CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen

Oordeelvorming raad in zaal Bredevoort 15 september 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel ontwerp-Omgevingsvisie gemeente Aalten 2040147.240 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 18

Gezondheidseffecten als slaapverstoring, gehoorschade, risico op hart- en vaatziekten of verminderd prestatievermogen en leerproblemen bij kinderen willen we uiteraard zoveel mogelijk voorkomen. De Omgevingswet vormt het wettelijke kader voor het aspect geluid. Deze wet biedt geluidgevoelige functies (zoals wonen) bescherming tegen geluid van wegverkeer, spoorwegen | en industrie. De wettelijke standaard- | en grenswaarden die doorgaans gelden op de gevels van woningen zijn in Tabel | 4-2 weergegeven. Tabel 4-2: Wettelijke grenswaarden geluid bij woningen (in stedelijk gebied) volgens de Omgevingswet [Overheid.nl, 2024] Bron | Standaardwaarde | Grenswaarde Provinciale wegen | 50 dB | 65 dB Gemeente wegen | 53 dB | 70 dB Lokale spoorwegen | 55 dB | 65 dB Industrieterreinen | 50 dB(A) (overdag) | 60 dB(A) (overdag) 40 dB (A) (’s nachts) | 50 dB(A) (’s nachts) 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 17 De provincie Gelderland hanteert in hun Actieplan Geluid 2024-202 | 8 als plandrempel 50 dB Lden. De plandrempel geeft aan vanaf welke geluidwaarde geluidmaatregelen worden getroffen. L | den is het gemiddelde geluid over een heel jaar. Bij het berekenen van de Lden-waarde geldt dat het geluid in de avond (19.00-23.00 uur) en de nacht (23.00-07.00 uur) extra zwaar telt. 's Avonds geldt er een toeslag van +5 dB en 's nachts van +10 dB.

50 dB Lden is ook de standaardwaarde die wordt gehanteerd in de Omgevingswet. Bij deze waarde is het geluid volgens de Omgevingswet | aanvaardbaar en is de kans op gezondheidsschade klein. De provincie Gelderland heeft geen specifieke plandrempel voor Lnight. De Lnight-waarde is het gemiddelde geluid over een heel jaar, waarbij alleen het geluid in de nacht (23.00- | 07.00 uur) telt [Provincie Gelderland, 2024a]. In 2018 heeft de WHO (World Health Organization) nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor geluid gepubliceerd: Environmental Noise Guidelines for the European Region (2018). De richtlijn geeft aanbevelingen voor weg-, rail-, vliegverkeer, windturbines en recreatiegeluid en is gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten (tot en met 2014). In Tabel | 4-3 zijn de WHO-advieswaarden weergegeven ten aanzien van weg -, rail- en vliegverkeer. De WHO-advieswaarden zijn zonder aftrek conform art. 110g Wet geluidhinder. Tabel 4-3: WHO-advieswaarden [2018] m.b.t.

jaargemiddelde en nachtelijke blootstelling aan geluid door weg-, rail-, en vliegverkeer [RIVM, 2018a] Bron | Jaargemiddelde | Onderbouwing | Nachtelijke | Onderbouwing blootstelling | blootstelling Wegverkeer | 53 dB Lden | 10% ernstige hinder | 45 dB Lnight | 3% ernstige slaapverstoring Railverkeer | 54 dB Lden | 10% ernstige hinder | 44 dB Lnight | 3% ernstige slaapverstoring Vliegverkeer | 45 dB Lden | 10% ernstige hinder | 40 dB Lnight | 11% ernstige slaapverstoring Wegverkeer De maximale wettelijke grenswaarde voor wegverkeer is 70 | dB op de gevel van een woning | (voor gemeentewegen en spoorwegen). De s | tandaardwaarde | is 53 | dB. In Figuur 4.1 is het wegverkeergeluid (Lden) in de gemeente Aalten weergegeven. Hier is te zien dat de meeste geluidhinder | wordt ondervonden langs de provinciale wegen de | N318, de N313 | en | de N819. | In het dorp | Aalten is er geluidhinder van verschillende wegen, zoals de Bredevoortsestraatweg, de Varsseveldsestraatweg en de Dijkstraat. Van deze wegen binnen de kern zal de meeste hinder worden ervaren, omdat de bevolkingsdichtheid hier hoger is en hier meer gevels van woningen zijn. Langs veel van deze wegen is ook sprake van een overschrijding van de WHO-advieswaarde van | 53 dB Lden.

11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 18 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 19 Figuur 4.1: Geluid van wegverkeer en windturbines (Lden) in de gemeente Aalten in 2021 [RIVM, 2021a en RIVM, 2024a] Naast de jaargemiddelde blootstelling (L den) wordt volgens de WHO -advieswaarden ook getoets t aan de nachtelijke blootstelling (L night). Voor wegverkeer is de advieswaarde 45 dB L night. Figuur 4.2 geeft de nachtelijke blootstelling door wegverkeer geluid in de gemeente Aalten weer. D e WHO-advieswaarden worden langs verschillende wegen overschreden (het geluid op de gevel). Het gaat om de wegen die hierboven al opgesomd zijn.

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 20 Figuur 4.2: Geluid van wegverkeer (Lnight) in de gemeente Aalten in 2021 [RIVM, 2021b] Windturbines Windturbines produceren geluid tot 60 dB . Ze staan in het buitengebied, dus hier zal weinig hinder van worden ondervonden. Railverkeer De wettelijke grenswaarde voor railverkeer is doorgaans 68 dB op de gevel van een woning. Voor hoofdspoorwegen ligt de bovengrens met 70 dB hoger. Het treinverkeer dat door de gemeente loopt zorgt ook voor geluid (zie Figuur 4.3). De spoorlijn voldoet aan de maximaal wettelijke grenswaarde, maar het geluid is hoger dan de standaardwaarde van 55 dB. Dit kan in de kern Aalten voor hinder zorgen, bijvoorbeeld bij woningen langs de Parallelweg, de Brederostraat en de Polstraat.

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 21 Figuur 4.3: Geluidhinder van treinverkeer (Lden) in de gemeente Aalten in 2021 [RIVM, 2021c] Naast de jaargemiddelde blootstelling (L den) zijn er ook WHO-advieswaarden voor de nachtelijke blootstelling (L night). Voor railverkeer is de advieswaarde 44 dB L night. Figuur 4.3 geeft de nachtelijke blootstelling door railverkeer in de gemeente Aalten weer. Ook hier worden de WHO-advieswaarden op dezelfde locaties overschreden. In de praktijk is er ‘s nachts nauwelijks treinverkeer in de gemeente, dus de overlast hiervan zal beperkt zijn.

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 22 Figuur 4.4: Geluid van treinverkeer (Lnight) in de gemeente Aalten in 2021 [RIVM, 2021d] Vliegverkeer In de gemeente Aalten lijkt geen sprake te zijn van een overschrijding van de WHO -advieswaarden voor het geluidniveau van vliegverkeer volgens data van het RIVM. Cumulatie van geluid Het gecumuleerd geluid op de gevel is het geluid van verschillende geluidbronnen tezamen op die gevel. Het gaat hier om het gemiddelde geluidsniveau per jaar van wegverkeer, treinverkeer, vliegtuigen, industrie en windturbines. De berekening van het cumuleren van geluid houdt rekening met verschillen in hinderlijkheid tussen verschillende soorten geluid. In Figuur 4.5 is de cumulatie van geluid (Lden) weergegeven in de gemeente Aalten. Zoals uit bovenstaande paragrafen duidelijk is geworden is er met name langs de hoofdwegen en het spoor sprake van een slechte geluidkwaliteit op de gevel van woningen.

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 23 Figuur 4.5: Cumulatie van geluid (Lden) in de gemeente Aalten in 2020 [RIVM, 2020a] Ervaring van geluidhinder In de Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen van de GGD Noord - en Oost-Gelderland is gevraagd naar de geluidhinder die werd ervaren in de gemeente Aalten in 2022 [GGD Noord- en Oost-Gelderland, 2023]. De resultaten hiervan zijn te zien in onderstaande tabel. Hieruit blijkt dat de grootste bron van ervaren geluidhinder brommers en scooters zijn. Dit wordt gevolgd door wegverkeer <50 km/u en buren. De minste geluidhinder wordt ervaren door windturbines en vliegverkeer. 41% van de respondenten ervaart geluidhinder, waarvan 8% ernstige geluidhinder. De ervaren geluidhinder is sinds 2020 voor veel bronnen iets gedaald. Daarnaast blijkt dat respondenten tussen de 18 en 64 jaar vaker geluidhinder ervaren dan respondenten boven de 65 jaar en dat respondenten met een middel of hoge sociaaleconomische positie (SEP) vaker geluidhinder ervaren, maar respondenten in een lage SEP vaker ernstige geluidhinder.

Tabel 4-4: Ervaren geluidhinder in de gemeente Aalten in 2022 [GGD Noord- en Oost-Gelderland, 2023] 18-64 | 65 jaar | SEP | SEP | Aalten | Aalten Man | Vrouw | jaar | en ouder | laag | middel/ | totaal | totaal hoog | 2022 | 2020 Wegverkeer | 14% | 15% | 14% | 15% | 14% | 15% | 15% | 14% > 50 km/u Wegverkeer | 20% | 19% | 19% | 21% | 19% | 20% | 19% | 20% < 50 km/u Treinverkeer | 4% | 5% | 5% | 3% | 4% | 5% | 5% | 5% Vliegverkeer | 3% | 3% | 3% | 4% | 3% | 3% | 3% | 2% Brommers/ | 22% | 22% | 21% | 25% | 22% | 23% | 22% | 26% scooters Buren | 15% | 22% | 21% | 13% | 20% | 18% | 19% | 19% Bedrijven/ | 5% | 6% | 6% | 4% | 4% | 6% | 5% | 5% industrie Windturbines/ | 2% | 2% | 2% | 1% | 3% | 1% | 2% | 1% windmolens Ervaart matig of ernstige geluidhinder | 40% | 42% | 42% | 38% | 39% | 42% | 41% | 44% van één of meer geluidsbronnen Ervaart ernstige geluidhinder | 8% | 8% | 8% | 8% | 10% | 7% | 8% | 10% van één of meer geluidsbronnen Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, omdat | op meerdere plekken niet voldaan wordt aan de wettelijke maximale grenswaarden en de WHO-advieswaarden voor wegverkeer en railverkeer. Autonome ontwikkeling Provinciaal beleid De provincie Gelderland had een Actieplan Geluid 2018- | 2022 | [Provincie Gelderland, 2018a].

De ambitie van de provincie Gelderland is gericht op het realiseren van een rustige woon- | en leefomgeving waar wegverkeer zo min mogelijk invloed heeft op de gezondheid van inwoners. Met het Actieplan Geluid wilde de gemeente de geluidssituatie rond de provinciale wegen verbeteren. Het Actieplan beschrijft maatregelen die de gemeente wil treffen. De prioriteit lag bij het aanpakken van hoge geluidsbelastingen | (geluidniveau van 63 dB of hoger) bij woningen langs provinciale wegen. Een van de maatregelen is het toepassen van geluidreducerend asfalt. Dit is in de periode 2018 -2023 op 42 trajecten gelegd, met een totale lengte van bijna 38 kilometer. Ook is op aan aantal wegvakken de maximumsnelheid | verlaagd. De effecten hiervan zijn nog niet te zien op Figuur 4.1, Figuur 4.2 en Figuur 4.5, omdat deze uit 2020 komen. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 24 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 25 De provincie Gelderland is op dit moment bezig met een Actieplan Geluid 2024-2028 [Provincie Gelderland, 2024a]. Deze lag in mei en een deel van juni 2024 ter inzage en is dus nog niet vastgesteld. Hierin staat aangegeven dat in 2024 het projectbesluit wordt vastgesteld waarmee de geluidproductieplafonds als omgevingswaarden worden vastgelegd. Er staan voor nu geen projecten op de planning die de geluidshinder in de gemeente Aalten verminderen.

Verder werkt de provincie aan: o Het onderzoeken van de mogelijkheid om geluidregels in de aanbesteding van concessies mee te nemen. o Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt aan een nieuwe indeling van het luchtruim boven Nederland. Dit proces is nog niet afgerond. De provincie blijft vragen om op een transparante en navolgbare wijze inzichtelijk te maken wat de te verwachten effecten van deze nieuwe indeling zijn op de woon- en leefomgeving en natuur. Regionaal en gemeentelijk beleid Bij het wijzigen van de Wet geluidhinder in 2007 heeft de regio Achterhoek gezamenlijk een geluidbeleid vastgesteld. Dit geluidbeleid heeft een gebiedsgerichte benadering, waarbij het beschermen van de kwaliteit van de leefomgeving en het ruimtelijk differentiëren van deze kwaliteit binnen het grondgebied van de gemeente voorop staat. In het beleid staan verschillende gebiedstypen gedefinieerd (zie Figuur 4.6) en de akoestische typeringen die hierbij horen (streef- en grenswaarden geluidsbelasting) (zie Figuur 4.7 tot Figuur 4.9). Figuur 4.6: Gebiedstyperingenkaart gemeente Aalten [Gemeente Aalten, 2007]

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 26 Figuur 4.7: Akoestische typeringenkaart voor industrie in de gemeente Aalten [Gemeente Aalten, 2007] Figuur 4.8: Akoestische typeringenkaart voor wegverkeer in de gemeente Aalten [Gemeente Aalten, 2007]

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 27 Figuur 4.9: Akoestische typeringenkaart voor railverkeer in de gemeente Aalten [Gemeente Aalten, 2007] Ook is er een analyse gedaan van de akoestische knelpunten die voorkomen. In de gemeente Aalten gaat het om: • Drukke wegen langs/door stille gebieden; • Een groot gezoneerd industrieterrein in de nabijheid van een woonwijk; • Solitaire grote lawaaimakers in stille buitengebieden: grotere bedrijven; • Hinder t.g.v. evenementen en horeca; • Sporadisch voorkomende activiteiten (lossen vee in de nacht, lossen voer, ‘s nachts uitrijden vrachtwagens, e.d.), en; • Geluid van particulieren (burenlawaai). De gemeente heeft daarnaast onderzoek gedaan naar de afwaardering van wegen van 50 km/uur naar 30 km/uur. Er is onderzocht welke wegen in de vijf kernen omlaag kunnen van 50 naar 30 km/uur. Dit is positief voor de verkeer sveiligheid maar kan ook positieve gevolgen hebben voor geluid door wegverkeer. Het basisprincipe is dat alleen wegen 50 kunnen blijven als zij een aanwijsbare stroomfunctie hebben en wegen waar fietsers fysiek gescheiden zijn van het gemotoriseerd verkeer. Alle andere wegen gaan terug naar 30 km/uur. Daarbij is nog wel onderscheid tussen gebiedsontsluitingswegen (GOW), die ook een stroomfunctie hebben, en erftoegangswegen (ETW), met enkel een verblijfsfunctie.

Het onderzoek 50 -30 is vastgesteld door de gemeenteraad met de aanwijzing van de wegen die in de toekomst afgewaardeerd gaan worden. In het lokale beleid is een procedure ontwikkeld die gevolgd wordt bij het vaststellen van een hogere geluidswaarde. Hiermee wordt bepaald onder welke omstandigheden ontheffing van de grenswaarde mogelijk is. Een hogere waarde mag alleen worden vastgesteld indien een doeltreffende bestrijding van de geluidbelasting op de gevel van de geluidgevoelige bestemming niet mogelijk of niet wenselijk is. Het betreft dan bezwaren van stedenbouwkundige aard, landschappelijke aard of financiële aard.

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 28 Doorkijk 2040 Bij een verwacht toenemend bevolkingsaantal na 2030 wordt de potentiële groep ernstig gehinderden door geluid groter. Kwaliteitsniveau rood lijkt ook na 2030 aannemelijk. In hoeverre de trend wijzigt is afhankelijk van ontwikkelingen in geluidreducerende technieken bij bijvoorbeeld motorvoertuigen en van de mate waarin de gemeente Aalten na 2030 maatregelen treft om de geluiddeken te reduceren, zoals de afwaardering van wegen van 50 km/uur naar 30 km/uur. Doorkijk naar deelgebieden De meeste ernstige geluidhinder van wegen onder de 50 km/uur wordt ervaren in de deelgebieden Aalten en Bredevoort (zie onderstaande figuren) [ RIVM, 2020b]. Ernstige geluidhinder van wegen boven de 50 km/uur wordt voornamelijk ervaren in de buitengebieden. De meeste ernstige geluidhinder van buren wordt ervaren in de deelgebieden Aalten, Dinxperlo en De Heurne. De meeste ernstige overlast door railverkeer wordt ervaren in het deelgebied Aalten. Figuur 4.10: Ernstige geluidhinder (Lden) van wegverkeer <50 km/uur per deelgebied in de gemeente Aalten in 2020 [RIVM, 2020b] Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, met een verbetering ten opzichte van de huidige situatie.

Dit omdat de gemeente Aalten beleid heeft op het gebied van geluidhinder , maar de provinciale plannen geen effecten hebben in de gemeente Aalten. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 29 Figuur 4.11:Ernstige geluidhinder (Lden) wegverkeer > 50km/uur per deelgebied in de gemeente Aalten in 2020 [RIVM, 2020b] Figuur 4.12: Ernstige geluidhinder (Lden) door buren per deelgebied in de gemeente Aalten in 2020 [RIVM, 2020b]

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 30 Figuur 4.13: Ernstige geluidhinder (Lden) van treinverkeer per deelgebied in de gemeente Aalten in 2020 [RIVM, 2020b]

4.2 | Luchtkwaliteit Indicatoren en kwaliteitsniveaus Luchtkwaliteit Kwantitatief Status gebruikte | • | Fijnstof PM10 informatie | • | Fijnstof PM2.5 • | Stikstofdioxide NO2 Op basis van luchtkwaliteitskaarten [RIVM, 2022] Beschikbare | Wettelijke grenswaarden (Wet Milieubeheer) en WHO-advieswaarden (PM | 10, PM 2.5 en NO2) referentiewaarden Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | De concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2) zijn in de hele gemeente onder de wettelijke grenswaarden en WHO-advieswaarden Oranje | De concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2) zijn in de hele gemeente onder de wettelijke grenswaarden, maar boven de WHO-advieswaarden Rood | De concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2) overschrijden de wettelijke grenswaarden Huidige situatie De afgelopen decennia is de lucht in Nederland een stuk schoner geworden en voldoet nu vrijwel overal aan de Europese normen. Het huidige beleid is gericht op het halen van wettelijke grenswaarden. Hoewel de luchtkwaliteit grotendeels aan de normen voldoet, veroorzaakt luchtverontreiniging nog steeds aanzienlijke gezondheidsschade. Fijnstof in de lucht leidt in Nederland tot een levensduurverkorting van naar schatting twaalf maanden.

Volgens de Gezondheidsraad leiden concentraties fijnstof, stikstofdioxide en ozon in de lucht naar schatting tot 12.000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar [Gezondheidsraad, 2018]. Naast wettelijke grenswaarden zijn er ook de WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit. Deze waarden liggen lager dan de wettelijke grenswaarden en zijn gericht op het creëren van een gezonde leefomgeving. Eind 2021 zijn de WHO-advieswaarden bijgesteld. De waarden zijn fors lager geworden ten opzichte van de advieswaarden uit 2005. In Tabel | 4-5 zijn de wettelijke grenswaarden en de WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit weergegeven. Tabel 4-5: Grenswaarden en WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit Stof | Soort norm | Wettelijke grenswaarden | WHO-advieswaarden Fijnstof PM10 | Jaargemiddelde | 40 µg/m3 | 15 µg/m3 Fijnstof PM2,5 | Jaargemiddelde | 25 µg/m3 | 5 µg/m3 Stikstofdioxide NO2 | Jaargemiddelde | 40 µg/m3 | 10 µg/m3 Fijnstof (PM10 en PM2,5) In Figuur 4.14 zijn de concentraties fijnstof (PM10) in 2022 | weergegeven. De hoogste concentraties fijnstof PM10 (tot 18 µg/m3) bevinden | zich rond N318 en rond Aalten, IJzerlo en Dinxperlo. In | Figuur 4.15 | zijn de concentraties fijnstof (PM2.5) in 2022 weergegeven. De hoogste | concentraties PM2.5 bevinden zich, net als bij fijnstof (PM10) rond N318 en rond Aalten en Dinxperlo.

Binnen de gemeente is sprake van een concentratie | (PM2,5) tussen 8 en 10 µg/m3. De concentraties PM10 en PM2,5 blijven onder de wettelijke grenswaarden, maar liggen in de hele gemeente boven de WHO-advieswaarden. De bronnen van fijnstof liggen voor een groot deel buiten de gemeentegrenzen. Hierdoor is het moeilijk voor de gemeente Aalten om maatregelen te nemen tegen | luchtvervuiling door fijnstof. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 31 Figuur 4.14: Concentraties fijnstof (PM | 10) voor de gemeente Aalten in 2022 [RIVM, 2022] Figuur 4.15: Concentraties fijnstof (PM | 2,5) voor de gemeente Aalten in 2022 [RIVM, 2022] 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 32 Stikstofdioxide (NO2) Naast fijnstof is stikstofdioxide (NO2) van invloed op de volksgezondheid. In Figuur | 4.16 | zijn de NO2 concentraties weergeven. De hoogste concentraties stikstofdioxide zijn gemeten langs de N318 en de N313. De gemeten concentraties lopen hier op tot 16 -20 µg/m3. De concentraties NO2 blijven onder de wettelijke grenswaarden, maar liggen voornamelijk boven de WHO-advieswaarden. Bij De Haart liggen de NO2 concentraties onder de 10 µg/m | 3. Ook voor NO2 geldt dat de bronnen zich voornamelijk buiten de gemeente Aalten bevinden, waardoor het moeilijk is voor de gemeente om maatregelen te nemen.

Figuur 4.16: Concentraties stikstofdioxide (NO | 2) voor de gemeente Aalten in 2022 [RIVM, 2022] Houtstook Houtstook en het gevolg daarvan (houtrook) is een aandachtspunt in de gemeente Aalten, met name in de bebouwde kom. Houtrook is per definitie ongezond en komt vrij bij houtkachels, barbecues en sfeervuurtjes. De gemeente Aalten is aangesloten op het Schone Lucht Akkoord (SLA) waaraan gewerkt wordt aan het verminderen van houtstook. Daarnaast is er de ‘stookwijzer’ en ‘stookalert’. De stookwijzer geeft de burger advies over ‘schoon’ stoken en wanneer er beter niet kan worden gestookt. Het stookalert is een weersafhankelijk stookadvies. Er is geen dwingende wetgeving voor houtstook anders dan wettelijke normen voor bijvoorbeeld fijnstof. Overlast door houtstook is moeilijk objectief vast te stellen. Houtstook door houtkachels gebruikt voor de verwarming van woningen is vrij populair in de gemeente Aalten. Volgens de klimaatmonitor wordt er jaarlijks 51 TeraJoule (TJ) aan hout verstookt in houtkachels in de gebouwde omgeving. Voor aardgas is dat 485 TJ en elektrische verwarming 118 TJ. Het aandeel houtkachels voor verwarming van de gebouwde | omgeving in Aalten is daarmee 12,4%. De opgewekte energie met behulp van houtkachels voor de verwarming van woningen | in de gemeente Aalten | is sinds 2015 gedaald van 54 TJ naar 51TJ [Klimaatmonitor, 2022a | ].

11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 33 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 34 Autonome ontwikkeling Algemene trends De kwaliteit van de lucht is grotendeels afhankelijk van landelijke en internationale ontwikkelingen op het gebied van wetgeving en technologische ontwikkelingen. Ontwikkelingen met betrekking tot een veranderd klimaat hebben invloed op de luchtkwaliteit. Extreme weeromstandigheden kunnen leiden tot pieken in de verslechtering van luchtkwaliteit. Klimaatmaatregelen kunnen daarentegen een positief effect hebben op de luchtkwaliteit, maar het is onzeker hoe groot die effecten zijn. Het gebruik van andere vormen van mobiliteit (bijvoorbeeld elektrisch vervoer) een positief effect hebben. Door onder andere de verwachte toenemende bevolkingsdichtheid, voortgaande verstedelijking en groei van het verkeer zullen naar verwachting meer mensen worden blootgesteld aan een relatief hogere concentratie van luchtverontreiniging [RIVM, 2023a]. Provinciaal en gemeentelijk beleid De overheid heeft het Schone Lucht Akkoord (SLA) opgesteld met het doel de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te beperken ten opzichte van de huidige situatie [Rijksoverheid, 2020]. De gemeente Aalten heeft het SLA ondertekend, net als de provincie Gelderland.

De Provincie Gelderland heeft een uitvoeringsagenda ‘Gezonde Leefomgeving’ opgesteld, waar schone lucht een onderdeel van is [Provincie Gelderland, 2024 b]. De Provincie ondersteunt gemeenten bij het schoner maken van de lucht . Het is onduidelijk hoe de gemeente Aalten hier mee omgaat. De gemeente Aalten voldoet aan alle wettelijke waarden voor luchtkwaliteit. Op fijnstof is er een lichte overschrijding van de WHO-advieswaarden, maar de bronnen van deze luchtverontreiniging liggen vrijwel geheel buiten de gemeente Aalten. De gemeente Aalten kan deze bronnen niet ‘aanpakken’ met beleid voor haar eigen grondgebied. Het ondersteunen van het SLA heeft daarom vooral een symbolische waarde. De gemeente volgt wel de SLA-aanpak houtrook. Doorkijk 2040 Het is aannemelijk dat technologische ontwikkelingen met betrekking tot onder andere schone mobiliteit ook na 2030 doorzetten. De verwachting is dat door technologische ontwikkelingen en beleid op verschillende niveaus zal leiden tot een verdere verbetering van de luchtkwaliteit tot 2040. Doorkijk naar deelgebieden In de deelgebieden Aalten en Dinxperlo is er een hogere concentratie fijnstof (PM10 en PM2,5) dan in de rest van de gemeente. Voor NO2 is er niet voor een specifiek deelgebied een piek te zien. Rond De Haart is de concentratie NO2 juist lager dan de rest van de gemeente.

Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, omdat de concentraties fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2) onder de wettelijke grenswaarden liggen, maar bijna overal boven de WHO-advieswaarden uitkomen. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, gelijk aan de huidige situatie. Dit omdat de gemeente Aalten het SLA heeft ondertekend, maar de bronnen die zorgen voor hogere concentraties fijnstof niet kan aanpakken, omdat die buiten de gemeente liggen. 4.3 | Geur Indicatoren en kwaliteitsniveaus Geur Kwantitatief Status gebruikte | • | Geurcontouren bedrijven informatie | • | Geur veehouderijen • | Ervaren geurhinder Beschikbare | Geurcontouren bedrijven getoetst aan de GGD-richtlijnen en percentage inwoners dat geurhinder referentiewaarden | ervaart Schaallat kwaliteitsniveaus Er is zowel in de bebouwde kom als het buitengebied sprake van een goede geursituatie bij Groen | geurgevoelige objecten (volgens de GGD-normen) en minder dan 15% van de inwoners ervaart geurhinder. In de bebouwde kom en in het buitengebied is op een aantal plekken sprake van een afweegbare of Oranje | slechte geursituatie bij geurgevoelige objecten en tussen de 15% en 30% van de inwoners ervaart geurhinder.

Rood | In de bebouwde kom en in het buitengebied is op een veel plekken sprake van een afweegbare of slechte geursituatie bij geurgevoelige objecten en meer dan 30% van de inwoners ervaart geurhinder. Huidige situatie Geurcontouren bedrijven De provincie Gelderland hanteert de beleidsregel geur voor milieubelastende activiteiten niet-veehouderijen Gelderland 2024 | (zie Tabel 4-6). Voor bestaande bronnen geldt dat het aanvaardbaar geurhinderniveau de richtwaarde | is of zoveel lager als met toepassing van de beste beschikbare technieken haalbaar is. Voor nieuwe bronnen is dit op de streefwaarde, of zoveel lager als met toepassing van de beste beschikbare technieken haalbaar is. De hinderlijkheidsklasse van een geur wordt bepaald door: • | De actueel gemeten hedonische waarde; • | Resultaten van ter plaatse uitgevoerde hedonische metingen in het verleden; • | Eerdere beoordelingen van vergelijkbare processen binnen de inrichting of elders, en; • | Ontvangen hindersignalen over de geuremissie van de inrichting.

Tabel 4-6: Normen aanvaardbaar geurhinderniveau in de provincie Gelderland [Provincie Gelderland, 2024c] Categorie A (wonen) | Categorie B (werken) | Categorie C (overige) Aard van de geur Zeer hinderlijk | 0,05 | 0,15 | 0,5 | 0,15 | 0,5 | 1,5 | 0,5 | 1,5 | 5 Hinderlijk | 0,15 | 0,5 | 1,5 | 0,5 | 1,5 | 5 | 1,5 | 5 | 15 Minder hinderlijk | 0,5 | 1,5 | 5 | 1,5 | 5 | 15 | 5 | 15 | 50 Minst hinderlijk | 1,5 | 5 | 15 | 5 | 15 | 50 | 15 | 50 | 150 In de gemeente Aalten liggen geen bedrijven met een geurcontour [Provincie Gelderland, 2019]. Geurhinder veehouderijen Geurhinder kan optreden door langdurige blootstelling aan een geur of (kortdurende) blootstelling aan onaangename geuren. In de gemeente Aalten bevindt | zich een aantal veehouderijen. Veehouderijen zijn mogelijke bronnen voor geurhinder en daarom gelden voor veehouderijen regels met betrekking tot aan te houden afstanden tot voor geurhinder gevoelige objecten zoals woningen. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 35 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 36 De GGD heeft voor geur van veehouderijen advieswaarden opgesteld. Bij woonfuncties acht de GGD meer dan 12% geurhinder onacceptabel (dit komt overeen met maximaal 2 OU/m3 in de woonkern). Bij gemengde functies (wonen en werken) zijn hogere geurhinderpercentages denkbaar.

Hoger dan 20% geurhinder vindt de GGD onacceptabel (dit komt overeen met maximaal 10 OU/m3 in het buitengebied). Tabel 4-7: GGD-beoordeling geur van veehouderijen [RIVM, 2022a] Percentage geurgehinderden Geurbelasting (OU/m3) Voorgrond Achtergrond 12% (woonfuncties) 2 5 20% (buitengebied) 5 10 In Figuur 4.17 is de geurkaart van Aalten weergegeven. In de kaart is te zien waar de veehouderijen liggen, maar het is niet bekend of deze veehouderijen tot geurhinder leiden. De meeste veehouderijen liggen in het buitengebied, maar enkele veehouderijen liggen bij dichter bevolkte gebieden. Figuur 4.17: Actieve veehouderijen in de gemeente Aalten in 2024 [KRD, 2024] Ervaring van geurhinder In de Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen van de GGD Noord - en Oost-Gelderland is gevraagd naar de geurhinder die werd ervaren in de gemeente Aalten in 2022 [GGD Noord - en Oost-Gelderland, 2023]. De resultaten hiervan zijn te zien in Tabel 4-8. Hieruit blijkt dat de grootste bron van ervaren geurhinder de openhaard is. Dit wordt gevolgd door barbecues. De minste geurhinder wordt ervaren door bedrijven en industrie en vliegverkeer. Van de respondenten ervaart 27% geurhinder, waarvan 6% ernstige geurhinder.

De ervaren geurhinder is sinds 2020 voor | enkele | bronnen iets gedaald. De rest is gelijk gebleven of zelfs iets gestegen (vliegverkeer en andere bedrijven, industrie). Daarnaast blijkt dat respondenten boven de 65 jaar vaker geurhinder ervaren dan respondenten tussen de 18 en 64 jaar en dat respondenten met een middel of hoge sociaaleconomische positie (SEP) vaker geurhinder ervaren | dan respondenten in een lage SEP. Tabel 4-8: Ervaren geurhinder in de gemeente Aalten in 2022 [GGD Noord- en Oost-Gelderland, 2023] 18-64 | 65 jaar | SEP | SEP | Aalten | Aalten Man | Vrouw | jaar | en ouder | laag | middel/ | totaal | totaal hoog | 2022 | 2020 Riolering, | 4% | 8% | 6% | 5% | 10% | 4% | 6% | 6% zuivering Open haard, | 15% | 15% | 13% | 19% | 14% | 15% | 15% | 17% allesbrander Landbouw- en veeteelt | 9% | 9% | 9% | 9% | 7% | 10% | 9% | 9% activiteiten Andere bedrijven, | 2% | 4% | 3% | 2% | 6% | 2% | 3% | 2% industrie Vliegverkeer | 2% | 3% | 2% | 3% | 4% | 2% | 3% | 1% BBQ, vuurkorf, | 10% | 13% | 11% | 14% | 12% | 12% | 12% | 15% terrashaard Ervaart matig of ernstige geurhinder van | 26% | 27% | 26% | 30% | 26% | 27% | 27% | 29% één of meer geluidsbronnen Ervaart ernstige geurhinder van | 6% | 7% | 6% | 8% | 6% | 7% | 6% | 7% één of meer geluidsbronnen Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, omdat in het buitengebied op een aantal plekken

sprake is van een afweegbare of slechte geursituatie bij geurgevoelige objecten en tussen de 15% en 30% van de inwoners geurhinder ervaart. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 37 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 38 Autonome ontwikkeling Provinciaal beleid Naast het hanteren van geur contouren heeft de provincie Gel derland de ‘beleidsregel geur voor milieubelastende activiteiten niet -veehouderijen Gelderland 2024’, vooral gericht op beleid en niet op maatregelen om de geurhinder te verminderen [Provincie Gelderland, 2024g]. Gemeentelijk beleid De gemeente Aalten heeft een Verordening geurhinder en veehouderij [Gemeente Aalten, 2009a]. Dat is een aanpassing van geurnormen en afstanden uit de Wet geurhinder en veehouderij (nu de Omgevingswet).

De verordening voor de gemeente Aalten stelt de volgende normen voor de maximale geurbelasting: • Een waarde van 6 ouE/m3 voor de zoekgebieden voor woningbouw; • Een waarde van 14 ouE/m3 voor de zoekgebieden voor bedrijfsterreinen voor zover het bebouwde kom betreft; De verordening stelt de volgende andere afstanden: • Een vaste afstand van 50 meter binnen de bebouwde kom voor zover dit betrekking heeft op bedrijven met maximaal 56 stuks dieren waarvoor vaste afstanden gelden; • Een vaste afstand van 25 meter binnen het buitengebied voor zover dit betrekking heeft op bedrijven met maximaal 168 stuks dieren waarvoor vaste afstanden gelden; • Een vaste afstand van 25 meter tussen veehouderijen waar dieren worden gehouden waarvoor vaste afstanden gelden en een geurgevoelig object in het buitengebied dat deel uitmaakt van een andere veehouderij of dat op of na 19 maart 2000 heeft opgehouden deel uit te maken van een andere veehouderij. De normstelling en vaste afstanden zijn onderbouwd in de Gebiedsvisie geurhinder en veehouderij [Gemeente Aalten, 2009b]. Voor beoordeling van geurhinder van niet agrarische bedrijven wordt gebruik gemaakt van het provinciale geurbeleid. Op dit moment werkt de gemeente aan het actualiseren van het stookontheffingenbeleid.

Het stookontheffingenbeleid heeft geen betrekking op houtkachels, BBQ en sfeervuur, maar gaat wel over her verbranden van (groen) afval in het buitengebied. Doorkijk 2040 Of er na 2030 sprake is van een vermindering van geurhinder is primair afhankelijk van het dan vigerende beleid. Doorkijk naar deelgebieden Het is niet bekend hoe geurhinder verdeeld is binnen de gemeente. In de gemeente zijn veehouderijen aanwezig, dus het is aannemelijk dat er geurhinder is in het buitengebied. Omdat de meeste geurhinder wordt ervaren van open haard en de BBQ, is het aannemelijk dat er ook geurhinder wordt ervaren in de dorpen. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, met een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat de gemeente Aalten in haar beleid strengere normen stelt voor de maximale geurbelasting. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 39 5 Veiligheid Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling voor het thema ‘veiligheid’.

Tabel 5-1: Samenvatting van de kwaliteitsniveaus van de huidige situatie en autonome ontwikkeling binnen het thema ‘veiligheid’ Beoordelingsaspect Huidige situatie Autonome ontwikkeling Omgevingsveiligheid ↗ Sociale veiligheid ↗ Verkeersveiligheid ↗ 5.1 Omgevingsveiligheid Indicatoren en kwaliteitsniveaus Omgevingsveiligheid Status gebruikte informatie Kwantitatief • Aantal kwetsbare objecten binnen plaatsgebonden risicocontour [Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2024] • Hoeveelheid bebouwing binnen brand- en explosieaandachtsgebied [Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2024] Beschikbare referentiewaarden Aanwezigheid van kwetsbare gebouwen binnen 10-6 per jaar PR-contour conform Bkl en aanwezigheid brand- en explosieaandachtsgebied conform Bkl Schaallat kwaliteitsniveaus Groen Er zijn geen kwetsbare gebouwen aanwezig binnen een 10-6 per jaar PR-contour en er is sprake van een beperkt aandeel bebouwing binnen een brand- en explosieaandachtsgebied Oranje Er zijn één of meer kwetsbare gebouwen aanwezig binnen een 10-6 per jaar PR-contour of er is wel sprake van een redelijk aandeel bebouwing binnen brand- en explosieaandachtsgebied Rood Er zijn één of meer kwetsbare gebouwen aanwezig binnen een 10-6 per jaar PR-contour en er is sprake van een redelijk aandeel bebouwing binnen brand- en explosieaandachtsgebied Omgevingsveiligheid ( eerder bekend onder de naam

externe veiligheid) betreft de beschouwing en afweging van de risico’s voor de leefomgeving ten gevolge van een ongeval bij de opslag, het transport en de productie van gevaarlijke stoffen waarbij dodelijke slachtoffers kunnen vallen. Risicobronnen in het kader van omgevingsveiligheid zijn onder andere autosnelwegen, spoorlijnen, vaarwegen en buisleidingen voor het transport van gevaarlijke stoffen. Ook bedrijven die grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen gebruiken/ produceren vallen onder omgevingsveiligheid. In het omgevingsveiligheidsbeleid staat de beperking van mogelijke effecten van gevaarlijke activiteiten voor de omgeving centraal. Tot de komst van de Omgevingswet best ond het wettelijk kader uit verschillende besluiten en regelingen. De belangrijkste waren het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt) en het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb). Daarnaast waren er voor verschillende activiteiten veiligheidsafstanden vastgelegd in het Activiteitenbesluit milieubeheer. Onder de Omgevingswet is het externe veiligheidsbeleid gemoderniseerd en wordt nu gesproken van omgevingsveiligheidsbeleid. Het omgevingsveiligheidsbeleid is verankerd in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

De essentie van het beleid verandert: daar waar onder de oude wetgeving het groepsrisico en het plaatsgebonden risico (PR) centraal stonden, wordt er onder de Omgevingswet uitgegaan van aandachtsgebieden en voorschriftengebieden, in plaats van het 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 40 groepsrisico. Ook zijn een aantal termen gewijzigd en is een deel van het beleid anders ingericht. Dit laatste heeft gevolgen bij ruimtelijke planvorming zoals de invulling van de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Aandachts- en voorschriftengebieden Bij omgevingsveiligheid wordt gesproken over aandachtsgebieden. Aandachtsgebieden zijn gebieden rond infrastructuur (met transport van gevaarlijke stoffen) of een activiteit (met gevaarlijke stoffen) waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen onvoldoende beschermd zijn tegen de gevaren die in de omgeving kunnen optreden. Dat betekent dat zich, bij een ongeval, nog levensbedreigende gevolgen voor personen in gebouwen kunnen voordoen. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen drie soorten gevaren voor de omgeving: • Warmtestraling (brand); • Overdruk (explosie), en; • Concentratie giftige stoffen in de lucht (gifwolk). Het bepalen van een aandachtsgebied maakt direct zichtbaar welke gevaren in een gebied kunnen optreden.

Hierdoor vormt het aandachtsgebied een instrument voor bedrijf, bestuurder en burger om het gesprek over veiligheid en bescherming te starten. De gemeente moet in het omgevingsplan binnen deze aandachtsgebieden rekening houden met het groepsrisico. Deze wordt getoetst aan hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving. Binnen een aandachtgebied zijn kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen toegestaan mits dit goed onderbouwd is (bijvoorbeeld omdat er effect - of kansreducerende maatregelen zijn getroffen). Voor maatregelen ten aanzien van de gevaren van brand en explosie kan de gemeente dat doen door voorschriftengebieden aan te wijzen. Voor nieuwe en bestaande zeer kwetsbare gebouwen is het aanwijzen van een voorschriftengebied verplicht. Huidige situatie Figuur 5.1 geeft de milieubelastende activiteiten met een extern veiligheidsrisico binnen de gemeente Aalten weer. Uit dit figuur kan afgeleid worden dat er meerdere risicobronnen aanwezig zijn. Zo zijn er meerdere locaties waar een tank met brandstof of gas aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met de aanwezigheid van een tankstation of een camping met een gastank. Activiteiten met gevaarlijke stoffen hebben een plaatsgebonden risico (PR). Dit is de kans per jaar dat een persoon, die altijd aanwezig is op die plaats, overlijdt door een ongeval met een gevaarlijke stof.

De meeste milieubelastende activiteiten met een extern veiligheidsrisico hebben een PR van 10-6 (één op de miljoen per jaar). Ook geldt voor de meeste milieubelastende activiteiten een aandachtsgebied voor explosie- en/of brandgevaar.

11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 41 Figuur 5.1: Omgevingsveiligheid in de gemeente Aalten in 2024 [Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2024] Langs de dorpen Aalten en Dinxperlo lopen buisleidingen (zie Figuur 5.2 en Figuur 5.3, respectievelijk). Verschillende aardgasstations zijn hiermee verbonden. Voor de buisleidingen geldt een PR van 10-8 (één op de 100 miljoen per jaar) en een aandachtsgebied voor brandgevaar. Omdat de buisleidingen deels door de dorpen lopen, zijn er woningen die binnen het aandachtsgebied voor brandgevaar vallen. Dit speelt met name bij Dinxperlo. Bij de aardgasstations in Aalten en Dinxperlo geldt een PR van 10 -6 en een aandachtsgebied voor brandgevaar. Er liggen geen woningen in deze zones. Aan het einde van de buisleiding bij Aalten zitten twee tankstations en een aardgasstation, waardoor hier meerdere aandachtsgebieden en PR’s overlappen. Daarnaast is er een olieproductenfabriek in Aalten, langs de Eerste Broekdijk, die een PR van 10-6 heeft. Er liggen geen woningen in deze zones. In het zuiden van Dinxperlo ligt een bedrijventerrein waar bedrijven liggen die een PR van 10 -6 hebben. Daarnaast hebben twee bedrijven een aandachtsgebied voor explosie- en/of brandgevaar. Het gaat hier om een tankstation en een lasbedrijf. Er liggen geen woningen in deze zones.

Figuur 5.2: | Omgevingsveiligheid in het dorpAalten in 2024 [Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2024] Figuur 5.3: | Omgevingsveiligheid in het dorp | Dinxperloin 2024 [Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2024] 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 42 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 43 Autonome ontwikkeling Regionaal beleid De gemeente Aalten heeft samen met de gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk een Gemeentelijke Beleidsvisie Externe Veilighei d [Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk, 2016]. De drie pijlers van de beleidsvisie zijn: • Veilig wonen Voor de gemeenten binnen het werkgebied van de Omgevingsdienst Achterhoek is het belangrijk, dat de mensen veilig wonen en risicobronnen niet in de woonomgeving aanwezig zijn. Er wordt gestreefd naar een zo veilig mogelijke leefomgeving. • Ruimte voor ontwikkeling De zeven deelnemende gemeenten willen naast een aanvaardbaar veiligheidsniveau ook ruimte hebben voor economische ontwikkelingen. Veiligheid mag in die zin geen stilstand betekenen. • Verantwoorde keuzes Er bestaat een spanningsveld tussen veilig wonen en ruimte voor ontwikkeling. Het gaat er dus om een goede balans te vinden tussen veiligheid en ontwikkeling. Hier staat de vraag “Welk risico is acceptabel?” centraal.

Een risicoloze samenleving bestaat niet. Op sommige locaties wordt wat meer inspanning gevraagd, terwijl op andere locaties minder maatregelen nodig zijn om het risico aanvaardbaar te maken. De algemene veiligheidsambitie is: veilig wonen en ruimte voor economische ontwikkeling. Voor de werkvorm is gekozen voor een mengvorm van een gebiedsgericht e (bepaalde ontwikkelingen afhankelijk van gebiedstype uitsluiten of toestaan) en brongerichte (bepaalde ontwikkelingen onafhankelijk van gebiedstype uitsluiten of toestaan) benadering. Voor alle gebiedstypen geldt dat: • Bestaande situaties worden geaccepteerd; • Nieuwe objecten met minder zelfredzame personen worden niet toegestaan binnen de 100% letaliteitcontour. Dit is een meer brongerichte insteek, omdat het qua risico’s en maatschappelijke ontwrichting weinig verschil maakt waar een dergelijk object ligt; • Toename groepsrisico (GR) buiten de 100% letaliteitcontour door nieuwe (beperkt) kwetsbare objecten toestaan (uiteraard pas na verantwoording groepsrisico, voor zover sprake is van ligging binnen invloedsgebied). Het transport van gevaarlijke stoffen gebeurt conform de wetgeving bij voorkeur via aangewezen rijkswegen en provinciale wegen. Transport van gevaarlijke stoffen via gemeentelijke wegen blijft in het geval van bestemmingsverkeer mogelijk.

Een gemeentelijke routering voor het transport van gevaarlijke stoffen wordt niet noodzakelijk geacht. Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘ oranje’, omdat er sprake is van een redelijk aandeel bebouwing binnen een brand- en explosieaandachtsgebied. Er zijn geen kwetsbare gebouwen aanwezig binnen een 10-6 per jaar PR-contour. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, met een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat de gemeente Aalten een gemeentelijke beleidsvisie heeft op het gebied van omgevingsveiligheid. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 44 Doorkijk 2040 Voor omgevingsveiligheid is het aannemelijk dat de geschetste trend in 2030 zich voortzet richting 2040. Of het kwaliteitsniveau nog verbetert van ‘rood naar ‘oranje’ of ‘groen’ is afhankelijk van ontwikkelingen in wet- en regelgeving en de exacte beleidsinvulling na 2030. Doorkijk naar deelgebieden In de kernen Aalten en Dinxperlo zijn er meer mensen die binnen een brand- en explosieaandachtsgebied wonen. In het buitengebied zijn er lokaal plekken met een brand- en explosieaandachtsgebied of een PR van 10-6, maar hier is weinig bebouwing in de buurt.

5.2 | Sociale veiligheid Indicatoren en kwaliteitsniveaus Sociale veiligheid Kwantitatief Status gebruikte | • | Sociale veiligheidsindex [Veiligheidsmonitor, 2021]: informatie | o | Onveiligheidsgevoelens o | Onveiligheidsperceptie o | Vermijdingsgedrag Beschikbare | Benchmarking index sociale veiligheid (onveiligheidsgevoelens, onveiligheidsperceptie, referentiewaarden | vermijdingsgedrag) en beleving sociale onveiligheid ten opzichte van de provincie Gelderland. Schaallat kwaliteitsniveaus De sociale veiligheidsindex ligt voor alle categorieën (onveiligheidsgevoelens, onveiligheidsperceptie, Groen | vermijdingsgedrag) lager dan het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, het gemiddelde van de provincie Gelderland en het gemiddelde van Nederland. De sociale veiligheidsindex ligt voor één of meerdere categorieën (onveiligheidsgevoelens, Oranje | onveiligheidsperceptie, vermijdingsgedrag) hoger dan of gelijk aan het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, het gemiddelde van de provincie Gelderland en het gemiddelde van Nederland. De sociale veiligheidsindex ligt voor alle categorieën (onveiligheidsgevoelens, onveiligheidsperceptie, Rood | vermijdingsgedrag) hoger dan of gelijk het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, het gemiddelde van de provincie Gelderland en het gemiddelde van Nederland.

Huidige situatie Om de sociale veiligheid te beoordelen, wordt gekeken naar de onveiligheidsgevoelens, de onveiligheidsperceptie en vermijdingsgedrag. Samen vormen deze drie indicatoren de onveiligheidsbeleving. De waarde van de indicatoren is gebaseerd op stellingen uit de Veiligheidsmonitor. De indicatoren zijn gepresenteerd als een index. Dit betekent dat het alleen het verschil laat zien ten opzichte van een bepaald jaar (in dit geval 2014). Als een indicator dus de waarde 60 heeft, betekent dit dat er een afname is geweest van 40% | sinds 2014, dus in dit geval een positief effect. Er kan weinig worden gezegd over hoe het in de werkelijkheid staat met onveiligheid in de gemeente Aalten ten opzichte van | de provincie Gelderland. Er kan alleen gezegd worden of de indicatoren zich hetzelfde hebben ontwikkeld door de jaren heen. Onveiligheidsgevoelens ‘Onveiligheidsgevoelens’ zijn een meting van hoe onveilig mensen zich voelen in de buurt. In Figuur 5.4 is de ontwikkeling van de onveiligheidsgevoelens in de gemeente Aalten | weergeven met een donkerblauwe balk. Uit de figuur blijkt dat de onveiligheidsgevoelens in de gemeente in de periode 2014- | 2021 is afgenomen met 21% (index 2021 = 79). In vergelijking met | weinig stedelijke gemeenten, | de provincie Gelderland en Nederland is er sprake van een grotere afname.

In dezelfde periode nam het onveiligheidsgevoel in weinig stedelijke gemeenten en Nederland af met 13% (index 2021 = 87) en in de provincie Gelderland | met 15% (index 2021 = 85 ). Er is dus sprake van een verbetering in de gemeente in vergelijking met het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 45 Figuur 5.4: | Onveiligheidsgevoelens voor de gemeente Aalten | ten opzichte van weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland [Veiligheidsmonitor, 2021] Onveiligheidsperceptie ‘Onveiligheidsperceptie’ is een meting van hoe de omvang van criminaliteit wordt ervaren. In Figuur 5.5 is de ontwikkeling van de onveiligheidsgevoelens in de | gemeente Aalten weergegeven met een donkerblauwe balk. Uit de figuur blijkt dat de onveiligheidsperceptie in de periode 2014-2021 in de gemeente is afgenomen met 49% (index 2021 | = 51). | Dit is nadat de onveiligheidsperceptie tussen 2014 en 2015 toe nam met 24% (index 2015 = 124). Het is niet bekend waar deze trend door is ontstaan. In vergelijking met weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland | is er sprake van een grotere afname.

In dezelfde periode nam de onveiligheidsperceptie in weinig stedelijke gemeenten af met 19% (index 2021 = 81), in de provincie Gelderland | met 36% (index 2021 = | 74) en in Nederland met 15% (index 2021 = 85). Er is dus sprake van een grotere verbetering in de gemeente in vergelijking met het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland. Figuur 5.5: | Onveiligheidsperceptie voor de gemeente Aalten ten opzichte van weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland [Veiligheidsmonitor, 2021] Vermijdingsgedrag ‘Vermijdings gedrag’ is een meting van hoe vaak gedrag wordt aangepast door onveiligheidsgevoelens. In Figuur 5.6 is de ontwikkeling van het vermijdingsgedrag in de gemeente Aalten | weergegeven met een donkerblauwe balk. Uit de figuur blijkt dat het vermijdingsgedrag | in de periode 2014- | 2021 in de gemeente eerst is toegenomen (op zijn hoogst een toename van 23% tussen 2014 en 2017 (index 2017 = 123)) en vervolgens is afgenomen | naar een afname van 5% ten opzichte van 2014 (index 2021 = 95). Voor weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland is een gelijke trend te zien, maar in minder 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 46 sterke mate.

In vergelijking met weinig stedelijk gemeenten (-1%, index 2021 = 101) | is de vermijdingsdrang in de gemeente Aalten sterker gedaald, maar in vergelijking met de provincie Gelderland (8%, index 2021 = 92) en Nederland (6%, index 2021 = 94) is het vermijdingsgedrag | minder hard gedaald. Er is dus sprake van een | verbetering | in de gemeente Aalten | in vergelijking met weinig stedelijke gemeenten, maar een verslechtering in vergelijking met het gemiddelde van de provincie Gelderland en Nederland. Figuur 5.6: Vermijdings | gedrag voor de gemeente Aalten ten opzichte van weinig stedelijke gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland [Veiligheidsmonitor, 2021] Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘groen’, omdat | alle sociale veiligheidsindices , op één na, lager liggen dan het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, het gemiddelde van de provincie Gelderland en het gemiddelde van Nederland. Autonome ontwikkeling Regionaal beleid Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) Achterhoek Oost 2023-2026 | is opgesteld door de gemeenten Aalten, Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk | [Gemeente Aalten, gemeente Berkelland, gemeente Oost Gelre en gemeente Winterswijk, 2023]. Dit veiligheidsplan wordt eens in de vier jaar vernieuwd, zodat kan worden aangesloten bij veranderingen in de wereld, zoals de vluchtelingencrisis en de coronacrisis.

Het IVP heeft tot doel ervoor te zorgen dat Achterhoek Oost een woon- , leef- en werkklimaat heeft waar iedereen zich veilig voelt en waar het veilig is. De gemeenten in Achterhoek Oost richten zich waar mogelijk op een persoonsgerichte aanpak (PGA). Sommige personen veroorzaken overlast of ‘groeien door’, vaak in combinatie met gedrags- of psychische problemen, verslaving enzovoort. Bij de PGA staat het individu centraal en werken gemeente, politie, OM en hulpverlening nauw samen om te voorkomen dat dezelfde personen voor problemen blijven zorgen en de juiste hulp kunnen ontvangen. Het sociaal domein heeft hier een belangrijke rol in. Een andere manier om maatwerk te kunnen leveren bij een complex probleem is door middel van wijksturing of doelgroep sturing. Wijksturing, ook wel wijkgericht werken genoemd, is een integrale aanpak die zich richt op het verbeteren van de directe leefomgeving in een bepaalde wijk of buurt in samenwerking met inwoners en ketenpartners. Een aanpak op maat doet recht aan de verschillen tussen wijken, buurten en aan de verschillen in zorgen en problemen. Daarnaast is flexibiliteit van belang bij veiligheidsvraagstukken, zodat er voldoende ruimte is | om mee te kunnen bewegen met actuele ontwikkelingen en in te spelen op behoeften in een gebied.

11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 47 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 48 In dit Integrale Veiligheidsplan 2023- 2026 worden de prioriteiten en ambities voor de komende vier jaar vastgelegd op het gebied van veiligheid. Deze prioriteiten en ambities zijn onderverdeeld in vijf thema’s: • Ondermijnende criminaliteit. Dit ontstaat doordat plegers van (georganiseerde) criminaliteit gebruik maken van dezelfde legale diensten en voorzieningen als inwoners. De combinatie van omvangrijke criminele vermogens en de toegang tot zware geweldsmiddelen stelt criminelen in staat om invloed uit te oefenen op de maatschappij en rechtstaat. Zo ondermijnen zij het gezag van de overheid en vervagen normen en waarden bij bonafide partijen. De focuspunten op het gebied van ondermijning zijn milieucriminaliteit, drugscriminaliteit en zorgfraude. De ambities zijn: 1. Verder verbeteren van de informatiepositie zodat we beschikken over een actueel ondermijningsbeeld. 2. Vergroten van de weerbaarheid door verhogen van de bewustwording: bestuurlijk, ambtelijk en van inwoners en ondernemers. 3. Intensiveren van de lokale en regionale integrale aanpak. 4. Verminderen van georganiseerde criminaliteit met behulp van bestuurlijke, strafrechtelijke en fiscale instrumenten.

Dit wordt gedaan door: • Het investeren in het creëren van bewustzijn op verschillende niveaus, zowel bij de gemeente als bij inwoners, ondernemers en ketenpartners. Er wordt handelingsperspectief geboden hoe signalen te herkennen en waar deze te melden. Dit gebeurt door middel van bewustwordingscampagnes, opleidingen en informatiebijeenkomsten. • Het verstoren van criminele samenwerkingsverbanden en hier beter zicht op krijgen door meer integrale controles uit te voeren in samenwerking met onze partners (onder andere de politie, belastingdienst, het OM en inspectiediensten). • Het actief gebruik maken van de verschillende mogelijkheden van wet - en regelgeving (bijvoorbeeld Wet Bibob, Opiumwet en Algemene Plaatselijke Verordening) om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan door bestuurlijke maatregelen te nemen tegen drugscriminelen. Hierbij kan gedacht worden aan het sluiten van een drugspand en het opleggen van een last onder dwangsom op persoon aan een drugscrimineel. • Enkele gemeenten doen mee met de projecten van de provincie Gelderland. Denk hierbij aan Ariadne (vakantieparken) en Theseus (industrieterreinen). Samen met partners worden ondermijningssignalen gestructureerd verrijkt met de informatie vanuit elke partner en hierbij een gezamenlijk plan te maken voor een interventie via de ondermijningstafel.

• Het versterken van de informatiepositie door interne en externe informatie, binnen de wettelijke mogelijkheden, bij elkaar te brengen, bijvoorbeeld door de informatie die binnenkomt via Meld Misdaad Anoniem te combineren met informatie van handhavers en collega’s. • Zorg en veiligheid. In de gemeenten zijn inwoners in een kwetsbare situatie die passende zorg of ondersteuning nodig hebben vanuit de gemeente of hun zorg- en veiligheidspartners. Kwetsbare inwoners kunnen te maken hebben met complexe of meervoudige problematiek. Deze inwoners kunnen mogelijk een risico of bedreiging vormen voor zichzelf of voor de omgeving. Vanuit het oogpunt van veiligheid is het belangrijk dat deze kwetsbare inwoners de juiste persoonsgerichte zorg en ondersteuning krijgen om overlast en/of strafbare feiten te voorkomen. Onder zorg- en veiligheidspartners vallen onder andere politie, woningbouwcorporaties, onderwijsinstellingen, welzijnsorganisaties, sociale wijkteam, Veilig Thuis, en het Zorg- en veiligheidshuis. De ambities zijn: 1. Het versterken van de samenwerking tussen de zorg- en veiligheidspartners. Dit door middel van het vroegtijdig delen van informatie tussen de partners en gezamenlijk inzetten op preventie binnen de focuspunten van zorg en veiligheid. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 49 2.

Het verder voorkomen en tegengaan van veiligheidsvraagstukken, veroorzaakt door kwetsbare inwoners. Dit door middel van lokale persoonsgerichte zorg en ondersteuning. Jeugd en veiligheid. Dit wordt gedaan door: • Het intensiveren van de samenwerking tussen het sociaal domein en openbare orde en veiligheid voor (complexe) zorg- en veiligheidsvraagstukken. • Het voorkomen van overlast gevende, onbegrepen- of crimineel gedrag door gezamenlijk in te zetten op preventieve acties met de verschillende domeinen en partners. • Het versterken van de samenwerking tussen de zorg- en veiligheidspartners om complexe en meervoudige casuïstiek gezamenlijk op te pakken en het realiseren van een lokaal persoonsgerichte aanpak, waarbij de casusregie ligt bij de gemeente. • Het aansluiten bij regionale ontwikkelingen en initiatieven van samenwerkingspartners en gemeenten in de regio om de focuspunten te versterken. Zorg- en veiligheidsvraagstukken kunnen complex en ingewikkeld zijn. De aanpak voor deze complexe en meervoudige vraagstukken ligt op het snijvlak van het sociaal domein en openbare orde en veiligheid. Deze twee domeinen gaan de komende jaren nog nauwer en intensiever met elkaar samenwerken in onze gemeenten. • Op de hoogte blijven van wat er speelt in onze samenleving, mede door de inzet van politie, boa’s, jongerenwerkers en het sociale wijkteam.

Hierdoor kunnen we actualiteiten, zorgen en signalen verzamelen uit de samenwerkingen en deze oppakken en delen met de betrokken partners. • Wekelijkse overleggen met de zorg- en veiligheidspartners rondom de thema’s van zorg en veiligheid en complexe casuïstiek. Hierdoor wordt de samenwerking versterkt en weten de partners elkaar snel te vinden. • Gezamenlijk persoonsgerichte zorg en ondersteuning bieden voor de kwetsbare inwoners. • Jeugd en veiligheid. Het veroorzaken van overlast gevende activiteiten of criminele handelingen door jongeren kunnen een slechte invloed uitoefenen op het woongenot en het veiligheidsgevoel van de inwoners. Hierbij is een persoonsgerichte aanpak samen met de zorg- en veiligheidspartners van groot belang. De ambitie van de gemeenten rond de jeugd is preventie, h et voorkomen van jeugdcriminaliteit, samen met partners. De focuspunten op het gebied van Jeugd en Veiligheid zijn drankgebruik, drugsgebruik, jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast. De ambities zijn: 1. Het voorkomen en tegengaan van kwetsbare (risico)jongeren door meer toezicht op de jeugd. 2. Het versterken van de samenwerking tussen de zorg- en veiligheidspartners voor jongeren. 3. Het voorkomen en tegengaan van (overmatig) alcoholgebruik onder jongeren. 4. Het voorkomen en tegengaan van drugsgebruik onder jongeren.

Dit wordt gedaan door: • De aanpak van kwetsbare (risico)jongeren, jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit verder versterken in de lokale zorg- en veiligheidsstructuur door middel van samenwerking met de partners. • Het inzetten op preventieve interventies rondom het alcohol - en drugsgebruik onder de jeugd in samenwerking met jongerenwerk, Halt, onderwijsinstellingen, verslavingszorg en de horeca. • Enkele gemeenten gaan de samenwerking met bureau Halt continueren en intensiveren. In het kader van preventie geeft Bureau Halt voorlichtingen aan jongeren over thema’s rondom alcohol, drugs en criminaliteit. • Het continueren van de integrale (groeps- ) aanpak jeugd samen met de partners. Hierbij wordt er ingezet op preventieve en repressieve interventies om overlast en criminaliteit te voorkomen. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 50 • Wekelijkse overleggen met de zorg - en veiligheidspartners rondom de thema’s van jeugd en veiligheid en complexe casuïstiek. Hierdoor wordt de samenwerking versterkt en weten de partners elkaar snel te vinden. • Op de hoogte blijven van wat er speelt rondom de jongeren mede door de inzet van politie, boa’s, jongerenwerkers, en het sociale wijkteam. Hierdoor kunnen we actualiteiten, zorgen en signalen verzamelen uit de samenwerkingen en deze oppakken en delen met de betrokken partners. • Digitale veiligheid.

Digitale veiligheid omvat alle maatregelen gericht op het voorkomen van schade door verstoring, uitval of misbruik van digitale producten of diensten en, als er toch schade is ontstaan, het herstellen hiervan. De reikwijdte van de aanpak is met name gericht op de weerbaarheid van inwoners en bedrijven. De focuspunten op het gebied van digitale veiligheid en weerbaarheid zijn digitale weerbaarheid (inwoners, bedrijven en instellingen bewust en weerbaar maken) en het bieden van handelingsperspectief en het ontwikkelen van een gerichte aanpak bij digitale veiligheid. De ambities zijn: 1. Het verminderen van slachtofferschap van digitale criminaliteit door inwoners, bedrijven en instellingen weerbaarder te maken en barrières op te werpen voor daders en dadergroepen. 2. Beter inzicht in de aard en omvang van digitale criminaliteit om indien mogelijk gerichte acties te ondernemen. Dit wordt gedaan door: • Inzichtelijk maken welke vormen van digitale criminaliteit voorkomen in de Achterhoek Oost door gedeelde informatie van de politie, zodat gerichte acties ondernomen kunnen worden. • Kwetsbare doelgroepen informeren en voorlichten over veiligheidsrisico’s die gepaard kunnen gaan met digitalisering (bijvoorbeeld risico’s van sexting). Dit gebeurt onder andere door middel van bewustwordingscampagnes.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/92251331-3d79-4a3f-88ee-8b5e42823b5a?agendaItemId=0d937b58-94f7-44b2-9940-f4dadc869c5e