Jaarstukken 2020 vastgesteld college 18 mei 2021.pdf

De cloud omgeving van de iObjecten wordt op dit moment klaargezet. De verwachting is dat we net voor de zomervakantie 2021 een overstap maken naar de iObjecten. Thuiswerken Door de coronacrisis heeft de ICT samenwerking vele stappen ondernomen om het thuis werken versneld uit te breiden. Mede hierdoor is Microsoft Teams eerder dan gepland al uitgerold. Elke maand wordt er een nieuwe “MS Teams versie” neergezet. Hierdoor komt steeds meer “videobel” functionaliteit beschikbaar. Functionaliteit die de afgelopen maanden beschikbaar is gekomen: - Meerdere galerie opties waardoor je tegelijkertijd meer personen kan zien; - Mogelijkheid tot reageren via icoontjes zoals handjes en duimpjes; - Aparte vergaderboxen binnen een bestaande vergadering. iBabs In de maanden december 2020 en januari 2021 is het raadsinformatiesysteem van SIM omgezet naar iBabs. Er is een website ingericht (https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl) waarin alle vergadermomenten en bijhorende openbare stukken zijn gepubliceerd. Inclusief de historische stukken. Ook de data van toekomstige vergaderingen zijn hier inzichtelijk. Ook bestaat nu de mogelijkheid om in iBabs te videobellen. Deze optie is aangezet, echter wordt vaker MS Teams gebruikt, omdat deze meer mogelijkheden bevat.

Gemeentelijke belastingen Vanwege de coronacrisis heeft het college besloten om iedereen (burgers en bedrijven) uitstel van betaling te verlenen tot 1 oktober 2020. Hierdoor is de invordering (aanmaning etc.) pas na 1 oktober opgestart en dat heeft weer tot gevolg dat het invorderbaar/openstaand saldo per 31 december 2020 € 24.600 hoger is dan in andere jaren (€ 175.600 in 2020, € 151.000 in 2019). Er is nog onvoldoende zicht op of dit bedrag oninbaar is dan wel dat dit later alsnog binnenkomt. Het aantal faillissementen uitgesproken in 2020 is op dit moment voor onze gemeente minimaal. Dienstverlening / KCC De ontwikkelingen in onze wereld gaan snel! De digitalisering gaat maar door, veel Nederlanders waren digitaal actief in 2020. Onze gemeente geeft de burgers steeds meer mogelijkheden om te communiceren en producten en diensten aan te vragen via de digitale kanalen. Deze mogelijkheden wekken een verwachtingspatroon bij inwoners en ondernemers voor hun contact met de overheid. De gemeente Aalten staat niet alleen voor deze uitdaging. Ook de Rijksoverheid ontwikkelt meer landelijke voorzieningen die gebruikt kunnen worden door alle overheidspartijen (bijvoorbeeld via DigiD en Mijn Overheid) en lokale overheden treden hier gezamenlijk op. Ook de VNG speelt hier op in.

Programma 3 Bedrijfsvoering

33

Enkele elementen uit onze normale dienstverlening in 2020: - Digitale afhandeling primair binnen dienstverlening (en traditionele kanalen krijgen steeds meer een secundair karakter); - De gemeente werkt vraaggericht; - De dienstverlening is flexibel: digitale dienstverlening maakt 24/7-service mogelijk, ‘het nieuwe werken’ maakt flexibele werktijden (meer afgestemd op de klantvraag) mogelijk en ‘service-aan-huis’ ingeval van mindervalide inwoners; - Enkelvoudige gegevensaanvraag (en opslag) en meervoudig gebruik; - Proactieve houding (bijv. bij aanvraag van een omgevingsvergunning ‘bouwen’ worden direct andere mogelijk noodzakelijke vergunningen genoemd/aangeboden) Maar afgelopen jaar was niet normaal. Corona had en heeft een enorme impact ook op de gemeentelijke dienstverlening. Echter die dienstverlening is geen moment in gevaar geweest. Spontaan binnen lopen bij het KCC aan de Hofstraat kon niet meer, maar op afspraak waren we er altijd. Dit is allemaal goed verlopen. Het aantal telefoontjes nam wel behoorlijk toe. De dalende trend is doorbroken en we zitten weer op ruim 50.000 per jaar. Of dit tijdelijk is moet nog blijken, maar voorlopig moeten we rond de middag wel weer drie telefonisten inzetten. Was Burgerzaken vaak de traditionele reden voor een bezoek aan het gemeentehuis, dat wordt steeds minder ook door de tienjaars geldigheid van de documenten.

En daarmee verdwijnt langzamerhand het routinewerk bij de frontoffice; landelijke initiatieven voorzien steeds meer in gedigitaliseerde en vanuit huis door de inwoner zelf in gang gezette aanvragen. Pilots met de bezorging van bijvoorbeeld paspoort en/of rijbewijs zijn al succesvol gebleken. Wij volgen al deze ontwikkelingen. Dienstverlening wordt steeds meer digitaliseren. Maar digitalisering is niet het doel van Dienstverlening, het is wel een belangrijk instrument van de gemeente. Vergroten van de toegankelijkheid (24/7 bereikbaar) en maximaal vraaggericht werken (de inwoner start het proces) blijft zeer belangrijk. Daarvoor is onze website van essentieel belang en altijd in ontwikkeling. De toegankelijkheid wordt steeds verder verbeterd, ook voor burgers met een beperking. Het toverwoord daarbij is een hele goede zoekfunctie, waarmee je direct op de juiste plek komt. Processen optimaliseren en daarmee meer kwaliteit en snelheid bieden. Dat hebben we in 2020 gedaan en daar gaan we meer door. 2. Wat waren onze doelstellingen? *: betreffen onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij.

Thema / Doelstelling Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat hebben we bereikt? 1 Vraaggerichte processen en inDe geplande actie om de klant meer De geplande actie om de richting van de organisatie / bekend te maken met het proces klant meer bekend te maMensgerichte techniek 'gevonden en verloren voorwerpen' ken met het proces 'geEfficiënter inrichten werkproces is afgerond. vonden en verloren voor‘meldingen openbare ruimte’ en werpen' en het totale ‘gevonden/ verloren fietsen’. werkproces is afgerond. De gemeentelijke organisatie is Conform bestuurlijke termijnagenda De afhandeling van de ingericht op de vraaggerichte prowordt dit onderzoek momenteel uitvraag wordt kritisch bekecessen in de backoffice, midoffice gevoerd. ken en daar waar mogelijk (het zaaksysteem) en KCC. geoptimaliseerd. Het geheel wordt meegenomen bij de actualisatie van het dienstverleningsconcept. 2 Interne communicatie - Intranet / Een nieuw communicatiebeleidsplan Optimaliseren van het raadsnet / communicatiebeleidsis in voorbereiding. communicatiebeleidsplan plan optimaliseren voor zowel interne - als Optimaliseren van het communicaexterne communicatie is tiebeleidsplan en het opleveren van doorgeschoven naar 2e content (verklaring) ten behoeve kwartaal 2021. van interne media (intranet / raadsHet raadsnet is vernieuwd net en andere technologische onten ook de benadering van wikkelingen).

Onderzoeken hoe de raadstukken vanuit de gemeente Aalten haar interne gemeentelijke website is communicatie en de hierbij in te aangepast. zetten middelen verder kan optimaliseren. Programma 3 Bedrijfsvoering

34

G

O

O

Thema / Doelstelling 3 Burgerparticipatie / Burgerpanel Bij de update van het communicatiebeleidsplan de mogelijkheid van burgerparticipatie en inzet burgerpanel uitwerken. Interactief met burgers aan de slag voor de Visie Aalten 2025 en de Omgevingsvisie (project AWLO 2017). De eerste proef met een burgerpanel is gestart met het project AWLO www.uspreekt.nl. 4 Informatieveiligheid en Privacy Wet Voldoen aan BIO en privacywetgeving en de vereiste verantwoordingsplicht.

5 Aansluiting BGT - BOR De basisregistratie grootschalige topografie (BGT, uniforme digitale kaart) worden vanuit de beheerpakketten van Groen, Wegen en Ondergrondse infrastructuur aangevuld, waardoor de set aan basisgegevens voor alle teams gelijk is. 6 Overgang van inhoud naar gebruiksoppervlakte als grondslag van de herwaardering WOZ Vanaf 2022 moet de waardering van woningen plaatsvinden op basis van de gebruiksoppervlakte. Tot die tijd is de inhoud van een woning bepalend. Met de toepassing van de gebruiksoppervlakte wordt aangesloten bij de BAG. 7 Bestrijden adres-gerelateerde fraude Verhogen van de kwaliteit van de adresgegevens in de BRP.

Programma 3 Bedrijfsvoering

Wat hebben we daarvoor gedaan? Burgerparticipatie wordt nadrukkelijk genoemd in het communicatiebeleidsplan (zie hiervoor). Daarnaast is inmiddels een Nota Burgerparticipatie vastgesteld door de raad. Een uitwerking in proces en ‘toolbox’ is voorzien in het eerste halfjaar 2021.

Wat hebben we bereikt? De Nota Burgerparticipatie is vastgesteld door de raad.

2020 is het eerste jaar waarvoor de BIO geldt als norm voor de informatiebeveiliging. De BIO is gebaseerd op risicomanagement, hiervoor moet er een omslag binnen de organisatie plaatsvinden. Dit proces loopt en de volledige implementatie zal nog enige tijd vergen. Het nieuwe informatieveiligheidsbeleid is vastgesteld. Binnen dit beleid is het privacybeleid geïntegreerd. Het verantwoordingsproces op basis van de BIO is in 2020 met goed gevolg uitgevoerd. Daarnaast is het HRM-proces BIO-proof gemaakt. Door de coronacrisis hebben we voor de organisatiebrede bewustwording niet alle doelen gehaald. Het is bij ad-hoc bewustwordingsacties gebleven, de structurele aanpak bewustwording is een speerpunt voor 2021. De verschillen tussen de administraties zijn opgelost.

Het verantwoordingsproces op basis van de BIO is in 2020 met goed gevolg uitgevoerd.

Met de beschikbare gegevens is een schaduwwaardering uitgevoerd en vergeleken met de WOZ-waardering 2021. De uitkomst daarvan zal in 2021 gebruikt worden om de WOZadministratie te verbeteren zodat de herwaardering op basis van de gebruiksoppervlaktes zonder problemen kan verlopen.

Eind 2020 was bij ruim G 90% van de objecten een gebruiksoppervlakte geregistreerd. In de 1e helft van 2021 zullen de ontbrekende gegevens worden aangevuld.

We zijn eind 2019 aangesloten bij de LAA (Landelijke Aanpak Adreskwaliteit). Inmiddels zijn een 14-tal adressen onderzocht.

Door aansluiting op het informatieknooppunt LAA wordt er gericht op adresfraude worden onderzocht. De projectgroep BSA (Binnengemeentelijke Samenwerking Adreskwaliteit) houdt zich vanaf nu met onderzoeken naar adres gerelateerde-fraude bezig.

G

G

G G

O

De aansluiting BGT-BOR is G in de zomer 2020 succesvol opgeleverd. Het reguliere berichtenverkeer tussen de twee onderdelen is gestart.

35

G

Thema / Doelstelling 8 Invoering rapportagetool Planning en Control De P&C cyclus wordt nu met name gefaciliteerd middels Word- en Excellijsten. Met de aanschaf van de rapportagetool Pepperflow zijn we in staat dit efficiënter en effectiever uit te voeren en meer informatie gemakkelijker te ontsluiten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het invoeringstraject van Pepperflow is afgerond. De workflow functionaliteit is door het vele thuiswerken nog niet volledig in de organisatie geïmplementeerd.

Wat hebben we bereikt? Het invoeringstraject van Pepperflow is afgerond. Het Planning en Control product is gebruiksklaar en functioneert.

G

3. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Primitieve Raming na Werkelijk Werkelijk raming wijziging 2020 2019 Baten Lasten

-50.417 11.321

-55.516 11.862

-54.662 12.147

-53.366 11.800

Totaal saldo van baten en lasten

-39.096

-43.654

-42.515

-41.566

-24 79

-412 1.184

-241 332

192 1.271

-39.041

-42.882

-42.424

-40.103

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Totaal mutaties reserves (verdeeld over programma's) Resultaat

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening. 4. Eigen indicatoren Bezoekers Publiekshal 4.000 3.500

2020

2.674

3.000

2019

2.500

3.463

3.272

Geplande afspraken

2.551

2.500

2.105

2.000

1.631

1.476

1.500

2.000 1.241

1.500

942

1.000

1.154

995

538

1.000 500

80

118

500

70

0 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal Inloop Afspraak

Telefonie

2020

13.500 11.742 11.411 12.000 10.795 11.084 10.631 10.617 10.351 10.183 10.500 9.000 7.500 6.000 4.500 3.000 1.500 0 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal Aangeboden

Programma 3 Bedrijfsvoering

236

0 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal Burgerzaken Uitreikbalie

Producten Burgerzaken 3.500

2019 2.994

3.000 2.500 2.000 1.500 783

1.000 500 0

195 108

369

429 380

159

39

Verwerkt

36

Ontwikkeling aantallen ICT samenwerking 3.000 2.500 2.000

2.477 2.303 1.793 1.479 1.231 1.393

1.500

1.496 904 642

1.000

1.050 714

500

496

0 Accounts

Thin-clients

2018

2019

iPads

Smartphones

2020

5. Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Gemiddelde WOZ-waarde € 300.000 € 250.000

2020 €261.000 €270.000

€220.000 €231.000

€ 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 €0 Aalten

Regio

Gelderland

Nieuw gebouwde woningen 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

6,30

Aalten

NL

2019 9,80

5,70

Regio

Gelderland

De gemiddelde WOZ-waarde van woningen. (Bron: CBS)

Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen. (Bron: ABF)

Tijdig betaalde facturen

Dagen tot betaling

100%

98,00%

94,00%

2018

9,20

NL

2018

30 87,00%

87,00%

80%

25 20

60%

15

40%

10

20%

5

22

23

Gelderland

NL

17

7

0

0% Aalten

Regio

Gelderland

NL

Het % facturen dat tijdig is betaald.

Gemeentelijke woonlasten

Aalten

Regio

Het gemiddeld aantal dagen tot betaling facturen.

2020

€ 1.000 € 800 € 600

€573

€758 €638

€779 €712

€773 €700

€432

€ 400 € 200 €0 Aalten Regio Gelderland NL Éénpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuis houden/meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. (Bron: COELO) Programma 3 Bedrijfsvoering

37

Paragrafen

Paragraaf Bedrijfsvoering “Samen volop blijven inzetten voor onze burgers en bedrijven” De overheid, waaronder onze gemeente, is er voor de burgers en de bedrijven. En die burgers en bedrijven verwachten betrouwbaarheid, deskundigheid, onpartijdigheid, rechtmatig handelen en bovenal adequate afhandeling. Het handelen van de organisatie, zowel ambtelijk als bestuurlijk, is in de volle breedte van het gemeentelijk takenpakket gericht om aan deze verwachtingen zo goed mogelijk te voldoen. Er wordt verbinding gezocht met onze bewoners, bedrijven en bezoekers door met hen te communiceren en hen, daar waar dat mogelijk en zinvol is, bij besluitvorming te betrekken. Het continu verbeteren van onze dienstverlening heeft consequenties voor onze bedrijfsvoering. Om deze verbeteringen een duidelijke richting te geven, werken we vanuit een dienstverleningsconcept. Momenteel wordt dit herschreven en aangepast aan de huidige digitale tijd. Hieraan liggen de volgende doelen ten grondslag: * Het optimaliseren van de externe dienstverlening; * Het vergroten van de onderlinge samenwerking; * Samenhang van beleid binnen de gemeentelijke organisatie; * Het creëren van een gemeenschappelijk uitgangspunt. Het KCC (klant contact centrum) is het eerste aanspreekpunt voor inwoners en daarmee ook het visitekaartje van de gemeente Aalten.

Hoe inwoners behandeld worden en wat hun eerste indruk van het KCC is, bepaalt in grote mate hoe zij over de gemeente Aalten denken. Maar dit geldt ook voor de gemeentelijke website, waar inwoners wanneer ze willen zelf informatie opzoeken en contact opnemen met de gemeente. Die mogelijkheid is er ook via de sociale mediakanalen (Twitter en Facebook) waar de gemeente Aalten op te vinden is. Zelf zaken regelen en aanvragen wordt steeds eenvoudiger: aan beschrijvingen van producten en diensten van de gemeente is in voorkomende gevallen een digitaal in te vullen meldings- of aanvraagformulier toegevoegd. Via de website kunnen inwoners 24/7 een afspraak met de gemeente plannen. Natuurlijk is het ook altijd mogelijk telefonisch een afspraak te maken. Een goede bedrijfsvoering, die gericht is op onze omgeving betekent beheersing van alle processen, inclusief bijsturing waar nodig. Dit is een voorwaarde om aan deze verwachtingen te voldoen en gemeentelijk beleid te realiseren. Er wordt voldaan aan alle wetgeving op het brede gemeentelijke werkterrein, transparant verslag gedaan over de uitvoering middels de reguliere P&C (planning & control) cyclus of bij belangrijke zaken met een raadsmededeling.

Bij alle externe ontwikkelingen die op een gemeente afkomen, is het niet alleen belangrijk dat Aalten een flexibele organisatie is, maar ook een vlot lerende, met voortdurend aandacht voor mogelijke verbeteringen van processen. Naast de dynamische continuïteit van onze organisatie spelen de volgende issues: COVID virus: De uitbraak van COVID-19 (corona) eind februari 2020 had en heeft een enorme impact op ons allemaal. De wereldwijde pandemie vertaalt zich in ongekende omstandigheden en raakt(e) veel beleidsterreinen van onze organisatie. Er is gestreefd naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming. Hiervoor zijn de nodige interne maatregelen genomen. Voor meer informatie hierover is in deze jaarrekening een aparte paragraaf COVID-19 opgenomen. Thuiswerken: Door de coronamaatregelen is gebleken dat het gedurende een aantal werkdagen per week thuis werken voor relatief veel functies binnen onze organisatie uitstekend werkt. Met uitzondering van specifieke functies (onder andere de buitendienst) verwachten wij dat een combinatie van enkele dagen per week thuis werken en enkele dagen per week op kantoor de nieuwe standaard wordt.

Bijkomende voordelen zijn de afname van het woon-werkverkeer (minder milieubelasting, minder parkeerplaatsen) en de afname van het aantal benodigde kantoorwerkplekken. Daar staat tegenover dat we hebben moeten investeren in ICT en andere voorzieningen voor thuis werken. We zoeken nog naar de juiste balans en maatvoering, waarbij ook behoud van collegiale contacten, samenwerking en teambuilding aandachtspunten zijn. De komende jaren zal zichtbaar worden hoe dit zich verder ontwikkelt en welke kansen dit biedt.

Paragraaf Bedrijfsvoering

39

Project Wnra: Per 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking getreden. Voor ambtenaren geldt nu net als voor werknemers in het bedrijfsleven het civiele arbeidsrecht. De invoering en implementatie van de gevolgen van de Wnra in de organisatie is in projectvorm uitgevoerd. Het projectteam bestaande uit vertegenwoordigers van het management, de OR, het GO en P&O heeft gezorgd voor de informatievoorziening naar de medewerkers, adequate scholingstrajecten en de voorbereiding van de besluitvorming over de aanpassing van de lokale arbeidsvoorwaardenregelingen. Evaluatie aanpassing van de organisatiestructuur: Bij de organisatiewijziging van april 2019 is met de Ondernemingsraad de afspraak gemaakt dat na 1 jaar een evaluatie plaatsvindt. Door de coronamaatregelen, de urgente uitdagingen in het sociaal domein en enkele personeelsmutaties is deze evaluatie uitgesteld tot eind 2020. Inmiddels is deze evaluatie uitgevoerd. De belangrijkste conclusies zijn: 1. De bestaande organisatiestructuur met zes teams en een staf wordt voortgezet. 2. De bestaande tijdelijke waarneming van de functie van afdelingshoofd van de afdeling Sociaal Domein wordt voortgezet. 3. De bestaande tijdelijke invulling van de vacature van teamcoördinator van het team Zorg wordt verlengd tot 1 juli 2021. Daarna wordt de vacature structureel ingevuld. 4.

De HRM taken blijven bij het afdelingshoofd (secretaris voor de staf). Gelet op de omvang van de afdelingen en te verwachten blijvende hybride werkvormen met meer thuiswerken krijgen de teamcoördinatoren in de nieuwe beoordelingsmethodiek (en ook overigens in de uitvoering van het HRM-beleid) nadrukkelijker een rol als informant van het afdelingshoofd. De P&O consulenten ontlasten de afdelingshoofden als casemanager bij het ziekteverzuim. 5. Per 1 januari 2023 vindt een heroriëntatie op de organisatiestructuur plaats. De ondernemingsraad heeft positief geadviseerd met betrekking tot deze conclusies van de evaluatie. Per 1 augustus 2020 is het taakveld P&O gepositioneerd binnen de Staf om de onafhankelijkheid van P&O te versterken. Generatiepact: In navolging van het generatiepact in 2018 hebben wij per 1 januari 2021 met instemming van de OR opnieuw een generatiepact onder gelijkluidende voorwaarden open gesteld. Hieraan nemen 7 medewerkers in de leeftijd vanaf 60 jaar deel. Het is de bedoeling de daardoor ontstane vacatures in te vullen door jongeren. Invoering nieuwe beoordelingsmethodiek en ontwikkelingstraject: Een werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van het MT, de OR, het GO en P&O heeft enige tijd geleden een voorstel ontwikkeld voor de invoering van een eigentijdse beoordelingsmethodiek met 360 graden feedback.

Een specifieke app biedt daarbij de mogelijkheid voor continue feedback op het functioneren van de medewerker door het afdelingshoofd, collega’s binnen de organisatie en derden. Maar het gaat hierbij niet om de techniek, maar om een professionele werkcultuur, draagvlak en beleving. Daartoe is voor een meer geleidelijke invoering gekozen. En dat kost wat meer tijd. Door de coronamaatregelen en personele mutaties in de top van de organisatie kon de beoogde pilot in 2020 helaas niet doorgaan. Er is inmiddels een nieuwe planning gemaakt, die resulteert in invoering van de nieuwe beoordelingsmethodiek per 1 januari 2022. Het jaar 2021 wordt gebruikt voor een zorgvuldige implementatie en voor het daarmee parallel lopende ontwikkelingstraject, dat nodig is om de professionele werkcultuur verder te ontwikkelen en de medewerkers in staat te stellen feedback te geven en te ontvangen. Vitaliteit en gezondheid: Onze organisatie kent een bovengemiddeld hoge leeftijd en een bovengemiddeld lange duur van de dienstverbanden. Het ziekteverzuim is na vele jaren beduidend lager te zijn geweest dan in de sector in de afgelopen jaren gestegen. Gelet op deze kenmerken is de vraag relevant hoe we onze organisatie in de komende jaren vitaal en gezond houden. In de CAO Gemeenten 2019-2020 is afgesproken dat alle gemeentelijke werkgevers vitaliteitsbeleid moeten hebben.

In de komende CAO (vanaf 1 januari 2021) wordt dit verder uitgewerkt. In ons gemeentelijk HRM-beleid zetten we bij de invulling van vacatures sterk in op verjonging. Daarnaast willen we nader bezien wat nodig is om onze oudere medewerkers gezond en vitaal te houden tot aan de verhoogde pensioenleeftijd. Er is een interne werkgroep NOG gezonder en vitaler ingesteld om een bijdrage te leveren aan de gezondheid en vitaliteit van de medewerkers door een werkomgeving te creëren die een gezonde leefstijl onder medewerkers stimuleert en vergemakkelijkt. Hoewel de medewerker zelf hierin als eerste aan zet is, zien wij hier voor de werkgever ook een verantwoordelijkheid. Een gezonde leefstijl op de werkvloer heeft voordelen voor zowel de medewerker als de organisatie: een fitte en vitale medewerker is energieker, alerter én ervaart meer arbeidsvreugde. Voor de organisatie resulParagraaf Bedrijfsvoering

40

teert dit op de langere termijn in een betere duurzaam inzetbare medewerker en een verlaging van het ziekteverzuim. Herijking beleid met betrekking tot bestuurlijke en ambtelijke integriteit: Organisaties, inwoners, bestuurders en medewerkers mogen rekenen op een integere en betrouwbare gemeente. We willen onze beleids- en procedureregels over integriteit, voor zowel bestuur als ambtenaren, daarom in lijn brengen met nieuwe wetgeving en handreikingen. Het hebben van dergelijke afspraken leidt niet vanzelf tot integer gedrag. We geven daarom aandacht aan bewustwording en de randvoorwaarden die nodig zijn: een open, transparante cultuur, waarin mensen elkaar aanspreken en waarin integer gedrag regelmatig onderwerp van gesprek is. Het alleen hebben van regels is niet voldoende, iedereen moet er ook naar kunnen en willen handelen. Ook de informatieveiligheid en privacy spelen daarbij een rol. En niet alleen door de steeds meer eisende wetgeving. Door omstandigheden is de voorgenomen herijking van het integriteitsbeleid uitgesteld tot 2021. Inmiddels is de raad een Kadernota Integriteit aangeboden. Digitalisering, informatisering en automatisering: 2020 stond in het teken van het COVID-19 virus. Ook heeft dit veel invloed gehad op de ICT projecten en ICT werkzaamheden.

Allereerst is ervoor gezorgd dat binnen de ICT samenwerking (met ruim 1800 accounts) iedereen de beschikking kreeg tot videobellen en thuis kon werken. Niet alleen moest dit qua licenties geregeld worden, maar ook waren hiervoor veel technische aanpassingen nodig om onder andere de bandbreedte van het thuiswerken te garanderen. Een bijkomstig voordeel was de versnelde invoer van een aantal digitaliseringsprojecten waaronder Office 365, uitrol van surfaces en specifiek het gebruik van Microsoft Teams. Maar ook de versnelde kennisoverdracht van digitale componenten waaronder algemene digitale kennis, thuiswerken en videobellen heeft in 2020 een vlucht gekregen. Ook het vergaderen met een digitale agenda in iBabs is erg versterkt. Het raadsinformatiesysteem is overgezet naar iBabs en op https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/ zijn de openbare digitale raadsstukken te raadplegen. Inclusief historische openbare raadsstukken. In 2021 wordt dit raadsinformatiesysteem verder uitgebreid met onder andere informatie over de raad zelf. Op het gebied van de Omgevingswet zijn ook veel ontwikkelingen geweest. De Omgevingswet is vooralsnog met een jaar uitgesteld en dit gaf ons de gelegenheid om de software voor de omgevingsplannen goed uit te rollen. Op het gebied van de omgevingsvergunningen heeft de leverancier Visma-Roxit besloten om van deze gelegenheid gebruik te maken.

Ze zijn hun software aan het herschrijven naar een verbeterde versie. Deze wordt in juli 2021 uitgeleverd. Ook is in 2020 het digitaal ondertekenen van documenten (via een gecodeerde handtekening van Validsign) verder uitgebreid. Dit mede door het feit dat medewerkers minder op kantoor konden komen om stukken te ondertekenen. Al deze nieuwe software draait tegenwoordig bij de leverancier. 2020 stond daarom ook in het teken van de transitie van lokale software naar cloud software. Dit zal zet ook in 2021 voort. Informatieveiligheid en privacy: Privacy Het voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is een continu proces. De AVG is op 25 mei 2018 ingegaan en er is tot op heden veel gedaan aan het opstellen en invoeren van de benodigde procedures. Procedures AVG Zo is er de procedure voor het uitvoeren van een Data Protection Impact Assessment (DPIA). Voor nieuwe verwerkingen van privacygevoelige gegevens is namelijk een DPIA verplicht. In 2020 hebben we 2x een DPIA afgenomen. Ook is in 2020 de procedure voor ‘Rechten van betrokkenen’ vastgesteld. Het gaat hier om een toegankelijke manier van inzage in eigen persoonsgegevens of correctie en verwijdering hiervan. In 2020 is onze website hierop aangepast. De datalekken procedure is op orde. We hebben het register met verwerkingsactiviteiten verder geactualiseerd.

Als gemeentelijke organisatie moeten we namelijk aantonen dat onze verwerkingen van persoonsgegevens voldoen aan de belangrijkste beginselen van de AVG, denk daarbij aan rechtmatigheid, transparantie, doelbinding en juistheid.

Paragraaf Bedrijfsvoering

41

Functionaris Gegevensbescherming De (onafhankelijke) functionaris gegevensbescherming (FG) heeft begin 2020 de jaarlijkse toetsing gedaan. Hierbij wordt gekeken naar opzet, bestaan en werking van de genomen maatregelen. Uit de rapportage komt een aantal verbeterpunten naar voren waar eind 2020 nog aan gewerkt wordt. Onder andere het structureel inbedden van een DPIA, het opstellen van een webformulier voor nieuwe verwerkingen met persoonsgegevens en het benoemen van beveiligingsbeheerders op organisatieonderdelen met grote of risicovolle gegevenswerkingen. Informatieveiligheidsbeleid In 2020 is het privacybeleid geïntegreerd en vastgesteld in het nieuwe informatieveiligiheidsbeleid 20202022. Verder was het afgelopen jaar voor informatieveiligheid het eerste jaar waarop het verantwoordingsproces op basis van de BIO (Baseline Informatieveiligheid Overheid) heeft plaats gevonden. Dit proces is met goed gevolg doorlopen. Er is nieuw informatieveiligheidsbeleid, privacybeleid is hierin geïntegreerd, vastgesteld. Met dit beleid willen we een vervolgstap zetten om de veiligheid van informatie en de bescherming van persoonsgegevens op het huidige niveau te behouden en vanuit dit punt verder te ontwikkelen. Het HRM-proces is BIO-proof gemaakt. Door de coronacrisis heeft de aanpak van structurele bewustwording voor de hele organisatie vertraging opgelopen.

We hebben wel ad-hoc bewustwordingsacties uitgevoerd op basis van actuele ontwikkelingen. De structurele aanpak bewustwording is een speerpunt voor 2021. Vanwege de invoering van de BIO en het nieuwe informatieveiligheidsbeleid is in 2020 het beveiligingsplan voor Suwinet (Structuur Uitvoering Werk en Inkomen) aangepast en opnieuw vastgesteld. Suwinet is een digitale infrastructuur die is ontwikkeld om ervoor te zorgen dat, de Suwipartijen (UWV, SVB en gemeenten) gegevens met elkaar kunnen uitwisselen voor de uitoefening van hun wettelijke taak. Bewustwording Het op orde hebben van de bovengenoemde procedures en het blijven voldoen aan de AVG, staat of valt met de bewustwording van de medewerkers. Voor 2020 zouden we dan ook aan een structurele bewustwording gaan werken. Door het uitbreken van het coronavirus is dit echter nog niet structureel opgepakt. Een begin is wel gemaakt, maar voor 2021 staat dit hoog op de agenda. Inkoop en subsidie: Ook in 2020 is op inkoop- en aanbestedingsgebied zoveel mogelijk samenwerking gezocht binnen de Achterhoekse gemeenten. Gezamenlijke aanbesteding waren onder andere: - Woonmonitor (Europees – 3 O’s); - Flexwerkers (Europees); - Luchtfoto’s (Europees; samen met Achterhoek, Twente en Rivierenland). De voorbereidingen zijn gestart voor de nieuwe aanbesteding Wmo/Jeugdzorg welke in 2021 gaat plaatsvinden.

Er gaat op een andere wijze gecontracteerd worden; minder leveranciers en een andere beloningssystematiek (lumpsum). Binnen de gemeente Aalten waren ook diverse aanbestedingen onder andere: - Uuthuuskes; - Nota Sociaal Domein; - Verbouwing Lage Blik; - Elektrische auto’s; - Diverse GWW. Ten aanzien van het strategisch inkoopproces kan gemeld worden dat de Achterhoekse inkoopkalender waarop alle aanbestedingen komen nog niet echt van de grond komt. Wel hebben alle Achterhoekse gemeenten het convenant inzake SROI (social return on investment) ondertekend. De uitwerking hiervan vindt in 2021 plaats.

Paragraaf Bedrijfsvoering

42

Subsidieverwerving 2020 Het subsidiejaar 2020 is goed verlopen. De meeste aanvragen worden gedaan bij de Provincie Gelderland, maar ook zijn aanvragen gedaan bij de diverse Ministeries van het Rijk. In totaal is in 2020 € 2.370.638 subsidie aangevraagd, waarvan € 1.703.760 is toegekend. Tot op heden is € 300.493 definitief vastgesteld. Het toegekende bedrag loopt naar verwachting nog flink op, omdat er nog aanvragen lopen die nog op uitsluitsel wachten. Onderstaand een overzicht met de diverse aanvragen. Projecten/regeling Subsidieverstrekker Project Centrum Aalten-verplaatsing bibliotheek-uitbreiding Provincie Gelderland AH/Regeling Steengoed Benutten Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK Sport) Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport Suppletie-uitkering Bommenregeling Gemeentefonds "De eerste zet met Agem Energieloket"/Regeling Reductie Ministerie van Binnenlandse Zaken Energiegebruik Woningen 2e uitvraag Zoetwatervoorziening Oost Nederland, werkprogramma Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat 2022-2027 De Woon- en vastgoedmonitor Achterhoek Regiodeal 8RHK Project Uuthuuskes Regiodeal 8RHK Project, verkeersveilig maken Dijkstraat-Admiraal de Ruyterstraatrealiseren uitritconstructie Wehmestraat-Bonifaciusstraat/regeling Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 Totaal overige projecten Totaal

overige projecten

Aangevraagd

Toegekend

€

500.000 €

500.000

€ €

107.100 € 169.460 €

85.643 169.460

€

257.125

€

169.325

€ €

198.200 € 166.500

198.200

€

433.505 €

433.505

€ €

369.423 € 2.370.638 €

316.953 1.703.761

Door het uitbreken van het coronavirus is COVID-19 steun aangevraagd en toegekend door de Provincie Gelderland. Dit betreft een subsidiebedrag van € 76.673. Ook zijn nog 2 kleinere subsidies verkregen voor COVID steun vanuit het A&O fonds, totaal € 10.000. Daarnaast is gebruik gemaakt van de subsidieregeling voor verhuurders sportaccommodaties. Het betreft een tegemoetkoming van gederfde huurinkomsten, subsidiebedrag € 40.000. Deze bedragen zijn in de bovenstaande tabel opgenomen onder overige projecten. Regionaal wordt bij subsidieverwerving geregeld samengewerkt met gemeenten en organisaties. Een voorbeeld hiervan is de Woon- en Vastgoedmonitor Achterhoek. Het is belangrijk om bij bepaalde projecten de samenwerking op te zoeken om zo de kans op subsidie van het Rijk, de Provincie en ook Europees te vergroten. Uurtarief ten behoeve van doorberekeningen Voor het doorberekenen van diverse werkzaamheden wordt gewerkt met een uniform uurtarief. Er is een berekening gemaakt op basis van totale loon- en overheadkosten voor het tarief per uur. Dit resulteert in een tarief voor 2020 van € 68. Dit uurtarief wordt gebruikt voor onder meer het bepalen van de legestarieven en voor de toerekening van de kosten aan riolering en afvalverwerking. Het uurtarief van Aalten is reëel in vergelijking met andere gemeenten. Verplichte beleidsindicatoren

1 2 3 4 5

Naam indicator

Eenheid

Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners kosten per inwoner % van totale loonsom % van totale lasten

Paragraaf Bedrijfsvoering

Primitief 6,39 6,39 € 596,78 0,72% 12,93%

Werkelijk 6,38 6,27 € 594,83 3,81% 11,36%

43

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in:  de mate waarin de gemeente belangrijke financiële risico’s loopt;  de financiële buffer (weerstandscapaciteit) die zij daarvoor achter de hand heeft. Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf de bedoelde risico’s geconfronteerd met de aanwezige weerstandscapaciteit. bedragen x € 1.000

1. Weerstandscapaciteit Met weerstandscapaciteit worden al die elementen bedoeld waarmee tegenvallers kunnen worden opgevangen, zonder dat het beleid moet worden aangepast. Door de financiële risico's te beheersen en het weerstandsvermogen hierop af te stemmen, moet worden voorkomen dat elke nieuwe financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structurele en incidentele weerstandcapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen in de begroting waarmee optredende risico’s kunnen worden opgevangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden aangewend. Bepaling van de weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Rekeningresultaat Het positieve resultaat Vrij aanwendbare algemene reserve De algemene reserve is de reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven en die een financiële bufferfunctie heeft. Op 31-12-2020 bedraagt deze € 12.833, hiervan is op dit moment € 1.594 bestemd voor geplande uitgaven. Bestemmingsreserves Deze reserves zijn beklemd. Stille reserves effecten De stille reserve in deze financiële vaste activa wordt niet meegenomen in de berekening, omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen (Alliander, Vitens, BNG en ROVA) zeer beperkt is.

Stille reserves activa Deze stille reserve bestaat uit de bezittingen waarvan de waarde bij verkoop hoger is dan de boekwaarde. Op basis van ervaring zetten we een derde deel in. Totaal incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit

Hieronder wordt voor de OZB de ruimte opgenomen die er is tussen onze eigen tarieven en de normtarieven voor de zogenaamde artikel 12 gemeenten. De overige belastingen/heffingen zijn kostendekkend of van geringe betekenis. Aangezien geen rente meer toegevoegd wordt aan de reserves is inzet niet mogelijk.

421 11.239

0 0

963 12.623 1.877

Rentebaten algemene reserve vrij besteedbaar Onvoorzien (structureel) Totaal structurele weerstandscapaciteit

0 200 2.077

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

14.700

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

44

2. Risico’s Het hebben van risico’s is inherent aan het uitoefenen van een organisatie zoals een gemeente. Het is echter van belang deze risico’s te kennen en hier adequate maatregelen voor te treffen (verzekeren) dan wel risico’s te wegen bij het aangaan ervan of hier tijdig op in te spelen. Een overzicht van de risico’s wordt steeds geactualiseerd. De 25 belangrijkste risico’s worden beschreven en gekwantificeerd. De tien grootste worden afzonderlijk genoemd. Bij een zekerheidsniveau van 99% is de aan te houden reserve voor de gemeente Aalten volgens de nieuwe berekening € 6,2 miljoen. Dit houdt in dat, als de gemeente Aalten dit bedrag als reserve op haar balans aanhoudt, zij in 99 van de 100 jaar voldoende reserves heeft om de schades op te vangen, maar in één jaar is er niet genoeg. In de begroting zijn de meest actuele risico’s opgenomen. Risico Budgettaire tekorten bij partijen waar door de gemeente uitbestede gemeentelijke taken zijn neergelegd. Tevens kunnen deelnemende gemeenten individueel besluiten nemen die voor andere gemeenten nadelige gevolgen hebben (bijvoorbeeld uittreding). Budget Jeugdzorg Budget Wmo Stikstof: Ontwikkelingen Westrand.

Plannen Aalbers door RvS van tafel geschoven Uitvoering van raadsbesluit inzake regionale (en lokale) woonagenda en kernenfoto's Algemene uitkering, bezuiniging Rijk COVID-19: besmettingsgevaar, uitbraak, nieuwe varianten Raadsleden/collegeleden

Virusaanvallen op ICT-gebied

Mogelijk gevolg Politieke druk om financiële steun te bieden

% 6,2%

Overschrijding budget Beleid aanpassen Overschrijding budget Beleid aanpassen Nadelige gevolgen voor politiek bestuur. Schadeclaim van het betreffende bedrijf. Demografische ontwikkelingen zorgt voor andere vastgoedvraag. Hierdoor daalt de waarde. Financieel (bezuinigingen of belasting omhoog) Faillissementen, steunvraag, handhaving, ziekte Onverwachte bestuursopdrachten waarvoor geen of onvoldoende gelden beschikbaar zijn/ grondslagen ontbreken Uitvoering raadsprogramma Dataverlies Uitval /verlies van productie (algemeen) Financieel

6,2%

Integraal huisvestingsplan voor het onderwijs. Veel scholen verouderd. Nu door corona strengere eisen ten aanzien van klimaat Totaal van de tien grootste risico’s (54,5% van het totale risicoprofiel) Totaal overige risico’s (45,5% van het totale risicoprofiel) Totaal alle 25 risico’s

6,2% 6,2% 5,5% 5,0% 5,0% 5,0%

4,6% 4,6% 3.400 2.800 6.200

Het terugbrengen van de reserves naar dit niveau is niet wenselijk, aangezien er niet voorzienbare toekomstige ontwikkelingen zijn die mogelijk leiden tot additionele risico’s in de toekomst. Een aanvullende buffer is daarom gewenst. Deze noodzakelijke buffer is op basis van ervaring opgenomen voor een bedrag van het begrotingstotaal. Dit komt neer op een buffer van € 7,0 miljoen. COVID-19 Hoe groot de financiële impact voor 2021 en toekomstige jaren wordt, is nu onmogelijk te bepalen. We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt vooralsnog geen risico voor de continuïteit. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

45

3. Weerstandsvermogen Het vermogen van een gemeente om tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van deze gemeente in gevaar komt. Dit wordt uitgedrukt als de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van onze gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. Ratio weerstandsvermogen 2020 =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit, incidenteel Weerstandscapaciteit, structureel Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

12.648 2.077 14.700

Gekwantificeerde risico’s Buffer Aalten norm Totale benodigde weerstandscapaciteit

6.200 7.000 13.200

Saldo/overschot Ratio onder andere gehanteerd door provincie

1.500 1,11

>2 = Uitstekend 1,4 - 2,0 = Ruim voldoende

1,0 - 1,4 0,8 - 1,0

= Voldoende = Matig

0,6 - 0,8 < 0,6

= Onvoldoende = Ruim onvoldoende

Voldoende

De uitkomst van de ratio (1,11) is nog voldoende en is ten opzichte van vorig jaar (1,15) licht gedaald. Het positieve rekeningresultaat leidt tot een hogere beschikbare weerstandscapaciteit, maar deze wordt teniet gedaan doordat de gekwantificeerde risico’s met een half miljoen zijn gestegen. De coronacrisis heeft geleid tot nieuwe, door ons nog niet eerder meegenomen risico’s. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze ratio altijd een momentopname betreft. Verplichte kengetallen Onderstaande kengetallen helpen bij het verkrijgen van inzicht in de financiële positie van een gemeente. Deze kengetallen geven aan hoe we er als gemeente voor staan. De categorieën zijn gebaseerd op de norm van de provincie (groen is voldoende, oranje matig en rood onvoldoende). Verplicht voorgeschreven kengetallen

Werkelijk 2019

Raming 2020

Werkelijk 2020

1a. Netto schuldquote (NS) 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatieruimte 4. Grondexploitatie 5. Belastingcapaciteit

42,6% 25,5% 31,9% -1,5% 3,1% 75,4%

51,2% 33,8% 32,9% 0,1% 2,8% 71,7%

41,0% 26,8% 31,1% 0,1% 2,0% 77,4%

Norm provincie Gelderland 1a. Netto schuldquote (NS) 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatieruimte 4. 5.

Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Categorie A Categorie B tot 90% tussen 90% tot 135% tot 90% tussen 90% tot 135% hoger dan 50% tussen 20% tot 50% begroting en meer- begroting of meerjaren hoger dan 0% jaren hoger dan 0% tot 20% tussen 20% tot 35% tot 95% tussen 95% tot 105%

Categorie C hoger dan 135% hoger dan 135% kleiner dan 20% begroting en meerjaren kleiner dan 0% hoger dan 35% hoger dan 105%

We hebben in 2020 geen rode blokjes, alhoewel het momentopnames zijn en blijven. De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen ten opzichte van het totaal vermogen. Oftewel in hoeverre gemeentelijke bezittingen met eigen middelen betaald worden. Voor wat betreft solvabiliteit zitten we rond het Gelders gemiddelde van 34%. Daarmee valt de ratio in het midden van categorie B.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

46

Paragraaf Lokale Heffingen De inkomsten van een gemeente komen uit diverse bronnen, waar de gemeentelijke belastingen en heffingen een relatief beperkt onderdeel van zijn. Deze inkomsten bestaan uit belastingen (OZB, hondenbelasting, toeristen- en forensenbelasting) en retributies of rechten (afvalstoffenheffing en rioolheffing). Gemeenten zijn in hoge mate zelfstandig in hun belastingheffing. Daarom vormt de belastingheffing een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Hieronder volgt een overzicht van de lokale belastingen en heffingen. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. WOZ-beschikking De WOZ-waarde van woningen en niet-woningen wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld, waarbij het peiljaar telkens een jaar opschuift. Voor 2020 geldt de waarde op 1 januari 2019. In het jaar 2020 zijn 13.376 WOZbeschikkingen verstuurd en daar tegen zijn 174 bezwaarschriften ingediend. Dit is circa 1,3% van het totaal. Het gemiddeld aantal bezwaarschriften in de jaren daarvoor bedroeg 87 stuks (0,7%). De toename wordt voor het grootste deel toegeschreven aan het toenemende aantal ‘no cure no pay’ bureaus die actief zijn. Het landelijk gemiddeld aantal bezwaarschriften bedraagt in 2020 2,3% (was 2,0% in 2019).

Tarieven belastingen en heffingen Vanaf 2020 is de macronorm vervangen door een benchmark. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. Dit geeft meer inzicht in de hoogte van de eigen lokale lasten ten opzichte van andere gemeenten, zodat hiermee bij de te maken keuzes rekening gehouden kan worden. De generieke opbrengstverhoging OZB 2020 bedraagt in Aalten +3,0%. Behoudens de toeristenbelasting (+20%) zijn de overige tarieven voor leges en belastingen met 1% verhoogd. Voor de belastingen waarvoor 100% kostendekkendheid het uitgangspunt is, is de rioolheffing verhoogd met circa 2%. De afvalstoffenheffing kon dankzij een onttrekking van € 288.000 uit de voorziening ongewijzigd blijven. Belastingopbrengsten De primitief geraamde en werkelijke opbrengsten zijn: Belastingsoort Geraamde opWerkelijke brengst 2020 opbrengst 2020 Onroerende zaakbelasting, eigenaar 4.169 4.156 Onroerende zaakbelasting, gebruiker 594 588 Afvalstoffenheffing 1.142 1.164 Rioolheffing 1.980 2.000 Hondenbelasting 176 175 Toeristenbelasting 90 90 Forensenbelasting 108 109 Totaal 8.259 8.282

bedragen x € 1.000

Werkelijke opbrengst 2019 4.085 581 1.138 1.891 175 74 87 8.031

Ten tijde van de vaststelling van de tarieven zijn vaak niet alle gegevens voorhanden. Daarom wordt bij de berekening van de tarieven een zo goed mogelijke inschatting gemaakt. Hierdoor kan in de praktijk de werkelijke opbrengst afwijken van de geraamde opbrengst. Deze zijn bij voor- of najaarsnota reeds bijgesteld. Ook bij de analyse van de budgetten is een verklaring van de verschillen tussen de geraamde en de werkelijke opbrengst gegeven. Lasten- en batenoverzicht van de kostendekkende tarieven De tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges zijn zo vastgesteld dat de opbrengsten de kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. Hieronder staan de werkelijke bedragen ten opzichte van de bedragen uit de primitieve begroting 2020. bedragen x € 1.000 Afvalstoffenheffing Lasten afvalstoffenheffing Overhead (inclusief btw) Onttrekking voorziening Totale kosten Opbrengst afvalstoffenheffing Totale opbrengsten Dekking

Paragraaf Lokale heffingen

Primitieve begroting Jaarrekening 2020 Bedrag (in €) Dekking Bedrag (in €) Dekking 1.171 1.156 347 296 -376 -288 1.142 1.164 1.142 1.142

1.164 1.164 100%

100%

47

Primitieve begroting Jaarrekening 2020 Bedrag (in €) Dekking Bedrag (in €) Dekking 1.170 1.167 463 490 262 326 1.895 1.983

Rioolheffing Lasten riolering Overhead (inclusief btw) Toevoeging voorziening Totale kosten Opbrengst rioolheffing Totale opbrengsten

1.895 1.895

Dekking

1.983 1.983 100%

Lijkbezorgingsrechten Lasten begraafplaats Overhead Totale kosten

100%

Bedrag (in €) Dekking Bedrag (in €) Dekking 397 369 164 161 561 530

Opbrengst lijkbezorgingsrechten (inclusief luidrechten) Totale opbrengsten

265 265

307 307

Dekking

47%

Marktgeld Lasten markt Overhead Totale kosten

58%

Bedrag (in €) Dekking Bedrag (in €) Dekking 31 27 11 12 42 39

Opbrengst marktgeld Totale opbrengsten

21 21

17 17

Dekking

50%

44%

Leges zijn belastingen die de gemeente kan heffen voor het verstrekken van individuele diensten. Uitgangspunten bij het vaststellen van de legestarieven is maximaal 100% kostendekkendheid. Er mag (op begrotingsbasis) geen winst worden gemaakt. Hieronder vindt u de leges op basis van onze legesverordening. bedragen x € 1.000 Hoofdstuk Onderwerp

Titel 1 Algemene dienstverlening 1 Burgerlijke stand 2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart 3 Rijbewijzen 4 Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen 5 t/m 17 Diversen Subtotaal titel 1

Primitieve begroting 2020 Toe te Overhead Totale Baten Dekking rekenen lasten kosten* 65 273 149 9 104 600

24 79 142 5 34 284

37% 29% 95% 56% 33% 47%

44 176 142 6 71 439

18 81 53 3 14 169

62 257 195 9 85 608

16 67 141 4 18 246

26% 26% 72% 44% 21% 40%

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning 3 Omgevingsvergunning 359 130 489 7 Bestemmingsplannen 67 28 95 1,2,4,5,6,8 Diversen 0 0 0 Subtotaal titel 2 426 158 584

417 35 0 452

85% 37% 0% 77%

392 72 0 464

135 29 0 164

527 101 0 628

632 99 0 731

120% 98% 0% 116%

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn 2 Organiseren evenementen of markten 22 5A Algemene verordening Ondergrondse infrastructuren 109 1,3,4,5,6 Diversen 0 Subtotaal titel 3 131

126 123 0 249

8 119 0 127

6% 97% 0% 51%

1.485 1.104

74%

Eindtotaal

48 191 112 6 92 449

1.006

17 82 37 3 12 151

Jaarrekening 2020 Toe te Overhead Totale Baten Dekking rekenen lasten kosten*

11 10 0 21

33 119 0 152

13 38 0 51

39% 32% 0% 34%

73 113 0 186

53 10 0 63

330

1.336

787

59%

1.089

396

*inclusief en BTW

De baten op de omgevingsvergunningen zijn op werkelijke basis incidenteel flink hoger dan de kosten. In 2020 zijn een aantal omgevingsvergunningen verleend voor grote bouwplannen met hoge bouwkosten en een hoge bouwleges opbrengt (onder andere 17 woningen Hoge Veld en Saba Dinxperlo). Dit verklaart het positieve verschil tussen de begroting en realisatie 2020.

Paragraaf Lokale heffingen

48

Woonlasten Om een indruk te geven van de woonlastendruk in de gemeente Aalten is onderstaand overzicht opgenomen. In dit overzicht is uitgegaan van een woning met een gemiddelde WOZ-waarde en een één- en meerpersoonshuishouden, waarvoor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt betaald. Gemiddeld bedragen deze woonlasten in Gelderland € 785 (landelijk gemiddelde € 740). bedragen in euro’s

Aalten Laagste in Nederland Gemiddeld Hoogste in Nederland

Bruto woonlasten eenpersoonshuishouden 432 432 705 1.321

Rangnummer 1 1 377

Bruto woonlasten meerpersoonshuishouden 573 573 776 1.440

Rangnummer 1 1 377

(bron COELO-atlas 2020)

De bruto woonlasten (meerpersoonshuishouden) zijn landelijk gestegen met 5,0%. In Aalten zijn deze met 2,7% gestegen. Dit is een ander percentage dan in de Paragraaf lokale heffingen in de begroting 2020 wordt genoemd. Dit komt omdat Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) in haar rapportage andere berekeningsgrondslagen hanteert. Zo gaat Coelo uit van een standaard hoeveelheid aanbiedingen of ledigingen bij de afvalstoffenheffing, terwijl deze in werkelijkheid in de gemeente Aalten lager is. Kwijtschelding De gemeente Aalten hanteert een volledige kwijtschelding en voert daarmee dus een zo ruim mogelijk beleid. Kwijtschelding kan worden verleend indien men: • AOW heeft, eventueel aangevuld met een klein pensioen; • een bijstandsuitkering heeft; • een inkomen uit werk heeft dat niet hoger is dan een bijstandsuitkering. Kwijtschelding wordt verleend voor de volgende belastingen en heffingen: onroerende zaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing (vastrecht en een gemaximeerd aantal ledigingen of aanbiedingen), rioolheffing (gemaximeerde hoeveelheid per persoon per huishouden) en hondenbelasting (alleen de eerste hond). In het jaar 2020 is aan 173 belastingplichtigen ambtshalve kwijtschelding toegekend. Daarnaast zijn 162 verzoeken binnengekomen. Daarvan zijn er 84 afgewezen en is de rest geheel of gedeeltelijke toegekend.

Het totaal kwijtgescholden bedrag bedraagt € 46.600. In 2019 was dit € 52.300. Invordering De invordering van de gemeentelijke belastingen vereist jaarlijks voor een beperkt deel van de belastingplichtigen veel aandacht en zorg. De (dwang)invordering van openstaande aanslagen bestaat uit de volgende stappen: herinnering - aanmaning - dwangbevel - loonvorderingen en/of beslaglegging. Het debiteurensaldo bedroeg op 31 december 2020 € 335.600 (2019 € 284.000) Dit is wel inclusief de op 31 december nog niet vervallen posten ad. € 160.000 (2019 € 133.000). Per saldo is het dus eigenlijk een invorderbaar/ openstaand bedrag van € 175.600 (2019 € 151.000). De openstaande vorderingen tot en met 2020 worden voor een groot deel bepaald door langlopende trajecten zoals faillissementen en schuldsaneringen in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. De WSNP is bedoeld voor degenen die buiten hun schuld (‘te goeder trouw’) in een problematische schuldsituatie terecht zijn gekomen. De regeling duurt in beginsel drie jaar. Indien de rechtbank na verloop van die drie jaar oordeelt dat de schuldenaar zich aan zijn uit de regeling voortvloeiende verplichtingen heeft gehouden, wordt een zogenaamde ‘schone lei’ verstrekt. De schone lei betekent dat de schulden die bestonden op het moment dat de schuldsaneringsregeling is uitgesproken niet langer afdwingbaar zijn.

Wordt de schone lei niet gegeven, dan blijven de schulden bestaan. In het jaar 2020 is voor € 3.000 (2019 € 14.000) aan vorderingen oninbaar verklaard. Vanwege de coronacrisis heeft het college besloten om aan iedereen uitstel van betaling tot 1 oktober te verlenen. Een beperkt deel van de belastingplichtigen heeft daarvan gebruik gemaakt. Het verdere invorderingstraject is pas daarna opgestart. Dit is één van de redenen dat per 31 december 2020 het invorderbare bedrag wat hoger is dan voorgaande jaren. De andere reden is dat onze deurwaarder medio augustus 2020 failliet is gegaan en er dus al enige tijd geen dwanginvordering zoals beslaglegging meer heeft plaatsgevonden. Van het openstaande saldo per 31 december 2020 is circa € 40.000 dubieus. Dit was eind 2019 € 28.000. Voor de dubieuze debiteuren is een voorziening getroffen in de balans.

Paragraaf Lokale heffingen

49

Paragraaf Financiering Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) geeft de kaders aan waarbinnen decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. De wet verplicht gemeenten om een treasurystatuut op te stellen waarin de treasuryfunctie verder is uitgewerkt. Het treasurystatuut is in 2017 geactualiseerd en loopt vier jaar door. Centraal in het statuut staat het beheersen van risico’s, maar ook financiering en betalingsverkeer maken hier onderdeel van uit. De treasuryfunctie dient uitsluitend de publieke taak en het beheer is prudent. Het doel is een verantwoord en optimaal resultaat te bereiken tussen kosten en risico. Interne ontwikkelingen Om de treasuryfunctie goed te kunnen uitvoeren is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van groot belang. Deze informatie wordt vervat in een liquiditeitsplanning. Naast de geraamde lasten en baten uit de begroting zijn in deze planning onder meer de aflossingen op vaste geldleningen en de voorgenomen investeringen uit de begroting opgenomen. Op basis van deze planning en uiteraard de nieuwe ontwikkelingen in de loop van het boekjaar, wordt geld aangetrokken en/of weggezet. Dit is afgelopen jaar ook weer gebeurd. Er hebben zich in 2020 geen bijzondere interne ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn geweest op de financieringsfunctie.

Externe ontwikkelingen Een belangrijke factor bij het uitvoeren van het treasurybeleid is het renteverloop. Informatie over de rente wordt verkregen van de grote Nederlandse banken waaronder de BNG en het CPB. De prognose voor 10 jaar werd ingeschat op 0,3% eind 2020. In werkelijkheid lag deze rente eind 2020 een half procent in de min. Oorzaak: relatief lage economische groei (inclusief vergrijzing bevolking) en aanhoudende lage inflatie. De herfinancieringsrente, sterk bepalend voor de korte rente, is door de ECB in maart 2016 verlaagd tot 0% en is sindsdien niet veranderd. Als gevolg van de wettelijke eisen wordt in de treasuryparagraaf bij het jaarverslag informatie gegeven over de volgende onderwerpen: 1. Kasbeheer 3. Gemeentefinanciering 2. Risicobeheer 4. Schatkistbankieren 1. Kasbeheer Het kasbeheer behelst het geldstromenbeheer en het saldo- en liquiditeitenbeheer. Met behulp van de liquiditeitsplanning wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is en blijft om aan de betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. De gemeente heeft daarvoor onder meer een financieringsovereenkomst met de BNG gesloten. Daarin is het krediet- en het depotarrangement evenals het betalingsverkeer geregeld. Deze overeenkomst is per 1 januari 2019 herzien en op onderdelen gewijzigd. De kredietlimiet is vastgesteld op € 3 miljoen en de intra-daglimiet op € 5 miljoen.

In 2020 is wederom zoveel mogelijk met kort geld gefinancierd. Dit gebeurde zowel via de rekening-courant bij de BNG als met kasgeldleningen. In beide gevallen werd door de gemeente in verband met de negatieve rentestand een rentevergoeding ontvangen. Er wordt daarbij voor gewaakt dat de kredietlimiet en de intra-daglimiet bij de BNG niet worden overschreden, omdat daar een forse rentevergoeding (2% en 5%) tegenover staat. 2. Risicobeheer Hieronder wordt inzicht verstrekt in het risicoprofiel van de gemeente. Het risicobeheer omvat alle activiteiten die zich richten op het beheersen van financiële risico’s waarvan de belangrijkste zijn: renterisico, koersrisico en kredietrisico. Renterisico In de navolgende overzichten zijn de renterisico’s op de korte (A) en lange (B) schuld getoetst aan de wettelijke normen uit hoofde van de Wet Fido en is het renteschema opgenomen (C). A) De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het begrotingstotaal, zijnde de totale lasten op de begroting, en geeft het bedrag weer dat de gemeente maximaal met kort geld mag financieren.

Als deze limiet drie achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden moeten er maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld door het aantrekken van een langlopende lening. Uit het volgende overzicht blijkt dat de kasgeldlimiet in het eerste en tweede kwartaal is overschreden. Dit komt door aangetrokken kasgeld en een tijdelijke hoge debetstand in rekening courant bij de BNG. In de loop van het jaar heeft zich dit hersteld onder meer door belastingontvangsten en het aantrekken van een vaste geldlening van € 5 miljoen. Paragraaf Financiering

50

bedragen x € 1.000

Kasgeldlimiet 2020 Omvang begroting per 1-1-2020 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5%) 2. Vlottende korte schuld Maand 1 Maand 2 Maand 3 3. Vlottende middelen Maand 1 Maand 2 Maand 3 4. Saldo (2-3) Maand 1 Maand 2 Maand 3

Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 61.546 61.546 61.546 5.231 5.231 5.231

Kwartaal 4 61.546 5.231

6.000 9.093 10.316

10.000 10.732 8.956

672 2.383 1.058

908 491 1.322

360 28 154

2.145 2.051 119

30 34 36

42 48 42

5.640 9.065 10.162

7.855 8.681 8.837

642 2.349 1.022

866 443 1.280

5. Gemiddelde saldo

8.289

8.458

1.338

863

Ruimte (+) Overschrijding (-) (1-5)

-3.058

-3.227

3.893

4.368

B) De renterisiconorm stelt een kader om het risico van renteschommelingen zoveel mogelijk te beheersen. De beheersing bestaat eruit dat de herfinanciering gelijkmatig gespreid moet worden. In enig jaar mag over niet meer dan 20% van de totale leningenportefeuille renteherziening plaats vinden. De renterisiconorm schrijft voor hoeveel er maximaal geleend mag worden voor een periode langer dan 1 jaar. De in 2020 gerealiseerde renterisiconorm wordt in onderstaande tabel weergegeven, hieruit blijkt dat in 2020 ruimschoots binnen de norm is gebleven. bedragen x € 1.000

Variabelen renterisico (norm) 1. Renteherzieningen 2. Aflossingen 3. Renterisico (1+2) 4. Renterisiconorm 5a Ruimte onder de renterisiconorm (4-3)

2020

Berekening renterisiconorm 4a. Begrotingstotaal 4b. Percentage regeling 4. Renterisiconorm (4a*4b)

0 3.259 3.259 12.309 9.050

61.546 20% 12.309

C) Renteschema. In onderstaand schema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. bedragen x € 1.000

Renteschema 2020 De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten

537 -214

Rente die wordt doorberekend aan de grondexploitatie Rente die wordt toegerekend aan taakvelden via projectfinanciering Rentebaat van doorverstrekte leningen

-56 0 0

323

-56 267

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

0 0

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 267

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

301

Renteresultaat op het taakveld treasury

34

Koersrisico De koersrisico’s van de gemeente Aalten zijn beperkt, omdat na de invoering van het schatkistbankieren overtollige middelen alleen kunnen worden aangehouden in rekening-courant bij de staat, via deposito’s in de schatkist of onderling kunnen worden uitgeleend aan andere decentrale overheden. Eventuele uitzettingen worden afgestemd op de liquiditeitsplanning en hebben veelal een relatief korte looptijd. Er is in 2020 minimaal geld aangehouden in de schatkist van het Rijk. Er zijn geen deposito’s aangegaan en er is verder geen geld uitgeleend.