Inspraaknota Uitnodigingskader zon wind.pdf

2.3.15 Al gewend aan windmolens De gemeente denkt dat de mensen rond Hagenwind toch al zijn gewend aan windmolens. Dat ‘er al windmolens staan rond het Aaltense Goor’ is voor ons één van de ruimtelijke argumenten om Hagenwind aan te wijzen als kansrijk gebied voor grote windmolens. Maar niet omdat omwonenden ‘toch al gewend zijn aan windmolens’. De andere argumenten zijn: • ligging in een Grootschalig functioneel landschap; • ligging in een relatief dunbevolkt gebied; • relatief dichtbij een onderstation van Liander, dus geen transport van energie over lange afstanden. Het argument is niet dat de procedure makkelijker gaat of ‘omdat omwonenden het al gewend zijn’. In de andere gebieden met Grootschalig functioneel landschap lijken er, vanwege de spreiding van woningen (zie de kaart op pagina 20 van het Uitnodigingskader), minder mogelijkheden voor grote windmolens. 2.3.16 Liever zonnepanelen Kies voor de winning van duurzame energie voor zonnepanelen in plaats van mega-windmolens die grote impact hebben op de omgeving. We sturen aan op een zo hoog mogelijke realisatie van zon op dak. Tegelijkertijd weten we dat we ook windmolens nodig hebben om onze opgave te realiseren. In de toekomst zullen woningen immers meer en meer elektrisch verwarmd worden. De energievraag in de winter neemt daardoor enorm toe.

Zonnepanelen leveren in de wintermaanden zeer weinig energie, wat alternatieven als windmolens noodzakelijk maakt voor een eigen stabiele duurzame energiewinning. 2.3.17 Op bedrijventerreinen Windmolens passen veel beter op bedrijventerreinen.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 13 van 128

Hoewel windmolens landschappelijk goed kunnen passen op een bedrijventterrijn, zijn onze bedrijventerreinen niet kansrijk voor grote windmolens, omdat het lastig wordt om ter plaatse van (bedrijfs)woningen een goed woon- en leefklimaat te waarborgen. 2.3.18 Langs de Duitse grens Waarom is het gebied langs de Duitse grens geen kansrijk gebied genoemd? Het Grootschalig functioneel landschap rond de Driehonderdmeterweg in Aalten beoordelen wij als niet kansrijk, omdat: • dit gebied dichter bevolkt is, zie de kaart op pagina 20 van het ontwerp Uitnodigingskader (cirkels van Duitse woningen zijn hier april 2021 aan toegevoegd; zie www.aalten.nl/uitnodigingskader); • relatief ver van een onderstation van Liander ligt, zie paragraaf 1.4 van het Uitnodigingskader; • hier nog geen windmolens staan; • dit in het Nationaal Landschap ligt. 2.3.19 Meer gebieden geschikt Er zijn meer gebieden in Aalten dan het gebied rond Hagenwind die aangeduid zijn als Grootschalig functioneel landschap en dus geschikt voor windmolens.

Wij wijzen het gebied van de huidige molens van Hagenwind aan als kansrijk gebied voor windenergie en daar zijn goede argumenten voor die voor elke andere willekeurige locatie in Aalten niet limitatief gelden: • ligging in Grootschalig functioneel landschap; • ligging in een relatief dunbevolkt gebied; • er staan al windmolens; • relatief dichtbij een onderstation van Liander, dus geen transport van energie over lange afstanden. Of de energiewinning van Hagenwind ooit daadwerkelijk uitgebreid gaat worden is de vraag. Als er een aanvraag komt die voorziet in windmolens met grotere afmetingen dan de huidige acht, moet hiervoor een uitgebreide ruimtelijke procedure (zoals een bestemmingsplan) worden doorlopen, inclusief inspraak. In die procedure wordt door ons beoordeeld of er een goed woon- en leefklimaat gewaarborgd kan worden ter plaatse van omliggende woningen (in verband met onder andere geluid en slagschaduw). 2.3.20 Op zee Realiseer windmolens op zee in plaats van in ons mooie landschap. Op basis van het Klimaatakkoord moet de opbrengst van windmolens op zee groeien naar tenminste 49 TWh per jaar in 2030. De opbrengst van hernieuwbare energie op land (wind en zon) moet fors groeien naar 35 TWh per jaar. Dit laatste, energiewinning met wind en zon op land, is vertaald in een RES-opgave, waaraan wij moeten bijdragen.

Met het investeren in een windmolen elders geven wij geen uitvoering aan de RES-opgave. 2.3.21 Opwaarderen bestaande windmolens Vervangen van de koppen op de bestaande windmolens door koppen met meer rendement. Wij juichen het toe als de bestaande windmolens op Hagenwind meer rendement zouden krijgen. Volgens Hagenwind kunnen deze molens echter nog jaren mee. Wij nemen deze denklijn mee in mogelijke gesprekken met de werkgroep Hagenwind. Het is tenslotte hun windpark. 2.3.22 Rendement Hagenwind Hagenwind geeft geen informatie over de opbrengsten van het huidige windpark. De molens staan vaak stil. De afgelopen 10 jaar lagen de energieopbrengsten van de bestaande windmolens van Hagenwind tussen 27 GWh en 35 GWh. Energieopbrengsten zijn digitaal in te zien bij een rustplek aan de Prinsendijk. De molens staan stil op het moment dat er sprake is van onevenredig vaak slagschaduw op woningen, bij onderhoud en als het windstil is (bron: Hagenwind). 2.3.23 Visualiseren Breng een windmolen van 180 meter ashoogte in beeld. Wij hebben windmolens met een ashoogte van 180 meter op een realistische manier laten visualiseren door een gespecialiseerd adviesbureau. Deze beelden komen op korte termijn en uiterlijk op 10 juni 2021 beschikbaar op www.aalten.nl/uitnodigingskader. 2.3.24 Windmolens en recreatiesector Windmolens zijn slecht voor de recreatiesector.

Het European Tourism Futures Institute en Decisio heeft hier in een redelijk vergelijkbare situatie in de gemeente Emmen onderzoek naar gedaan. Hieruit blijkt dat de kans op een significante impact van een

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 14 van 128

windpark op het toerisme vermoedelijk bij alle locaties beperkt is. Om risico’s te beperken, is het wel aan te raden om de windparken zo goed mogelijk landschappelijk in te passen, omdat daar de helft van het toerisme voor het landschap komt. Om de impact van windmolens op de recreatiesector zo beperkt mogelijk te houden, kiezen wij voor clustering van de windmolens in onze gemeente en zo min mogelijk verspreiding over het landschap. 2.3.25 Kansrijk gebied verkleinen In het ontwerp Uitnodigingskader was er een kansrijk gebied aangewezen voor de winning van duurzame energie. Op basis daarvan zijn in het Grootschalig functioneel landschap rond het Aaltense Goor hoge windmolens kansrijk. Het Kansrijk gebied voor duurzame energie (en dus voor grote windmolens) wordt in het voorstel van raadsvaststelling van het Uitnodigingskader verkleind ten opzichte van het ontwerp Uitnodigingskader dat in maart/april 2021 ter inzage lag. Dit ‘kansrijke gebied’ beperkt zich in dit voorstel tot het gebied waar zich de bestaande acht windmolens van Hagenwind bevinden. Dit gebied wordt begrensd door de Zilverbekendijk, Boterdijk, Goorstegendijk en de grens met de gemeente Oude IJsselstreek.

In het Grootschalig functioneel landschap ten oosten van de Boterdijk en ten noorden van de Zilverbekendijk zien wij vanwege de relatieve dichtbevolktheid van dit gebied onvoldoende kansen voor landschappelijk verantwoord gegroepeerde grote windmolens. Het waarborgen van een goed woon- en leefklimaat is lastig vanwege de vele verspreide woningen in dit gebied. In het verkleinde Kansrijk gebied staan reeds windmolens. Vroeg of laat zijn deze windmolens echter afgeschreven. Wanneer binnen dit gebied initiatieven voor hoge windmolens ontstaan, gaan we met de initiatiefnemers in gesprek om de mogelijkheden voor intensivering van de winning van windenergie te verkennen, waarbij het bestaand aantal windmolens het maximum is. binnen het als Kansrijk gebied voor duurzame energiewinning aangewezen gebied neemt het aantal grote windmolens niet toe; buiten het Kansrijk gebied gebied zijn geen grote windmolens mogelijk.

2.4

Zonnevelden

2.4.1 Zonnevelden op waardevolle grond Zonnevelden mogen niet op waardevolle landbouwgrond worden gerealiseerd. Grootschalige opwek uit zon ruïneert de landbouwstructuur en verstoort de grondmarkt. Onze gemeenteraad en ons college hebben de wens om in 2030 energieneutraal te zijn. Daarnaast komt er een grote duurzame energieopgave vanuit de Regionale Energie Strategie op ons af. Die opgave kunnen wij, naar huidige maatstaven, invullen met zowel wind als zon. Bij zonnevelden hanteren we tenders, te beginnen met een eerste tender van 30 ha perceelsoppervlak. Een eventuele tweede en derde tender voor zonnevelden wordt pas opgestart als de noodzaak hiervan blijkt, omdat bijvoorbeeld windmolens onvoldoende haalbaar zijn, zon op grote daken stagneert en er nog een voldoende grote opgave ligt om een nieuwe tender te rechtvaardigen. Een door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat ingeschakeld bureau heeft uitgerekend wat de ruimtevraag naar zonnevelden theoretisch kan betekenen voor het aandeel landbouwgrond. In 2030 zou maximaal 0,7% van de gronden die nu een landbouwbestemming hebben benut worden voor zonnevelden. Hierbij is er vanuit gegaan dat de doelstelling voor hernieuwbare elektriciteit op land voor 50% ingevuld wordt met zonnepanelen als deze geheel op landbouwgrond gerealiseerd zou worden.

Als in Aalten de gehele verwachte restopgave voor duurzame energie gewonnen wordt in zonnevelden, dan is nog 68 ha aan zonneveld nodig, zie pagina 5 van het ontwerp Uitnodigingskader. Dit is 1,0% van alle agrarische bestemmingen exclusief de bouwvlakken (=66,8 km2). 2.4.2 Aanbod zonne-energie op de energiemarkt Zonnepanelen leveren veel te weinig energie in de winter. De vraag naar elektriciteit en het aanbod van zonne-energie lopen niet parallel aan elkaar. Daarom zetten wij ook in op windenergie. Gelet op de indicatieve hindercirkel van een windmolen, het aantal woningen binnen ons grondgebied en de verspreiding daarvan (zie pagina 20 van het Uitnodigingskader), lijken de mogelijkheden voor de winning van windenergie vooralsnog beperkt te zijn tot het gebied ten noorden van het Aaltense Goor. Bij zonnevelden hanteren we tenders, te beginnen met een eerste van 30 ha perceelsoppervlak. Een eventuele tweede en derde tender voor zonnevelden wordt pas opgestart als de noodzaak hiervan blijkt, omdat bijvoorbeeld windmolens onvoldoende haalbaar zijn, zon op grote daken stagneert en er nog een voldoende grote opgave ligt om een nieuwe tender te rechtvaardigen.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 15 van 128

2.4.3 Zonneladder Hanteer de zonneladder voor zon op land. Algemeen uitgangspunt van de zonneladder is dat zon op dak prioriteit krijgt boven zon op land. Er ligt voor Aalten een forse opgave voor zon op grote daken (28 GWh) die met de reeds gerealiseerde 5,35 GWh, langzaam op gang komt. Zoals bekend, zetten we in Aalten ook in op uitbreiding van winning van windenergie, maar als daar geen concreet zicht op is moeten we op zoek naar alternatieven. Ook geldt voor zon op land dat onbenutte locaties en locaties langs infrastructuur prioriteit krijgen boven natuur- en landbouwgrond. 2.4.4 Koolstofvastlegging Grootschalige opwek uit zon gaat ten koste van de koolstofvastlegging in de bodem. Wageningen University and Research (WUR) stelt (april 2019) dat netto-opslag van koolstof haalbaar is in zonneparken. Het is mogelijk de koolstofvastlegging te bevorderen door meer kruidenrijke begroeiing aan te planten. Dit is vooral effectief in combinatie met zorgvuldig en extensief beheer: pas laat maaien en niet bemesten of bespuiten. Wij leggen in het Uitnodigingskader meer de nadruk op koolstofvastlegging in de bodem bij de inpassingsplannen in de tenders. Koolstofvastlegging in bodems die een gangbaar agrarisch gebruik hebben is ook niet aan de orde. Vaak is het omgekeerde het geval.

Zonneparken maken koolstofvastlegging bovendien overbodig omdat er geen fossiele koolstof in de atmosfeer komt in tegenstelling uit energie uit fossiele brandstoffen. 2.4.5 Herstel afgedekte grond Decennia lang afgedekte grond heeft ook weer decennialang nodig om te herstellen. Langdurige overdekking van de bodem onder zonnepanelen leidt naar verwachting tot afname van bodemvruchtbaarheid. Hoe vaak en hoe snel is niet bekend. Uit lange-termijn-bemestingsproeven is bekend dat de opbouw van het organische stofgehalte in de bodem langzaam gaat en vaak pas na 10 jaar meetbaar wordt. Veranderingen in bodemleven zijn sneller zichtbaar. Door de vele poriën in kleigrond worden organische stof en micro-organismen beter beschermd tegen afbraak dan in lichtere gronden. Daarom breekt organische stof sneller af in zandgrond. Omgekeerd duurt het herstel van organische stof en bodemleven waarschijnlijk ook langer op lichte gronden. Aan de andere kant kan de grond tot rust komen en de bodemkwaliteit herstellen en verbeteren, omdat de grond voor lange tijd uit productie genomen wordt (bron: WUR, april 2019). In gangbare agrarische percelen is er tegenwoordig nauwelijks nog diversiteit in het bodemleven. Aanleg van een zonnepark zal hier verbetering in brengen.

Door het achterwege blijven van bemesting, chemische bestrijdingsmiddelen en zware machines zal de bodembiodiversiteit kunnen herstellen. De hoeveelheid licht op de bodem wordt wel minder (maar niet veel minder want in een dicht mais- of raaigrasgewas bereikt ook maar weinig licht de bodem) waardoor onder de panelen meer een bosbodem klimaat ontstaat. 2.4.6 Bodembiodiversiteit Grootschalige opwek uit zonnevelden gaat ten koste van bodembiodiversiteit. Slechts een deel van een zonneveld wordt daadwerkelijk ingevuld met zonnepanelen. Voor de bodem geldt dat minder licht en een andere verdeling van het water via minder planten(wortels) zullen leiden tot minder bodemleven (vergeleken met gangbare landbouwpercelen zal de diversiteit toenemen), lagere organische stofgehalten en een afname van de bodemvruchtbaarheid. Een ecologische inrichting van zonneparken met extensief beheerde vegetaties als uitgangspunt kan ook kansen bieden op een positief effect op de structuur en kwaliteit van de bodem, vooral als de uitgangssituatie intensieve landbouwgrond was. Aangezien de grond voor lange tijd uit productie genomen wordt, kan de grond tot rust komen en de bodemkwaliteit herstellen en verbeteren (bron: WUR, april 2019). Wij leggen in het uitnodigingskader meer nadruk op het stimuleren van bodembiodiversiteit bij de inpassingscriteria in de tenders.

2.4.7 Landschappelijke inpassing Zonnevelden moeten landschappelijk ingepast worden. Zonnevelden moeten landschappelijk worden ingepast, zie pagina 29 van het uitnodigingskader. Herstel van historische landschapselementen maakt daar onderdeel van uit. Gebruik maken van gebiedseigen plantsoorten is voor ons een vanzelfsprekendheid. Het is aannemelijk dat de buitenrand van zonnevelden in de praktijk voor een groot deel gevormd wordt door (groenblijvende) beplantingen, maar dat zal afhangen van de specifieke kwaliteiten en eigenschappen van de locatie. 2.4.8 Liever zon op dak Kies voor zon op dak in plaats van zonnevelden. Er ligt een forse opgave voor zon op grote daken, waarvan de realisatie langzaam op gang komt. Voor zon op land geldt dat onbenutte bebouwde locaties en locaties langs infrastructuur prioriteit krijgen boven natuur- en landbouwgrond. We sturen aan op een zo hoog mogelijke realisatie van zon op dak en stimuleren het gebruik

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 16 van 128

van incourante gronden. Tegelijkertijd weten we dat we ook zonnevelden nodig hebben om onze energieopgave te realiseren. Daarom wordt op beide ontwikkelingen ingezet. 2.4.9 Zon op particuliere daken Laat zonnepanelen op woningen meetellen voor de energieopgave. Wij zetten in op zo veel mogelijk zonnepanelen op daken van woningen. Het is echter landelijk beleid dat zonnepanelen op particuliere daken tot een vermogen van 15 kWp niet worden meegeteld bij de realisatie van de energieopgave (RES landelijk 35TWh met zon en wind op land). Met de autonome groei van kleinschalig zon op dak tot landelijk ongeveer 7 TWh, is al wel rekening gehouden in de landelijke CO2-doelstellingen uit het Klimaatakkoord. Dat de opwek van energie door zonnepanelen op daken van woningen tot besparing wordt gerekend komt voort uit het feit dat een deel van de opgewekte energie bij woningen direct wordt verbruikt en het restant van de opwek wordt teruggeleverd aan het net. De energiebesparingscijfers worden voor woningen berekend aan de hand van de stand van de elektriciteitsmeter. En nog lang niet overal is een slimme meter aanwezig die zowel opwek als verbruik van elektriciteit registreert. Daarom is er voor gekozen om energieopwek bij woningen als besparing aan te duiden. Op een andere wijze is de besparing op het verbruik niet in beeld te brengen.

Voor de beoordeling van de totale voortgang van het Akkoord van Groenlo en de Uitvoeringsagenda Achterhoek heeft dit geen gevolgen. 2.4.10 Op bedrijventerreinen Bedrijventerreinen zijn zeer geschikt voor zonnepanelen. Bedrijventerreinen sluiten we uit voor grotere zonnevelden dan 2,5 ha, omdat we willen dat deze grond beschikbaar blijft voor onze bedrijven. De combinatiefunctie van bedrijven en zon op dak is de gangbare praktijk voor nieuwbouwlocaties, wat wij uiteraard enorm toejuichen. 2.4.11 Capaciteit dakoppervlak Hoeveel dakoppervlak is benutbaar voor zonnepanelen? Om deze vraag te beantwoorden, richten wij ons op daken groter dan 1000m2. De kleinere daken worden niet meegeteld vanwege: • kleinschalige zon-op-dak installaties (vermogen <15kWp = ca 60 panelen) niet onder de RESdoelstelling voor grootschalig zon en wind op land vallen; • installaties met 150 tot 200 panelen: hiervoor is een dure grootverbruikersaansluiting nodig, waardoor er geen goede businesscase haalbaar is. Om een realistisch beeld te krijgen van het zonpotentieel wordt daarom door energieadviseurs gekeken naar daken groter dan 1000 m2. In onze gemeente is ongeveer 86 ha aan daken aanwezig die groter zijn dan 1000 m2.

Een groot deel daarvan is niet geschikt voor het plaatsen van zonnepanelen vanwege een verkeerde dakrichting (noord), onvoldoende constructieve draagkracht, monumentstatus, of de aanwezigheid van dakdoorvoeren en dergelijke. Welk percentage netto-benutbaar is van het dakoppervlak, is lastig te zeggen, maar wij denken dat tussen de 20 en 30% een realistische inschatting is. Uitgaande van een haalbare opbrengst van 1,2 GWh per ha zal de potentiele energieopbrengst tussen de 21 en 31 GWh liggen. In de RES is er van uitgegaan dat in de Achterhoek 0,35 TWh op dergelijke daken wordt gerealiseerd. Evenredig verdeeld naar Aalten moet er in totaal ongeveer 28 GWh op grootschalig dak jaarlijks gerealiseerd worden in de gemeente Aalten. Bij deze inschatting is onder andere gebruik gemaakt van de Handreiking Zon op dak, zie https://overmorgen.nl/wp-content/uploads/2021/03/Handreiking-Zon-op-Dak-V1.0-3.pdf.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 17 van 128

3 Inspraakreacties 1. Ingekomen op 7 oktober 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Zicht op windmolens. b. Overlast van geluid en slagschaduw van windmolens. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.4 Landschap en uitzicht. b. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.5 Geluid. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.7 Slagschaduw. Voor inspreker is relevant dat het Kansrijk gebied voor duurzame energie aanmerkelijk wordt verkleind, zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.25 Kansrijk gebied verkleinen. Besluit De inspraakreactie wordt inhoudelijk niet overgenomen, al wordt het kansrijk gebied wel aanmerkelijk verkleind.

2. Ingekomen op 1 oktober 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Inspreker lijkt de locatie langs de Driehonderdmeterweg een goede locatie voor windmolens. Past ook binnen de kaartindeling. b. Inspreker heeft slechte ervaringen met ruimtelijke procedures die zeer tijdrovend, energievretend en kostbaar zijn. De gemeente moet er voor zorgen dat deze procedures te doen zijn. c. De gemeente heeft op het vlak van de energie-opgave zelf verplichtingen op zich genomen en mag wel meer als initiator optreden. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.18 Langs de Duitse grens. b. Ruimtelijke procedures zijn wettelijk verplicht. We willen en moeten het democratische proces zijn werk laten doen. We stellen aan de raad wel voor om een algemene vvgb te geven aan projecten voor zonnevelden tot 2,5 ha en windmolens tot 25 meter ashoogte. Als de raad hier in mee gaat, kunnen voor die projecten procedures sneller doorlopen worden, omdat het college hierover kan besluiten. c. De gemeente is geen energiemaatschappij en het past ons niet om risicodragend te investeren. We nodigen initiatiefnemers wel uit om te komen met plannen. Besluit: De inspraakreactie wordt niet overgenomen.

3. Ingekomen op 23 oktober 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Inspreker is tegen grootschalige zonnevelden op waardevolle landbouwgrond. De piek aan energieopbrengst is omgekeerd aan het vraagpatroon en verstoort de elektriciteitsmarkt. De tweede kamer heeft besloten tot het instellen van de zonneladder. Het Uitnodigingskader spreekt in te algemene termen een voorkeur uit voor het volgen van de zonneladder. b. Verhouding tussen zon en wind is in het Uitnodigingskader 1:1. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving moet de verhouding wind/zon 4:1 zijn. c. Er zijn voldoende alternatieven beschikbaar. Uit de NP RES blijkt dat de capaciteit van daken en restgronden voldoende is om een werkbaar aandeel zonne-energie te leveren.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 18 van 128

d. Grootschalige opwek uit zonnevelden gaat ten koste van bodembiodiversiteit, omdat het grootste deel van het zonlicht weghoudt van de bodemvegetatie. Verzoekt om onderzoek naar de gevolgen van zonnevelden op het bodemleven. e. Nieuwe zonnevelden slurpen de SDE-subsidiepot leeg, terwijl er een mismatch is tussen vraag en aanbod bij zonne-energie. Hierdoor schaadt het de businesscase van echt duurzame technieken zoals waterstof als energieopslag. f. Grootschalige opwek uit zon ruïneert de landbouwstructuur en verstoort de grondmarkt. Het Uitnodigingskader faciliteert zonnevelden op toevallige locaties waar ontwikkelaar en boer elkaar vinden. Hiermee verhinderen ze de grondgebonden ontwikkeling van omliggende bedrijven, waarmee het de kansen schaadt van jonge boeren. Louter landschap is bepalend in het kader en een zorgvuldige afweging van de functionele impact van zonnevelden voor de landbouwstructuur en omliggende bedrijven ontbreekt. Wil dat dit in het Uitnodigingskader opgenomen wordt als inpassingscriterium. g. Grootschalige opwek uit zon gaat ten koste van de koolstofvastlegging in landbouwbodems. h. Tijdelijkheid van een zonneveld en terugkeer naar de oorspronkelijke kwaliteit is zeer twijfelachtig. In het kader staat dat het oorspronkelijke grondgebruik fysiek weer te hervatten is.

Bodemexperts schrijven dat grond na decennia lang grotendeels afgedekt te zijn, ook weer decennia lang nodig heeft om te herstellen, als dat al weer terug komt op het oude niveau. i. Bedrijventerreinen worden uitgezonderd voor grote velden, terwijl daar bij nieuwbouw juist een dubbelfunctie bedrijf/zon kan worden gerealiseerd. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.1 Zonnevelden op waardevolle grond. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.2 Aanbod zonne-energie op de energiemarkt. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.3 Zonneladder. b. Ons Uitnodigingskader noemt geen verhouding tussen zon en wind. Dat zou ook onverstandig zijn, omdat de haalbaarheid van nieuwe initiatieven voor windenergie binnen onze gemeente niet gegarandeerd is. c. Er ligt een forse opgave voor zon op grote daken en we zetten ook in op windenergie. Het kan echter zijn dat op enig moment na de eerste tender van 30 ha zonneveld blijkt dat er een noodzaak is om de onze energieopgave verder in te vullen met een groter oppervlakte aan zonnevelden. d. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.6 Bodembiodiversiteit. e. Het is aan de rijksoverheid als aanjager van duurzame energiewinning en subsidieverstrekker om kennis te nemen van de effectiviteit van verschillende manieren van energiewinning en daarbij te beoordelen of kansrijke innovaties niet verder onderzocht kunnen worden.

Gemeente Aalten heeft daar geen invloed op. f. Als in 2030 maximaal 1,0% van de landbouwgrond benut wordt voor zonnevelden, is de invloed op de grondmarkt beperkt, zie onder beoordeling van uw inspraakreactie onder punt a. Daarnaast kunnen zonnevelden voor boeren een aanvulling op de bedrijfsvoering zijn en voor stoppende boeren een aantrekkelijk alternatief bieden. g. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.4 Koolstofvastlegging. h. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.5 Herstel afgedekte grond. i. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.10 Op bedrijventerreinen.

Besluit: De inspraakreactie wordt in zoverre overgenomen dat extra nadruk gelegd wordt op bodemleven en koolstofopslag bij de beoordeling van de tenders voor grootschalig zon.

4. Ingekomen op 26 oktober 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Insprekers maken bezwaar tegen voornemen van meer en hogere windmolens. Gemeente Aalten plaatst de windmolens in een gebied waar een hele woonwijk in de buurgemeente er hinder van heeft. b. Uitzicht op de bestaande molens die niet passen in het mooie Achterhoekse landschap. c. Er wordt overlast van geluid en slagschaduw ervaren van de bestaande windmolens. d. Zien meer in zonnepanelen op daken van grote gebouwen.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 19 van 128

e. Vragen welke stappen genomen kunnen worden om dit tegen te houden. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.1 Uitbreidingsplan Hagenwind? b. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.4 Landschap en uitzicht. c. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.5 Geluid. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.7 Slagschaduw. d. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.16 Liever zonnepanelen. e. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.4 Verdere inspraak. Voor inspreker is het relevant dat het Kansrijk gebied voor duurzame energie aanmerkelijk wordt verkleind, zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.25 Kansrijk gebied verkleinen. Besluit: De inspraakreactie wordt inhoudelijk niet overgenomen, al wordt het kansrijk gebied wel aanmerkelijk verkleind.

5. Ingekomen op 27 oktober 2020, 11 november 2020, 31 maart 2021, 5 april 2021, 6 april 2021 en 13 april 2021 Inhoud van de inspraakreactie a. Inspreker is van mening dat groene energie opgewekt moet worden, waar dit het meeste rendement oplevert (wind op zee of aan de kust) of investeer in opwekking door bijvoorbeeld waterkracht in Noorwegen. Het Achterhoekse landschap verrommelt en kosten voor transport en infra worden onevenredig hoog. b. Inspreker zegt dat communicatie over de inspraak op- en informatiebijeenkomsten over het Uitnodigingskader niet echt is overgekomen. Gezien corona durfden veel mensen geen informatiebijeenkomsten te houden. Het college kan overwegen om de inspraaktermijn te verlengen en opnieuw te publiceren. Wethouder Kok wilde kijken of breder en intensiever gecommuniceerd kan worden. In artikel in het Aalten Vooruit van 13 oktober werden informatiebijeenkomsten aangekondigd die al waren geweest of niet meer doorgingen. De gemeente had veel actiever de publiciteit moeten opzoeken. c. Het Uitnodigingskader is geen neutraal document, maar een doelredenering dat voorziet in uitbreiding en verhoging van de windmolens in windpark Hagenwind. De gemeente wekt de schijn op van een verborgen agenda. d. Plannen voor zonnevelden moeten landschappelijk ingepast worden. Door groenblijvende beplanting moeten deze aan het oog onttrokken worden.

Het geeft mogelijkheden om oude, verloren gegane landschapselementen te herstellen. Gemeente moet niet te veel meegaan met het streven naar schaalvergroting van de landbouw. Het buitengebied moet en zal in toenemende mate bevolkt worden door bewoners die belang hebben bij een natuurlijk en afwisselend landschap. e. Waarom wordt de daadwerkelijke realisatie van Hagenwind in de periode 2008 t/m 2020 niet opgenomen in het Uitnodigingskader? Wil men een succesvol rendement of een tegenvallende opbrengst geheim houden? Inspreker constateert dat de bestaande windmolens regelmatig stil staan. f. De groei van het elektriciteitsverbruik wordt ter discussie gesteld, omdat er bevolkingskrimp is in de Achterhoek. g. De opsomming van de aanwezige partijen in de verslagen van de gebiedsgesprekken moet worden bijgesteld, in relatie tot de aanwezigheid van Daals Belang. De aanwezigheid van buurgemeenten als stakeholder in de gebiedsgesprekken wordt gemist. Bewoners uit Lichtenvoorde die in de nabijheid wonen van de huidige windmolens, moeten op zijn minst tijdig betrokken worden. h. De verslagen van de gebiedsgesprekken zijn niet bijgevoegd in het document. Tijdens de informatiebijeenkomst is niet ingegaan op de inbreng van en discussie met de stakeholders. Een gemiste kans omdat dit veel vragen en onrust had kunnen voorkomen. i.

In het Uitnodigingskader wordt wind en zon in algemene zin en vrij abstract beschreven en onlogisch met elkaar vergeleken. Inspreker vindt dat een molen van 180 meter ashoogte (exclusief wieken) naast de Euromast en de bestaande molens gezet moet worden. j. Voor wat betreft wind zegt de Inpassingskaart Landschap en gebiedstypering niks, omdat windmolens in principe aan de grens van een grootschalig functioneel landschap gerealiseerd kunnen worden en daarmee het waardevolle landschap volledig verpesten.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 20 van 128

k.

De kaart op bladzijde 20 van het Uitnodigingskader geeft een te positief beeld voor wat betreft de mogelijke plaatsingsmogelijkheden voor de gewenste molens. De vuistregel voor de milieuafstand tussen een windmolen en een woning is bij grotere windmolens van 180 m, vier maal de ashoogte, dat wil zeggen 720 m. l. Er wordt in het uitnodigingskader geen aandacht besteed aan de gevolgen voor de gezondheid door laagfrequent geluid dat windmolens produceren. m. Vraagt of financiële participatie door bewoners geen eis moet zijn om te voorkomen dat het geld naar buitenlandse aandeelhouders gaat en terwijl Aalten blijft zitten met landschapsbederf. Wordt er aan een (gemeente)fonds gedacht? n. Bij 4.1 onder l staat dat ‘grote windmolens bij voorkeur worden gegroepeerd’. Dat is niet het beleid. o. Wind is niet, zoals staat in het Uitnodigingskader, het hele jaar beschikbaar. Dit moet worden genuanceerd. p. De concessie voor Hagenwind is afgegeven voor 20 jaar en loopt binnen afzienbare tijd af. De huidige molens kunnen beter vervangen worden voor exemplaren met een hoger rendement. Inmiddels heeft er echter in de buurt wel woningbouw plaatsgehad en is het natuurgebied Aaltense Goor uitgebreid. Het besluit om geen wel of geen concessie te verlenen zou parallel aan de procedure van dit Uitnodigingskader kunnen lopen.

Er wordt ten onrechte als vanzelfsprekend van uitgegaan dat de huidige concessie verlengd gaat worden. En als de concessie verlengd wordt, moet er breder lokaal financieel geparticipeerd worden. q. Verzoek om windmolens van 180 meter te visualiseren. r. In het Uitnodigingskader staat dat initiatiefnemer een participatieplan moet opstellen dat beschrijft ‘hoe transparant en gelijkwaardig met omwonenden en stakeholders wordt gecommuniceerd’. Inspreker vraagt zich af hoe de individuele burger hier tegenop kan, terwijl in de spelregels al gemeld wordt dat bij participatie een grote partij zelf mag bepalen wat wel en wat niet wordt gemeld. s. 50% financiële participatie in de omgeving is een erg hoog percentage in tijden van (een aanstaande) crisis). Inspreker stelt dat financiële participatie een eis voor realisatie moet zijn, terwijl het volgens het ontwerp Uitnodigingskader leidt tot een lagere of hogere waardering van het plan. t. Kan de bestaande windmolens van Hagenwind ’s avonds en ‘s nachts goed horen. De gemeente heeft destijds geen dubbel glas toegestaan tijdens de verbouwing van zijn gemeentelijk monument. Hoe milieuvriendelijk is dit? Hij ziet straks de molens boven zijn boerderij uitkomen, terwijl dat nu niet zo is. u. Aanbeveling om als Aalten niet teveel voorop te lopen in de energietransitie.

Er is in de Achterhoek al twee keer zoveel ingeschreven dan de opdracht (1,35 TWh) voor de Achterhoek. v. Aanbeveling voor een resterende opdracht is om voor zonnepanelen te kiezen in plaats van super windmolens die grote impact hebben op de omgeving. w. Aanbeveling om de generatoren van de huidige windmolens door modernere varianten te vervangen aan het einde van de huidige concessie. Hierdoor wordt het rendement verhoogd. x. Aanbeveling om de eventueel benodigde extra molens (max 100 m) aan te laten sluiten bij de molens aan de Duitse grens. y. Aanbeveling om de noodzaak van nieuwe winning van duurzame energie tegen het licht te houden. In een artikel in Barlose berichten wordt door de voorzitter van Hagenwind gesteld dat ‘de huidige windmolens in het Aaltense Goor op jaarbasis genoeg stroom opwekken voor alle huishoudens in Aalten. Bij harde wind kunnen ze Aalten, Lichtenvoorde en Winterswijk van stroom voorzien. De komende 10 jaar kunnen we nog uit de voeten met de bestaande molens. z. Aanbeveling om te wachten met initiatieven tot na de verkiezingen. Misschien komt er een landelijke beleidswijziging, zoals op het gebied van centralisatie van duurzame opwek, kernenergie of waterstof. aa. Aanbeveling om in toekomstige vergunningen voor commerciële activiteiten te bepalen dat overheids-, dan wel belastinggeld wordt terugbetaald bij positieve rendementen.

De voorzitter van Hagenwind geeft in hetzelfde artikel namelijk aan dat het wel goed zit met het toekomstige rendement van de bestaande molens, die deels gefinancierd zijn met overheidssubsidies. bb. Aanbeveling om rekening te houden met een uitspraak van het Europees Hof van Justitie van juni 2020. Hieruit bleek dat voor een reeds verkregen vergunning alsnog een milieueffectrapportage moest worden uitgevoerd. Aanvulling, ingekomen op 11 november 2020 cc. Aan het aspect Veiligheid moet ook ruime aandacht zijn in het Uitnodigingskader zon en wind, omdat: • een grote leverancier van windmolens adviseert haar personeel om niet binnen een straal van 400m te verblijven; • RIVM zegt dat een rotorblad kan breken en weggeslingerd worden tot wel meer dan 1 km; • er afgelopen jaren 120 incidenten per jaar zijn geregistreerd;

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 21 van 128

• andere landen de regels veel scherper hebben gesteld dan in Nederland; • Zware platen ijs die los kunnen laten van de wieken en weggeslingerd worden; • bliksemschade in de omgeving als gevolg van lekstroom door aardpotentiaalverschillen. dd. Met de Omgevingswet zijn gemeenten verplicht burgers te laten meepraten bij plannen. Oproep aan de gemeente om te handelen conform het Participatiehandvest van de Vereniging Eigen Huis. Aanvulling, ingekomen op 31 maart 2021 ee. Inspreker maakt bezwaar tegen het digitaal organiseren van de informatiebijeenkomsten voor het Uitnodigingskader Zon en Wind via Microsoft Teams, omdat: 1. het grootste deel van de inwoners niet wordt bereikt; 2. veel inwoners, met name ouderen, niet de middelen en ervaring hebben om digitaal te vergaderen; 3. dit geen mogelijkheid biedt om vragen te stellen of een verdiepende discussie te voeren. Inspreker verzoekt om de digitale bijeenkomsten te veranderen in fysieke bijeenkomsten zodra dit weer mogelijk is. Betrokkenheid en burgerparticipatie is van groot belang, neem daar de tijd voor. Aanvulling, ingekomen op 5 april 2021 ff. Inspreker heeft tot nu toe geen antwoord gekregen op het bezwaar tegen de digitale informatiebijeenkomsten. gg. Het Uitnodigingskader is een doelredenatie en noemt slechts het Aaltense Goor als locatie.

Daardoor denkt het merendeel van de Aaltense bevolking dat het hen niet aangaat, met als gevolg minimale belangstelling voor de informatiebijeenkomsten. Dit werd versterkt door het artikel in de Gelderlander over de plannen van Hagenwind 2.0. Inspreker roept op om in het Uitnodigingskader ook andere locaties te noemen. De verwachting is dat er dan opnieuw informatiebijeenkomsten gehouden moeten worden. hh. Moet de indicatieve geluidsafstand vergroot worden omdat de huidige afstand van 400 meter gebaseerd is op windmolens met een ashoogte van 100 meter, en de in het Uitnodigingskader genoemde molens veel hoger worden? Worden daarmee de zoekgebieden ook aangepast? ii. Tijdens de informatiebijeenkomsten gaven bewoners uit de wijk Flierbeek aan geluidsoverlast en slagschaduw te ervaren. Zijn er geluidsmetingen verricht rondom het huidige windpark Hagenwind om te controleren dat er een veilige en gezonde leefomgeving is? Zijn deze metingen opvraagbaar? jj. Is het niet beter om uit te gaan van feitelijke meningen in plaats van indicaties? kk. Er worden vraagtekens gezet bij de juistheid van het RIVM-rapport over gezondheidsschade van windturbines. De hierin genoemde normen voor geluid zullen binnenkort strenger worden (afstand tot bebouwing 10 maal de tiphoogte conform eisen die in Duitsland en Denemarken al gesteld worden). ll.

Heeft u kennisgenomen van de brief van de bewonersgroepen Achterhoek m.b.t. het destijds in het akkoord van Groenlo veel te hoge RES bod van 1,35 Twh voor de Achterhoek? De bewoners stellen een herzien bod van 0,65 Twh voor 2030 voor. Gaat u dit voorleggen aan de gemeenteraad? mm. Is B&W van plan om in de geest van de nieuwe Omgevingswet te handelen waarin burgerparticipatie voorop staat? U wekt de schijn dat u niet op de nieuwe Omgevingswet zit te wachten en alles snel moet gebeuren. Gaat de gemeente Aalten de aanbevelingen uit het rapport Brenninkmeijer over burgerparticipatie implementeren bij de behandeling van het Uitnodigingskader? Bent u bekend met het participatie handvest en bereid om daar naar te handelen? nn. De RES Achterhoek is uitgesteld naar 1 oktober 2021. Waarom wacht u met het uitnodigingskader niet op de uitkomsten hiervan? Neemt u enquêtes van de RES over alternatieven en draagvlak mee in uw besluitvorming over het Uitnodigingskader? Bent u bereid om een enquête of referendum onder uw inwoners te houden naar opties en draagvlak voor zonneparken en windturbines? oo.

Bent u op de hoogte van het feit dat het Hof van Justitie van de Europese Unie te Luxemburg op 25 juni 2020 in de zaak Aalter en Nevele (ECLI:EU:2020:503) opnieuw en verstrekkender heeft uitgemaakt dat plannen en programma’s met aanzienlijke milieugevolgen op straffe van nietigheid vooraf planMER getoetst dienen te worden. Dat betekent voor de situatie hier dat het Activiteitenbesluit en Activiteitenregeling vooraf die toetsing hadden moeten ondergaan. Dat is echter niet gebeurd. Dat betekent dat een rechtsgeldig toetsingskader voor de realisatie en exploitatie van windparken ontbreekt en een windpark niet vergund en gerealiseerd mag worden. pp. Wat gebeurt er met de huidige windmolens van Hagenwind na 2027, aangezien deze worden meegenomen in de berekeningen in het Uitnodigingskader? Worden deze verhoogd? qq. Bent u bereid om Hagenwind aan te spreken op hun verantwoordelijkheid en op te roepen om te investeren in de verbetering van het rendement van de huidige windmolens in plaats van in frustrerende nieuwbouwplannen?

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 22 van 128

rr. Wat wordt in het Uitnodigingskader bedoeld met ‘ten noorden en ten oosten van het huidige windpark Hagenwind’? ss. Bent u bereid om in het Uitnodigingskader te visualiseren hoe hoog de geplande turbines worden door afbeeldingen hiervan te projecteren in het landschap? Kunt u visualiseren hoe geplande zonneparken in het landschap worden ingepast? tt. Realiseert u zich het gevoel van machteloosheid en frustratie van omwonenden na het lezen van de plannen van Hagenwind 2.0 en bent u bereid zich in te zetten voor deze mensen? uu. Waarom worden de mogelijkheden voor grote windmolens op bedrijventerreinen niet verder uitgewerkt in het Uitnodigingskader? vv. De zonneladder zou leidend moeten zijn. Waarom wordt er niet volledig ingezet op zon op dak? ww. Hoe gaan de wethouders het vertrouwen van de burger herstellen, nadat in oktober 2020 is aangegeven dat er geen plannen waren voor uitbreiding van het huidige windpark Hagenwind? xx. Wordt de VOF Hagenwind gezien als lokale participant? Kunt u in het Uitnodigingskader een voorbeeld (inleg, rendement, zeggenschap) geven van financiële participatie door burgers, aangezien uitgegaan wordt van minimaal 50% lokale financiële participatie? Is dit een eis voor het wel of niet vergunnen van een zonne- of windpark? yy.

Heeft de gemeente zelf gronden in bezit die bestemd kunnen worden voor projectontwikkelaars voor zonneparken of windturbines? zz. Het door Aalten gewenste op te wekken vermogen is na voortschrijdend inzicht mogelijk met maximaal 4 windmolens met een ashoogte van 125 meter. In de gewenste energiemix 50/50 zon/wind voor een stabiel netwerk blijven er twee windmolens over. Dit is onder te brengen aan de grens met Duitsland of op de bedrijventerreinen in Aalten of Dinxperlo. Dit geeft opties in de gehele gemeente, die benoemd moeten worden in het Uitnodigingskader om te voorkomen dat mensen op een later tijdstip onaangenaam verrast worden en geen invloed meer hebben. Inspreker is van mening dat het eenvoudiger is om draagvlak te vinden voor twee windmolens en 44 hectare zonnevelden. Daarvoor zijn meer opties om ze te plaatsen en 44 hectare is een klein percentage van het totaal beschikbare oppervlak in Aalten. Aanvulling, ingekomen op 6 april 2021 aaa. het Hof van Justitie van de Europese Unie te Luxemburg op 25 juni 2020 in de zaak Aalter en Nevele (ECLI:EU:2020:503) heeft opnieuw en verstrekkender uitgemaakt dat plannen en programma’s met aanzienlijke milieugevolgen op straffe van nietigheid vooraf planMER getoetst dienen te worden. Dat betekent voor de situatie hier dat het Activiteitenbesluit en Activiteitenregeling vooraf die toetsing hadden moeten ondergaan.

Dat is echter niet gebeurd. Dat betekent dat een rechtsgeldig toetsingskader voor de realisatie en exploitatie van windparken ontbreekt en een windpark niet vergund en gerealiseerd mag worden. Ook de Raad van State heeft aanleiding gezien vragen te stellen aan partijen in lopende bodemprocedures. Het is aannemelijk dat de vaste rechtspraak van de Raad van State op dit punt niet langer houdbaar is. bbb. Een plan met aanzienlijke milieugevolgen mag slechts worden vergund als vooraf met wetenschappelijke zekerheid is vastgesteld dat de gezondheid en leefomgeving van de mens wordt beschermd of verbeterd. Nu bekend is dat minimaal 9% van alle omwonenden ernstige overlast van windturbines ervaart en mogelijk gezondheidsschade ondervindt, is vergunningverlening feitelijk al niet mogelijk. ccc.Op 1 april 2021 heeft de rechter in Montpellier, Frankrijk, uitgesproken dat windturbines die gebouwd waren met een vergunning en later nietig zijn verklaard moeten worden afgebroken. De kosten bedragen €900.000 voor het afbreken van een 3 MW windturbine. Hij wijst op mogelijke aansprakelijkheid voor het onjuist laten realiseren van windturbineparken, die kan leiden tot het moeten afbreken van de windturbines. ddd.

Inspreker verzoekt het vaststellen van het Uitnodigingskader op basis van bovenstaande, uitgaande van het principe van rechtmatig handelen en financieel prudent handelen, op te schorten en opgeschort te houden. Aanvulling, ingekomen op 13 april 2021 eee. Met de komst van een minister van Ruimtelijke Ordening zal de nieuwe regering de regierol op zich nemen om versnippering en verrommeling van onze leefomgeving te voorkomen. Vanuit ruimtelijk oogpunt is het goed om de opgave van de energietransitie ook op landelijke schaal te benaderen. Kies voor het maximaal benutten van de Noordzee en concentreer de productie van windenergie op land zo veel mogelijk in een beperkt aantal grootschalige clusters, op locaties waar het het meest en het hardst waait.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 23 van 128

fff. Het gaat om een energieneutraal Nederland in 2050. Aalten en de Achterhoek moeten wel bijdragen, maar op een manier waarvoor in de regio draagvlak is. Volgens het college van Rijksadviseurs (zie rapport ‘Via Parijs’) moeten we in de Achterhoek geen windturbines willen, maar maximaal inzetten op zon op (bedrijfs-)daken. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.20 Op zee. Hetzelfde geldt voor waterkracht in het buitenland. b. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.2 Communicatie eerste inspraakperiode. c. In het Uitnodigingskader worden keuzes gemaakt om, ondanks de opgave van winning van duurzame energie, ons waardevolle landschap zoveel mogelijk te ontzien. Van een ‘doelredenering of ‘verborgen agenda’ is beslist geen sprake. Het wijst het gebied rond de huidige molens van Hagenwind aan als kansrijk gebied voor intensivering van de winning van duurzame energie en daar zijn goede argumenten voor die voor elke andere willekeurige locatie in Aalten niet limitatief gelden: • ligging in een Grootschalig functioneel landschap; • ligging in een relatief dunbevolkt gebied; • er staan al windmolens; • relatief dichtbij een onderstation van Liander. Of Hagenwind ooit daadwerkelijk uitgebreid gaat worden is de vraag. Als er een aanvraag komt, moet hiervoor een uitgebreide ruimtelijke procedure worden doorlopen, inclusief inspraak.

In die procedure wordt door ons beoordeeld of er een goed woon- en leefklimaat gewaarborgd (in verband met onder andere geluid en slagschaduw) kan worden ter plaatse van (omliggende) woningen. d. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.7 Landschappelijke inpassing. e. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.22 Rendement Hagenwind. f. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.3 Groei elektriciteitsverbruik. g. Volgens onze gegevens was Daals Belang niet aanwezig bij het gebiedsgesprek van 13 juli, maar wel op die van 28 september (zie de verslagen op www.aalten.nl/gebiedsgesprek). Daals Belang is voor beide bijeenkomsten uitgenodigd. Voor de gebiedsgesprekken zijn de bij ons bekende organisaties met betrokkenheid in het platteland uitgenodigd, aangevuld met partijen als Liander en de Commissie Cultureel Erfgoed. We hebben er voor gekozen om daar geen omliggende gemeenten voor uit te nodigen. Wel hebben we in de huis-aan-huisbladen van omliggende gemeenten de inspraak op het Uitnodigingskader aangekondigd. h. Na de toezegging in de informatiebijeenkomsten zijn de verslagen van de gebiedsgesprekken op 19 oktober 2020 geplaatst op www.aalten.nl/uitnodigingskader. i. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.23 Visualiseren. j. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.4 Landschap en uitzicht. k. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.13 Milieuafstand. l. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.6 Laagfrequent geluid.

Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.9 Gezondheidsklachten. m. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.8 Financiële participatie. Storting van een bedrag in een omgevingsfonds behoort tot de mogelijkheden, zie pagina 4.3 van het Uitnodigingskader. n. De gemeenteraad maakt het beleid als dit Uitnodigingskader vastgesteld wordt. o. Bedoeld is dat wind jaarrond beschikbaar is. Uiteraard waait het niet het hele jaar. p. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.21 Opwaarderen bestaande windmolens. q. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.23 Visualiseren. r. Het gaat er bij burgerparticipatie om dat een initiatiefnemer een participatieplan opstelt. Dit plan wordt door de gemeente beoordeeld en door een initiatiefnemer uitgevoerd in het proces richting realisatie. Een participatieplan is er voor bedoeld dat partijen op basis van gelijkwaardigheid met elkaar praten. Als wij geen participatie(plan) zouden eisen, dan wordt juist het risico gelopen van een ongelijkwaardige communicatie. s. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.8 Financiële participatie. t. We begrijpen de onvrede van inspreker. Herstel van een monument en overlast van windmolens zijn echter twee verschillende dingen. Belangrijkste is dat een aanvrager van een windmolen moet aantonen dat bij elke woning een goed woon- en leefklimaat gewaarborgd moet zijn.

Als de woning 9 meter hoog is en de nok op 30 meter van de weg lig, dan blijven de wieken van de dichtstbijzijnde windmolen net onder nok van het huis. Een windmolen op ruim 1 km tast de waarde van een monumentale waarde van een woning niet onevenredig aan. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.5 Geluid. u. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.1 Energieopgav.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 24 van 128

v. w. x. y. z.

Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.16 Liever zonnepanelen. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.21 Opwaarderen bestaande windmolens. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.18 Langs de Duitse grens. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.4 Opbrengst windpark Hagenwind. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.5 Alternatieven voor wind- en zonne-energie, antwoord 2.1.6 Waterstof als alternatief en antwoord 2.1.9 Kernenergie als alternatief. aa. Wij mogen niet bij verlening van een vergunning bepalen dat subsidiebedragen worden terugbetaald. Een subsidieverlener kan wel die voorwaarden stellen. Bij de ontwikkeling van een grote windmolen willen we, in tegenstelling tot de huidige situatie, dat in de omgeving financieel ten minste 50% geparticipeerd wordt. bb. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.14 Milieueffectrapportage. cc. Om een goed beeld te kunnen krijgen van de veiligheidsrisico’s, moet eerst het type windmolen en de locatie bekend zijn. Dat is allebei nu nog niet het geval. Een ontwikkelaar moet bij een aanvraag aantonen dat de veiligheid binnen wettelijk aanvaardbare niveaus gewaarborgd is. dd. Participatie krijgt in het kader van het Uitnodigingskader vorm in de inspraakprocedure. Naast dat u een inspraakreactie heeft gestuurd, kunt u bij de beeldvormende raadsvergadering ook inspreken.

Voor wat betreft participatie bij concrete plannen voor nieuwe windmolens sluiten wij aan bij de breedgedragen ‘Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land’. ee. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.3 Informatiebijeenkomsten via Teams. ff. Zie hoofdstuk 2, antwoord 0 Zijn er nog meer inspraakmogelijkheden na de inspraaktermijn? 13 april 2021 was de laatste dag van de inspraak op het ontwerp Uitnodigingskader zon en wind. De verwachting is dat het Uitnodigingskader wordt behandeld in de gemeenteraadsvergadering van maandag 12 juli 2021. Deze behandeling wordt voorbereid in de beeldvormende vergaderingen van 21 juni en eventueel 23 en 24 juni en de oordeelsvormende vergadering van 28 juni en eventueel 29 juni. De (originele) inspraakreacties met onze reactie en eventuele aanpassingen worden opgenomen in een inspraaknota die ongeveer 10 dagen voor de beeldvormende vergadering van 21 juni hier (https://www.aalten.nl/bestuur-enorganisatie/openbare-vergaderingen_43955/) (met andere stukken) gepubliceerd wordt. Bij de beeldvormende vergadering(en) kan iedereen zich aanmelden om in te spreken. Indieners van inspraakreacties worden hiervoor te zijner tijd uitgenodigd door de raadsgriffie, waarbij in deze uitnodiging een verwijzing is opgenomen naar de bovengenoemde stukken (concept tekstversie 25 mei 2021). gg. Nog geen reactie ontvangen. hh.

Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.1 Uitbreidingsplan Hagenwind? ii. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.1 Uitbreidingsplan Hagenwind? Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.13 Milieuafstand jj. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.5 Geluid. kk. In deze fase is nog niet bekend of en waar er precies windmolens komen. Vandaar dat er op dit moment nog uitgegaan wordt van een globale richtafstand. ll. Wij hebben geen redenen om te twijfelen aan de adviezen van het RIVM. mm. De brief waar inspreker naar verwijst is bekend bij de gemeenteraad en wordt mede namens ons beantwoord. nn. In relatie tot het Uitnodigingskader zijn er nu in totaal vijf informatiebijeenkomsten geweest waarin het Uitnodigingskader toegelicht werd en waar iedereen vragen heeft kunnen stellen en heeft kunnen reageren. Daarvoor hebben we twee gebiedsgesprekken gehad met vertegenwoordigers in het gebied. Ook heeft iedereen een inspraakreactie kunnen geven. Er zijn gesprekken geweest met omwonenden. oo. We hebben voor het Uitnodigingskader inmiddels een tweede inspraaktermijn ingelast. Gezien de bestuurlijke termijnagenda van RES en Uitnodigingskader, is het noodzakelijk dat het Uitnodigingskader voor de zomervakantie op 13 juli 2021 vastgesteld wordt. In de raadsvergadering daarna wordt de RES behandeld in onze raad. pp. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.14 Milieueffectrapportage. qq.

Wij wijzen het gebied van Hagenwind aan als kansrijk gebied voor grote windmolens. Of deze in de praktijk verhoogd worden dat weten we nog niet. rr. Wij stellen kaders in ons Uitnodigingskader. In deze inspraaknota kunt u lezen wat onze positie is ten aanzien van de plannen van Hagenwind. ss. Hiermee wordt het Grootschalig functioneel landschap ten noorden en oosten van het natuurgebied Aaltense Goor bedoeld. tt. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.23 Visualiseren. uu. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.10 Welzijn. In deze inspraaknota kunt u lezen wat onze positie is ten aanzien van de plannen van Hagenwind. vv. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.17 Op bedrijventerreinen.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 25 van 128

ww. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.16 Liever zonnepanelen. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.3 Zonneladder. xx. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.1 Uitbreidingsplan Hagenwind? yy. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.8 Financiële participatie. VOF Hagenwind kan gezien worden als een lokale participant. zz. Wij denken dat er hoogstens kleinschaligere mogelijkheden zijn op gronden en gebouwen van de gemeente. Zodra er zich kansen voordoen voor de winning van duurzame energie op onze grond en gebouwen dan worden deze kansen bekeken, maar gezegd moet worden dat ook andere functies de ruimte moeten krijgen. aaa. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.18 Langs de Duitse grens. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.17 Op bedrijventerrein Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.1 Energieopgav. bbb. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.14 Milieueffectrapportage. ccc.Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.9 Gezondheidsklachten. ddd. Een uitspraak van een Franse rechter is geen geldende jurisprudentie in Nederland. Bovendien lijkt het er op dat er bij Montpellier in het kader van de vergunningverlening fouten zijn gemaakt. We gaan er niet van uit dat een door ons vergunde situatie kan leiden tot aansprakelijkheid. Er wordt aan ontwikkelaars altijd geadviseerd om te wachten met de realisatie tot het moment dat de omgevingsvergunning onherroepelijk is. eee. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.1 Energieopgav. fff.

Versnippering en verrommeling is een langlopende zorg in het dichtbevolkte Nederland. Wij zijn van mening dat we in het licht van de energieopgave, met het Uitnodigingskader juist versnippering en verrommeling tegengaan. Clusteren van windmolens om het waardevolle landschap te ontzien is één van de uitgangspunten in het Uitnodigingskader, Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.20 Op zee. ggg. De gemeente Aalten wil in 2030 energieneutraal zijn. Op basis van het Klimaatakkoord geldt een doelstelling van CO2-neutraliteit in 2050. In de RES-Achterhoek werken we samen om te komen tot samenhangende oplossingen voor het vraagstuk van duurzame energie. Voor inspreker is relevant dat het Kansrijk gebied voor duurzame energie aanmerkelijk wordt verkleind, zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.25 Kansrijk gebied verkleinen. Besluit: De inspraakreactie wordt inhoudelijk niet overgenomen, al wordt het kansrijk gebied wel aanmerkelijk verkleind.

6. Ingekomen op 1 november 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Inspreker vindt de Achterhoek een prachtig gebied dat niet verrommeld moet worden met windturbines en zonnevelden van grote omvang. Er zijn andere oplossingen (kernenergie en biomassa) mogelijk die nu in het Uitnodigingskader wel erg makkelijk ter zijde worden geschoven. Gezien de grote hoeveelheden energie die we nu, maar vooral in de toekomst verbruiken, zullen zon en wind niet toereikend zijn. b. Kernenergie is noodzakelijk om het CO2-probleem op te lossen. Verzoek om deze mogelijkheid dringend verder te (laten) onderzoeken en aandringen bij provincie en het Rijk. c. Hoewel een biomassacentrale niet populair is, kan het wel veel energie opwekken op een klein terrein. Natuurlijk is aanvoer van hout uit het buitenland niet goed, evenals het kappen van bossen. Hierdoor is grote tegenstand tegen dit proces ontstaan. Maar in de provincie Gelderland groeit zoveel hout dat er, naast afvalhout, veel resthout beschikbaar is. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.4 Landschap en uitzicht. b. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.5 Alternatieven voor wind- en zonne-energie en antwoord 2.1.9 Kernenergie als alternatief. c. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.7 Biomassacentrale als alternatief.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 26 van 128

Besluit: De inspraakreactie wordt niet overgenomen.

7. Ingekomen op 2 november 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Inspreker is tegen zonnevelden op landbouwgrond. Zonnepanelen op daken zijn een prima optie voor het produceren van duurzame elektriciteit. Op deze manier krijgen gebouwen een dubbele functie. Er kan ook gekeken worden naar incourante hoeken van percelen, bermen, industrieterrein of hellingen. b. Als er zonnevelden aangelegd gaan worden, gaat de bodembiodiversiteit fors achteruit doordat er geen fotosynthese plaats kan vinden onder de zonnepanelen. Bodem/biodiversiteit is nu juist een punt waar veel agrariërs druk mee aan het verbeteren zijn. c. De bodemkwaliteit van zonnevelden zal achteruitgaan en tientallen jaren nodig hebben om te herstellen, als herstel mogelijk is. d. Zonnevelden drijven ook de kostprijs van de agrariërs op doordat er minder grond op de markt komt voor pacht of verkoop, hierdoor zal de vraagprijs gaan stijgen. Doordat de kostprijs zal stijgen zal een agrariër minder geld overhouden om het bedrijf te moderniseren, optimaliseren of te werken aan milieu/biodiversiteit. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.8 Liever zon op dak. b. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.6 Bodembiodiversiteit. c. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.5 Herstel afgedekte grond. d. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.4.1 Zonnevelden op waardevolle grond.

Besluit: De inspraakreactie wordt in zoverre overgenomen dat extra nadruk gelegd wordt op bodemleven bij de beoordeling van de tenders voor grootschalig zon.

8. Ingekomen op 6 november 2020 Inhoud van de inspraakreactie a. Insprekers vinden de term ‘windmolens’ een te romantische indruk wekken. Het gaat om industriële installaties in een landelijk gebied. b. Overlast van het indringende geluid van de bestaande windturbines, bovenop het geluid van knallen van het kleiduifschieten. c. Overlast door slagschaduw van turbines. d. Negatieve effecten van windturbines op lichaam en geest van omwonenden. e. Waardevermindering van woningen in de omgeving. f. Grote turbines kunnen niet gefinancierd worden door kleine particuliere investeerders. Waardoor de lusten zijn voor grote investeerders en de lasten voor rekening van de omgeving. g. Windturbines van 180 m doen ernstig afbreuk aan het landschap. h. Vragen zich af waarom zij en de gemeente Oost Gelre niet eerder actief zijn geïnformeerd, zoals wel is gebeurd met de Aaltense belanghebbenden in het gebiedsgesprek. i. Willen nader en tijdig geïnformeerd worden over de vervolgstappen. Beoordeling inspraakreactie door college van B&W a. Een windturbine is een moderne windmolen; beide benamingen zijn dus mogelijk. b. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.5 Geluid. c. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.7 Slagschaduw. d. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.9 Gezondheidsklachten. e. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.1.11 Planschade. f. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.8 Financiële participatie.

Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.4 Landschap en uitzicht.

Inspraaknota ontwerp Uitnodigingskader zon en wind

Pagina 27 van 128

g. Voor onze gebiedsgesprekken hebben we er voor gekozen om die aan te gaan met onze vaste stakeholders van ons landelijk gebied. Deze zijn verenigd in de Stichting Samenwerkend Aktief Aaltens Platteland (SAAP). De verslagen van de beide gebiedsgesprekken kunt u downloaden vanaf www.aalten.nl/uitnodigingskader. h. Zie hoofdstuk 2, antwoord 2.2.4 Verdere inspraak. Voor inspreker is relevant dat het Kansrijk gebied voor duurzame energie aanmerkelijk wordt verkleind, zie hoofdstuk 2, antwoord 2.3.25 Kansrijk gebied verkleinen. Besluit: De inspraakreactie wordt inhoudelijk niet overgenomen, al wordt het kansrijk gebied wel aanmerkelijk verkleind.