Jaarstukken 2020 vastgesteld college 18 mei 2021.pdf

Paragraaf Financiering

51

Kredietrisico Kredietrisicobeheer is het beheersen van de risico’s die voortvloeien uit de mogelijkheid op een waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door de tegenpartij. De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen (waaronder hypotheken) beperkt risico. Er wordt ten aanzien van overige debiteuren een actief beleid gevoerd. Indien nodig wordt een voorziening getroffen. Voor een aantal debiteurengroepen (algemene debiteuren, maar ook belastingen bijstandsdebiteuren) is dit gebeurd en zijn zodoende de risico’s afgedekt. Ieder jaar met de opmaak van de jaarrekening worden de debiteuren beoordeeld en wordt indien nodig de voorziening bijgesteld. Dit is ook nu weer gebeurd. Het totaal van de voorziening dubieuze debiteuren bedraagt eind 2020 afgerond € 86.000 ten opzichte van € 104.000 eind 2019. 3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de investeringen en de aflossingsverplichtingen. Bij het afsluiten van leningen wordt rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In de begroting was rekening gehouden met een financieringsbehoefte van ongeveer € 10 miljoen.

Voor een deel zou dit worden gefinancierd met lang geld (± 5 miljoen) en het restant met kort geld. Er is in 2020 inderdaad een vaste geldlening aangetrokken van € 5 miljoen. Verder is veel met kasgeld gefinancierd wat een mooi rentebedrag opleverde. De investeringen in duurzame goederen betrof ongeveer € 5,6 miljoen. Hieronder volgt een opsomming van de grootste investeringen in 2020: - Aankoop gronden en gebouwen Sondernweg, € 1.452.000; - Aankoop gronden en gebouwen Slingeplas, € 1.656.000; - Aankoop Lage Blik in verband met verplaatsing bibliotheek, € 456.000; - Aankoop pand Wilhelminastraat ten behoeve van centrumvisie Dinxperlo, € 401.000; - Reconstructie diverse wegen en riolering waaronder Nieuwstraat en sportpark Zuid, € 921.000; - Aankoop veegmachine, € 199.000. In onderstaand overzicht worden de mutaties weergegeven die zich in 2020 hebben voorgedaan in de leningenportefeuille. bedragen x € 1.000

Mutaties leningen portefeuille 2020 Stand per 1 januari 2020 Nieuwe leningen (conversie) Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen (conversie) Stand per 31 december 2020

Bedrag Gemiddelde rente 24.503 2,25% 0 0 5.000 0,11% 3.259 0 0 0 26.244 1,80%

Het aandeel van de totale schuld per 31 december 2020 met betrekking tot verstrekte hypotheken bedraagt € 7,5 miljoen. 4. Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2020 berekend op € 462.000 zijnde 0,75% van het begrotingstotaal. Er is in 2020 beperkt geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende grafiek blijkt dat we het drempelbedrag in 2020 niet hebben overschreden.

Paragraaf Financiering

52

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoederen. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt deze taak een substantieel beslag op budgettaire middelen. Het beleid voor het uitvoeren van onderhoudsactiviteiten aan gemeentelijke kapitaalgoederen is opgenomen in de nota verkrijging/vervaardiging en onderhoud kapitaalgoederen. Openbare ruimte > Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaarheid en de economische vitaliteit wordt gediend. > Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een beleidsnota wegen vastgesteld. Bij de invoering van de Omgevingswet wordt bekeken of een nieuwe beleidsnota wegen moet worden vastgesteld of dat dit wordt ondergebracht bij openbare ruimte in zijn algemeenheid. De huidige nota is nog actueel en er kan nog enkele jaren mee gewerkt worden. Het groot onderhoud van de wegen steunt op jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema’s die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties. In deze onderhoudsschema’s zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan.

De kosten voor groot onderhoud bedroegen in 2020 € 39.000 en worden gedekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen. Deze kosten vielen lager uit dan voorgaande jaren doordat er is gekozen voor een andere systematiek. Het groot onderhoud is ondergebracht in een moederbestek en daarbij is ervoor gekozen om niet alles uit te voeren. Dit heeft meer tijd gevraagd dan in eerste instantie gedacht. Het regulier jaarlijkse onderhoud van de wegen bedroeg in 2020 € 450.000. De reserve en het actuele meerjaren onderhoudsplan (MOP) zijn op elkaar afgestemd. Hierbij is er geen sprake van afwijkingen of achterstallig onderhoud. Uit inventarisatierondes van de wegen blijkt dat er geen noemenswaardige afwijkingen zijn ten opzichte van de actuele onderhoudsplannen. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost. Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen. Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven. Verder zijn in 2020 verschillende infrastructurele werken uitgevoerd, te weten:  Nieuwstraat afgerond;  Ontsluiting Sportpark Zuid;  Start Veemarkt/Prinsenstraat. > Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van onze bruggen en duikers te waarborgen is een meerjaren onderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd.

Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor waren in 2020 € 36.000. Uit de inventarisatieronde blijkt verder dat het meerjaren onderhoudsplan nog steeds actueel is en er geen afwijkingen van het onderhoudsprogramma zijn geconstateerd. > Openbare verlichting In 2013 is een vervangingsplan opgesteld. Hier is in aangegeven welke verlichting vervangen moet worden om het hoogste rendement te bereiken. Armaturen die worden vervangen worden allemaal omgezet naar led-verlichting. In 2019 is er een kleine inhaalslag geweest, waardoor er € 122.000 is uitgegeven aan vervanging. Voor 2020 is de keuze gemaakt om armaturen te vervangen als dit echt noodzakelijk was. Vandaar dat er in 2020 ten opzichte van 2019 veel minder is uitgegeven. > Openbaar groen In 2012 is een groenbeleidsplan vastgesteld met daarin onder meer aangegeven aan welke kwaliteitseisen het openbaar groen binnen de kernen moet voldoen. Het groenbeleidsplan geeft in de module beeldkwaliteit aan dat er een eenmalige investering nodig was om het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau sober te handhaven. Gekoppeld hieraan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd. Door het onderhoud op basis van het groenbeheersplan te laten uitvoeren kan het gestelde onderhoudsniveau worden gehandhaafd.

Het onderhoud van het openbaar groen wordt jaarlijks uitgevoerd aan de hand van het groenbeheerplan. Voor het maaien van de gazons is een onderhoudscontract met de Hacron afgesloten, dat is gebaseerd op een beeldbestek. De kosten voor de Hacron waren in 2020 € 103.000 (bestek en andere werkzaamheden A niveau). Daarnaast heeft de Hacron het onderhoud van de sportvelden voor haar rekening genomen. Dit heeft in 2020 € 45.000 gekost. Er is gebleken dat er veel meer onderhoud aan de bomen moet plaatsvinden. In 2020 is een eerste aanzet gemaakt om inzichtelijk te krijgen hoe we in de toekomst de uitgaven kunnen beperken. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

53

De gemeente heeft in 2020 het park bij het station volledig opnieuw ingericht en voorzien van nieuwe wandelpaden, bloeiende beplanting, zitbanken en een Anne-Frank boom. De inrichting past bij de heringerichte Industriestraat en moet fungeren als een mooie entree van Aalten. > Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. Aan dit beleid is uitvoering gegeven en het project is afgerond. Alle speelterreinen die op de nominatie stonden te verdwijnen zijn geamoveerd en alle (nieuwe) speelterreinen zijn (her)ingericht. Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is respectievelijk € 11.000 en € 22.000 uitgegeven. > Riolering Het Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) is de neerslag van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsnota dient te hebben. Het GRP 2015-2019 is in 2015 door de raad vastgesteld. Het onderhoud en de vervanging van de riolering vindt conform de kaders van deze nota plaats. Tevens wordt aangegeven hoe de maatregelen en investeringen worden bekostigd. Momenteel wordt er nog gewerkt met het GRP 2015-2019 omdat dit plan nog aan de eisen voldoet en we aan willen sluiten bij de nieuwe Omgevingswet. De stresstesten zijn klaar en gepresenteerd aan de raad. De volgende stap is de risicodialoog en welke maatregelen er kunnen worden genomen.

De maatregelen die uit de risicodialoog komen kunnen worden verwerkt in de omgevingsplannen. In 2020 is met omliggende gemeenten en andere externe partijen gezamenlijk opgetrokken om de stresstesten uit te voeren. Nu wordt bekeken of we op deze voet door willen gaan of dat we het in regionaal verband gaan oppakken. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten worden via de riooltarieven verhaald op de burgers. Eventuele overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd. Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering gecombineerd. De kosten voor het onderhoud van de riolering in 2020 waren € 413.000. Gebouwenbeheer De gemeente heeft een aantal gebouwen in eigendom, beheer en onderhoud. Om waardevermindering van de gebouwen te voorkomen is een goede staat van onderhoud noodzakelijk. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en onderhoud van het gebouw, alles wat aard- en nagelvast is (technisch onderhoud) en het beheer en onderhoud door de gebruiker (water, gas, elektra, telefonie, schoonmaak en dergelijke). Het onderhoud van de diverse gebouwen van de gemeente wordt op verschillende manieren uitgevoerd. Zowel het groot als het klein onderhoud van gemeentelijke gebouwen, die niet voor de gemeentelijke dienst zijn bestemd, komt voor rekening van de gemeente.

Het groot onderhoud is in beeld gebracht door middel van een meerjaren onderhoudsplan (MOP). Jaarlijks worden de gebouwen geïnspecteerd en de onderhoudsschema’s worden hierop aangepast. Om deze kosten te dekken is een reserve gevormd die jaarlijks met een gelijk bedrag van € 180.000 wordt gevoed. In 2020 is voor € 122.000 aan groot onderhoud uitgevoerd en aan de reserve onttrokken. Daarnaast is in 2020 voor het reguliere jaarlijkse (kleinere) onderhoud € 131.000 uitgegeven. Ieder jaar wordt aan een aantal specifieke gebouwen extra aandacht gegeven door middel van clustering van onderhoudswerkzaamheden, waardoor een efficiency voordeel gehaald wordt. Met de vaststelling van het onderhoudsplan is voldoende onderbouwing aanwezig om de gebouwen adequaat te onderhouden en in stand te houden. De vervolgstappen in de verduurzaming van het vastgoed zijn gezet op verschillende gebouwen. Op de locatie sporthal Bredevoort is de realisatie van zonnepanelen op het dak opgeleverd in 2020. Hier wordt zowel voor het gemeentelijke deel als een deel voor het Kulturhus zonne-energie opgewekt. Daarnaast loopt de voorbereiding voor het aanbrengen van zonnepanelen op de daken van de Aladnahal en de Eurohal in Dinxperlo. Hier wordt nog gekeken naar de hoeveelheid te plaatsen panelen dat constructief mogelijk is en de mogelijkheid terug te leveren aan het net.

Tevens wordt hier de verlichting vervangen door led. In 2021 worden deze werkzaamheden afgerond. Met de verduurzamingsmaatregelen op deze locaties verwachten we een grote slag te kunnen maken in het streven naar energieneutraal. Het groot onderhoud aan de toren van de NH Kerk is opgestart evenals de Teunismolen. Voor deze locaties is rijkssubsidie aangevraagd. Daarnaast is deze aangevraagd voor de Ahof en de Sheddaken aan de Hofstraat waar in 2021 ook groot planmatig onderhoud gepland staat. Voor alle werkzaamheden geldt wel dat de uitvoering mede afhankelijk is van de beschikbaarheid van installateurs en aannemers. Ieder jaar is er een geringe wijziging in de gebouwvoorraad. In 2020 is aan het Lage Blik de voormalige Aldi en bovengelegen woningen aangekocht welke in 2021 verbouwd worden waarna de bibliotheek hierheen zal verhuizen. Daarnaast is de beëindiging van het peuterspeelzaalwerk aan de Willebrordstraat aangekondigd. In het centrum van Dinxperlo is de voormalig cafetaria aan de Wilhelminastraat aangekocht en weer terug verhuurd aan de voormalig eigenaar. Aan de Sondernweg is een boerderij met opstallen en bijbehorende gronden aangekocht en in erfpacht uitgegeven.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

54

Paragraaf Grondbeleid Inleiding en doelstellingen Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat alle strategieën van de gemeente rond het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van beleidstaken zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, economische structuur en cultuur, sport en recreatie. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. De resultaten, maar vooral de financiële risico’s, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Daarom is transparantie van grondbeleid van groot belang. In de Nota Vastgoed Gemeente Aalten, in 2014 vastgesteld, is het begrip grondbeleid omschreven als een activiteit van de lokale overheid, waarbij op een uitvoeringsgerichte wijze sturing wordt gegeven aan de ruimtelijke ordening, ten einde een goede en evenwichtige inrichting van de ruimte te verkrijgen. Hierbij kunnen ook die voorzieningen worden gerealiseerd die in de regel niet door de particuliere sector worden ontwikkeld (sociale woningen, sociaal-culturele voorzieningen, openbaar vervoer, infrastructuur en dergelijke). Bovendien is grondbeleid een beleidsveld waar de lokale overheid doelen op kan realiseren.

Met behulp van deze nota wordt inzicht gegeven in de rol van de gemeente in het beleidsproces en worden voorstellen gedaan op welke wijze de inzet van het aan de gemeente beschikbaar gestelde instrumentarium in het beleidstraject kan worden verbeterd gericht op effectiviteit van het te voeren grondbeleid. Er wordt in het grondbeleid onderscheid gemaakt in actief en passief (faciliterend) beleid. In deze nota is het accent verschoven van actief naar passief grondbeleid. Indien bij specifieke projecten/nieuwe ontwikkelingen actief grondbeleid gewenst is, dan wordt hiertoe separaat besloten. In genoemde nota worden verder de beschikbare instrumenten beschreven die de gemeente ten dienste staan bij het voeren van een optimaal grondbeleid. Daarnaast wordt ingegaan op de organisatie van het gemeentelijk grondbeleid met betrekking tot de bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheid, op de financiële en administratieve randvoorwaarden en op het uitgiftebeleid van de aangekochte gronden. Met de laatste wijzigingen van de commissie BBV kennen we ten behoeve van de verslaggeving de volgende onderdelen met betrekking tot de gronden: - Gronden en terreinen niet in exploitatie (warme gronden); - Faciliterend grondbeleid; - Voorraden, waaronder bouwgrond in exploitatie (BIE) en Gereed product en handelsgoederen. Gronden en terreinen worden gerubriceerd onder de materiële vaste activa.

Voor warme gronden geldt vanaf 2019 dat – onder cumulatieve voorwaarden – bij de waardering uitgegaan mag worden van de grond tegen toekomstige bestemming in plaats van de huidige bestemming zoals dat tot nu toe gold. Faciliterend grondbeleid wordt afhankelijk van de status van de vordering onder de overlopende activa dan wel passiva geressorteerd. Bouwgronden in exploitatie vallen onder de voorraden. Een BIE moet aan diverse voorwaarden voldoen. Verderop in deze paragraaf wordt de cijfermatige voorstelling van genoemde onderdelen weergegeven. Voor tussentijdse winstneming geldt de percentage of completion (POC) methode. Er is een verplichting tot tussentijdse winstneming wanneer is voldaan aan de volgende voorwaarden: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). In 2019 is daaraan toegevoegd dat teveel genomen winst in eerdere jaren moet worden verrekend met het huidige jaar. Lokale ontwikkelingen Activiteiten In 2020 zijn tien woningbouwkavels verkocht. Ook is de resterende bouwkavel op het industrieterrein in Aalten verkocht en in eigendom overgedragen. In 2020 zijn wederom een aantal overeenkomsten gesloten met particulieren en/of ontwikkelaars.

Bij deze overeenkomsten zijn afspraken gemaakt over onder andere de realisatie van woningen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Deze ontwikkelingen leveren voor de gemeente geen opbrengsten of kosten op. Verkopen In de loop van 2020 hebben (grond)verkopen plaatsgevonden buiten de grondexploitaties tot een totaalbedrag van € 214.000. Dit betreft met name de verkoop van groenstroken.

Paragraaf Grondbeleid

55

Risico’s onderdeel grondexploitatie Ruimtelijke ontwikkelingen zijn trajecten die meerdere jaren kunnen duren, waarmee hoge investeringen zijn gemoeid en waarvan de resultaten voor een lange tijd grote invloed hebben. Belangrijk is des te meer om zorgvuldige afwegingen te maken en de risico’s zo goed mogelijk in te schatten. Onderdeel van de grondexploitatie is dan ook een risico-inventarisatie, die (jaarlijks) periodiek moet worden bijgesteld. Bij de risicoinventarisatie gaat het om een inschatting van de mate waarin een risico van toepassing is en het effect op het financiële resultaat. Daar waar deze risico-inventarisatie leidt tot een verwacht verlies wordt direct bij de jaarrekening een voorziening getroffen tot de hoogte van het te verwachten verlies. Verder benaderen wij onze eigen grondexploitaties bij de gronduitgifte behoedzaam. Gelet op de huidige marktomstandigheden gaan wij uit van een gestage afzet van de bouwkavels. Jaarlijks wordt bij de hercalculaties opnieuw een inschatting gemaakt. Onderzoek naar de mogelijkheid van huurhuizen in de kleine kernen In 2020 is gestart met het project ‘Uuthuuskes’. In dit project worden 10 Uuthuuskes door de gemeente aangekocht en door de Achterhoekse Wooncoöperatie verhuurt aan jongeren in de kleine kernen.

Overige bestemmingsreserves met betrekking tot het grondenbeheer Algemeen Bijdragen aan reserves vanuit de grondexploitaties is niet meer toegestaan. Sparen voor bovenwijkse voorzieningen die na het afsluiten van een grondexploitatie worden aangelegd, is alleen nog mogelijk via een door de raad in te stellen bestemmingsreserve. Toevoegingen kunnen alleen plaatsvinden via resultaatbestemming. Reserve Dorpsuitleg Deze reserve werd gevoed uit de bijdrage van de exploitant van bedrijventerrein ’t Hietveld in Dinxperlo, gebaseerd op een bijdrage per uitgeefbare vierkante meter bouwgrond. In de bijdrage was een bedrag begrepen voor afkoop van planschade waarvoor de gemeente eventueel kon worden aangesproken. De bijdrage is volledig afgedragen en er kan geen planschade meer geclaimd worden. Het saldo van de reserve dorpsuitleg bedroeg eind 2019 € 263.135. Bij raadsbesluit van 7 juli 2020 is besloten deze reserve op te heffen en het saldo over te dragen naar de algemene reserve. Activiteiten bouw- en industriegrondexploitatie Gronden en terreinen niet in exploitatie Gronden gerubriceerd onder de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. Op de boekwaarde worden geen rente en kosten bijgeschreven.

Bedragen x € 1.000 Omschrijving Boekwaarde Boekwaarde Vermeerdering Vermindering 1-1-2020 31-12-2020 Bouwgrond De Wegwijzer 40 0 0 40 Bouwgrond Westrand 1.488 0 0 1.488 Bouwgrond Cattier 1.751 0 0 1.751 Overige gronden: Halteweg 21 Lintelo Buitenplaats Dinxperlo Kern de Heurne 2e fase Westrand Aalten Subtotaal overige gronden Totaal

88 214 39 374 715

0 0 0 0 0

0 0 0 217 217

88 214 39 157 498

3.994

0

217

3.777

Voor een aantal gronden uit bovenstaand overzicht heeft al in 2019 een toets plaatsgevonden op de marktwaarde van deze gronden tegen de toen geldende bestemming. Deze toets heeft niet geleid tot afwaardering van gronden. De Wegwijzer Voor dit complex is een bouwgrondexploitatie opgesteld die door de raad in 2013 is aangehouden. De bouwgrondexploitatie laat een verwacht positief resultaat zien van € 437.000, uitgaande van de realisatie van 9 woningen. Deze locatie is in de Centrumvisie Dinxperlo aangewezen als locatie voor wonen, parkeren en verblijven. Deze ontwikkeling wordt in 2021 verder uitgewerkt.

Paragraaf Grondbeleid

56

Westrand Aalten Er is een overeenkomst met een bedrijf op basis waarvan ruim 5 hectare van de oorspronkelijk beschikbare hoeveelheid als bedrijventerrein wordt ontwikkeld. Dat betekent dat de overtollige hectares worden afgestoten als landbouwgrond. Het gaat om 69.335 m². Deze meters zijn al eerder afgewaardeerd naar agrarische waarde (€ 5,39) en overgebracht naar de rubriek gronden en terreinen onder de materiële vaste activa. De financiële verkenning van de uit de nieuwe ontwikkeling voortvloeiende grondexploitatie laat (op termijn) een voordeel zien van € 931.000. Het bestemmingsplan voor deze ontwikkeling is 22 mei 2018 vastgesteld. Tegen het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is gegrond verklaard. Tegen deze uitspraak is verzet aangetekend door de gemeente. Het verzet is ongegrond verklaard. Tevens is eind 2019 het bestemmingsplan gewijzigd vastgesteld. Tegen dit besluit staat op het moment van schrijven beroep open. Cattier In 2019 is op Bedrijventerrein Het Broek, uitbreiding Cattier aangekocht door de gemeente. Er is met een Aaltens bedrijf een overeenkomst gesloten over de aankoop van dit perceel. Overige gronden De locatie Halteweg 21 is in beeld voor de realisatie van twee Uuthuuskes. Hetzelfde geldt voor de voormalige kavel 10 in plangebied ’t Warmelinck in IJzerlo.

Kern de Heurne is in 2013 afgeboekt tot agrarische waarde. De ontwikkeling van deze locatie is met de vaststelling van de Woningbouwplanning Aalten 2017 gecanceld. De locatie blijft in eigendom in afwachting van toekomstige ontwikkelingen. De buitenplaats Dinxperlo is in 2014 verkocht. Het bestemmingsplan is begin 2018 in procedure gebracht. Na onherroepelijk worden van het bestemmingsplan volgt de restantbetaling van € 285.000. Faciliterend grondbeleid Complexen met een exploitatie overeenkomst of aanverwant 0.11 Bekendijk-Zuid 0.23 Hoek Beggelderdijk Herz. 0.35 Vaanholt 0.37 ’t Clooster 0.61 Hoekstraat Aalten 0.62 Groene Kamer 0.02 Nieuwstraat/Molenhof Totaal

Bedragen x € 1.000

Boekwaarde 1-1-2020 -91 0 0 2 -6 -9 0 -104

Vermeer- Vermin- Mutaties Boekwaarde deringen deringen 31-1231-12-2020 2020 2020 2020 15 1 14 -77 46 46 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 -6 0 0 0 -9 5 0 5 5 66 47 19 -85

0.23 In 2020 is de bijdrage van de projectontwikkelaar ontvangen en het project afgesloten; 0.35 Bijdrage voor Vaanholt is volledig ontvangen. Lasten>bijdrage. Project nog niet afgerond; 0.02 Dit is een nieuw project in 2020 opgestart. Voor wat betreft de overige projecten zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen te vermelden. Kosten die gemeenten maken in het kader van faciliterend grondbeleid en kunnen verhalen op derden, worden geclassificeerd als vordering op de balans. Afhankelijk van de status van de vordering komt deze tot uiting als kortlopende vordering of als overlopend actief. Bepalend daarvoor is de aanwezigheid van een getekende overeenkomst. Het kan ook voorkomen dat op enig moment de exploitatiebijdrage hoger is dan de kosten. Het saldo wordt dan gepresenteerd als overlopende passiva. Op 31 december 2020 kennen we twee projecten met een waarde van € 7.079 dat als overlopend actief is verantwoord. Daarnaast zijn er drie projecten waarvan de exploitatiebijdrage hoger is dan de gemaakte kosten tot en met 2020. Het totaalbedrag hiervan is € 92.290 en staat als overlopend passief geregistreerd.

Paragraaf Grondbeleid

57

Voorraden Onderstaande complexen zijn per ultimo 2020 in exploitatie: (Geraamd eindresultaat: N= nadelig, V= voordelig). bedragen x € 1.000 Boek- Vermeer- Vermin- Boek- Nog te Nog te reali- Geraamd Afloop Voorraden waarde deringen deringen waarde maken seren opeind1-12020 2020 31-12- kosten brengsten resultaat 2020 2020 Onderhanden werk (BIE) Kobus III 311 49 91 269 196 133 332 N 2022 Lintelo uitbreiding kern 167 51 118 100 18 121 -3 V 2021 Kern De Heurne 1e fase 37 103 108 32 33 66 -1 V 2022 Heronwikkeling Ds. van 522 25 547 0 0 0 0 2020 Dijklocatie Herstructureringsplan 92 34 0 126 2 97 31 N 2021 De Rietstap t Warmelinck 82 2 1 83 4 95 -8 V 2022 Haartsebos 440 15 226 229 151 271 109 N 2021 Kraaienboom 237 5 0 242 22 240 24 N 2021 Industrieterrein II 765 12 777 0 0 0 0 2020 Subtotaal voorraden 2.653 296 1.868 1.081 426 1.023 484 N Gereed product en handelsgoederen Hoge Veld Pand Lage Blik 28-30-32

Totaal voorraden

1.112 0 1.112

39 456 495

97 0 97

1.054 456 1.510

17 0 17

353 0 353

718 N 0 718 N

3.765

791

1.965

2.591

443

1.376

1.202 N

2021 2021

Daar waar het geraamde eindresultaat een nadeel laat zien is een verliesvoorziening getroffen ter hoogte van dit nadeel. De hoogte van het totale nadeel is € 1.214.000 waarop de verliesvoorziening is aangepast. De hercalculaties van de verschillende complexen per ultimo 2020 (de zogenaamde staten P) worden tegelijkertijd met de jaarrekening, maar wel afzonderlijk ter vaststelling aan de raad aangeboden. Complex Kobus III In 2020 is binnen dit complex een bouwkavel verkocht en in eigendom overgedragen. De laatste vier kavels zijn inmiddels in 2021 verkocht. De hercalculatie 2020 laat een te verwachten verlies zien van € 332.000 en is daarmee gelijk aan vorig jaar. De voorziening hoeft niet te worden aangepast. Complex Lintelo uitbreiding kern In 2020 is binnen dit complex een kavel verkocht en in eigendom overgedragen. De laatste kavel is inmiddels in 2021 verkocht. De hercalculatie 2020 laat een te verwachten voordelig resultaat zien van € 18.000. Dit is gelijk aan 2019. Op grond van de percentage of completion methode (POC-methode) is voor dit complex in 2020 een aanvullende tussentijdse winst genomen van € 3.154 en ten gunste van de exploitatie gebracht. Complex Kern de Heurne 1e fase In 2020 zijn twee kavels verkocht binnen dit complex. De laatste kavel is inmiddels in 2021 verkocht.

Na hercalculatie in 2020 wordt een resultaat verwacht van € 7.000 voordelig ten opzichte van € 29.000 voordelig in 2019. De lagere winstverwachting wordt veroorzaakt door een herverkaveling binnen dit complex. Op basis van deze ontwikkeling is in 2020 de tussentijdse winstneming met € 14.046 naar beneden bijgesteld en ten laste van de exploitatie gebracht. Complex Herontwikkeling Ds. van Dijkschool In 2020 zijn binnen dit complex de laatste drie kavels verkocht. Er zijn verder geen werkzaamheden meer uit te voeren. Daarmee is het complex in 2020 afgesloten. De aanwezige verliesvoorziening van € 347.000 is ingebracht. Er resteert een klein overschot van € 4.466 dat ten gunste van de exploitatie is gebracht. Dit overschot is ontstaan doordat eerder dan verwacht alle kavels zijn verkocht waardoor kosten van rente en toezicht/overhead lager zijn uitvallen. Dit ondanks de hogere kosten voor verwijdering van de Japanse duizendknoop.

Paragraaf Grondbeleid

58

Complex Herstructureringsplan De Rietstap Er resteert nog één te verkopen kavel. De hercalculatie 2020 laat een resultaat zien van € 31.000 nadelig. Dit is behoorlijk hoger dan 2019 toen nog met een verlies van € 13.000 rekening werd gehouden. Oorzaak ligt in de fors hogere kosten voor het verwijderen van de Japanse duizendknoop, dit was niet volledig voorzien. De verliesvoorziening is daarom met € 18.000 verhoogd ten laste van het resultaat. Complex ’t Warmelinck In 2020 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De hercalculatie laat een te verwachten voordeel zien van € 43.000 en ligt daarmee € 1.000 lager dan voor 2019 werd berekend. Een minimale daling. Volgens de POC-methode die ook op dit complex is toegepast moet de tussentijdse winst met € 1.055 worden verlaagd. Dit nadeel is in het resultaat van 2020 verwerkt. Complex Haartsebos In 2020 zijn binnen dit complex drie kavels verkocht en in eigendom overgedragen. Kavel 1 t/m 5 worden in 2021 geleverd. Kavel 15 is in beeld voor de realisatie van 2 Uuthuuskes. Deze mutatie wordt ook in 2021 geëffectueerd. Daarmee zijn alle kavels verkocht. De hercalculatie laat een te verwachten verlies zien van € 109.000 ten opzichte van € 128.000 in 2019. De aanwezige voorziening is met € 19.000 verlaagd ten gunste van het resultaat.

Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere kosten van onder meer rente en toezicht, omdat de verkoop van kavels sneller verloopt dan verwacht. Complex Kraaienboom In 2020 is binnen dit complex geen kavel verkocht. De hercalculatie laat een te verwachten verlies zien van € 24.000. Met de vorige hercalculatie werd een verlies verwacht van € 27.000. De aanwezige voorziening is daarom met € 3.000 verlaagd ten gunste van de exploitatie. De oorzaak ligt met name in een lagere inschatting van kosten van toezicht/overhead. Complex Industrieterrein II In 2020 is de laatste kavel in dit complex verkocht en in eigendom overgedragen. Er zijn geen verdere werkzaamheden meer zodat het complex in 2020 is afgesloten. De aanwezige verliesvoorziening van € 220.000 is ingebracht. Er resteert een klein overschot van € 2.835 dat ten gunste van de exploitatie is gebracht. Het voordeel zit met name in de rente. Hoge Veld In 2019 zijn de gebouwen gesloopt. Het plangebied is bouwrijp gemaakt en de eerste kavels zijn door de ontwikkelaar in 2020 verkocht. Er is tot en met 2019 een verliesvoorziening getroffen voor het Hoge Veld van € 640.000. Deze voorziening moet na hercalculatie in 2020 met € 78.000 worden verhoogd. Reden: lagere opbrengst door verkoop houtwal aan derden, extra kosten door asbestverwijdering en hogere rentekosten.

Pand Lage Blik 28-30-32 In 2020 is het pand Lage Blik 28-30-32 aangekocht. Deze aankoop maakt verplaatsing van de bibliotheek vanuit het centrum mogelijk. De bibliotheek komt op de begane grond. Er bevinden zich een tweetal woningen boven dit pand waar de bibliotheek komt. Nadat de noodzakelijke verbouwingen aan het pand zijn afgerond worden zowel de woningen als de bibliotheek weer verkocht. Voorraad uit te geven gronden Aantal kavels 0.18 Kobus III 0.19 Lintelo uitbreiding kern 0.25 Kern de Heurne 1e fase 0.65 Herstructurering De Rietstap 3.10 ‘t Warmelinck 3.20 Haartsebos 3.53 Kraaienboom

Paragraaf Grondbeleid

4 1 hoort bij kavel 1 1 1 2 4 incl. stroken 1

Aantal m² Gemiddelde verkoopprijs excl. BTW 920 145,00 600 185,00 200 50,00 357 185,00 1.081 90,00 512 185,00 480 185,00 640 157,00 1.200 200,00

59

Verloopoverzicht getroffen voorzieningen Voorziening Aanvullende voorper 1-1-2020 zieningen 2020 Voorzieningen verliesgevende complexen in exploitatie Industrieterrein ll 220 Kobus lll 332 Herontwikkeling Ds van Dijkschool 347 De Rietstap 13 18 Haartsebos 128 Kraaienboom 27 Hoge Veld 640 78 Totaal 1.707 96

bedragen x € 1.000

Vrijval 2020 220 347 19 3 589

Voorziening per 31-12-2020 0 332 0 31 109 24 718 1.214

Conclusie Er is sprake van een adequate bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitatie. De processen met betrekking tot het grondenbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen de medewerkers van vastgoed en bedrijfsvoering zijn organisatorisch goed afgebakend. Er functioneert een interne overlegstructuur met alle betrokken teams, waardoor alle aspecten die met grondzaken samenhangen op tijd in beeld worden gebracht. Ultimo 2020 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoordeeld, geanalyseerd en voor zover mogelijk geactualiseerd. Van alle complexen zijn de ultimo 2020 bestaande financiële risico’s in beeld gebracht en is daarvoor gelijktijdig een voorziening getroffen (zie overzicht voorzieningen). Hiermee wordt een juist en volledig inzicht verkregen in de bestaande boekwaarde van de complexen en de toekomstige resultaten.

Paragraaf Grondbeleid

60

Paragraaf Verbonden partijen In deze paragraaf komen de organisaties aan de orde die een publiek belang uitvoeren en waarin Aalten een financieel en een bestuurlijk belang heeft. Dat laatste door zeggenschap bij besluitvorming door stemrecht. bedragen x € 1.000

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA), Hengelo Gelderland (Programma 1) Doelstelling en De ODA behandelt voor de partners de aanvragen voor vergunningen in het kader van het openbaar belang omgevingsrecht (milieudeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Daarnaast adviseert de ODA gemeenten en provincie (op verzoek) bij de opstelling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. Partijen Naast Aalten de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk en Zutphen en de Provincie Gelderland. Actualiteit Halverwege maart 2020 werd duidelijk dat ook Nederland maatregelen moest nemen tegen de verspreiding van de pandemie. Onduidelijk was of de ODA voldoende werk zou hebben en of de controles bij bedrijven door konden gaan. Door goede afspraken is snel een passende invulling kunnen geven aan de controles. Daarnaast hebben ze andere (betaalde) werkzaamheden verricht onder meer voor de Provincie. Deze inspanningen leveren nieuwe inzichten op die voor de ODA en de medewerkers verfrissend zijn. In de praktijk is gebleken dat de werkzaamheden niet teruggelopen zijn.

Ten behoeve van de gemeente Aalten zijn er in de eerste twee trimesters extra uren ingezet (onder andere brand Virupa, drugslab Gendringseweg en diverse klachten/handhavingsverzoeken), hier was onvoldoende zicht op. Normaliter wordt extra inzet tijdig aangekondigd om bijgestuurd te worden, dit is in 2020 onvoldoende mogelijk geweest. De ODA zet zich in om deze overschrijding van € 50.000 te compenseren in 2021, aangezien door corona-maatregelen en de weersomstandigheden rond medio februari geen of minimaal controles kunnen worden uitgevoerd. Over 2020 wordt een positief rekeningresultaat van € 538.000 verwacht. Voorgesteld wordt € 143.000 te bestemmen (in een reserve) en de overige € 395.000 uit te keren aan de partners. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 -389 2.242 429 -668 Definitief 2020 645 1.883 579 538 Prognose Stadsbank Oost Nederland (SON), Enschede (Programma 2) Doelstelling en Financiële zelfredzaamheid van de inwoners van de aangesloten gemeenten vergroten openbaar belang en ondersteuning bij financiële problemen van de inwoners. Partijen Er zijn 22 aangesloten gemeenten uit Twente en de Achterhoek. Actualiteit In juni 2020 is het wetsvoorstel wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (invoering wettelijke vroegsignalering van betalingsachterstanden en gegevensuitwisseling) door de Eerste Kamer aangenomen.

Vroegsignalering binnen de schuldhulpverlening is het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken door gebruik te maken van daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. Gemeenten moeten per 1 januari 2021 alle meldingen van betalingsachterstanden van woningcorporaties, zorgverzekeraars, water- en energieleveranciers opvolgen. Het doel is om verdere (problematische) schulden te voorkomen. Uiterlijk in december 2020 volgt een voorstel hoe deze wetswijziging wordt geïmplementeerd. Daarnaast beoogt de aanpassing van de wet ook om de toegang tot de schuldhulpverlening te verbreden en te verbeteren. Ook het onderwerp beschermingsbewind (bewindvoering) staat volop in de belangstelling (zie eerdere Raadsmededelingen 6-2020 en 87-2020). Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 1.696 14.616 124 684 Definitief 2020 960 15.001 135 223 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

61

GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG), Warnsveld (Programma 2) Doelstelling en De GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 openbaar belang gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Partijen De GGD bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit De GGD organisatie is volop bezig met de aanpak van de coronacrisis. In 2020 heeft de GGD hierdoor veel van de reguliere taken niet kunnen uitvoeren. Vanaf september 2020 worden zoveel mogelijk producten/diensten, al dan niet in aangepaste vorm gecontinueerd en werkt de GGD aan een inhaalslag. De kritische taken zoals de Maatschappelijke Zorg, Forensische Geneeskunde, risico-gestuurd toezicht bij Toezicht Kinderopvang en poli Seksuele Gezondheid werden gedurende het jaar wel zoveel als mogelijk uitgevoerd. Ook bij de jeugdgezondheidszorg is de GGD bereikbaar voor acute situaties. Bij de inhaalslag van een groot deel van de taken is een risico in hoeverre de GGD geschikte medewerkers kan werven. De GGD houdt de gemeenten regelmatig hierover op de hoogte. Alle extra kosten voor de GGD als gevolg van de coronacrisis die de inwonerbijdrage overstijgen worden gedekt door het ministerie van VWS. In 2020 is het verwachte rekeningresultaat € 69.000 positief.

Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 2.909 2.631 401 71 Definitief 2020 2.970 3.911 419 69 Prognose Regio Achterhoek, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Zeven gemeenten in de Achterhoek werken samen met het bedrijfsleven en maatschapopenbaar belang pelijke instellingen ten behoeve van regionale ontwikkeling en belangenbehartiging. Partijen De GR bestaat naast Aalten uit de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit De Regio Achterhoek voert de regie op de samenwerking van 8rhk ambassadeurs en zorgt ervoor dat de Achterhoek Visie 2030, de jaarplannen en bijbehorende investeringsagenda worden opgesteld en uitgevoerd in samenwerking met ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het doel is de Achterhoek sterker, slimmer, mooier, meer leefbaar, beter bereikbaar en gezonder te maken. Speerpunten hierbij zijn Smart Economy, Smart Living en Smart Governance. Via de website van de Regio Achterhoek is een stand van zaken van alle lopende projecten beschikbaar: https://8rhk.nl/wp-content/uploads/2021/02/lopende-projecten-website-januari-2021.pdf.

Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 5.688 17.609 172 84 Definitief 2020 6.229 22.523 181 183 Prognose Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG), Apeldoorn (Programma 2) Doelstelling en Iedere gemeente dient deel uit te maken van één van de 25 veiligheidsregio’s. De taken openbaar belang van een veiligheidsregio liggen op het gebied van de voorbereiding en bestrijding van rampen en grote incidenten door de brandweer, de GHOR (geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen), de politie en gemeente. Partijen De VNOG bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit Over 2020 wordt een positief jaarresultaat verwacht van € 4,9 miljoen. Vermoedelijk volgt een voorstel om een groot hiervan deel (tussen de 4 en 4,5 miljoen) terug te laten vloeien naar de gemeenten. De belangrijkste oorzaak voor het positieve resultaat 2020 hangt samen met corona. Gevolg hiervan was onderuitputting van de budgetten bij het vrijwilligersbudget oefenen voor € 1.950.000 en de exploitatiekosten voor de brandweer (vakbekwaam worden en blijven, materieel en logistiek) voor € 1.850.000. Bij de uitvoering van de beleidsvoornemens in 2020 (de opdrachten uit de Toekomstvisie) zijn diverse opdrachten afgerond, maar bij andere is vertraging ontstaan (door corona).

De verwachting is wel dat in 2026, de einddatum van het implementatietraject van de Toekomstvisie, de opdrachten zullen zijn afgerond. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 7.789 45.721 1.464 4.148 Definitief 2020 14.546 42.340 1.507 4.929 Prognose

Paragraaf Verbonden partijen

62

Laborijn, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en Laborijn heeft tot taak zorg te dragen voor de uitvoering van de gehele Participatiewet. Zij openbaar belang ondersteunt inwoners voor wie werk zoeken en vinden niet vanzelfsprekend is, op hun weg naar een baan of, als dat nog niet mogelijk is, door (maatschappelijke) participatie. Partijen Naast Aalten de gemeenten Doetinchem, Oude IJsselstreek (tot 1-1-2021) en Montferland. Actualiteit Corona heeft een flinke impact gehad op de wijze waarop Laborijn in 2020 in staat was om haar doelstelling te halen. Laborijn heeft substantieel meer inwoners ondersteuning geboden. Er hebben zich meer mensen gemeld voor de participatiewet, hierdoor is het aantal uitkeringsdossiers na jaren van daling voor Aalten eind 2020 gelijk aan eind 2019: 278 dossiers. Daarnaast hebben veel ZZP-ers ondersteuning ontvangen middels de TOZOregeling (voor Aalten 446 toegekende aanvragen levensonderhoud en 12 bedrijfskredieten). Dit terwijl Laborijn zich ook nog moest voorbereiden op de uittreding van de gemeente Oude IJsselstreek uit de gemeenschappelijke regeling per 1-1-2021. Toch heeft Laborijn financieel gezien een goed jaar achter de rug. Alle extra uitgaven en omzetdalingen als gevolg van de crisis zijn in voldoende mate gecompenseerd door hogere rijksbijdragen.

Daarnaast zijn voordelen behaald door lagere loonkosten Sw en hogere rijksbijdrage Sw, waardoor 2020 met een positief resultaat is afgesloten. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 7.221 10.517 1.719 1.093 Definitief 2020 11.905 16.107 1.771 2.352 Prognose Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Doetinchem (Programma 3) Doelstelling en Gemeenten en provincie werken samen in het ECAL, dat is ontstaan uit de samenvoeopenbaar belang ging van het Achterhoeks Archief en het Staring Instituut. Het Erfgoedcentrum voert de wettelijke archieftaken conform Archiefwet en overige erfgoedtaken zoals documentatie, onderzoek en publieksfunctie uit. Partijen De gemeenschappelijke regeling voert de wettelijke taken uit voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Doetinchem, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Winterswijk en Bronckhorst. Voor de niet wettelijke taken betalen Doesburg, Lochem, Zevenaar, Duiven, de Provincie Gelderland en andere donateurs een bijdrage. Actualiteit Geen bijzondere ontwikkelingen. Verwacht wordt een positief resultaat van circa € 45.000 over 2020. Jaar Eigen vermogen Vreemd vermogen Bijdrage Resultaat 2019 154 681 139 108 Definitief 2020 199 769 139 45 Prognose Vennootschappen en coöperaties (privaatrechtelijk) Leisurelands B.V.

(Programma 1) Doelstelling en Bedrijfsmatig en duurzaam aanbieden van vrijetijdsbesteding voor een breed publiek. Dit openbaar belang doen door middel van grondgebonden recreatievoorzieningen met groen als decor. Daartoe voor zichzelf en anderen grondgebonden exploitaties doen. Daarmee direct en indirect een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vrijetijdsbesteding in de regio waar zij actief is. Partijen Aandeelhouders waaronder Achterhoekse en Liemerse gemeenten als voormalige RAL gemeenten. Namens de aandeelhoudende voormalige Recreatieschap Achterhoek Liemers (RAL) gemeenten treedt de gemeente Doetinchem in de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van Leisurelands op. Financieel Aalten ontvangt geen dividenduitkering. Een besluit over het al dan niet afstoten van aandelen is nog niet genomen. Coöperatieve Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (Agem), Winterswijk (Programma 1) Doelstelling en Agem werkt aan een goede, duurzame toekomst voor de Achterhoek; nu en voor toekomopenbaar belang stige generaties. Daarom biedt Agem oplossingen die hieraan bijdragen. Verschillende doelgroepen kunnen bij hen terecht. Agem projecten en initiatieven zijn gebaseerd op drie pijlers: energie besparen en opwekken en het benutten van energie uit de Achterhoek. Agem ziet samenwerking als de sleutel tot een succesvolle energietransitie.

Agem is de energieke verbinder tussen Achterhoekse huishoudens, bedrijven, instellingen, lokale energiecoöperaties en de acht Achterhoekse gemeenten. Partijen Agem startte met de acht Achterhoekse gemeenten als leden. In 2018 konden ook burgerinitiatieven toetreden als lid. Begin 2021 telt Agem drieëntwintig leden: acht gemeenten en vijftien lokale energiecoöperaties. Financieel Vanaf 2017 is de Agem financieel zelfstandig en ontvangt geen jaarlijkse bijdrage van de gemeente. Wel staat de gemeente borg voor de nakoming van de verplichtingen uit hoofde van een financieringsovereenkomst met de BNG. De maximale borgstelling bedraagt € 56.000 te vermeerderen met boeten, rente en kosten. Paragraaf Verbonden partijen

63

ROVA, Zwolle (Programma 1) Doelstelling en ROVA is de afvaladvies-, regie- en verwijderingsorganisatie van 23 gemeenten. ROVA openbaar belang zet zich in voor een schonere en duurzame leefomgeving. Partijen ROVA werkt voor 23 aandeelhoudende gemeenten. Financieel Ontvangen dividend in 2020 is € 121.714. Dit was in 2019 € 129.572. EUREGIO, Gronau (D) (Programma 2) Doelstelling en De EUREGIO is actief in de opbouw en versterking van de structuren en de grensoveropenbaar belang schrijdende samenwerking in het Nederlands-Duitse grensgebied. Partijen De EUREGIO telt 104 Duitse en 25 Nederlandse lidgemeenten, vijf Landkreisen en twee waterschappen. Financieel Per inwoner is in 2020, net als in 2019, € 0,29 bijgedragen (€ 7.833). Dit tarief wordt jaarlijks vastgesteld in de algemene ledenvergadering. BNG Bank, Den Haag (Programma 3) Doelstelling en Deze bank is van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. openbaar belang De BNG is een betrokken partner voor een duurzamer Nederland en stelt de publieke sector in staat maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Partijen De Nederlandse Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap.

Financieel De Europese Centrale Bank heeft de banken, in ons geval de BNG Bank, aanbevolen tot oktober 2021 af te zien van dividenden of deze te beperken. De BNG Bank heeft daarom besloten om slechts een deel van het dividend over 2019 uit te keren. Wij hebben in 2020 wel het volledige bedrag conform vaststelling verantwoord. NV Alliander, Arnhem (Programma 3 ) Doelstelling en Netwerkbedrijf Alliander is verantwoordelijk voor een groot deel van de energieleidinopenbaar belang gen in Nederland. Kernactiviteiten zijn het aansluiten van klanten op de energienetwerken en het distribueren van gas en elektriciteit. Deze taken zijn wettelijk bepaald gezien het belang van een betrouwbare aanvoer van energie. Partijen Provincies Gelderland en Noord-Holland, BV houdstermaatschappij Falcon en de gemeente Amsterdam: zij hebben gezamenlijk driekwart van de aandelen in bezit. Het overige deel is in bezit van 55 andere gemeentelijke aandeelhouders. Financieel Begroot is een jaarlijkse dividendopbrengst van € 318.000. Werkelijk ontvangen in 2020 € 326.276 en in 2019 € 430.822. Over 2020 behaalde Alliander een positief resultaat van € 224 miljoen. Dit was in 2019 € 253 miljoen. Vitens, Utrecht (Programma 3) Doelstelling en Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan circa openbaar belang 5,7 miljoen klanten.

De verantwoordelijkheid van Vitens is een gezonde en duurzame samenleving met zorg voor de bescherming van natuur en milieu. Partijen 111 aandeelhouders bestaande uit gemeenten en provincies. Financieel Over 2020 is geen dividend uitgekeerd. Dit vanwege het hoge investeringsniveau en verscherpte eisen rondom winst. In liquidatie Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Werk en Inkomen (ISWI) Tot 2016 was ISWI de gezamenlijke sociale dienst van Oude IJsselstreek en Aalten. In de jaarrekening 2018 zijn de uitstaande vorderingen, schulden en de reserves tussen ISWI in liquidatie en de beide gemeenten onderling verrekend. Omdat er nog een claim is ingediend over een reeds afgewikkeld bedrijfsongeval bij een derde, is er een kleine reserve aangehouden voor nog resterende verplichtingen. Aangezien het hier waarschijnlijk een zekerheidsstelling van rechten betreft verwachten we geen problemen, maar is de werkelijke vereffening nog wel even uitgesteld. Geliquideerd in 2020 Recreatieschap Achterhoek Liemers (RAL) De RAL is in 2020 formeel geliquideerd, na afronding van de laatste verplichtingen uit het sociaal statuut. Het restant aan financiële middelen is over de gemeenten verdeeld, voor Aalten betekende dit een eenmalig voordeel van ongeveer € 36.000.

Paragraaf Verbonden partijen

64

Paragraaf COVID-19 Coronavirus in gemeente Aalten in 2020 Inleiding COVID-19 is een gebeurtenis die niet aan een programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele decentrale overheid en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden. Om aan de gemeenteraad/provinciale staten/algemeen bestuur en burgers in één onderdeel overzichtelijk en integraal toe te lichten welke gevolgen COVID-19 op de decentrale overheid heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de decentrale overheid heeft genomen, is er een COVID- 19-paragraaf opgenomen. In deze paragraaf wordt toegelicht wat de kosten, gemiste opbrengsten en risico’s van COVID-19 op de programma’s en taakvelden zijn (geweest) en wordt aandacht geschonken aan de verwachte maatschappelijke en financiële gevolgen van COVID-19 voor 2021 en de jaren daarna. Algemeen Sinds eind februari teistert het coronavirus ons land. De organisaties die belast zijn met crisisbeheersing en bestrijding zijn sindsdien volop actief om de schade te beperken en de verspreiding van het virus te voorkomen. Ook al onze inwoners bemerken de gevolgen van het virus en van de maatregelen tegen verspreiding. Deze COVID-19-paragraaf is ingedeeld op basis van de drie programma’s.

Gemeentelijke crisisorganisatie Binnen onze gemeente is een Gemeentelijk Beleidsteam (GBT) samengesteld dat in het begin van de crisis vrijwel dagelijks en later wekelijks de crisis bespreekt (van de eerste uitbraken bij een instelling, het tekort aan persoonlijke beschermingsmiddelen tot allerhande vragen over interpretatie van de regels en handhaving daarvan), waar nodig maatregelen treft en besluiten neemt. Voor vragen vanuit de verschillende beleidsterreinen zijn de portefeuillehouders-overleggen geïntensiveerd. Relevante besluiten worden ook daar genomen. De raad wordt middels raadsmededelingen vanuit het GBT én de beleidsafdelingen met enige regelmaat geïnformeerd over de gang van zaken en bijzonderheden. Communicatie Een belangrijk aandachtspunt voor het GBT maar ook het college is de communicatie naar de bewoners. Het college wil dichtbij de bewoners en ondernemers staan. Zowel met op bepaalde groepen gerichte berichten als ook via de algemene kanalen als onze website, waar een speciale ‘coronapagina’ is ingericht www.aalten.nl/corona, Aalten Actueel en sociale media proberen we zo veel als mogelijk de juiste informatie bij de juiste personen te krijgen. Informatiemateriaal wordt door de Rijksoverheid aangeboden via de veiligheidsregio’s.

Daarnaast ontwikkelen we eigen campagnemateriaal (bijvoorbeeld posters ‘Daar doe ik het voor’) om niet alleen te informeren, maar ook draagvlak en begrip te creëren. Ook proberen we op allerlei manieren mensen een hart onder de riem te steken. De burgemeester schrijft, vanuit zijn rol als ‘burgervader’, zeer regelmatig een ‘Bericht aan de inwoners’ voor de huis-aan-huisbladen. De wethouders onderhouden contacten met hun eigen netwerkpartners. Ook werden er in de zomer collegebezoeken gebracht aan de horeca, campings en dergelijke. Besmettingen Na een maand constateerden we ‘slechts’ vijf bevestigde besmettingen, aantallen die nu (een jaar later) tot de dagelijkse praktijk horen. In de eerste golf zijn echter duidelijke aanwijzingen voor meer gevallen (mensen werden alleen getest bij ziekenhuisopname). In dezelfde eerste maand moesten we kennisnemen van het eerste sterfgeval in onze gemeente. Duidelijk werd dat we ons als gemeente moesten voorbereiden op een zware en complexe situatie waarbij nog veel meer mensen besmet raken, ziek worden en ook zullen overlijden. Duidelijk werd ook dat dit alles veel zou vragen van ons als overheid, van onze medewerkers, maar zeker ook van onze burgers. Via landelijke dashboards en een eigen dashboard van de GGD blijven we dagelijks op de hoogte van aantallen besmettingen in onze gemeente.

Bij ‘clusteruitbraken’ en andere bijzonderheden is er contact met de GGD Noord- en Oost-Gelderland.

Paragraaf COVID-19

65

Noodverordeningen Op woensdag 11 maart is een GRIP 4 afgekondigd, maar alleen voor corona-gerelateerde zaken. GRIP 4 houdt op grond van artikel 4 van de Wet op de Veiligheidsregio’s in dat alle bevoegdheden van de burgemeester op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid automatisch overgaan op de Voorzitter van de Veiligheidsregio. Naar aanleiding van de Aanwijzing van de Minister van Volksgezondheid van 23 maart heeft de voorzitter van onze VNOG een noodverordening vastgesteld, die in de loop van 2020 regelmatig is aangevuld en bijgesteld. In de noodverordening zijn vergaande beperkingen van onze vrijheden opgenomen, voorzien van strafbepalingen. De gemeenten is gevraagd hier strak op toe te zien. Vanuit Voorzitter VNOG is een handhavingsstrategie vastgesteld voor het niet naleven van de voorschriften, die we als gemeente volgen. Bij iedere wijziging van de noodverordening zijn telkens vragen hoe bepaalde regels te interpreteren. Hiervoor vindt afstemming plaats, soms met alle 22 gemeenten van de veiligheidsregio, soms met alleen de Achterhoekse of buurgemeenten. Mede naar aanleiding hiervan is besloten tot een Nieuwsbrief sport en cultuur, met een toelichting op maatregelen die voor deze tak relevant zijn. Maatregelen ter verlichting Na de eerste sluiting van de horeca, op 15 maart is ook een pakket aan landelijke steunmaatregelen bekend gemaakt.

Een aantal daarvan is inmiddels meerdere keren verlengd, vaak werden dan de voorwaarden aangescherpt. Een van de landelijk ingestelde steunmaatregelen is de Tozo, Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers. De uitvoering daarvan wordt bij de gemeente gelegd. Gemeente Aalten heeft dit bij Laborijn belegd. Eind maart besluit het college tot een pakket aan ondersteuningsmaatregelen, bovenop de landelijke maatregelen. De ondersteuningsmaatregelen van de gemeente zijn zowel voor ondernemers, verenigingen als particuliere inwoners:  De betalingsverplichting gemeentelijke belastingen (onroerendezaakbelasting (ozb), afvalstoffenheffing en eventueel hondenbelasting) worden opgeschort tot 1 oktober 2020.  Reclamebelasting wordt op z’n vroegst in september opgelegd (normaliter in mei).  Voor de huur van gemeentelijke grond die door de maatregelen niet gebruikt kan worden voor bijvoorbeeld terras of vishandel worden (tot augustus) geen facturen verzonden. Voor de terrassen is 50% in rekening gebracht. De vishandel is open gebleven en hebben daarvoor facturen gehad.  De toeristenbelasting 2020 wordt pas na afloop van het seizoen opgelegd. Er zijn geen voorlopige aanslagen opgelegd. Alle aanslagen toeristenbelasting zijn na afloop van het seizoen met dagtekening 30 november 2020 opgelegd.

 Huur voor reeds ingeroosterde uren van binnensportaccommodaties die vanwege de maatregelen niet door konden gaan, wordt niet in rekening gebracht.  Gemeentelijke betaaltermijn wordt teruggebracht naar betaling direct na de laatste fiattering (nul dagen).  Er worden niet opnieuw leges in rekening gebracht voor evenementen die worden verplaatst. Leges kunnen ook worden teruggevraagd.  De gemeente probeert waar mogelijk investeringen die voor de komende jaren zijn gepland, eerder uit te voeren. Dit om de (lokale) markt te stimuleren.  Verenigingen, buurthuizen en culturele instellingen lopen inkomsten en entreegelden mis. Bij grote problemen wordt naar maatwerkoplossingen gezocht. Richting de zomer neemt het aantal (vastgestelde) besmettingen fors af. De landelijke maatregelen ter voorkoming van verspreiding worden versoepeld. De horeca mag weer open, onder voorwaarden, en er is grote behoefte aan extra terrasruimte. Gemeente Aalten voorziet hierin voor de horecaondernemers die hun terras op grond van de gemeente hebben. Ze krijgen zonder kosten extra m2 ter beschikking.

Paragraaf COVID-19

66

Zorg en opvang Jeugd en Wmo-zorgverlening kon gedurende 2020 niet altijd doorgaan. Zorgorganisaties zijn echter wel doorbetaald. De kosten voor de niet geleverde zorg inclusief meerkosten bedragen € 497.000. In navolging op landelijke maatregelen voor opvang van kinderen van ouders met een cruciaal beroep en kwetsbare kinderen, zijn ook hier binnen de gemeente afspraken over gemaakt. Kosten € 10.000. Naoberschap Het naoberschap, naar elkaar omzien, heeft zeker in de beginfase van strenge maatregelen – waaronder het sluiten van verpleeg- en verzorgingshuis – zijn waarde meer dan bewezen. Mensen die zich (moesten) ontzien worden niet vergeten en krijgen (nog altijd) hulp van mensen in de omgeving en vrijwilligers. Figulus Welzijn vervult hier een verbindende rol in en biedt/coördineert bovendien activiteiten die nog wél mogelijk zijn (denk aan sporten en vermaak buiten voor bewoners verzorgingshuizen binnen/op het balkon en sporten voor de jeugd, ook zonder sportverengingslidmaatschap). Interne organisatie Een de maatregelen om verspreiding van het virus te voorkomen is ‘werk thuis als dat kan’. Het overgrote deel van de medewerkers werkt vanaf medio maart een of meerdere dagen vanuit huis. Er wordt versneld apparatuur (surfaces, beeldschermen) ter beschikking gesteld aan medewerkers.

Met het toenemen van de besmettingen vanaf september (tweede golf) besluit het kabinet op 13 oktober tot een in eerste instantie gedeeltelijke lockdown. De maatregel ‘werk thuis als het kan’ wordt vanaf dat moment strikter gehanteerd voor medewerkers van de gemeente Aalten. Naar kantoor komen wordt afgeraden, alleen als het echt nodig is. Er worden (opnieuw) faciliteiten aangeboden voor het ‘thuiskantoor’. De kosten hiervoor zijn € 39.000. Totaal van de financiële effecten Hieronder vindt u een overzicht van de coronagelden. Het is een overzicht van de door het rijk beschikbaar gestelde gelden in de algemene uitkering. En het door de gemeente beschikbaar gestelde bedrag van € 500.000. In 2020 resteert er een bedrag van € 176.000, dit bedrag moet beschikbaar komen in 2021 ten behoeve van corona. Financieel overzicht Corona 2020 Resumé Totale ontvangsten cq eigen middelen Totale uitgaven Restant Corona 2020

3.802 3.626 176

Baten, steunpakketten Gedurende de pandemie stelt het Rijk aanvullende middelen beschikbaar. De steunpakketten zijn als onderdeel in de algemene uitkering verwerkt en deels in de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Hier vindt u een overzicht van de baten en lasten met betrekking tot COVID-19.

Paragraaf COVID-19

67

Financieel overzicht Corona 2020 Baten Programma 2 Sociaal Domein Inkomensregelingen Ontvangen Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) Gemaakte en gereserveerde uitvoeringskosten Tozo