Jaarstukken 2021.pdf

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2022 blijft centrumgemeente Doetinchem verantwoordelijk (financieel en inhoudelijk) voor inwoners die in aanmerking komen voor beschermd wonen. Desondanks wordt de regionale samenwerking al wel vastgelegd in een convenant.

29

Thema / Doelstelling Sport *28 Versterken van de maatschappelijke kracht van sport en het sportlandschap toekomstbestendig maken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Een groot aantal partners heeft zich eind december 2020 aangesloten bij het lokale beweeg-, sport- en leefstijlakkoord. De partijen hebben een stuurgroep en twee projectgroepen geformeerd (waar de gemeente in deelneemt) en zijn begin 2021 van start gegaan met het ontwikkelen van projecten en de campagne in het kader van het lokaal sportakkoord: Heel gemeente Aalten beweegt! Hiervoor ontvangen wij een subsidie van het Rijk. De projectgroepen hebben halverwege 2021 de plannen zo goed als klaar, zodat met de uitvoering gestart leek te kunnen worden. Maar door de coronamaatregelen is de start verschoven naar 2022 (gelukkig was het ook mogelijk om de rijksbijdrage in dit kader mee te schuiven). De ontwikkeling naar open en vitale sportparken is een continu proces waarin gemeente en talentverbinders partijen met elkaar in contact brengen, stimuleren en faciliteren.

9

Preventie We willen graag gelukkige inwoners in Aalten en de Achterhoek. Dat betekent gezonde inwoners met regie over hun eigen leven.

Aan de stuurgroep van het sport- en beweegakkoord is een voorstel gedaan om leefstijl als onderdeel toe te voegen aan het bestaande akkoord. De beleidsmedewerker gezondheid fungeert als trekker van dit onderdeel. De koers en invulling van het onderdeel leefstijl wordt in samenwerking met maatschappelijke partners en inwoners verder in 2022 bepaald.

10

Cultuur *31 De subsidie is opgenomen in de beVanaf 2021 ontvangt de groting. De subsidie is als een voorloKoppelkerk voor de uitpige budgetsubsidie van € 20.000 voering van haar activitei- beschikbaar gesteld aan het bestuur ten een structurele subvan de Koppelkerk. Definitieve vastsidie. stelling van de subsidie vindt plaats medio 2022 op basis van de door de Koppelkerk in te dienen financiële en inhoudelijke verantwoording.

8

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we bereikt? Vanaf 2021 wordt er samen met partners uit het veld uitvoering gegeven aan het lokaal beweegsport- en leefstijlakkoord "Heel gemeente Aalten beweegt". Bij het realiseren van de ambities van dit akkoord wordt ingezet op de samenwerkingsmogelijkheden vanuit verschillende disciplines en actuele ontwikkelingen om zo de maatschappelijke kracht van sport te versterken. Bij het uitvoeren van projecten is aandacht voor het borgen van de initiatieven bij lokale partners. Ook de talentverbinders pakken een belangrijke rol om partijen aan elkaar te verbinden bij het ontwikkelen en realiseren van initiatieven om dit doel te bereiken. Achterhoek in Beweging ondersteunt met kennis en heeft een cruciale rol in het verbinden met partners op regionaal en landelijk niveau. Dit maakt het mogelijk om nieuwe ontwikkelingen op lokaal niveau uit te rollen zoals de "open club". Verder worden aan organisaties die van maatschappelijk belang zijn op dit gebied subsidies verstrekt. Het streven is dat ons beleid erop gericht is dat de hele gemeenschap zich verantwoordelijk voelt voor dit doel en zich inzet om dit samen te bereiken. Na besluitvorming van de Nota Sociaal Domein zijn de voorbereidingen voor het lokaal preventieakkoord getroffen.

Er is aangesloten op het sport- en beweegakkoord en er is besloten om te werken met de naam leefstijlakkoord aangezien het akkoord zich richt op de thema’s roken, voeding en alcohol. Vanwege de coronamaatregelen was het niet mogelijk om fysieke gesprekstafels te organiseren, hiermee wordt een start gemaakt in begin 2022. Aan de Koppelkerk is een voorlopige budgetsubsidie toegekend voor 2021 van € 20.000. Definitieve vaststelling van de subsidie vindt plaats na ontvangst van de verantwoording die op basis van de voorwaarden in de subsidieverordening voor 1 juni 2022 door het bestuur van de Koppelkerk moet worden ingediend.

30

G

G

G

11

Thema / Doelstelling Veiligheid *3 De grensoverschrijdende samenwerking rondom Dinxperlo en Suderwick (D) wordt verder uitgebouwd.

12

Openbare orde en veiligheid *15 We zijn weerbaar tegen ondermijnende criminaliteit.

13

Openbare orde en veiligheid Procedures met betrekking tot de Omgevingswet en evenementenvergunningen zijn op elkaar afgestemd

14

75 jaar bevrijding *32 Herdenken van het beeindigen van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden. We vieren dat we sindsdien weer in vrijheid leven, in het besef dat we samen verantwoordelijk zijn om vrijheid door te geven.

Programma 2 Sociaal domein

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? Het onderzoek naar een gezamenlijke De internationale samenwerking internationale brandweerkazerne voor is verder versterkt. Zo wordt gede posten Dinxperlo en Suderwick bezamenlijk onderzoek gedaan naar vindt zich nog steeds in de onderzoeks- een internationale brandweerkafase. De brandweervrijwilligers van zerne voor de posten Dinxperlo beide posten zijn daarbij actief betroken Suderwick en is de post in ken. Suderwick opgenomen in het In de uitvoering werken de Duitse en geheel van in te zetten voertuigen Nederlandse meldkamer samen en binnen het VNOG-gebied. sinds het najaar 2021 is de post Suderwick opgenomen in het geheel van in te zetten voertuigen in het VNOG-gebied. Sinds 2021 oefenen de Nederlandse en Duitse brandweerlieden samen. In 2021 heeft de raad de integrale BeWe hebben ons juridische instruleidsnota Ondermijning in de gemeente mentarium in de strijd tegen onAalten - Van beeld naar aanpak - vast- dermijning aangepast. De gezagesteld. In de strijd tegen ondermijning menlijke, integrale aanpak met wordt steeds meer als één overheid andere handhavingsinstanties opgetreden. Binnen de regio Achterkrijgt steeds meer vorm. hoek en met de diverse handhavingspartners wordt steeds meer samengewerkt, ieder vanuit zijn eigen rol.

In mei is de online talkshow "KIEK UUT" door de gemeente in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, de politie, IKAD en Meld Misdaad Anoniem georganiseerd. Deze voorlichtingsavonden krijgen een vervolg, voor ondernemers en inwoners over ondermijnende criminaliteit in het buitengebied. Wij zijn gestart met een datagedreven aanpak van ondermijning. In plaats van enkel en alleen af te gaan op het onderbuikgevoel wordt ook gehandeld op basis van feiten en cijfers. De gemeente Aalten heeft zich aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem. In januari 2021 zijn de aanvraagformu- Er wordt momenteel gewerkt met lieren voor evenementenvergunningen digitale aanvraagformulieren. Het reeds gedigitaliseerd. Dit betekent dat nieuw aanvraagsysteem wordt op dit moment wordt gewerkt met digita- momenteel nog afgestemd op de le aanvraagformulieren. nieuwe Omgevingswet. Het nieuwe aanvraagsysteem voor evenementenvergunningen is volop in ontwikkeling en naar verwachting gereed voor inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet. De uiterste termijn 75 jaar vrijheid is De diverse activiteiten die gedoor provincie verschoven naar juni pland stonden voor 2021 zijn als 2022. gevolg van corona verplaatst naar 2022.

31

G

G

G

O

3. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Primitieve Raming na raming wijziging

Werkelijk 2021

Werkelijk 2020

Baten Lasten

-5.501 40.235

-6.790 42.113

-6.764 42.460

-7.879 43.846

Totaal saldo van baten en lasten

34.734

35.323

35.696

35.967

-263

-365

-36

0

34.471

34.958

35.660

35.967

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Resultaat

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening. Wederom hebben onze inwoners een groter beroep op ons gedaan, waardoor de daadwerkelijke kosten van de Wmo, maar met name ook van de jeugdzorg in de laatste maanden ten opzichte van de ramingen in de Najaarsnota 2021 tegenvallen. Ondanks dat zo goed mogelijk ingeschat wordt in hoeverre de budgetten toereikend zijn, blijkt in de praktijk regelmatig dat de kosten niet volledig in te schatten zijn en/of gelijkmatig op de gemeente afkomen. Ook kan hierbij niet altijd van de geïndiceerde kosten uitgegaan worden, omdat deze niet altijd worden uitgenut. Daarnaast kunnen dure trajecten en/of spoedzorg het beeld fors beïnvloeden. In de loop van 2022 komt daar nog het nieuwe inkoopmodel zorg bij, wat een extra onzekerheid met zich meebrengt. Het college van B&W acht het raadzaam om een gedeelte van het positieve rekeningresultaat over 2021 te reserveren voor mogelijke toekomstige tegenvallers binnen de kosten van de nieuw in te kopen zorgtrajecten. Daarom wordt voorgesteld 1 miljoen euro uit het rekeningresultaat via resultaatbestemming in een nieuw in te stellen reserve Inkoop zorg te storten. 4. Eigen indicatoren Aantallen schuldhulpverleningstraject Stadsbank 25

4

17

15

2021

5

20 20

Werkloosheidspercentage

3

12

3,1

3,8

2

8

10

2,7

3,5

1

5

0

0 2018

2019

2020

Aalten

2021

Aantal cliënten met een Wmo voorziening

2021

1.000

Regio

Gelderland Nederland

Aantal bezwaren 20 16

800 800

15

618 600

12

12

10

400

292

200 29

8

5

70

3

2018 18-26

Programma 2 Sociaal domein

2

0

0 <18

6

5

27-67

68-75

>75

2019 Gegrond

2020 Ongegrond

2021

32

5. Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Niet sporters

2020

Maatwerkarrangementen WMO

100%

100

80%

80

60%

48,50%

49,40%

49,40%

49,30%

40

20%

20 Aalten

Regio

Gelderland

NL

69

62

64

Gelderland

NL

60

40%

0%

73

2021

0 Aalten

Regio

Het percentage inwoners ≥ 19 jaar dat niet wekelijks sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners ≥ 19 jaar. (Bron: Gezondheidsenquête CBS en RIVM)

Het aantal personen met een maatwerkarrangement per 1.000 inwoners. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. (Bron: CBS)

Banen

Netto arbeidsparticipatie

2020

1.000 800

2020

100% 796

776

80%

664

660

600

60%

400

40%

200

20%

70,10%

68,50%

69,00%

68,40%

Aalten

Regio

Gelderland

NL

0%

0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. (Bron: LISA)

Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. (Bron: CBS)

Personen met een bijstandsuitkering

Lopende re-integratievoorzieningen

35

31

2021 32

30

20

40

23

25

2020

50 35

30

17

21

15

20

19

20

Gelderland

NL

10 10

5 0

0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het aantal personen met een bijstandsuitkering, per 1.000 inwoners. (Bron: CBS)

Programma 2 Sociaal domein

Aalten

Regio

Het aantal reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-74 jaar. (Bron: CBS)

33

Werkloze jongeren

2019

Kinderen in uitkeringsgezinnen

10%

10%

8%

8%

6%

6%

4%

4%

2019

6,00% 5,00% 4,00%

2,00% 2%

1,00%

2,00%

1,00%

3,00%

2% 0%

0% Aalten

Regio

Gelderland

Aalten

NL

Regio

Gelderland

NL

Het percentage werkloze jongeren 16-22 jaar. (Bron: Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel)

Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. (Bron: Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel)

Voortijdige schoolverlaters

Verwijzingen Halt

2019

10%

140 120

8%

100

100

6%

100

110

80

80

60

4% 2%

2020

1,30%

1,20%

1,60%

Aalten

Regio

Gelderland

1,70%

40 20 0

0%

Aalten

NL

Regio

Gelderland

NL

Het % van het totaal aantal leerlingen in de leeftijd 12-23 jaar dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. (Bron: DUO)

Het aantal verwijzingen naar Halt, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-17 jaar. De verwijzingen betreffen de verwijzingen van jongeren door: politie, een bijzondere opsporings-ambtenaar of via de officier van justitie. (Bron: Bureau Halt)

Absoluut schoolverzuim

Relatief schoolverzuim

2017

50

50

40

40

30

30

20

20

10 0

0,70

2,3

1,8

0

22

2019

26 18,00

21,00

10

0 Aalten

Regio Gelderland Absoluut schoolverzuim

NL

- Absoluut verzuim: Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen in de leeftijd 5-18 jaar. (Bron: Ingrado)

Programma 2 Sociaal domein

Aalten

Regio Gelderland Relatief schoolverzuim

NL

- Relatief verzuim: Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen in de leeftijd 5-18 jaar. (Bron: Ingrado)

34

Jeugdhulp en jeugdbescherming

2021

50%

Jeugdreclassering en delicten 10%

40%

8%

30%

6%

2020

4%

20%

11,70%

10,20%

10%

1,00%

1,40%

11,00%

10,50%

1,20%

2%

1,20%

0% Aalten Regio Jeugdhulp

1,00% 1,00% 1,00% 0,40% 0,30% 0,00%0,00% 0,40%

0% Aalten

Gelderland NL Jeugdbescherming

Regio

Jeugdreclassering

Gelderland

NL

Delict voor de rechter

- Jeugdhulp: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.

- Jongeren met jeugdreclassering: Het percentage jongeren 12-23 jaar met een jeugdreclasseringsmaatregel t.o.v. alle jongeren 12-23 jaar. (Bron: CBS)

- Jeugdbescherming: Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. (Bron: CBS)

- Jongeren met een delict voor de rechter: Het percentage jongeren 12-21 jaar dat met een delict voor de rechter is verschenen. (Bron: Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel)

Misdrijven

2021

6 4,50 3,70

4 2

2,90 1,901,60

1,50 0,900,90

2,30 1,80

0,901,10

Gelderland NL Diefstallen uit woningen

- Winkeldiefstallen: Het aantal geregistreerde winkeldiefstallen, per 1.000 inwoners. - Diefstallen uit woning: Het aantal geregistreerde woningdiefstallen, per 1.000 inwoners. - Geweldsmisdrijven: Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en lichamelijk letsel door schuld. (Bron: CBS)

Programma 2 Sociaal domein

2020

10 8

0 Aalten Regio Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven

Vernielingen en beschadigingen

5,50

6

6,20

4,10

4

2,60

2

0 Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het aantal geregistreerde vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte, per 1.000 inwoners. (Bron: CBS)

35

Programma 3 Bedrijfsvoering Programmamanager:

D.J. den Hengst

1. Ontwikkelingen binnen dit programma Dienstverlening/KCC De digitale ontwikkelingen volgen elkaar in een snel tempo op. De gemeente Aalten geeft de burgers daarom steeds meer mogelijkheden om te communiceren en producten en diensten aan te vragen via digitale kanalen. Enkele elementen uit onze dienstverlening in 2021: - Digitale afhandeling primair binnen dienstverlening (en traditionele kanalen krijgen steeds meer een secundair karakter); - De gemeente werkt vraaggericht; - De dienstverlening is flexibel: digitale dienstverlening maakt 24/7-service mogelijk, ‘het nieuwe werken’ maakt flexibele werktijden (meer afgestemd op de klantvraag) mogelijk en ‘service-aan-huis’ ingeval van mindervalide inwoners; - Enkelvoudige gegevensaanvraag (en opslag) en meervoudig gebruik; - Proactieve houding (bijv. bij aanvraag van een omgevingsvergunning ‘bouwen’ worden direct andere mogelijk noodzakelijke vergunningen genoemd/aangeboden). Afgelopen jaar heeft corona opnieuw een enorme impact gehad op de gemeentelijke dienstverlening. De dienstverlening heeft voor veel onderdelen meer op afstand gewerkt, maar is geen moment in gevaar geweest. Spontaan binnenlopen bij het KCC aan de Hofstraat kon nog steeds niet. We werken vanaf de komst van corona op afspraak. Dit is allemaal goed verlopen. Het aantal telefoontjes is enorm toegenomen. We zitten op ruim 50.000 telefoontjes per jaar.

Of dit een tijdelijke ontwikkeling is kunnen we nu nog niet aangeven. Voorlopig hebben we de bezetting bij KCC telefonie uitgebreid naar drie telefonisten. Was Burgerzaken vaak de traditionele reden voor een bezoek aan het gemeentehuis, dat wordt steeds minder ook door de tienjaars geldigheid van de documenten. En daarmee verdwijnt langzamerhand het routinewerk bij de frontoffice; landelijke initiatieven voorzien steeds meer in gedigitaliseerde en vanuit huis door de inwoner zelf in gang gezette aanvragen. We merken dat er steeds meer specialistische vragen worden gesteld, afstamming nationaliteiten, naturalisatie, vestiging buitenland rechten en buitenlandse brondocumenten en bijzondere erkenningen. Website/intranet In 2021 zijn we gestart met een vernieuwingstraject voor zowel de website als het intranet. Voor intranet wordt al aan de realisatie gewerkt en gebruiken we Microsoft Sharepoint. We volgen hiermee een ontwikkeling die je in de regio en landelijk veel ziet. Door deze keuze kunnen we een moderne gebruikerservaring bieden tegen beperkte kosten. Voor de website zijn we bezig met een brede oriëntatie. Er is een verkenning geweest voor mogelijke leveranciers en er is een meervoudig onderhandse aanbesteding gedaan. Belangrijker nog dan de keuze voor leverancier of techniek is het doel om de dienstverlening naar de inwoner toe te verbeteren.

De nieuwe website gaat daarin helpen. Veel gezochte informatie krijgt een duidelijke positie, de toptaken aanpak. Ontbreekt het gezochte onderwerp daar? Dan zal een goede, gebruiksvriendelijke zoekfunctie de bezoeker snel verder helpen. En door het volgen van de zoekopdrachten die bezoekers ingeven werken we aan continue verbetering: Veel gezochte termen krijgen een betere plek op de site en een hogere plek in de zoekresultaten. Natuurlijk nemen we vanaf het begin de wensen van de inwoners mee. Daarom hebben we eind 2021 een onderzoek laten uitvoeren via het burgerpanel “U spreekt”. Dit heeft waardevolle inzichten opgeleverd over wat inwoners op onze website verwachten. Maar ook (minstens zo belangrijk) over wat ze er niet verwachten of waar ze andere kanalen voor gebruiken. Bijvoorbeeld Sociale Media als Facebook of Twitter. Deze feedback nemen we mee in de aanbouw. Het zal bepalend zijn in de te maken keuzes welke inhoud we een prominente of juist minder prominente plek gaan geven. Tot slot krijgt toegankelijkheid nadrukkelijk de aandacht. Samen met de leverancier zorgen we voor de juiste hulpmiddelen om de website ook voor mensen met een beperking toegankelijk te houden. Bij plaatsing van nieuwe inhoud zal het redactieteam zorgen dat deze voor toegankelijkheid is geoptimaliseerd. Zo werken we samen naar een website die voor alle inwoners prettig werkt.

Omgevingswet In 2021 is hard gewerkt aan de implementatie van software voor de Omgevingswet. De pakketten voor het maken en bijhouden van de omgevingsplannen zijn opgeleverd. Daarnaast is gewerkt aan de verdere opbouw en testen van de software voor de omgevingsvergunningen en de software voor de toepasbare regels. Daarnaast is een start gemaakt met het testen van de keten vanuit het Omgevingsloket. In februari 2022 is door de minister aangegeven om de Omgevingswet wederom uit te stellen. Met het uitstel wil de minister dat de Omgevingswet op een verantwoorde wijze wordt ingevoerd.

Programma 3 Bedrijfsvoering

37

Cloud In 2021 zijn wederom een aantal applicaties naar de cloud gemigreerd. Zo is de applicatie voor het bijhouden van het schoolverzuim naar de cloud omgezet. Dit in samenwerking met de gemeente Doetinchem en LerenWerkt. Ook is eind 2021 gestart om onze software voor datadistributie naar de cloud te verhuizen. De BAG applicatie is naar een andere leverancier gegaan en wordt voorbereid op de Samenhangende Objectenregistratie. Ook deze applicatie draait nu in de cloud. Thuiswerken Het thuiswerken is na een aantal jaar gemeengoed geworden. We gebruiken hiervoor de suite van Microsoft. In 2021 is deze suite versterkt met andere producten zoals MS OneDrive en uitbreiding van functionaliteit voor het digitaal vergaderen met MS Teams. Omdat steeds meer lokaal op de laptops gewerkt wordt, zijn in 2021 155 laptops extra beveiligd met beheersoftware van Microsoft. In het geval van diefstal kan deze laptop dan vergrendeld worden. Ook kunnen de beveiligingsupdates centraal verstuurd worden. Datalab GO! In 2021 is Datalab GO inhoudelijk van start gegaan. Er is op locatie Bronckhorst een team geformeerd met expertise op het gebied van datascience en techniek dat zich bezig heeft gehouden met de eerste dataproducten. Deze producten hebben onder andere betrekking op de thema’s Corona, Landschap & Groen en Ondermijning.

Voor deze thema’s zijn klankbordgroepen geformeerd met deelnemers uit de verschillende aangesloten gemeenten. Deze groepen geven input en feedback op de te realiseren producten, om te zorgen dat vraag en uiteindelijk product op elkaar aansluiten. De focus in 2021 is gericht geweest op het realiseren van data-producten op basis van openbare en aangekochte data. Overeenkomsten zijn onder meer gesloten met Kadaster en Kamer van Koophandel om hun gegevens te mogen gebruiken. Er is in kaart gebracht hoever de aangesloten gemeenten zelf zijn in realisatie van eigen dataproducten, om te zien in welke mate we van elkaar kennis gebruik kunnen maken. Om naar alle gemeenten terugkoppeling te geven over de resultaten zijn Roadshows gehouden, waarbij aan colleges en andere betrokkenen getoond is op welke manier databeleid kan ondersteunen. Tot slot zijn de eerste stappen gezet om de processen rond datalab beter te structureren. Er zijn afspraken gemaakt rond oppakken van inkomende vraagstukken (zogenaamd Landingsbaan) en rond Privacy. De eerste verkenningen worden gedaan om dataverwerking beter te centraliseren, automatiseren en te structureren. Waarschijnlijk zal hiervoor gebruik gemaakt worden van Microsoft Azure clouddiensten. Privacy Het voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is een continu proces.

De AVG is op 25 mei 2018 ingegaan en er is tot op heden veel gedaan aan het opstellen en invoeren van de benodigde procedures. Zo is er de procedure voor het uitvoeren van een Data Protection Impact Assessment (DPIA). Voor nieuwe verwerkingen van privacygevoelige gegevens is namelijk een DPIA verplicht. In 2021 hebben we 1x een DPIA afgenomen. Naast de procedure voor een DPIA hebben we ook de procedure voor “Rechten van Betrokkenen”. Via onze website kan de betrokkene inzage vragen in eigen persoonsgegevens of correctie en verwijdering hiervan. Als gemeentelijke organisatie hebben we een register van verwerkingen van persoonsgegevens. Hiermee tonen we aan dat onze verwerkingen van persoonsgegevens voldoen aan de belangrijkste beginselen van de AVG, denk daarbij aan rechtmatigheid, transparantie, doelbinding en juistheid. Het op orde hebben van de bovengenoemde procedures en het blijven voldoen aan de AVG staat of valt met de bewustwording van de medewerkers. In 2021 is de bewustwording structureel opgepakt. Via e-learnings worden de medewerkers geïnformeerd over de informatieveiligheid en de privacy. Ondanks het voorgaande hebben wij in 2021 een groot datalek gehad bij de werkzaamheden voor de leerplicht. Dit heeft tot onrust onder de betrokken burgers geleid. Intern hebben wij de regels omtrent de privacy bewustwording aangescherpt.

Conclusie is dat het menselijk handelen een zwakke schakel blijft. Hieruit volgt dat we vooral de bewustwording continu onder de aandacht moeten brengen. Informatieveiligheid In 2021 is aandacht besteed aan de bewustwording van de informatieveiligheid bij alle medewerkers. We hebben een campagne opgezet binnen onze online leeromgeving met het thema phishing en cybercriminaliteit. Verder hebben we aandacht gehad voor het proces rondom in- en uitdiensttreding. Er is onder andere gewerkt aan een uniforme introductie van nieuwe medewerkers voor de geldende procedures, waaronder ook informatieveiligheid. In december hebben we een groot incident gehad in software van Apache Log4j. Binnen deze software zat een kwetsbaarheid waardoor het mogelijk was dat een onbekende toegang tot de systemen kon krijgen. Deze kwetsbaarheid werd ingeschaald met een zeer hoge prioriteit. Omdat dit stukje software in heel veel software van diverse leveranciers gebruikt werd, heeft dit een grote impact op onze dienstverlening gehad.

Programma 3 Bedrijfsvoering

38

Gemeentelijke belastingen Na het verstrijken van de laatste vervaldatum hebben wij eerst herinneringen verzonden. Daarop hebben veel belastingplichtigen alsnog betaald. Het aantal aanmaningen en dwangbevelen daarna was ook een stuk lager. De lijsten met openstaande vorderingen hebben wij telkens met onze collega’s van schuldhulpverlening gescreend met het doel om burgers met financiële problemen niet verder in de schulden te brengen. Vanwege de coronacrisis en het faillissement van onze deurwaarder heeft er geen dwanginvordering (beslaglegging etcetera) plaatsgevonden. Hierdoor loopt het debiteurensaldo wel iets op. Inmiddels is er contact gelegd met een nieuwe deurwaarder en gaan wij dwanginvordering weer oppakken. 2. Wat waren onze doelstellingen? *: betreffen onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij. Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? 1 Communicatiebeleids- Besloten is dit aan de nieuwe raad Plan is in principe gereed, maar plan voor te leggen en gelijk op te laten wordt deze bestuursperiode niet Vernieuwen en optimali- lopen met de visie dienstverlening. afgerond. seren van communicatiebeleidsplan gemeente Aalten.

2 Vernieuwen en optima- Vanaf december 2020 is Ibabs ingeIn de maanden december 2020 liseren raadsnet voerd - vernieuwing en modernisering en januari 2021 is het raadsinforSimbestuur wordt niet van het oude raadsnet. matiesysteem van SIM omgezet meer ondersteund en naar iBabs. komt te vervallen. Hiervoor in de plaats gaan we Ibabs inzetten. Dit heeft ook tot gevolg dat het raadsnet vernieuwd en geoptimaliseerd moet worden. 3 Informatieveiligheid en Het proces om de BIO verder te imple- In 2021 hebben we een bewustPrivacy Wet menteren hebben we in 2021 verder wordingscampagne over phishing Voldoen aan BIO (Base- opgepakt. We hebben de 2-factor augehouden. Verder hebben we line Informatiebeveiliging thenticatie ingevoerd voor de applicaties gewerkt aan het introductieproOverheid) en privacywet- waar dit op het moment bij mogelijk is. gramma voor nieuwe medewergeving en de vereiste Verder hebben we de surfaces in het kers en hebben we de mobile accountability. Mobile Device Management (MDM) devices in beheer genomen. Deze opgenomen. waren door het thuiswerken in Werkprocessen veranderen of er komen verband met corona versneld nieuwe werkprocessen bij, deze moeten uitgerold maar nog niet in het aan de BIO worden getoetst en conform Mobile Device Management opde eisen van de BIO worden ingericht. genomen.

Tevens moeten er op het gebied van interne controle nog stappen worden gezet om de naleving van de afspraken periodiek te toetsen en dit proces in te bedden in de organisatie. De software is geïmplementeerd en de eerste e-learning campagne heeft plaatsgevonden. 4 Uitwerking koppeling De laatste mutaties zijn in 2021 verKoppeling is actief en wordt volop BGT - BOR werkt. Naast de bulkmutaties worden de gebruikt. De data in de basisregireguliere wijzigingen direct meegenostratie grootschalige tomen. Dit verloopt goed. pografie (BGT, uniforme digitale kaart) worden vanuit de beheerpakketten van Groen, Wegen en Ondergrondse infrastructuur aangevuld, waardoor de set aan basisgegevens voor alle teams gelijk zijn.

Programma 3 Bedrijfsvoering

39

O

G

O

G

5

6

Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Overgang van inhoud Bij alle woningen is een gebruiksoppernaar gebruiksoppervlakte geregistreerd. Aan de hand van vlakte als grondslag deze gegevens is de herwaardering van de herwaardering WOZ 2022 uitgevoerd. WOZ. Vanaf 2022 moet de waardering van woningen plaatsvinden op basis van de gebruiksoppervlakte. Tot die tijd is de inhoud van een woning bepalend. Met de toepassing van de gebruiksoppervlakte wordt aangesloten bij de BAG. Omzetting en vulling Het bijhouden van de planvoorraad is softwarepakketten Om- met de oplevering van de software gevingswet Rx.zone afgerond en is daarmee als De Omgevingswet gaat onderdeel van deelproject 6 Omgein per 01-01-2022. Dit vingswet klaar. betekent dat de softwaDe software Rx.base is opgeleverd en repakketten van vergun- gaat nu verder in deelproject 3 voor de ningsverlening dan vervulling van het systeem. De software plicht zijn aansloten op is voor de acceptatieomgeving gekophet landelijke Digitaal peld aan de landelijke voorziening van Stelsel Omgevingswet en het Omgevingsloket. Dit onderdeel is moeten voldoen aan de voor deelproject 6 afgerond. eisen van de OmgeDoor inhuur en inzet van andere medevingswet. werkers op deelproject 6 van de Omgevingswet ontstaat er meer ruimte om de evenementen, drank en Horeca en APV vulling op te starten.

Inmiddels hebben we goede consultancy kunnen inhuren. Hierdoor loopt de vulling van de nieuwe pakketten voor de Omgevingsvergunningen (Rx. Mission) nu voorspoedig. Op dit moment zijn we de wettelijke regels aan het omzetten naar vraagbomen voor de Omgevingswet. Dit traject verloopt voorspoedig.

Wat hebben we bereikt? De herwaardering WOZ van woningen voor het jaar 2022 is gebaseerd op de gebruiksoppervlakte. Binnenkort worden deze gebruiksoppervlaktes gesynchroniseerd met de BAG zodat het project volledig afgerond is.

De Omgevingswet is wederom uitgesteld, nu tot 1 januari 2023. Met de inhuur van een consultant van Telengy voor de opbouw van het softwarepakket voor de omgevingsvergunningen en de interne ondersteuning bij het bouwen van de toepasbare regels loopt het project weer goed door.

G

G

3. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Primitieve Raming na Werkelijk Werkelijk raming wijziging 2021 2020 Baten Lasten

-52.852 11.124

-57.967 14.414

-58.639 14.841

-54.662 12.147

Totaal saldo van baten en lasten

-41.728

-43.553

-43.798

-42.515

-195 488

-362 1.767

-354 1.396

-241 332

-41.435

-42.148

-42.756

-42.424

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Totaal mutaties reserves (verdeeld over programma's) Resultaat

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening.

Programma 3 Bedrijfsvoering

40

4. Eigen indicatoren Telefonie

2021

Afspraken

2021

2.500

15.000

12.266 12.230 11.560 11.36710.050 10.508 9.979 9.629

10.000

2.000

2.221

2.221

1.974

1.901 1.510

1.500

1.475

1.500 1.019 1.000

5.000

500

152

66

144

0

0 Q1 Q2 Aangeboden

Q3 Verwerkt

Q1 KCC

Q4

ICT producten 300 250 200 150 100 50 0

110

Q2 Q3 Q4 Burgerzaken overig

2021 Producten Burgerzaken

243 155

51

55 16

41

17

11

3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0

2021

3.145

1.214

306 231

699

378 518

80 151

5. Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Gemiddelde WOZ-waarde € 300.000 € 250.000

€238.000

€250.000

2020 €281.000 €290.000

€ 200.000 € 150.000 € 100.000

€ 50.000 €0 Aalten

Regio

Gelderland

11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

2019 9,80

6,30

Aalten

NL

De gemiddelde WOZ-waarde van woningen. (Bron: CBS)

Gemeentelijke woonlasten

Nieuw gebouwde woningen

9,20

5,70

Regio

Gelderland

NL

Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen. (Bron: ABF)

2021

€ 1.000 €811

€ 800 €618

€ 600

€686

€800 €740

€810 €733

Tijdig betaalde facturen 100%

98,00%

94,00%

€474

€ 400 € 200 €0

87,00%

87,00%

Gelderland

NL

80% 60% 40%

Aalten Regio Gelderland NL Éénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

20%

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden/meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. (Bron: COELO)

0%

Programma 3 Bedrijfsvoering

2019

Aalten

Regio

Het % facturen dat tijdig is betaald.

41

Paragrafen

Paragraaf Bedrijfsvoering “Samen volop blijven inzetten voor onze burgers en bedrijven” Een goede bedrijfsvoering van de gemeente, die gericht is op de gemeentelijke omgeving, betekent beheersing van alle processen, inclusief bijsturing waar nodig. Dit is een voorwaarde om aan de verwachtingen van de maatschappij en het bestuur te voldoen en om gemeentelijk beleid te realiseren. Eén van de doelstellingen daarbij is zo goed mogelijk verslag te doen over de uitvoering via de reguliere P&C (planning & control) cyclus of bij actuele onderwerpen en vragen daarover door middel van een raadsmededeling. In 2021 ging dat om 231 raadsmededelingen. Rondom de organisatie en algemene thema’s speelde in 2021 het volgende: 1. Heroriëntatie organisatiestructuur per 1 januari 2023 In de huidige organisatiestructuur, die dateert uit april 2019, bestaat het MT uit de secretaris/algemeen directeur en de drie afdelingshoofden. De drie afdelingen bestaan elk uit twee teams en werken ten behoeve van één programma uit de programmabegroting. De afdelingshoofden zijn hiërarchisch leidinggevende van de medewerkers van de betreffende afdeling. De teams worden vakinhoudelijk aangestuurd door een teamcoordinator, die daarnaast zelf meewerkt aan de meer complexe projecten en/of beleidsmatige dossiers.

Vanaf het voorjaar van 2020 zijn de functies van afdelingshoofd van de afdeling Sociaal domein en teamcoördinator van het team Zorg vacant. De functie van afdelingshoofd Sociaal domein wordt waargenomen door de beide andere afdelingshoofden, waarbij het afdelingshoofd Ruimte leidinggeeft aan het team Organisatie en Welzijn en het afdelingshoofd Bedrijfsvoering leidinggeeft aan het team Zorg. In de vacature van teamcoördinator van het team Zorg is tijdelijk voorzien door een interimopdracht en inmiddels is begin 2022 een vast aangestelde nieuwe coördinator begonnen. Eind 2020 is de organisatiestructuur geëvalueerd, waarbij besloten werd de bestaande situatie voort te zetten en per 1 januari 2023 een heroriëntatie op de organisatiestructuur te laten plaatsvinden. Daarbij werd nadrukkelijk rekening gehouden met de eind 2020 geldende omstandigheden: uitdagende financiële omstandigheden, de personele wisselingen in de top van de organisatie en de effecten van de coronamaatregelen. In de afgelopen periode is gebleken dat ondanks de grote inzet van alle betrokkenen er knelpunten ontstaan met betrekking tot de span of control van de leidinggevenden en onduidelijkheden in taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot het leiding geven. Bij een organisatie van ongeveer 200 medewerkers is de span of control van de afdelingshoofden als hiërarchisch leidinggevende (te) groot.

Medewerkers hebben recht op ruime aandacht van hun leidinggevende als het gaat om de HRM-taken, zoals coaching, functionerings- en ontwikkelingsgesprekken, personeelsbeoordeling, gezondheid en lief en leed. Dat is in het belang van het goed functioneren van de organisatie. Het lukt nu niet om daaraan goed invulling te geven. In verband hiermee heeft het MT in 2021 enkele varianten voor een nieuwe organisatiestructuur uitgewerkt. Het MT heeft uiteindelijk gekozen voor een organisatiestructuur, waarin de organisatie wordt aangestuurd door een tweehoofdige directie, bestaande uit de gemeentesecretaris/algemeen directeur en een directeur Bedrijfsvoering/loco-secretaris. De organisatie bestaat in dit model uit drie clusters en zes teams: • Cluster fysiek domein (Teams Buitendienst en Openbare Ruimte) • Cluster sociaal domein (Teams Organisatie & Welzijn en Zorg) • Cluster bedrijfsvoering (Teams Dienstverlening en Informatiebeheer) Daarnaast is er een Staf bestaande uit het taakveld P&O, communicatie en het secretariaat. De teams worden geleid door een teamleider (de huidige teamcoördinatoren), die hiërarchisch en functioneel leidinggevende is. Het college heeft op 16 november 2021 bij wijze van voorgenomen besluit ingestemd met deze nieuwe organisatiestructuur per 1 januari 2023 ervan uitgaande dat dit budgetneutraal kan worden ingevuld.

Inmiddels is de verdere uitwerking van het gekozen model in voorbereiding. De OR heeft positief geadviseerd over de nieuwe organisatiestructuur met een voorbehoud voor de nog uit te werken punten. Tijdens overleg met de vakbonden is gezamenlijk vastgesteld dat er geen bijzonderheden zijn in relatie tot het sociaal statuut. In verband met het vertrek van de beoogde directeur Bedrijfsvoering is recent een vacature voor deze functie binnen de tweehoofdige directie opengesteld.

Paragraaf Bedrijfsvoering

43

2. Ontwikkelingstraject organisatie Zoals aangekondigd in de programmabegroting 2021 loopt er sinds het voorjaar van 2021 een ontwikkelingstraject binnen de organisatie gericht op een professionele cultuur. Medewerkers worden getraind op de verdere ontwikkeling van een professionele cultuur binnen de organisatie en het geven en ontvangen van feedback. Dit ontwikkelingstraject wordt benut om de kernwaarden van de organisatie en de nieuwe beoordelingsmethodiek met 360 graden feedback te lanceren. Het ontwikkelingstraject krijgt door de coronamaatregelen een langere doorlooptijd dan voorzien. Bepaalde activiteiten kunnen nu eenmaal moeilijk online worden gehouden. We verwachten dat dit traject doorloopt tot begin 2023. Parallel aan dit ontwikkelingstraject voor de gehele organisatie worden de teamleiders getraind voor hun nieuwe taken op met name HRM-gebied. 3. Het nieuwe werken na corona Als organisatie hebben we tijdens de coronacrisis steeds actief ingespeeld op het verloop van de pandemie door een protocol te hanteren met interne richtlijnen voor het werken onder de wisselende omstandigheden. Om de dienstverlening te waarborgen hebben wij geïnvesteerd in bandbreedte, mobiele werkplekken en voorzieningen voor thuiswerken. Na aanvankelijke aarzelingen hebben organisatie én medewerkers het gedeeltelijk thuiswerken inmiddels omarmd. Voor veel functies is het efficiënt gebleken.

Belangrijke bijkomende voordelen zijn de afname van het woon-werkverkeer (minder milieubelasting en parkeerplaatsen) en de afname van het aantal benodigde kantoorwerkplekken. Daar staan de benodigde investeringen in ICT en andere voorzieningen voor thuiswerken tegenover. Aandachtspunten zijn het behoud van collegiale contacten, samenwerking en teambuilding. We blijven zoeken naar de juiste balans en maatvoering, maar duidelijk is al wel dat gedeeltelijk thuiswerken blijvend is. De in 2021 ingestelde werkgroep Aalten na corona blijft ons tijdens deze zoektocht adviseren over de organisatie en inrichting van de hybride werkvormen, over waarborgen voor de dienstverlening en over de gevolgen voor de kantooromgeving. Recent is daarnaast een studieproject met vijf Hbo-studenten vanuit verschillende disciplines begonnen aan een opdracht over dit hybride werken in onze organisatie. Dit studieproject richt zich onder andere op vragen met betrekking tot het aantal benodigde werkplekken, ruimten, inrichting, het eventueel afstoten van gebouwdelen, behoud van collegiale contacten, overlegvormen en de samenhang met het dienstverleningsconcept. Het advies van dit studieproject verwachten wij voor de zomer, waarna de besluitvorming in de tweede helft van 2022 is voorzien. 4.

Visie op gezondheid In lijn met de ontwikkeling van de algemene visie van de gemeente Aalten op de publieke gezondheid is de visie op gezondheid van de gemeente als werkgever van de gemeentelijke organisatie in ontwikkeling. In 2021 heeft het MT de visie op gezondheid voor de organisatie voor de komende jaren vastgesteld. Het college heeft hiermee inmiddels ingestemd. Dit voorgenomen besluit van het college is voor instemming aan de ondernemingsraad voorgelegd. Als werkgever willen we primair uitgaan van de eigen kracht en verantwoordelijkheid van de medewerkers, maar we hebben uit betrokkenheid met de medewerkers en om uitval te voorkomen tegelijkertijd specifiek aandacht voor medewerkers die een verhoogd risico hebben op gezondheidsproblemen. De waarde van preventie en positieve gezondheid staat centraal. De rol van de werkgever is om medewerkers te ondersteunen en te stimuleren bij het maken van gezonde keuzes. Dat doen we door een omgeving te creëren waarin het makkelijker is om aan een gezonde leefstijl te werken. We zorgen voor gezonde werkomstandigheden. We hebben nadrukkelijk aandacht voor invloeden uit de privé omgeving van de medewerker en stimuleren gezonde verhoudingen en een gezonde balans. In 2021 is een aanbestedingsprocedure gehouden voor de Arbo-dienstverlening vanaf 1 januari 2022.

We hebben op basis daarvan een dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caretowork, waarvan de visie op gezondheid goed aansluit op de onze. 5. Vitaliteit en wendbaarheid Ondanks gerichte maatregelen is de leeftijdsopbouw binnen de gemeentelijke organisatie nog steeds minder gunstig. De beide generatiepacten en het speerpunt verjonging als hoogste prioriteit binnen het werving- en selectiebeleid hebben niet kunnen voorkomen dat de gemiddelde leeftijd eind 2021 48,6 jaar was. Dat is boven de gemiddelde leeftijd in de toch al vergrijzende gemeentelijke sector. De verklaring hiervoor ligt in de bovengemiddeld lange duur van de dienstverbanden. Het ziekteverzuim in onze organisatie was in 2021 7,1%. We zien dat het korte verzuim dit jaar af nam, maar dat het langdurige verzuim daarentegen sterk steeg. Deze kenmerken van de organisatie zijn voor het MT een aandachtspunt. Hoe houden we onze organisatie gezond, vitaal en wendbaar? In de CAO Gemeenten 2019-2020 is afgesproken dat alle gemeentelijke werkgevers vitaliteitsbeleid moeten hebben. In de nieuwe CAO 2021-2022 is de uitwerking daarvan echter beperkt gebleven tot de invoering van een mogelijkheid om verlof meerjarig te sparen. Naar onze mening moet er meer gebeuren en moeten we dus zelf aanvullend beleid ontwikkelen.

Paragraaf Bedrijfsvoering

44

Onze nieuwe visie op gezondheid kan daaraan bijdragen. In het verlengde daarvan gaan we in overleg met de ondernemingsraad een plan opstellen voor activiteiten om de vitaliteit te bevorderen. Daarnaast blijven we in ons gemeentelijk HRM-beleid bij de invulling van vacatures sterk inzetten op verjonging. We maken vacatures geschikt voor jongeren door (tijdelijk) te schuiven met werkzaamheden en door jongeren zelf verder op te leiden. 6. Integriteit Zoals aangekondigd in de programmabegroting zijn in 2021 grote vorderingen gemaakt bij de herijking van het beleid met betrekking tot bestuurlijke en ambtelijke integriteit. Gekozen is voor een gefaseerde aanpak op grond waarvan eerst de kaders en uitgangspunten van het nieuwe integriteitsbeleid door de gemeenteraad vastgesteld zijn. In de volgende fase zijn deze kaders en uitgangspunten uitgewerkt in regelingen en protocollen voor de bestuurlijke integriteit en de ambtelijke integriteit, waaronder de gedragscodes. Het besluitvormingsproces in deze fase is inmiddels afgerond, zodat de gemeente Aalten beschikt over een volledig herschreven en actueel integriteitsbeleid met gedetailleerde uitwerking in de diverse regelingen voor de bestuurlijke en de ambtelijke integriteit. Daarnaast is voortdurende bewustwording van groot belang.

Daarom zijn inmiddels in de implementatiefase twee permanente gremia ingesteld voor het onder aansturing van de stuurgroep opstellen en uitvoeren van implementatieprogramma’s, de commissie geloofsbrieven en integriteit en de werkgroep implementatie ambtelijke integriteit. Beide gremia starten in de eerste helft van 2022. De voor te bereiden implementatieprogramma’s bestaan uit diverse bewustwordingsactiviteiten, die structureel worden ingebed. 7. Krapte op de arbeidsmarkt Er zijn al langere tijd signalen van een toenemende verkrapping van de arbeidsmarkt. In het afgelopen jaar hebben ook wij ervaren dat het moeilijker wordt vacatures in te vullen. Gelet op de grote uitstroom wegens pensioneringen in de gemeentelijke sector verwachten wij dat deze spanning op de arbeidsmarkt in de komende jaren verder toeneemt. Dit leidt onherroepelijk tot een stijging van de loonkosten door opwaartse druk op de algemene loonontwikkeling in de CAO, door druk op de salarisonderhandelingen bij de invulling van vacatures, door individueel rechtspositioneel maatwerk en door kosten van externe inhuur of andere tijdelijke oplossingen. Daarnaast leidt de krappe arbeidsmarkt tot risico’s met betrekking tot de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening aan de inwoners en de gemeenteraad en de tijdige oplevering van producten.

Dit is met name het geval als we concessies moeten doen met betrekking tot de kwaliteit bij de invulling van vacatures en als vacatures langer open staan of niet ingevuld kunnen worden. 8. Inkoop Net als in voorgaande jaren is ook in 2021 op inkoop- en aanbestedingsgebied zoveel mogelijk samenwerking gezocht met de Achterhoekse gemeenten. Gezamenlijke aanbestedingen waren er onder andere bij de inkoop van: • Hulp bij het Huishouden (5 gemeenten); • Inburgering; • Bestrijding eikenprocessierups; • Trapliften (kort geding kunnen voorkomen door intensieve begeleiding van Dirkzwager bij afwikkelingen bezwaar). De colleges van de acht Achterhoekse gemeenten hebben besloten meer tijd te nemen voor de nieuwe manier van inkoop van de Wmo/Jeugdzorg waardoor de ingangstermijn is aangepast naar 1 juli 2022. Binnen de gemeente Aalten waren ook diverse aanbestedingen onder andere: • Arbodienstverlening; • Accountant; • Hulpmiddelen; • Nota Sociaal Domein. Aanbestedingen voor de Wegwijzer en de website zijn gestart. Eind 2021 is afgesproken om de Achterhoekse inkoopkalender nog een kans te geven, mede in combinatie met het beleid rondom circulair inkopen dat in 2022 opgesteld moet worden. Op de kalender zijn dan de onderwerpen te zien welke gezamenlijk circulair ingekocht kunnen worden. In 2021 hebben alle Achterhoekse gemeenten ingestemd met het convenant “social return on investment”.

Daarmee is een uniforme werkwijze bij de inkoop gerealiseerd als het gaat over SROI. Hierbij wordt aan uitvoerders/ leveranciers van gemeentelijke opdrachten gevraagd (ontwikkel)kansen te geven aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het “Startformulier Inkoop” welke als handvat kan dienen bij aanbestedingen is ontwikkeld en opgevoerd in de applicatie Xential. Dat is een interne documentcreatie-applicatie, waardoor gegevensuitwisseling eenvoudig wordt. De werkwijze is gepresenteerd aan de organisatie.

Paragraaf Bedrijfsvoering

45

9. Subsidieverwerving Het subsidiejaar 2021 is goed verlopen. De meeste aanvragen zijn gedaan bij de Provincie Gelderland, maar ook zijn aanvragen gedaan bij de diverse ministeries van het Rijk. In totaal is in 2021 € 1.924.380 subsidie aangevraagd. Hiervan is € 1.436.112 toegekend. Definitief vastgesteld is tot op heden € 281.935. Het toegekende bedrag loopt naar verwachting nog flink op, omdat er nog aanvragen lopen die nog op uitsluitsel wachten. Hierna volgt een overzicht met de diverse aanvragen uit 2021. Projecten/regeling Suppletie-uitkering Bommenregeling Versnellen woningbouw: inhuur tijdelijke capaciteit of expertise Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK Sport) Regeling betaalbaar wonen Regeling specifieke uitkering zwembaden en ijsbanen COVID-19

Subsidieverstrekker Gemeentefonds Provincie Gelderland

Aangevraagd € 85.134 € 50.000

Toegekend € 85.134 € 50.000

Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en sport Provincie Gelderland Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en sport

€ 119.350

€ 91.827

€ 337.500 € 97.448

€ 97.448

Regeling specifieke uitkering zwembaden en ijsbanen COVID-19

Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en sport

€ 89.451

€ 89.451

Aan de slag met en realiseren van de Centrumvisie Dinxperlo Specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid 2021

Regiodeal/Rijk en Provincie Gelderland Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

€ 280.000

€ 280.000

€ 333.467

€ 333.467

Totaal overige projecten Totaal

Diversen

€ 532.030 € 1.924.380

€ 408.785 € 1.436.112

In samenhang met het coronavirus zijn in 2021 diverse regelingen beschikbaar gesteld door het Rijk. Zo is bijvoorbeeld 2x COVID-19 steun aangevraagd voor het zwembad (zie bovenstaande tabel). Verder is gebruik gemaakt van de regeling voor verhuurders sportaccommodaties voor een tegemoetkoming van gederfde huurinkomsten. Dit betreft een subsidiebedrag van in totaal € 89.600. Voor het project ‘Op je plek’ is een subsidieaanvraag ingediend bij ZonMw. Voor dit project is een subsidiebedrag van € 43.290 toegekend. Deze bedragen zijn in de bovenstaande tabel opgenomen onder overige projecten. Regionaal wordt bij subsidieverwerving geregeld samengewerkt met gemeenten en organisaties. Een voorbeeld hiervan is het Cultuur en erfgoedpact 2021-2024. Het is belangrijk om bij bepaalde projecten de samenwerking op te zoeken om zo de kans op subsidie van het Rijk, de Provincie en ook Europees te vergroten. 10. Overige onderwerpen Over verdere ontwikkelingen rondom onder andere dienstverlening, de gemeentelijke website en ITontwikkelingen wordt verwezen naar de ontwikkelingen zoals genoemd in Programma 3 Bedrijfsvoering. 11. Uurtarief ten behoeve van doorberekeningen Voor het doorberekenen van diverse werkzaamheden wordt gewerkt met een uniform uurtarief. Er is een berekening gemaakt op basis van de totale loon- en overheadkosten voor het tarief per uur.

Dit resulteert in een tarief voor 2021 van € 69. Dit uurtarief wordt gebruikt voor onder meer het bepalen van de legestarieven en voor de toerekening van de kosten aan riolering en afvalverwerking. 12. Verplichte beleidsindicatoren Naam indicator 1 Formatie 2 Bezetting 3 Apparaatskosten 4 Externe inhuur 5 Overhead

Paragraaf Bedrijfsvoering

Eenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners kosten per inwoner % van totale loonsom % van totale lasten

Raming na Werkelijk wijziging 6,45 6,49 6,45 6,49 € 641,37 € 630,14 9,47% 9,49% 12,56% 12,23%

46

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in: • de mate waarin de gemeente belangrijke financiële risico’s loopt; • de financiële buffer (weerstandscapaciteit) die zij daarvoor achter de hand heeft. Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf de bedoelde risico’s geconfronteerd met de aanwezige weerstandscapaciteit. bedragen x € 1.000

1. Weerstandscapaciteit Met weerstandscapaciteit worden al die elementen bedoeld waarmee tegenvallers kunnen worden opgevangen, zonder dat het beleid moet worden aangepast. Door de financiële risico's te beheersen en het weerstandsvermogen hierop af te stemmen, moet worden voorkomen dat elke nieuwe financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structurele en incidentele weerstandcapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen in de begroting waarmee optredende risico’s kunnen worden opgevangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden aangewend. Bepaling van de weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Rekeningresultaat Het positieve resultaat Vrij aanwendbare algemene reserve De algemene reserve is de reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven en die een financiële bufferfunctie heeft. Op 31-12-2021 bedraagt deze € 12.348, hiervan is op dit moment € 1.136 bestemd voor geplande uitgaven. Bestemmingsreserves Deze reserves zijn beklemd. Stille reserve effecten De stille reserve in deze financiële vaste activa wordt niet meegenomen in de berekening, omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen (Alliander, Vitens, BNG en ROVA) zeer beperkt is.

Stille reserve activa Deze stille reserve bestaat uit de bezittingen waarvan de waarde bij verkoop hoger is dan de boekwaarde. Op basis van ervaring zetten we een derde deel in. Totaal incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit

Hieronder wordt voor de OZB de ruimte opgenomen die er is tussen onze eigen tarieven en de normtarieven voor de zogenaamde artikel 12 gemeenten. De overige belastingen/heffingen zijn kostendekkend of van geringe betekenis. Aangezien geen rente meer toegevoegd wordt aan de reserves is inzet niet mogelijk.

2.753 11.212

0 0

925

14.890

1.661

Rentebaten algemene reserve vrij besteedbaar Onvoorzien (structureel) Totaal structurele weerstandscapaciteit

0 200 1.861

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

16.751

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

47

2. Risico’s Het hebben van risico’s is inherent aan het uitoefenen van een organisatie zoals een gemeente. Het is echter van belang deze risico’s te kennen en hier adequate maatregelen voor te treffen (verzekeren) dan wel risico’s te wegen bij het aangaan ervan of hier tijdig op in te spelen. Een overzicht van de risico’s wordt steeds geactualiseerd. De 25 belangrijkste risico’s worden beschreven en gekwantificeerd. De tien grootste worden afzonderlijk genoemd. Bij een zekerheidsniveau van 99% is de aan te houden reserve voor de gemeente Aalten volgens de nieuwe berekening € 6,2 miljoen. Dit houdt in dat, als de gemeente Aalten dit bedrag als reserve op haar balans aanhoudt, zij in 99 van de 100 jaar voldoende reserves heeft om de schades op te vangen, maar in één jaar is er niet genoeg. In de begroting zijn de meest actuele risico’s opgenomen. Risico Budgettaire tekorten bij partijen waar door de gemeente uitbestede gemeentelijke taken zijn neergelegd. Ook kunnen deelnemende gemeenten individueel besluiten nemen die voor andere gemeenten nadelige gevolgen hebben (bijvoorbeeld uittreding). Budget Jeugdzorg Budget Wmo COVID-19: besmettingsgevaar, uitbraak, nieuwe varianten Datalekken: ongewild verspreiden en vernietigen van persoonsgegevens Algemene uitkering, bezuiniging Rijk Integraal huisvestingsplan voor het onderwijs.

Veel scholen in Aalten zijn verouderd en door corona worden strengere eisen ten aanzien van klimaat gesteld. Virusaanvallen op ICT-gebied/ Hacks/ thuiswerken Klimaatveranderingen: overlast water, droogte, komst plantjes en beestjes

Mogelijk gevolg Politieke druk om financiële steun te bieden

% 6,2%

Overschrijding budget Beleid aanpassen Overschrijding budget Beleid aanpassen Faillissementen, steunvraag, handhaving of ziekte. Onvoldoende steun van het Rijk Imago, boete autoriteit persoonsgegevens

6,2%

Financieel (bezuinigingen of belasting omhoog) Financieel

4,9%

Dataverlies

4,6%

Kosten overlast of beperking mogelijkheden. Hittestress is een risico voor onder andere de gezondheid. Grote uitgaven voor herplant, aanvullende maatregelen tegen droogte en wateroverlast Krapte op de arbeidsmarkt, het niet kunnen verWerk wordt niet tijdig uitgevoerd, stijging vullen van vacatures van de loonkosten, continuïteit van de dienstverlening aan de inwoners en de gemeenteraad en tijdige oplevering van producten komen in gedrang, verlenen van vergunningen van rechtswege Totaal van de tien grootste risico’s (50% van het totale risicoprofiel) Totaal overige risico’s (50% van het totale risicoprofiel) Totaal alle 25 risico’s

6,2% 4,9% 4,9%

4,6%

3,7%

3,7%

3.100 3.100 6.200

Het terugbrengen van de reserves naar dit niveau is niet wenselijk, aangezien er niet voorzienbare toekomstige ontwikkelingen zijn die mogelijk leiden tot additionele risico’s in de toekomst. Een aanvullende buffer is daarom gewenst. Deze noodzakelijke buffer is op basis van ervaring opgenomen voor een bedrag van het begrotingstotaal. Dit komt neer op een buffer van € 7,2 miljoen.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

48

3. Weerstandsvermogen Het vermogen van een gemeente om tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van deze gemeente in gevaar komt. Dit wordt uitgedrukt als de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van onze gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. Ratio weerstandsvermogen 2022 =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit, incidenteel Weerstandscapaciteit, structureel Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

14.890 1.861 16.751

Gekwantificeerde risico’s Buffer Aalten norm Totale benodigde weerstandscapaciteit

6.200 7.200 13.400

Saldo/overschot Ratio onder andere gehanteerd door provincie

3.351 1,25

>2 = Uitstekend 1,4 - 2,0 = Ruim voldoende

1,0 - 1,4 0,8 - 1,0

= Voldoende = Matig

0,6 - 0,8 < 0,6

= Onvoldoende = Ruim onvoldoende

Voldoende

De uitkomst van de ratio (1,25) is voldoende en is ten opzichte van het vorig jaar (1,11) gestegen. Het positieve rekeningresultaat leidt tot een hogere beschikbare weerstandscapaciteit, terwijl de benodigde weerstandscapaciteit vrijwel gelijk is gebleven. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze ratio altijd een momentopname betreft. Verplichte kengetallen Onderstaande kengetallen helpen bij het verkrijgen van inzicht in de financiële positie van een gemeente. Deze kengetallen geven aan hoe we er als gemeente voor staan. De categorieën zijn gebaseerd op de norm van de provincie (groen is voldoende, oranje matig en rood onvoldoende). Verplicht voorgeschreven kengetallen 1a. Netto schuldquote (NS) 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatieruimte 4. Grondexploitatie 5. Belastingcapaciteit Norm provincie Gelderland 1a. Netto schuldquote (NS) 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatieruimte 4. 5.

Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Werkelijk 2020 41,0% 26,8% 31,1% 0,1% 2,0% 77,4%

Raming 2021 61,0% 46,6% 23,0% 1,6% 1,2% 77,4%

Werkelijk 2021 39,4% 26,1% 33,3% 6,5% 0,4% 70,6%

Categorie A Categorie B tot 90% tussen 90% tot 135% tot 90% tussen 90% tot 135% hoger dan 50% tussen 20% tot 50% begroting en meer- begroting of meerjaren hoger dan 0% jaren hoger dan 0% tot 20% tussen 20% tot 35% tot 95% tussen 95% tot 105%

Categorie C hoger dan 135% hoger dan 135% kleiner dan 20% begroting en meerjaren kleiner dan 0% hoger dan 35% hoger dan 105%

We hebben in 2021 geen rode kengetallen. Kanttekening hierbij is dat het momentopnames zijn en blijven. De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen ten opzichte van het totaal vermogen. Oftewel in hoeverre gemeentelijke bezittingen met eigen middelen betaald zijn. Voor wat solvabiliteit zitten we rond het Gelders gemiddelde en daarmee valt de ratio in het midden van categorie B.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

49

Paragraaf Lokale heffingen De inkomsten van een gemeente komen uit diverse bronnen, waar de gemeentelijke belastingen en heffingen een relatief beperkt onderdeel van zijn. Deze inkomsten bestaan uit belastingen (OZB, hondenbelasting, toeristen- en forensenbelasting) en retributies of rechten (afvalstoffenheffing en rioolheffing). Gemeenten zijn in hoge mate zelfstandig in hun belastingheffing. Daarom vormt de belastingheffing een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Hieronder volgt een overzicht van de lokale belastingen en heffingen. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. WOZ-beschikking De WOZ-waarde van woningen en niet-woningen wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld, waarbij het peiljaar telkens een jaar opschuift. Voor 2021 geldt de waarde op 1 januari 2020. In het jaar 2021 zijn 13.433 WOZbeschikkingen verstuurd en daartegen zijn 205 bezwaarschriften ingediend. Dit is circa 1,5% van het totaal. Het gemiddeld aantal bezwaarschriften in de jaren daarvoor bedroeg 115 stuks (0,85%). De toename wordt voor het grootste deel toegeschreven aan het toenemende aantal ‘no cure no pay’ bureaus die actief zijn. Het landelijk gemiddeld aantal bezwaarschriften bedraagt in 2021 2,7% (was 2,4% in 2020).

Tarieven belastingen en heffingen Vanaf 2020 is een benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van lokale lasten inzichtelijker te maken en een gematigde lastenontwikkeling te borgen. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. Dit geeft meer inzicht in de hoogte van de eigen lokale lasten ten opzichte van andere gemeenten, zodat hiermee bij de te maken keuzes rekening gehouden kan worden. De generieke opbrengstverhoging OZB 2021 bedraagt in Aalten +7,5%. Behoudens de toeristenbelasting (geen verhoging) zijn de overige tarieven voor leges en belastingen met 2,5% verhoogd. Voor de belastingen waarvoor 100% kostendekkendheid het uitgangspunt is, is de rioolheffing verhoogd met circa 1,5%. De tarieven voor de afvalstoffenheffing moesten vanwege hogere kosten voor het inzamelen en verbranden van afval fors verhoogd worden. Belastingopbrengsten De primitief geraamde en werkelijke opbrengsten zijn: Belastingsoort Geraamde opWerkelijke brengst 2021 opbrengst 2021 Onroerende zaakbelasting, eigenaar 4.445 4.487 Onroerende zaakbelasting, gebruiker 628 634 Afvalstoffenheffing 1.431 1.451 Rioolheffing 1.923 2.051 Hondenbelasting 180 177 Toeristenbelasting 90 113 Forensenbelasting 106 107 Totaal 8.803 9.020

bedragen x € 1.000

Werkelijke opbrengst 2020 4.156 588 1.164 2.000 175 90 109 8.282

Ten tijde van de vaststelling van de tarieven zijn vaak niet alle gegevens voorhanden. Daarom wordt bij de berekening van de tarieven een zo goed mogelijke inschatting gemaakt. Hierdoor kan in de praktijk de werkelijke opbrengst afwijken van de geraamde opbrengst. Deze zijn bij Voor- of Najaarsnota reeds bijgesteld. Ook bij de analyse van de budgetten is een verklaring van de verschillen tussen de geraamde en de werkelijke opbrengst gegeven. Lasten- en batenoverzicht van de kostendekkende tarieven De tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges zijn zo vastgesteld dat de opbrengsten de kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. Hieronder staan de werkelijke bedragen ten opzichte van de bedragen uit de primitieve begroting 2021.