofiel van de gemeente. Het risicobeheer omvat alle activiteiten die zich richten op het beheersen van financiële risico’s waarvan de belangrijkste zijn: renterisico, koersrisico en kredietrisico. Renterisico In de navolgende overzichten zijn de renterisico’s op de korte (A) en lange (B) schuld getoetst aan de wettelijke normen uit hoofde van de Wet Fido en is het renteschema opgenomen (C). A) De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het begrotingstotaal, zijnde de totale lasten op de begroting, en geeft het bedrag weer dat de gemeente maximaal met kort geld mag financieren. Als deze limiet drie achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden moeten er maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld door het aantrekken van een langlopende lening.

Uit het overzicht hierna blijkt dat de kasgeldlimiet in het eerste kwartaal is overschreden. Dit komt door aangetrokken kasgeld en een tijdelijke hoge debetstand in rekening courant bij de BNG. In de loop van het jaar heeft zich dit hersteld onder meer door belastingontvangsten en het aantrekken van een vaste geldlening van € 6 miljoen.

Paragraaf Financiering

53

Kasgeldlimiet 2021 Omvang begroting per 1-1-2021 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5%) 2. Vlottende korte schuld Maand 1 Maand 2 Maand 3 3. Vlottende middelen Maand 1 Maand 2 Maand 3 4. Saldo (2-3) Maand 1 Maand 2 Maand 3

bedragen x € 1.000 Kwartaal 3 Kwartaal 4 64.699 64.699 5.499 5.499

Kwartaal 1 64.699 5.499

Kwartaal 2 64.699 5.499

3.894 6.872 8.400

3.015 3.000 4.412

1.791 2.820 904

987 2.387 1.581

42 46 169

64 829 776

61 59 10

8 15 26

3.852 6.826 8.231

2.951 2.171 3.636

1.730 2.761 894

979 2.372 1.555

5. Gemiddelde saldo

6.303

2.919

1.795

1.635

Ruimte (+) Overschrijding (-) (1-5)

-804

2.580

3.704

3.864

B) De renterisiconorm stelt een kader om het risico van renteschommelingen zoveel mogelijk te beheersen. De beheersing bestaat eruit dat de herfinanciering gelijkmatig gespreid moet worden. In enig jaar mag over niet meer dan 20% van de totale leningenportefeuille renteherziening plaats vinden. De renterisiconorm schrijft voor hoeveel er maximaal geleend mag worden voor een periode langer dan 1 jaar. De in 2021 gerealiseerde renterisiconorm wordt in onderstaande tabel weergegeven, hieruit blijkt dat in 2021 ruimschoots binnen de norm is gebleven. Variabelen renterisico (norm) 1. Renteherzieningen 2. Aflossingen 3. Renterisico (1+2) 4. Renterisiconorm 5a Ruimte onder de renterisiconorm (4-3)

2021 0 3.388 3.388 12.940 9.552

bedragen x € 1.000 Berekening renterisiconorm 4a. Begrotingstotaal 64.699 4b. Percentage regeling 20% 4. Renterisiconorm (4a*4b) 12.940

C) Renteschema. In het volgende schema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. bedragen x € 1.000 Renteschema 2021 De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten

432 -175

Rente die wordt doorberekend aan de grondexploitatie Rente die wordt toegerekend aan taakvelden via projectfinanciering Rentebaat van doorverstrekte leningen

-25 0 0

257

-25 232

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

0 0

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 232

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

279

Renteresultaat op het taakveld treasury

47

Koersrisico De koersrisico’s van de gemeente Aalten zijn beperkt, omdat na de invoering van het schatkistbankieren overtollige middelen alleen kunnen worden aangehouden in rekening courant bij de staat, via deposito’s in de schatkist of onderling kunnen worden uitgeleend aan andere decentrale overheden. Eventuele uitzettingen worden afgestemd op de liquiditeitsplanning en hebben veelal een relatief korte looptijd. Er is in 2021 minimaal geld aangehouden in de schatkist van het Rijk. Er zijn geen deposito’s aangegaan en er is verder geen geld uitgeleend. Kredietrisico Kredietrisicobeheer is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. Paragraaf Financiering

54

De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen (waaronder hypotheken) beperkt risico. Er wordt ten aanzien van overige debiteuren een actief beleid gevoerd. Indien nodig wordt een voorziening getroffen. Voor een aantal debiteurengroepen (algemene debiteuren, maar ook belasting- en bijstandsdebiteuren) is dit gebeurd en zijn zodoende de risico’s afgedekt. Ieder jaar met de opmaak van de jaarrekening worden de debiteuren beoordeeld en wordt indien nodig de voorziening bijgesteld. Dit is ook nu weer gebeurd. Het totaal van de voorziening dubieuze debiteuren bedraagt eind 2021 afgerond € 88.000 ten opzichte van € 86.000 eind 2020. 3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de investeringen en de aflossingsverplichtingen. Bij het afsluiten van leningen wordt rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In de begroting was rekening gehouden met een financieringsbehoefte van ongeveer € 8 miljoen. Voor een deel zou dit worden gefinancierd met lang geld (5 miljoen) en het restant met kort geld. Er is in 2021 inderdaad een vaste geldlening aangetrokken maar dan van € 6 miljoen. Iets meer dan gepland.

Dit heeft onder meer te maken met het verstrekken van een aandeelhouderslening aan Alliander ter versterking van het eigen vermogen. Verder is veel met kasgeld gefinancierd wat een mooi rentebedrag opleverde. De investeringen in duurzame goederen betrof ongeveer € 6,6 miljoen. Hieronder volgt een opsomming van de grootste investeringen in 2021: - Renovatie atletiekbaan AVA’70 € 454.000; - Renovatie Lage Blik en Hogestraat ten behoeve van de herplaatsing van de bibliotheek € 1.032.000; - Zonnepanelen Aladnahal en Eurohal € 143.000; - Uuthuuskes in diverse kernen € 820.000; - Reconstructie diverse wegen en riolering waaronder Admiraal de Ruyterstraat/Dijkstraat en Beggelderdijk € 3.998.000. In onderstaand overzicht worden de mutaties weergegeven die zich in 2021 hebben voorgedaan in de leningenportefeuille. Mutaties leningen portefeuille 2021 Stand per 1 januari 2020 Nieuwe leningen (conversie) Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen (conversie) Stand per 31 december 2021

bedragen x € 1.000 Bedrag Gemiddelde rente 26.244 1,80% 0 0 6.000 0,18% 3.388 0 0 0 28.856 1,50%

Het aandeel van de totale schuld per 31 december 2021 met betrekking tot verstrekte hypotheken bedraagt € 5,8 miljoen. 4. Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2021 in eerste instantie berekend op € 485.000 zijnde 0,75% van het begrotingstotaal. Vanaf 1 juli 2021 is de drempel van rechtswege verhoogd naar 2% ofwel € 1.294.000. Er is in 2021 beperkt geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende grafiek blijkt dat we het drempelbedrag in 2021 niet hebben overschreden.

Paragraaf Financiering

55

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoederen. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt deze taak een substantieel beslag op de middelen. Het beleid is opgenomen in de nota verkrijging/vervaardiging en onderhoud kapitaalgoederen. Openbare ruimte Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaarheid en de economische vitaliteit wordt gediend. De komende jaren wordt veel aandacht besteed om de openbare ruimte aan te passen aan de klimaatontwikkelingen en krijgt de biodiversiteit de nodige aandacht. > Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een beleidsnota wegen vastgesteld. Het was de bedoeling om bij de invoering van de Omgevingswet te kijken of een nieuwe beleidsnota wegen moet worden vastgesteld of dat dit wordt ondergebracht bij openbare ruimte in zijn algemeenheid. Doordat de omgevingswet steeds is uitgesteld, is dit nog niet gebeurd. De verwachting is dat de omgevingswet per 1 januari 2023 inwerking treedt. De huidige nota is nog actueel en er kan nog enkele jaren mee gewerkt worden.

Wel is er in de wegennota onvoldoende rekening gehouden met klimaat en duurzaamheid. Momenteel wordt er voor zowel klimaat als duurzaamheid beleid opgesteld welke geïmplementeerd moeten worden voor het onderhoud van onze openbare ruimte in het algemeen en dus ook voor de wegen waar het onderhoud ligt bij de gemeente. Het groot onderhoud van de wegen steunt op jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema’s die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties. In deze onderhoudsschema’s zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan. De kosten voor groot onderhoud bedroegen in 2021 € 539.000 en worden gedekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen. Deze reserve wordt jaarlijks met een gelijk bedrag van € 290.000 gevoed. Het groot onderhoud is ondergebracht in een moederbestek en daarbij is ervoor gekozen om niet alles uit te voeren. Het regulier jaarlijkse onderhoud van de wegen bedroeg in 2021 € 376.000. De reserve en het actuele meerjaren onderhoudsplan (MOP) zijn op elkaar afgestemd. Hierbij is geen sprake van afwijkingen of achterstallig onderhoud. Uit inventarisatierondes van de wegen blijkt dat er geen noemenswaardige afwijkingen zijn ten opzichte van de actuele onderhoudsplannen. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost.

Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen. Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven. Verder zijn in 2021 verschillende infrastructurele werken uitgevoerd, te weten: • In afrondende fase Admiraal De Ruyterstraat/Dijkstraat; • Omgeving nieuwe bibliotheek; • Prinsenstraat; • In afrondende fase Beggelderdijk; • Eligiusstraat/ Willibrordstraat; • Weekmarkt. > Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van onze bruggen en duikers te waarborgen is een meerjaren onderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd. Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor waren in 2021 € 13.000. Uit de inventarisatieronde blijkt verder dat het meerjaren onderhoudsplan nog steeds actueel is en er geen afwijkingen van het onderhoudsprogramma zijn geconstateerd. > Openbare verlichting In 2013 is een vervangingsplan opgesteld. Hier is in aangegeven welke verlichting vervangen moet worden om het hoogste rendement te bereiken. Armaturen die worden vervangen, worden allemaal omgezet naar led-verlichting. In 2019 is een kleine inhaalslag geweest, waardoor € 122.000 is uitgegeven aan vervanging. Voor 2020 is de keuze gemaakt om armaturen alleen te vervangen als dit echt noodzakelijk was.

Vandaar dat er in 2020 ten opzichte van 2019 veel minder is uitgegeven. In 2021 is voor € 23.000 nieuwe verlichting vervangen. In 2021 is een eerste aanzet gegeven voor het maken van beleid met betrekking tot de verlichting in de openbare ruimte waar de openbare verlichting een onderdeel van is. In 2022 wordt dit uitgewerkt. > Openbaar groen Gekoppeld aan ons groenbeleidsplan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd. Door het onderhoud op basis van dit plan te laten uitvoeren kan het gestelde onderhoudsniveau worden gehandhaafd. De kosten voor de Axent waren in 2021 € 40.000 (bestek en andere werkzaamheden A niveau). Daarnaast heeft de Hacron het onderhoud van de sportvelden voor haar rekening genomen. Dit heeft in 2021 € 46.000 gekost. Door de klimaatverandering treedt er vaker droogte op waar veel bomen last van ondervinden. Hierdoor zal de sterfte toenemen en moet er meer onderhoud gepleegd worden. In 2020 is een eerste aanzet gemaakt om inzichtelijk te krijgen hoe we in de toekomst de uitgaven kunnen beperken. Vanuit het onderzoekprogramma is in 2021 een cyclus opgesteld wanneer onderhoud moet gaan plaatsvinden. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

56

> Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. De speelterreinen voldoen aan de nota Spelenderwijs Ontmoeten. Voor nu plegen we alleen regulier onderhoud en vervangen we toestellen als deze niet hersteld kunnen worden. Daarnaast worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is respectievelijk € 16.000 en € 25.000 uitgegeven. > Riolering Het Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) is de neerslag van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsnota dient te hebben. Het GRP 2015-2019 is in 2015 door de raad vastgesteld. Het onderhoud en de vervanging van de riolering vindt conform de kaders van deze nota plaats. Tevens wordt aangegeven hoe de maatregelen en investeringen worden bekostigd. Momenteel wordt nog gewerkt met het GRP 2015-2019, omdat dit plan nog aan de eisen voldoet en we aan willen sluiten bij de nieuwe Omgevingswet. De stresstesten zijn klaar en gepresenteerd aan de raad. De volgende stap is de risicodialoog en welke maatregelen er kunnen worden genomen. De maatregelen die uit de risicodialoog komen, kunnen worden verwerkt in de omgevingsplannen. In 2020 is met omliggende gemeenten en andere externe partijen gezamenlijk opgetrokken om de stresstesten uit te voeren.

Nu wordt bekeken of we op deze voet door willen gaan of dat we het in regionaal verband gaan oppakken. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten worden via de riooltarieven verhaald op de burgers. Eventuele overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd. Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering gecombineerd. De kosten voor het onderhoud van de riolering in 2021 waren € 434.000. In 2021 zijn de stresstesten afgerond en is inzichtelijk geworden welke maatregelen moeten worden genomen om overlast door klimaatverandering te voorkomen. In 2022 wordt dit verder uitgewerkt. Gebouwenbeheer De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud. Om waardevermindering van de gebouwen te voorkomen is een goede staat van onderhoud noodzakelijk. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en onderhoud van het gebouw, alles wat aard- en nagelvast is (technisch onderhoud) en het beheer en onderhoud door de gebruiker (water, gas, elektra, telefonie, schoonmaak en dergelijke). Het onderhoud van de diverse gebouwen van de gemeente wordt op verschillende manieren uitgevoerd. Zowel het groot als het klein onderhoud van gemeentelijke gebouwen, die niet voor de gemeentelijke dienst zijn bestemd, komt voor rekening van de gemeente.

Het groot onderhoud is in beeld gebracht door middel van een meerjaren onderhoudsplan (MOP). Jaarlijks worden de gebouwen geïnspecteerd en de onderhoudsschema’s worden hierop aangepast. Om deze kosten te dekken is een reserve gevormd die jaarlijks met een gelijk bedrag van € 180.000 wordt gevoed. In 2021 is voor € 358.000 aan groot onderhoud uitgevoerd en aan de reserve onttrokken. Daarnaast is in 2021 voor het reguliere jaarlijkse (kleinere) onderhoud € 114.000 uitgegeven. Ieder jaar wordt aan een aantal specifieke gebouwen extra aandacht gegeven door middel van clustering van onderhoudswerkzaamheden, waardoor een efficiency voordeel gehaald wordt. Met de vaststelling van het onderhoudsplan is voldoende onderbouwing aanwezig om de gebouwen adequaat te onderhouden en in stand te houden. De vervolgstappen in de verduurzaming van het vastgoed zijn gezet op verschillende gebouwen. Op de locatie sporthal Bredevoort is de realisatie van zonnepanelen op het dak opgeleverd in 2020. Hier wordt zowel voor het gemeentelijke deel als een deel voor het Kulturhus zonne-energie opgewekt. Op de daken van de Aladnahal en de Eurohal in Dinxperlo zijn medio 2021 zonnepanelen aangebracht en in gebruik genomen. Ook is hier de verlichting vervangen door LED. Met de verduurzamingsmaatregelen op deze locaties verwachten we een grote slag te kunnen maken in het streven naar energieneutraal.

Graag zouden we ook de eigen gemeentelijke accommodaties willen voorzien van zonnepanelen. De Hofstraat zou qua omvang het meest geschikt zijn, maar na onderzoek blijkt dat hier de dakconstructie onvoldoende is. Hier wordt nu gekeken naar andere verduurzamingsmogelijkheden. Zowel het groot onderhoud aan de toren van de NH Kerk als de Teunismolen is opgestart. Voor deze locaties is rijkssubsidie aangevraagd. Daarnaast is deze aangevraagd voor de Ahof en de Sheddaken aan de Hofstraat. Voor beide locaties is een advies en plan van aanpak opgesteld. De uitvoering hiervan is in voorbereiding, maar is mede afhankelijk van de beschikbaarheid van installateurs en aannemers. Ieder jaar is er een geringe wijziging in de gebouwvoorraad. In 2020 is aan het Lage Blik de voormalige Aldi en bovengelegen woningen aangekocht. Deze zijn in 2021 verbouwd, waarna de bibliotheek hierheen is verhuisd. Boven de bibliotheek bevinden zich twee woningen. Daarnaast is de beëindiging van het peuterspeelzaalwerk aan de Willebrordstraat aangekondigd. Inmiddels lopen vergaande gesprekken om dit gebouw te verkopen. In het centrum van Dinxperlo is de voormalige cafetaria aan de Wilhelminastraat in 2020 aangekocht en weer terug verhuurd aan de voormalig eigenaar. Aan de Sondernweg is een boerderij met opstallen en bijbehorende gronden in erfpacht uitgegeven.

Voor het brandweerkorps in Dinxperlo zijn gesprekken gestart om te kijken naar een Nederlands/Duitse samenwerking met de collega’s uit Suderwick. Hiervoor worden plannen ontwikkeld om een nieuwe gemeenschappelijke kazerne te bouwen.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

57

Paragraaf Grondbeleid Inleiding en doelstellingen Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat alle strategieën van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van beleidstaken zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, economische structuur en cultuur, sport en recreatie. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. De resultaten, maar vooral de financiële risico’s, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Daarom is transparantie van grondbeleid van groot belang. In de Nota Vastgoed Gemeente Aalten, in 2014 vastgesteld, is het begrip grondbeleid omschreven als een activiteit van de lokale overheid, waarbij op een uitvoeringsgerichte wijze sturing wordt gegeven aan de ruimtelijke ordening, ten einde een goede en evenwichtige inrichting van de ruimte te verkrijgen. Hierbij kunnen ook die voorzieningen worden gerealiseerd die in de regel niet door de particuliere sector worden ontwikkeld (sociale woningen, sociaal-culturele voorzieningen, openbaar vervoer, infrastructuur en dergelijke). Bovendien is grondbeleid een beleidsveld waar de lokale overheid doelen op kan realiseren.

Na inwerkingtreding van de omgevingswet zal ons grondbeleid worden geactualiseerd. Met behulp van deze nota wordt inzicht gegeven in de rol van de gemeente in het beleidsproces en worden voorstellen gedaan op welke wijze de inzet van het aan de gemeente beschikbaar gestelde instrumentarium in het beleidstraject kan worden verbeterd gericht op effectiviteit van het te voeren grondbeleid. Er wordt in het grondbeleid onderscheid gemaakt in actief en passief (faciliterend) beleid. In deze nota is het accent verschoven van actief naar passief grondbeleid. Indien bij specifieke projecten/nieuwe ontwikkelingen actief grondbeleid gewenst is, dan wordt hiertoe separaat besloten. In genoemde nota worden verder de beschikbare instrumenten beschreven die de gemeente ten dienste staan bij het voeren van een optimaal grondbeleid. Daarnaast wordt ingegaan op de organisatie van het gemeentelijk grondbeleid met betrekking tot de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheid, op de financiële en administratieve randvoorwaarden en op het uitgiftebeleid van de aangekochte gronden.

Met de laatste wijzigingen van de commissie BBV kennen we ten behoeve van de verslaggeving de volgende onderdelen met betrekking tot de gronden: - Gronden en terreinen niet in exploitatie (warme gronden); - Faciliterend grondbeleid; - Voorraden, waaronder bouwgrond in exploitatie (BIE) en Gereed product en handelsgoederen. Gronden en terreinen worden gerubriceerd onder de materiële vaste activa. Voor warme gronden geldt vanaf 2019 dat – onder cumulatieve voorwaarden – bij de waardering uitgegaan mag worden van de grond tegen toekomstige bestemming in plaats van de huidige bestemming zoals dat tot nu toe gold. Faciliterend grondbeleid wordt afhankelijk van de status van de vordering onder de overlopende activa dan wel passiva geressorteerd. Bouwgronden in exploitatie vallen onder de voorraden. Een BIE moet aan diverse voorwaarden voldoen. Verderop in deze paragraaf wordt de cijfermatige voorstelling van genoemde onderdelen weergegeven. Voor tussentijdse winstneming geldt de percentage of completion (POC) methode. Er is een verplichting tot tussentijdse winstneming wanneer is voldaan aan de volgende voorwaarden: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie genomen).

In 2019 is daaraan toegevoegd dat teveel genomen winst in eerdere jaren moet worden verrekend met het huidige jaar. Lokale ontwikkelingen Activiteiten In 2021 zijn 12 woningbouwkavels verkocht. Ook zijn in 2021 wederom een aantal overeenkomsten gesloten met particulieren en/of ontwikkelaars. Bij deze overeenkomsten zijn afspraken gemaakt over onder andere de realisatie van woningen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Deze ontwikkelingen leveren voor de gemeente geen opbrengsten of kosten op. Op het moment van schrijven zijn er nog vier kavels te verkopen, te weten: De Rietstap (1), ‘t Warmelinck (2) en op de Kraaienboom (1).

Paragraaf Grondbeleid

58

Verkopen In de loop van 2021 hebben (grond)verkopen plaatsgevonden buiten de grondexploitaties tot een totaalbedrag van € 279.000. Dit betreft met name de verkoop van groenstroken. Risico’s onderdeel grondexploitatie Ruimtelijke ontwikkelingen zijn trajecten die meerdere jaren kunnen duren, waarmee hoge investeringen zijn gemoeid en waarvan de resultaten voor een lange tijd grote invloed hebben. Belangrijk is des te meer om zorgvuldige afwegingen te maken en de risico’s zo goed mogelijk in te schatten. Onderdeel van de grondexploitatie is dan ook een risico-inventarisatie, die (jaarlijks) periodiek moet worden bijgesteld. Bij de risicoinventarisatie gaat het om een inschatting van de mate waarin een risico van toepassing is en het effect op het financiële resultaat. Daar waar deze risico-inventarisatie leidt tot een verwacht verlies wordt direct bij de jaarrekening een voorziening getroffen tot de hoogte van het te verwachten verlies. Verder benaderen wij over het algemeen onze eigen grondexploitaties bij de gronduitgifte behoedzaam. Jaarlijks wordt bij de hercalculaties opnieuw een inschatting gemaakt. We hebben nog maar vier kavels te verkopen. Naar verwachting worden die allemaal in 2022 verkocht. Onderzoek naar de mogelijkheid van huurhuizen in de kleine kernen In 2020 is gestart met het project ‘Uuthuuskes’.

In dit project worden tien Uuthuuskes door de gemeente aangekocht en door de Achterhoekse Wooncoöperatie verhuurt aan jongeren in de kleine kernen. In 2021 zijn de eerste zes Uuthuuskes opgeleverd. Begin 2022 zijn de twee Uuthuuskes in IJzerlo opgeleverd. Voor de overige twee Uuthuuskes wordt nog gezocht naar een passende locatie. Overige bestemmingsreserves met betrekking tot het grondenbeheer Algemeen Bijdragen aan reserves vanuit de grondexploitaties is niet meer toegestaan. Sparen voor bovenwijkse voorzieningen die na het afsluiten van een grondexploitatie worden aangelegd, is alleen nog mogelijk via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve. Toevoegingen kunnen alleen plaatsvinden via resultaatbestemming. Activiteiten bouw- en industriegrondexploitatie Gronden en terreinen niet in exploitatie Gronden gerubriceerd onder de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. Op de boekwaarde worden geen rente en kosten bijgeschreven. bedragen x € 1.000

Omschrijving Bouwgrond De Wegwijzer Bouwgrond Westrand Bouwgrond Cattier Overige gronden: Halteweg 21 Lintelo Buitenplaats Dinxperlo Kern de Heurne 2e fase Westrand Aalten Subtotaal overige gronden Totaal

Boekwaarde Boekwaarde Vermeerdering Vermindering 1-1-2021 31-12-2021 40 0 0 40 1.488 0 0 1.488 1.751 0 0 1.751

88 214 39 157 498

0 0 0 0 0

88 0 3 0 91

0 214 36 157 407

3.777

0

91

3.686

Voor een aantal gronden uit bovenstaand overzicht heeft al in 2019 een toets/taxatie plaatsgevonden op de marktwaarde van deze gronden tegen de toen geldende bestemming. Deze toets heeft niet geleid tot afwaardering van gronden. De Wegwijzer Voor dit complex is een bouwgrondexploitatie opgesteld die door de raad in 2013 is aangehouden. De bouwgrondexploitatie laat een verwacht positief resultaat zien van € 437.000, uitgaande van de realisatie van 9 woningen. Deze locatie is in de Centrumvisie Dinxperlo aangewezen als locatie voor wonen, parkeren en verblijven. In 2022 wordt gestart met de ontwikkelcompetitie voor deze locatie. Er wordt met name gekeken naar goedkopere woningbouw. Tevens omvat deze ontwikkeling ook de realisatie van openbare ruimte waardoor de verwachte opbrengsten aanzienlijk lager zullen zijn.

Paragraaf Grondbeleid

59

Westrand Aalten Er is een overeenkomst met een bedrijf op basis waarvan ruim 5 hectare van de oorspronkelijk beschikbare hoeveelheid als bedrijventerrein wordt ontwikkeld. De overtollige hectares zijn afgestoten als landbouwgrond. Het gaat om 69.335 m². Deze meters zijn al eerder afgewaardeerd naar agrarische waarde (€ 5,39) en overgebracht naar de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. De financiële verkenning van de uit de nieuwe ontwikkeling voortvloeiende grondexploitatie laat (op termijn) een fors voordeel zien. Het bestemmingsplan voor deze ontwikkeling is 22 mei 2018 vastgesteld. Tegen het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is gegrond verklaard. Tegen deze uitspraak is verzet aangetekend door de gemeente. Het verzet is ongegrond verklaard. Tevens is eind 2019 het bestemmingsplan gewijzigd vastgesteld. De Raad van State heeft bij uitspraak van 21 juli 2021 het beroep van één appellant niet-ontvankelijk verklaard. De wel ontvankelijke beroepen zijn ongegrond verklaard. Hiermee zijn de besluiten onherroepelijk in werking getreden en kan verdere uitvoering worden gegeven aan de vestiging van de firma Aalbers op de betreffende locatie. Hiervoor dient nog een omgevingsvergunning te worden verleend. De aanvraag is inmiddels ingediend.

Cattier In 2019 is Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) door de gemeente aangekocht. Dit terrein is verkocht aan Kaemingk BV, die op de locatie een bedrijfshal wil realiseren. Hiervoor is het nodig dat het bestemmingsplan ter plekke wordt aangepast. Met Kaemingk en diverse omwonenden is hierover gesproken. Het plan heeft, mede door de beoogde landschappelijke inpassing, draagvlak in de omgeving. Het bestemmingsplan heeft ter inzage gelegen en hiertegen zijn zienswijzen ingediend. Op het moment van schrijven zijn deze zienswijzen nog niet beoordeeld. Overige gronden Op de locatie Halteweg 21 zijn twee Uuthuuskes gerealiseerd. Kern de Heurne is in 2013 afgeboekt tot agrarische waarde. De ontwikkeling van deze locatie is met de vaststelling van de Woningbouwplanning Aalten 2017 gecanceld. Voor deze locatie is februari 2022 opnieuw een bestemmingsplan in procedure gebracht dat voorziet in de realisatie van maximaal 18 woningen. De buitenplaats Dinxperlo is in 2014 verkocht. Het bestemmingsplan is begin 2018 in procedure gebracht. Na onherroepelijk worden van het bestemmingsplan volgt de restantbetaling van € 285.000. Faciliterend grondbeleid Complexen met een exploitatie overeenkomst of aanverwant 0.11 Bekendijk-Zuid 0.35 Vaanholt 0.37 ’t Clooster 0.61 Hoekstraat Aalten 0.62 Groene Kamer 0.02 Nieuwstraat/Molenhof Totaal 0.11 0.35 0.37 0.61 0.62 0.02

bedragen x € 1.000

Boekwaarde 1-1-2021 -77 0 2 -6 -9 5 -85

Vermeer- Vermin- Mutaties Boekwaarde deringen deringen 31-1231-12-2021 2021 2021 2021 97 1 96 19 0 0 0 0 0 2 -2 0 6 0 6 0 0 0 0 -9 102 140 -38 -33 205 143 62 -23

Bekendijk-Zuid wordt naar verwachting in 2022 afgerond. Alleen nog kosten voor groenaanleg; Bijdrage voor Vaanholt is volledig ontvangen. Lasten>bijdrage. Project nog niet afgerond; ‘t Clooster is in 2021 afgerond en afgesloten; Hoekstraat Aalten is in 2021 afgerond en afgesloten; Groene Kamer: er zijn plannen in ontwikkeling voor 33 woningen; Het project Nieuwstraat/Molenhof bevindt zich in de eindfase en wordt in 2022 afgerond.

Kosten die gemeenten maken in het kader van faciliterend grondbeleid en kunnen verhalen op derden, worden geclassificeerd als vordering op de balans. Afhankelijk van de status van de vordering komt deze tot uiting als kortlopende vordering of als overlopend actief. Bepalend daarvoor is de aanwezigheid van een getekende overeenkomst. Het kan ook voorkomen dat op enig moment de exploitatiebijdrage hoger is dan de kosten. Het saldo wordt dan gepresenteerd als overlopende passiva. Op 31 december 2021 kennen we een enkel project met een waarde van € 19.079 dat als overlopend actief is verantwoord. Daarnaast zijn er twee projecten waarvan de exploitatiebijdrage hoger is dan de gemaakte kosten tot en met 2021. Het totaalbedrag hiervan is € 42.240 en staat als overlopend passief geregistreerd.

Paragraaf Grondbeleid

60

Voorraden Onderstaande complexen zijn per ultimo 2021 in exploitatie: (Geraamd eindresultaat: N=nadelig, V=voordelig) bedragen x € 1.000 Boek- Vermeer- Vermin- Boek- Nog te Nog te reali- Geraamd Afloop Voorraden waarde deringen deringen waarde maken seren opeind1-12021 2021 31-12- kosten brengsten resultaat 2021 2021 Onderhanden werk (BIE) Kobus III 269 177 133 313 30 0 343N 2022 Lintelo uitbreiding kern 100 2 110 -8 8 0 0V 2022 Kern De Heurne 1e fase 32 4 36 0 0 0 0V 2021 De Rietstap 126 2 0 128 2 97 33 N 2022 t Warmelinck 83 1 16 68 1 73 -4 V 2022 Haartsebos 229 35 268 -4 126 0 122 N 2023 Kraaienboom 242 4 0 246 22 240 28 N 2022 Subtotaal voorraden 1.081 225 563 743 189 410 522 N Gereed product en handelsgoederen Hoge Veld Pand Hogestraat 10 Pand Lage Blik 28-30-32 Totaal voorraden

1.054 0 456 1.510

15 390 642 1.047

1069 390 1000 2.459

0 0 98 98

0 0 0 0

0 0 0 0

2.591

1.272

3.022

841

189

410

0 0 0 0

2021 2021 2022

Daar waar het geraamde eindresultaat een nadeel laat zien is een verliesvoorziening getroffen ter hoogte van dit nadeel. De hoogte van het totale nadeel is € 526.000 waarop de verliesvoorziening is aangepast. De hercalculaties van de verschillende complexen per ultimo 2021 (de zogenaamde staten P) worden tegelijkertijd met de jaarrekening, maar wel afzonderlijk ter vaststelling aan de raad aangeboden. Complex Kobus III In 2021 zijn de laatste vier bouwkavels binnen dit complex verkocht en in eigendom overgedragen. De hercalculatie 2021 laat een te verwachten verlies zien van € 343.000 en is daarmee € 11.000 hoger dan vorig jaar. De aanwezige verliesvoorziening is met dit bedrag verhoogd. De kosten van voorbereiding en toezicht waren hoger dan voorzien. Complex Lintelo uitbreiding kern In 2021 is de laatste kavel binnen dit complex verkocht en in eigendom overgedragen. De hercalculatie 2021 laat een te verwachten voordelig resultaat zien van bijna € 27.000. Dit is inclusief de nog te maken kosten voor groenaanleg in 2022. Tot en met 2020 was al een tussentijdse winst genomen van € 15.173. Op grond van de percentage of completion methode (POC-methode) is voor dit complex in 2021 een aanvullende tussentijdse winst genomen van € 11.360 en ten gunste van de exploitatie gebracht. Daarmee is bijna de volledige winst genomen (99%).

Het voordeel zit bijna volledig in lagere kosten voor woonrijp maken. In 2022 kan het complex worden afgesloten. Complex Kern de Heurne 1e fase In 2021 is de laatste kavel verkocht binnen dit complex en zijn de laatste woonrijp maak werkzaamheden uitgevoerd. Daarmee kan het complex worden afgesloten. De laatste geraamde woonrijp maak werkzaamheden voor fase 1 zijn doorgeschoven naar fase 2 die waarschijnlijk vanaf 2022 in exploitatie komt. Dit geeft daarom een behoorlijk voordeel voor fase 1. Het complex is in 2021 afgesloten met een voordeel van bijna € 37.000. Hierop was tot en met 2020 al een tussentijdse winst genomen van ruim € 6.000. Het restant is ten gunste van de exploitatie 2021 verantwoord. Complex Herstructureringsplan De Rietstap Er resteert nog één te verkopen kavel. Hiervoor is op het moment van schrijven een serieuze gegadigde. Begin 2022 is hiervoor een optie-overeenkomst afgesloten. De hercalculatie 2021 laat een resultaat zien van € 33.000 nadelig. Dit is € 2.000 hoger dan 2020. Dit komt door uitloop van het project. De verliesvoorziening is met dit bedrag verhoogd. Complex ’t Warmelinck In 2021 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De laatste te verkopen kavel is verkaveld naar een 2^1 kapper. Daarvoor is wel belangstelling. De verwachting is dan ook dat deze twee kavels in 2022 worden verkocht.

Dit geeft wel een behoorlijk lagere opbrengst grondverkopen, ongeveer € 22.000. Paragraaf Grondbeleid

61

De hercalculatie 2021 laat een te verwachten voordeel zien van € 23.000 en ligt daarmee € 20.000 lager dan voor 2020 werd berekend. Tegenover het nadeel van de opbrengst grondverkopen staan lagere kosten voor woonrijp maken, € 2.000. Volgens de POC-methode die ook op dit complex is toegepast moet de tussentijdse winst met € 16.000 worden verlaagd. Dit nadeel is in het resultaat van 2021 verwerkt. Complex Haartsebos In 2021 zijn binnen dit complex alle resterende zes kavels verkocht en in eigendom overgedragen. Op kavel 15 zijn twee Uuthuuskes gerealiseerd. De bijbehorende grond is in erfpacht uitgegeven aan de Achterhoekse Wooncoöperatie. Op grond van regelgeving is deze grond geherwaardeerd. Dit leverde een verlies op van ruim € 9.000 dat ten laste van dit complex is geboekt. Ook zijn er minder m2 verkocht dan geraamd van de overige vijf kavels die in 2021 zijn verkocht, nadeel bijna € 3.000. De hercalculatie 2021 laat een te verwachten verlies zien van € 122.000 ten opzichte van € 109.000 in 2020. Een nadeel van € 13.000 dus. De aanwezige voorziening is met dit bedrag verhoogd ten laste van het resultaat. Complex Kraaienboom In 2021 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De hercalculatie laat een te verwachten verlies zien van € 28.000. Met de vorige hercalculatie werd een verlies verwacht van € 24.000.

De aanwezige voorziening is daarom met € 4.000 verhoogd ten laste van de exploitatie. De oorzaak ligt met name in een hogere rentekosten door uitloop van het project. Hoge Veld Het project Hoge Veld is in 2021 afgesloten. Alle resterende kavels zijn verkocht. De boekwaarde ultimo 2021 bedroeg € 716.297. Tot en met 2020 was er een verliesvoorziening getroffen van € 718.000. Deze voorziening is ingebracht nu het project is afgerond. Het voordelige verschil € 1.703 is ten gunste van de exploitatie 2021 gebracht. Pand Lage Blik 28-30-32 In 2020 is het pand Lage Blik 28-30-32 aangekocht. Deze aankoop maakt verplaatsing van de bibliotheek vanuit het centrum mogelijk. De bibliotheek komt op de begane grond. Er bevinden zich een tweetal woningen boven dit pand waar de bibliotheek komt. Het complex is gesplitst in appartementen. Het appartement waarin de bibliotheek is gevestigd is overgedragen aan de Stichting Basisbibliotheek Achterhoekse Poort. Voorraad uit te geven gronden per 31-12-2021 Aantal kavels Aantal m² Gemiddelde verkoopprijs excl.

btw 0.65 Herstructurering De Rietstap 1 1.081 90,00 3.10 ‘t Warmelinck 2 513 142,50 3.53 Kraaienboom 1 1.200 200,00 Verloopoverzicht getroffen voorzieningen Voorziening Aanvullende voorper 1-1-2021 zieningen 2021 Voorzieningen verliesgevende complexen in exploitatie Kobus lll 332 11 De Rietstap 31 2 Haartsebos 109 13 Kraaienboom 24 4 Hoge Veld 718 0 Totaal 1.214 30

bedragen x € 1.000

Vrijval 2021

Voorziening per 31-12-2021

0 0 0 0 718 718

343 33 122 28 0 526

Conclusie Er is sprake van een adequate bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitatie. De processen met betrekking tot het grondenbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen de medewerkers van vastgoed en bedrijfsvoering zijn organisatorisch goed afgebakend. Er functioneert een interne overlegstructuur met alle betrokken teams, waardoor alle aspecten die met grondzaken samenhangen op tijd in beeld worden gebracht. Ultimo 2021 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoordeeld, geanalyseerd en voor zover mogelijk geactualiseerd. Van alle complexen zijn de ultimo 2021 bestaande financiële risico’s in beeld gebracht en is daarvoor gelijktijdig een voorziening getroffen (zie overzicht voorzieningen). Hiermee wordt een juist en volledig inzicht verkregen in de bestaande boekwaarde van de complexen en de toekomstige resultaten.

Paragraaf Grondbeleid

62

Paragraaf Verbonden partijen In deze paragraaf komen de organisaties aan de orde die een publiek belang uitvoeren en waarin Aalten een financieel en een bestuurlijk belang heeft. Dat laatste door zeggenschap bij besluitvorming door stemrecht. bedragen x € 1.000

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA), Hengelo Gelderland (Programma 1) Doelstelling en De ODA behandelt voor de partners de aanvragen voor vergunningen in het kader van het openbaar belang omgevingsrecht (milieudeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Daarnaast adviseert de ODA gemeenten en provincie (op verzoek) bij de opstelling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. Partijen Naast Aalten de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk en Zutphen en de Provincie Gelderland. Actualiteit In 2021 heeft de ODA ondanks corona haar werk uit kunnen voeren en nam het werk zelfs toe. Veel van deze toename komt door extra taken. Bijvoorbeeld extra werkzaamheden voor klimaat, energie en duurzaamheid, ondermijning, zeer zorgwekkende stoffen, uitbreiding van advisering over omgevingsplannen of stikstofproblematiek. En ook bij de voorbereiding op de Omgevingswet. Een knelpunt voor de ODA is de enorme druk op de arbeidsmarkt. Het is lastig om voldoende gekwalificeerd personeel te vinden. Daarom is de ODA na de zomer van 2021 gestart met een aantal trainees die worden opgeleid. De ODA sluit het jaar af met een positief financieel resultaat van € 104.000. Voorgesteld is om het resultaat uit te keren aan de partners.

Het aandeel van Aalten bedraagt € 6.060. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 645 1.883 579 538 Definitief 2021 354 1.718 469 104 Prognose Regio Achterhoek, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Zeven gemeenten in de Achterhoek werken samen met ondernemers, maatschappelijke openbaar belang organisaties en de provincie Gelderland ten behoeve van regionale ontwikkeling en belangenbehartiging. Partijen De GR bestaat naast Aalten uit de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit De Regio Achterhoek voert de regie op de samenwerking van 8rhk ambassadeurs en zorgt ervoor dat de Achterhoek Visie 2030, de jaarplannen en bijbehorende investeringsagenda worden opgesteld en uitgevoerd in samenwerking met ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het doel is de Achterhoek sterker, slimmer, mooier, meer leefbaar, beter bereikbaar en gezonder te maken. Speerpunten hierbij zijn Smart Economy, Smart Living en Smart Governance.

Via de website van de Regio Achterhoek is een stand van zaken van alle lopende projecten beschikbaar: https://8rhk.nl/wp-content/uploads/2022/03/Lopende-projecten-Website-maart-2022.pdf Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 6.229 22.601 181 183 Definitief 2021 6.726 20.174 185 24 Prognose Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG), Apeldoorn (Programma 2) Doelstelling en Iedere gemeente dient deel uit te maken van één van de 25 veiligheidsregio’s. De taken openbaar belang van een veiligheidsregio liggen op het gebied van de voorbereiding en bestrijding van rampen en grote incidenten door de brandweer, de GHOR (geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen), de politie en gemeente. Partijen De VNOG bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit Bij de VNOG ligt steeds meer de nadruk op preventie. Hierdoor zijn er de komende jaren diverse projecten die de VNOG samen met de gemeenten uitvoert. Het onderzoek naar een eventuele gezamenlijke internationale brandweerkazerne voor de posten Dinxperlo en Suderwick bevindt zich nog steeds in de onderzoeksfase. Verschillende werkgroepen zijn tal van onderwerpen aan het onderzoeken. De brandweervrijwilligers van beide posten zijn daarbij actief betrokken.

In de uitvoering werken de Duitse en Nederlandse meldkamer samen en sinds het najaar 2021 is de post Suderwick opgenomen in het geheel van in te zetten voertuigen in het VNOG-gebied. Sinds 2021 oefenen de Nederlandse en Duitse brandweerlieden samen. Over de benodigde financiën om te komen tot een gezamenlijke brandkazerne kunnen (nog) geen concrete zaken worden gemeld. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 14.546 42.340 1.507 4.929 Definitief 2021 15.535 38.203 1.539 5.266 Prognose Paragraaf Verbonden partijen

63

GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG), Warnsveld (Programma 2) Doelstelling en De GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 openbaar belang gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Partijen De GGD bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit In 2021 is de GGD-organisatie volop bezig geweest met de aanpak van de coronacrisis. In 2021 heeft de GGD hierdoor veel van de reguliere taken niet kunnen uitvoeren. Gedurende de coronacrisis zijn zoveel mogelijk producten/diensten, al dan niet in aangepaste vorm gecontinueerd en werkt de GGD aan een inhaalslag. De kritische taken zoals de Maatschappelijke Zorg, Forensische Geneeskunde, risico-gestuurd toezicht bij Toezicht Kinderopvang en poli Seksuele Gezondheid werden gedurende het jaar wel zoveel als mogelijk uitgevoerd. Ook bij de jeugdgezondheidszorg was de GGD bereikbaar voor acute situaties. Alle extra kosten voor de GGD als gevolg van de coronacrisis die de inwonerbijdrage overstijgen worden gedekt door het ministerie van VWS. In 2021 heeft ook de takendiscussie zijn beslag gekregen, dit is uitgewerkt in de programmalijn GGD NOG Robuust. Gedurende de takendiscussie is gebleken dat de GGD organisatorisch de kleinste zelfstandige GGD is in Nederland. Dit brengt verschillende risico’s met zich mee.

Daarom is ervoor gekozen dat de takendiscussie niet alleen over besparingen voor gemeenten moest gaan, maar ook over een robuustere en daarmee toekomstbestendige GGD. De risico’s worden ondervangen door een incidentele extra bijdrage. Op de korte termijn kan de GGD hierdoor onder andere beter inspelen op de vraag en worden risico’s op het gebied van dataveiligheid en verloop van personeel teruggedrongen. Op termijn is er een efficiencywinst te behalen door samenwerking te zoeken met andere partijen op het gebied van bedrijfsvoering. In 2021 is het verwachte rekeningresultaat voor de gehele regio NOG € 77.000 positief. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 2.876 7.130 419 69 Definitief 2021 2.912 10.226 454 77 Prognose Stadsbank Oost Nederland (SON), Enschede (Programma 2) Doelstelling en Financiële zelfredzaamheid van de inwoners van de aangesloten gemeenten vergroten en openbaar belang ondersteuning bij financiële problemen van de inwoners. Partijen Er zijn 22 aangesloten gemeenten uit Twente en de Achterhoek. Actualiteit Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd (invoering wettelijke vroegsignalering van betalingsachterstanden en gegevensuitwisseling).

Vroegsignalering binnen de schuldhulpverlening is het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken door gebruik te maken van daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. Gemeenten moeten per 1 januari 2021 alle meldingen van betalingsachterstanden van woningcorporaties, zorgverzekeraars, water- en energieleveranciers opvolgen. Het doel is om verdere (problematische) schulden te voorkomen. De implementatie hebben wij per 1 november 2021 afgerond en we zijn gestart met vroegsignalering. Daarnaast hebben wij samen met de gemeente Doetinchem, met betrekking tot schuldenproblematiek bij ondernemers, per 1 mei 2021 een Ondernemerssteunpunt ingericht en belegd bij Laborijn. De gemeentelijke visie op de schuldhulpverlening (geldt sociaal domein breed) is dat deze zoveel mogelijk lokaal en integraal moet worden uitgevoerd, waarbij een verbinding met het lokale sociale domein essentieel is. Naast het door ontwikkelen van de toegang is in december 2021 het besluit genomen om per 1 januari 2023 uit te treden bij de GR Stadsbank. Met gemeente Doetinchem en Laborijn (voor ondernemers) willen we de schuldhulpverlening in de hele keten door ontwikkelen. Deze ontvlechting vindt plaats in 2022.

De eerste maanden van 2022 is overeenstemming bereikt over de hoogte van de te betalen uittreedvergoeding. Dit gaat om een bedrag van € 375.000. Deze verplichting is al opgenomen in de hierna opgenomen bijdrage over 2021 en ook in deze jaarrekening verwerkt. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 1.183 15.001 135 223 Definitief 2021 971 14.782 512 -117 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

64

Laborijn, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Laborijn heeft tot taak zorg te dragen voor de uitvoering van de gehele Participatiewet, openbaar belang IOAW, IOAZ en Bbz. Zij ondersteunt inwoners voor wie werk zoeken en vinden niet vanzelfsprekend is, op hun weg naar een baan of, als dat nog niet mogelijk is, door (maatschappelijke) participatie. Partijen Naast Aalten de gemeenten Doetinchem en Montferland. Actualiteit Per 1-1-2021 is Oude IJsselstreek uit de gemeenschappelijke regeling getreden, maar op basis van dienstverleningsovereenkomsten worden nog wel een aantal taken voor hen uitgevoerd. De corona-gerelateerde problematiek had haar weerslag op de wijze waarop Laborijn haar werkzaamheden kon en soms moest uitvoeren en de mate waarin haar oorspronkelijke doelstellingen gehaald konden worden. Desondanks is Laborijn erin geslaagd om een goed resultaat neer te zetten. Het aantal uitkeringsdossiers is na een jaar van stabilisatie weer gedaald, van 278 eind 2020 naar 260 eind 2021. In 2021 heeft Laborijn voor het eerst uitvoering gegeven aan de individuele inkomenstoeslag voor onze gemeente en is de uitvoeringsregeling TONK vastgesteld en door hen uitgevoerd.

Het aantal ZZP-ers dat ondersteuning heeft ontvangen middels de Tozo-regeling is fors teruggelopen (voor Aalten 88 toegekende aanvragen levensonderhoud en 2 bedrijfskredieten tegenover respectievelijk 446 en 12 in 2020). Tevens is per 1 mei 2021 het ondernemerssteunpunt voor zelfstandigen operationeel geworden. Daarnaast heeft Laborijn zich voorbereid op de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering die zij vanaf 1-1-2022 voor ons gaan uitvoeren. Financieel gezien heeft Laborijn een stabiel jaar achter de rug. Alle extra uitgaven en omzetdalingen als gevolg van de crisis zijn in voldoende mate gecompenseerd door hogere rijksbijdragen, waardoor 2021 met een klein positief resultaat is afgesloten. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 11.905 16.107 1.771 2.352 Definitief 2021 10.557 11.616 1.701 375 Prognose Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Doetinchem (Programma 3) Doelstelling en Gemeenten en provincie werken samen in het ECAL, dat is ontstaan uit de samenvoeging openbaar belang van het Achterhoeks Archief en het Staring Instituut. Het Erfgoedcentrum voert de wettelijke archieftaken conform Archiefwet en overige erfgoedtaken zoals documentatie, onderzoek en publieksfunctie uit.

Partijen De gemeenschappelijke regeling voert de wettelijke taken uit voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Doetinchem, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Winterswijk en Bronckhorst. Voor de niet wettelijke taken betalen Doesburg, Lochem, Zevenaar, Duiven, de Provincie Gelderland en andere donateurs een bijdrage. Actualiteit Geen bijzondere ontwikkelingen. 2021 wordt afgesloten met een verlies van ruim € 6.000. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2020 199 769 139 45 Definitief 2021 193 662 140 -6 Prognose Vennootschappen en coöperaties (privaatrechtelijk) Coöperatieve Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (Agem), Winterswijk (Programma 1) Doelstelling en Agem zet zich in voor een ‘energie-positieve’ Achterhoek. Om de hiervoor noodzakelijke openbaar belang energietransitie zo snel en goed mogelijk door te voeren verbindt Agem burgers, overheid en bedrijfsleven. Agem gelooft dat de realisatie van een energie-positieve Achterhoek slaagt als er beweging en onderlinge samenwerking ontstaat. De Achterhoek wil als regio energieneutraal zijn in 2030. Dit betekent dat we in de Achterhoek alle energie die we verbruiken, zelf duurzaam opwekken. Samenwerking is daarbij de sleutel tot een succesvolle energietransitie. Agem is de aanjager en verbindt inwoners met het Achterhoekse bedrijfsleven, lokale energiecoöperaties en de Achterhoekse gemeenten.