Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen
Tekst van het document
Tabel 11.7: Mitigerende maatregelen voor het aandachtspunt geur Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Geur Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Om een toename van geurgehinderden te voorkomen, dient bij nieuwe woningbouw rekening te worden gehouden met de ligging van veehouderijen en andere geurbronnen. Door een zorgvuldige locatiekeuze en beoordeling van het woon- en leefklimaat kunnen nieuwe geurknelpunten worden voorkomen. Eventueel kunnen maatregelen worden onderzocht die de geuremissies van bestaande bronnen verminderen. Tabel 11.8: Mitigerende maatregelen voor het aandachtspunt omgevingsveiligheid Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Omgevingsveiligheid Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Om risico’s voor de omgevingsveiligheid te beperken, is het wenselijk nieuwe kwetsbare functies zoveel mogelijk buiten de invloedssfeer van risicobronnen, zoals buisleidingen, transportroutes voor gevaarlijke stoffen en risicovolle bedrijven, te realiseren. Waar dit niet mogelijk is, kunnen aanvullende ruimtelijke en bouwkundige maatregelen worden getroffen om de veiligheid en zelfredzaamheid te vergroten (zoals brandwerende materialen, versterkte constructies).
Tabel 11.9: Mitigerende maatregelen voor het aandachtspunt biodiversiteit Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Biodiversiteit Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering De biodiversiteit komt onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden, verduurzaming en nieuwe fietsroutes in het buitengebied (barrièrevorming). De gemeente kan inzetten op natuurinclusief bouwen en inrichten. Daarnaast kan bij de aanleg van nieuwe infrastructuur rekening worden gehouden met faunapassages en het zoveel mogelijk bundelen van routes. Deze inzet kan worden verankerd in het Omgevingsplan, een biodiversiteitsprogramma en/of een uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie en natuur.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 65 Tabel 11.10: Mitigerende maatregelen voor het aandachtspunt archeologische en cultuurhistorische waarden Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Archeologische en cultuurhistorische waarden Kwalitatief Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Archeologische waarden komen onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden. De gemeente kan in het Omgevingsplan sturen op het vroegtijdig uitvoeren van archeologisch onderzoek en het behouden van waarden in situ. Waar behoudt niet mogelijk is, kan documentatie en opgraving plaatsvinden. Daarnaast kan bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening worden gehouden met bekende vindplaatsen door aanpassing van de inrichting. Deze inzet kan worden verankerd in het Omgevingsplan en/of een erfgoedprogramma.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 66 12 Het vervolg: wat komt er na dit OER? De nieuwe Omgevingswet stelt monitoring en evaluatie van het beleid verplicht om in beeld te krijgen of de uitwerking van het beleid daadwerkelijk bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Periodiek wordt er middels een terugkoppeling nieuwe input geleverd voor de beleidsontwikkeling wat kan leiden tot voortzetting of bijsturing van het beleid. Door monitoring en evaluatie ontstaat een gesloten beleidscyclus. Onderstaande figuur geeft de beleidscyclus weer. Deze beleidscyclus werkt als volgt. 1. In de beleidsontwikkeling wordt de omgevingsvisie opgesteld, deze stap wordt met vaststelling van de omgevingsvisie Aalten voltooid; 2. In de beleidsdoorwerking worden de uitspraken uit de omgevingsvisie verder geconcretiseerd in uitvoeringsprogramma's en andere instrumenten, zoals het omgevingsplan; 3. Tijdens de uitvoering worden de concrete besluiten en/of regels en ander instrumentarium toegepast; 4. In de terugkoppeling wordt door monitoring en evaluatie gereflecteerd op behaalde resultaten waarna deze op basis van hun betekenis input vormen voor een nieuwe beleidscyclus.
Figuur 12.1: Beleidscyclus omgevingsvisie Aalten Met de vertaling van de omgevingsvisie naar een omgevingsplan en eventuele omgevingsprogramma's start de beleidscyclus van de Omgevingswet. Deze beleidscyclus vormt een instrument om de uitvoering van de omgevingsvisie volgens een logisch proces te structureren. Figuur 12.1 geeft de beleidscyclus weer. De strategische cyclus (“kleine beleidscyclus”) draait om de verbetering van de inhoud van het beleid, in dit geval de omgevingsvisie, terwijl de operationele beleidscyclus ingaat op de uitvoering van het beleid. De grote cyclus (met gekleurde pijlen aangeduid) eindigt met monitoring waarmee het resultaat van het beleid inzichtelijk gemaakt wordt. 12.1 Doorwerking in programma’s Naast de omgevingsvisie heeft de gemeente Aalten de mogelijkheid tot het opstellen van omgevingsprogramma’s. De gemeente Aalten kent geen verplichte programma’s onder de Omgevingswet. In de omgevingsvisie benoemd de gemeente wel de intentie tot het opstellen van een woonprogramma (richting 2035). De doorwerking van de omgevingsvisie in programma’s werkt als volgt:
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 67 1) Omgevingsprogramma's opstellen: Op basis van de omgevingsvisie worden omgevingsprogramma's ontwikkeld. Deze programma's concretiseren de doelen en ambities uit de visie in specifieke acties, projecten en maatregelen. Omgevingsprogramma's zijn gericht op het realiseren van bepaalde maatsc happelijke opgaven, zoals de energietransitie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, gebiedsontwikkeling, enzovoort. Onderdeel van een op te stellen programma is een monitoringstool waarmee beoordeeld kan worden in hoeverre het programma bijdraagt aan het behalen van de ambities die gerelateerd zijn aan dat programma. 2) Uitvoering en implementatie: Omgevingsprogramma's vormen de operationele uitvoeringsagenda van de omgevingsvisie. Ze bevatten concrete maatregelen en projecten die moeten worden uitgevoerd om de gestelde doelen te bereiken. Het omgevingsprogramma dient als leidraad voor de betrokken actoren en partijen om gezamenlijk te werken aan de realisatie van de gewenste ontwikkelingen. De programma’s kunnen ook input leveren voor het omgevingsplan en de daarin op te nemen planregels. De programma’s vormen op die manier een brug tussen de abstracte omgevingsvisie enerzijds en het concrete omgevingsplan anderzijds.
3) Monitoring en evaluatie: Gedurende de uitvoering van de omgevingsprogramma’s wordt de voortgang gemonitord en geëvalueerd aan de hand van de monitoringstool zoals omschreven bij punt 1. Dit helpt bij het beoordelen of de gestelde doelen en ambities worden behaald en of er eventuee l bijsturing nodig is. Op basis van deze evaluaties kunnen de omgevingsprogramma's worden bijgesteld en geoptimaliseerd. Na afronding van een programma wordt op dezelfde wijze een eindevaluatie uitgevoerd. Kortom, omgevingsprogramma's zijn concrete uitvoeringsplannen die voortvloeien uit de omgevingsvisie. Ze vertalen de doelen en ambities uit de visie naar specifieke acties en projecten die moeten worden uitgevoerd om de gewenste ontwikkelingen te realiseren en leveren input voor het o mgevingsplan. 12.2 Doorwerking in omgevingsplan Na het opstellen van de omgevingsvisie dient het omgevingsplan opgesteld te worden. De relatie tussen de omgevingsvisie en het omgevingsplan en de stappen van een omgevingsplan, na totstandkoming van de omgevingsvisie, zijn als volgt: 1) Omgevingsplan opstellen: Het omgevingsplan wordt opgesteld op basis van de omgevingsvisie. Het omgevingsplan bevat concrete regels en voorschriften voor het gebruik en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving binnen het betreffende gebied.
Het plan omvat onder andere regels met betrekking tot bouwen, milieu, erfgoed, waterbeheer, enzovoort. 2) Vertaling van visie naar plan: Bij het opstellen van het omgevingsplan worden de beleidskeuzes en ambities uit de omgevingsvisie vertaald naar concrete voorschriften en regelingen. Het omgevingsplan dient de doelen en uitgangspunten van de omgevingsvisie te weerspiegelen. 3) Coherentie en consistentie: Het omgevingsplan moet in lijn zijn met de omgevingsvisie. Er dient samenhang en consistentie te zijn tussen beide documenten. Het omgevingsplan mag geen regels bevatten die in strijd zijn met de visie en moet juist de beoogde ontwikkelingen en ambities ondersteunen. Kortom, de omgevingsvisie fungeert als een overkoepelend kader en richtinggevend document voor de ontwikkeling van een gebied, terwijl het omgevingsplan de concrete regels en voorschriften bevat die gebaseerd zijn op de visie. Het omgevingsplan implementeert als het ware de beleidskeuzes en ambities uit de omgevingsvisie in de juridische context van de fysieke leefomgeving Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 68 12.3 Aanbevelingen voor monitoring van de omgevingsvisie Aalten 2040 Doel en rol van monitoring Monitoring en evaluatie vormen een belangrijk onderdeel van de beleidscyclus die samenhangt met de omgevingsvisie.
Gezien het strategische en richtinggevende karakter van de omgevingsvisie en het abstractieniveau waarop de effecten in dit OER zijn beoordeeld, is het van belang dat de gemeente Aalten inzet op een systematische monitoring van de ontwikkeling van de leefomgeving. Monitoring wordt daarbij niet alleen gezien als een instrument om ontwikkelingen achteraf te registreren, maar juist als een middel om tijdig te kunnen signaleren, duiden en indien nodig bij te sturen. Het wordt daarom aanbevolen om monitoring expliciet te positioneren als onderdeel van een adaptieve beleidscyclus, zoals schematisch weergegeven in Figuur 12.1. Reikwijdte van de monitoring Het is aan te bevelen om monitoring te richten op zowel het doelbereik van de beleidsambities als de ontwikkeling van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Daarbij is het van belang om niet alleen de feitelijke situatie te volgen, maar ook de trendontwikkeling in beeld te brengen: ontwikkelt de leefomgeving zich in de gewenste richting of doen zich afwijkingen voor? In de monitoring kan in samenhang aandacht worden besteed aan: • de ontwikkeling van relevante omgevingskwaliteiten; • het doelbereik van beleidsambities; • de effectiviteit van het gevoerde beleid en mitigerende maatregelen; • en het ontstaan en de ontwikkeling van knelpunten en aandachtspunten.
Aansluiting bij het beoordelingskader uit dit OER ligt daarbij voor de hand, zodat ontwikkelingen in de tijd vergelijkbaar zijn met de uitgevoerde effectbeoordeling. Prioritaire aandacht in de monitoring Op basis van de uitkomsten van dit OER wordt aanbevolen om in de monitoring in ieder geval nadrukkelijk aandacht te besteden aan een aantal samenhangende punten. In de eerste plaats is het van belang om bestaande en potentiële nieuwe knelpunten en aandachtspunten expliciet te monitoren. Het gaat hierbij om de aspecten die in de huidige situatie of in de effectbeoordeling als ongunstig of risicovol zijn aangemerkt. Door deze aspecten gericht te volgen, kan inzicht worden verkregen in de mate waarin knelpunten daadwerkelijk verbeteren, of aandachtspunten zich ontwikkelen tot nieuwe risico’s en of zich nieuwe knelpunten voordoen als gevolg van beleidskeuzes of autonome ontwikkelingen. Daarnaast wordt aanbevolen om in de monitoring gerichte aandacht te besteden aan thema’s met onzekerheden en risico’s. De effecten van de omgevingsvisie zijn in belangrijke mate afhankelijk van de nadere uitwerking in programma’s en plannen.
Voor thema’s zoals mobiliteit, geluid, luchtkwaliteit, natuur en biodiversiteit, water en klimaat, voorzieningen en energie-infrastructuur is het daarom relevant om te volgen of de ontwikkeling van de leefomgeving aansluit bij de verwachtingen en binnen aanvaardbare bandbreedtes blijft. Een derde belangrijk aandachtspunt betreft het toetsen van randvoorwaarden en locatiekeuzes . Veel van de in dit OER beschreven effecten zijn afhankelijk van de wijze waarop ontwikkelingen in de praktijk worden vormgegeven. Het is daarom van belang om te monitoren in hoeverre ontwikkelingen plaatsvinden conform de gestelde randvoorwaarden en of deze randvoorwaarden en keuzes in de praktijk ook daadwerkelijk het beoogde effect hebben in het voorkomen of beperken van negatieve effecten. In het verlengde hiervan wordt aanbevolen om expliciet in te zetten op het beoordelen van de effectiviteit van mitigerende maatregelen. Door te volgen in welke mate deze maatregelen worden gerealiseerd en Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 69 welk effect zij sorteren, kan worden vastgesteld in hoeverre negatieve effecten daadwerkelijk worden beperkt en of aanvullende maatregelen nodig zijn.
Koppeling aan uitvoering en beleidscyclus Het verdient aanbeveling om de resultaten van monitoring en evaluatie structureel terug te koppelen binnen de beleidscyclus (zie Figuur 12.1) en te benutten voor de verdere uitvoering van het beleid. Op basis van deze inzichten kan worden beoordeeld in hoeverre de ambities uit de omgevingsvisie worden gerealiseerd en of bijsturing noodzakelijk is. Daarbij kan worden gedacht aan het beantwoorden van vragen als: • Welke ontwikkelingen doen zich voor? • Wat zijn de effecten op de leefomgeving? • Ontwikkelen deze zich conform de verwachtingen en zijn aanvullende maatregelen nodig om de ambities te realiseren? Door monitoring op deze wijze in te richten en actief te benutten, ontstaat een cyclisch proces van volgen, duiden en bijsturen. Dit maakt het mogelijk om beleid tijdig aan te passen en waar nodig te herijken, zodat blijvend wordt gewerkt aan een duurzame en gezonde leefomgeving. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 70 Bijlagen Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 71 A1 Foto van de leefomgeving RAPPORT Foto van de leefomgeving Bij het Omgevingseffectrapport voor de gemeente Aalten Klant: Gemeente Aalten Referentie: BJ5784-MI-RP-240429-1058 Status: Definitief/1 Datum: 11 november 2024 HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure Telefoon: +31 88 348 20 00 Fax: +31 33 463 36 52 Email: info@rhdhv.com Website: royalhaskoningdhv.com Titel document: | Foto van de leefomgeving Sub titel: Bij het Omgevingseffectrapport voor de gemeente Aalten Referentie: | BJ5784-MI-RP-240429-1058 Status: | Definitief/1 Datum: | 11 november 2024 Projectnaam: | OER Aalten Projectnummer: | BJ5784 Classificatie Projectgerelateerd Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat.
11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | ii 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 iii Inhoud 1 De ‘foto van de leefomgeving’ 1 1.1 Waarom is een ‘foto van de leefomgeving’? 1 1.2 Wat is een ‘foto van de leefomgeving’? 1 1.3 Wat wordt er gedaan met de informatie uit de ‘foto van de leefomgeving’? 2 1.4 Welke deelgebieden zijn er in Aalten? 2 1.5 Hoe is de ‘foto van de leefomgeving’ gemaakt? 1 1.6 Welke wetten, regels en beleid zijn meegenomen in de ‘foto van de leefomgeving’? 5 1.7 Wat wordt er al ontwikkeld in de gemeente Aalten? 6 2 Het ‘rad van de leefomgeving’ 8 2.1 Wat blijkt er uit de ‘foto van de leefomgeving’? 8 2.2 Aandachtspunten voor verdere uitwerking van de Omgevingsvisie 11 3 Aalten: hoe, wat en waar? 14 4 Omgeving 17 4.1 Geluid 17 4.2 Luchtkwaliteit 31 4.3 Geur 35 5 Veiligheid 39 5.1 Omgevingsveiligheid 39 5.2 Sociale veiligheid 45 5.3 Verkeersveiligheid 52 6 Gezondheid en welzijn 59 6.1 Beweegvriendelijke leefomgeving 59 6.2 Maatschappelijke basisvoorzieningen 63 6.3 Sociaaleconomische positie 67 6.4 Naoberschap (maatschappelijke deelname) 71 7 Bodem en water 75 7.1 Bodem 75 7.2 Grondwater 82 7.3 Oppervlaktewater 90 8 | Natuur | 96 8.1 | Natura 2000-gebieden | 96 8.2 | Natuurnetwerk Nederland | 107 8.3 | Biodiversiteit | 110 9 | Landschap en cultureel erfgoed | 114 9.1 | Landbouw | 114 9.2 | Grondgebruik | 118 9.3 | Landschappelijke waarden | 120 9.4 |
Archeologie en cultuurhistorische waarden | 124 10 | Klimaat | 129 10.1 | Broeikasgassen | 129 10.2 | Hittestress | 133 10.3 | Droogte | 139 10.4 | Wateroverlast door hemelwater | 143 11 | Duurzaamheid | 147 11.1 | Grondstoffen en circulariteit | 147 11.2 | Duurzame energieopwekking en energiebesparing | 151 11.3 | Duurzame woningen | 161 12 | Wonen | 165 12.1 | Woningaanbod en -behoefte | 165 13 | Economie | 174 13.1 | Werkgelegenheid | 174 13.2 | Werklocaties en bedrijventerreinen | 178 13.3 | Vrijetijdseconomie en toerisme | 183 14 | Mobiliteit | 185 14.1 | Bereikbaarheid en doorstroming | 185 14.2 | Duurzame en slimme mobiliteit | 188 14.3 | Openbaar vervoer | 191 14.4 | Fiets- en wandelnetwerk | 195 15 | Referenties | 199 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | iv 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 1 1 De ‘foto van de leefomgeving’ 1.1 Waarom is een ‘foto van de leefomgeving’? Met de Omgevingswet (sinds 1 januari 2024 van kracht) is al het relevante beleid voor de leefomgeving gebundeld en gemoderniseerd. Het idee achter de bundeling van verschillende wetten in de Omgevingswet is dat ruimtelijke ontwikkelingen daardoor makkelijker mogelijk te maken zijn door minder regels en een integrale, gebiedsgerichte en samenhangende aanpak. Als onderdeel van de Omgevingswet zijn lokale en regionale overheden verplicht om een Omgevingsvisie op te stellen.
Een Omgevingsvisie is een lange termijnvisie waar de maatschappelijke opgaven en de kernkwaliteiten van een gemeente of provincie staan beschreven. In de Omgevingsvisie staan de ambities van een overheid en is beleid opgenomen om die ambities te halen. Dit beleid is op een hoog abstractieniveau en wordt verder uitgewerkt in Omgevingsplannen of Omgevingsprogramma’s. De gemeente Aalten werkt aan haar Omgevingsvisie, welke naar verwachting in 2025 gereed is. Omdat het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie kaderstellend is voor (grote) ruimtelijke ontwikkelingen wordt de procedure voor de milieueffectrapportage (mer) doorlopen. Daarmee worden de gevolgen van het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie in beeld gebracht en samengevat in een milieueffectrapport (MER). Omdat het hier gaat om een Omgevingsvisie wordt het MER een omgevingseffectrapport (OER) genoemd. Voordat een omgevingseffectrapport geschreven wordt , wil de gemeente Aalten duidelijk hebben wat de opgaven zijn en waar er in de leefomgeving op dit moment knelpunten zijn. De gemeente wil deze input gebruiken voor haar omgevingsvisie. Dit wordt gedaan met de ‘foto van de leefomgeving’, dat is dit document. Voordat het omgevingseffectrapport geschreven wordt, moet er eerst een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) worden opgesteld, d it is d e eerste stap in de m er-procedure.
In de NRD is ook een concept beoordelingskader gepubliceerd (versie mei 2023). Hierin staat wat de gemeente precies gaat onderzoeken, welke alternatieven er zijn en hierin wordt de resultaten van de ‘foto van de leefomgeving’ opgenomen. 1.2 Wat is een ‘foto van de leefomgeving’? De ‘foto van de leefomgeving’ is de referentiesituatie die gebruikt wordt in het OER. Het beschrijft hoe de Aaltense leefomgeving er nu voor staat op een flink aantal beoordelingsaspecten, d it wordt de huidige situatie genoemd. Ook is in beeld gebracht hoe de leefomgeving zich naar verwachting ontwikkelt in de toekomst (2030- 2040), di t wordt de autonome ontwikkeling genoemd. De autonome ontwikkeling is de verwachte toekomstige situatie bij voortzetting van het huidige beleid, rekening houdend met autonome trends (bijvoorbeeld klimaatverandering) en al genomen besluiten over ingrepen in de leefomgeving. Per beoordelingsaspect wordt de huidige situatie en de autonome ontwikkeling beschreven. Op die manier brengt de ‘foto van de leefomgeving’ in beeld wat de kwaliteit is van de verschillende aspecten van de Aaltense leefomgeving. Ook laat de ‘foto van de leefomgeving’ zien bij welke leefomgevingsaspecten er, nu en in de toekomst , problemen en knelpunten optreden en welke autonome trends er daarin te verwachten zijn. Deze informatie vormt belangrijke input voor de Omgevingsvisie.
Door tijdig te weten waar knelpunten of problemen zich voordoen kan er in de Omgevingsvisie een keuze gemaakt worden voor nieuw strategisch beleid. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 2 1.3 Wat wordt er gedaan met de informatie uit de ‘foto van de leefomgeving’? Zoals hierboven beschreven vormt de ‘foto van de leefomgeving’ de basis voor het OER bij de Omgevingsvisie van de gemeente Aalten. In het OER wordt het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie getoetst op effecten in termen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten ten opzichte van de referentielijst. Het OER heeft een abstract karakter en de effecten worden daar om kwalitatief beoordeeld. Door het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie te toetsen in het OER ontstaat een beeld van de te verwachten impact van het nieuwe beleid, inclusief mate van invloed dat het nieuwe (strategische) beleid heeft op autonome trends en ontwikkelingen ten opzichte van het bestaande beleid. In het OER wordt een samenvatting opgenomen van de ‘foto van de leefomgeving’. Basis voor monitoring De horizon voor de Omgevingsvisie is 2040 en het karakter is abstract. Dat maakt dat het nog onduidelijk is hoe het beleid uit de Omgevingsvisie precies wordt uitgevoerd, dit volgt op een later moment in de omgevingsprogramma’s en omgevingsplannen.
Daarnaast is er onzekerheid over de implicaties die het beleid op lange termijn heeft voor de fysieke leefomgeving. Daarom is het belangrijk dat er vroegtijdig wordt ingezet op monitoring. Gezien deze onzekerheden is het belangrijk om met monitoring de ‘vinger aan de pols te houden’. Dit wordt gedaan tijdens de periode dat het beleid uitgevoerd wordt. Op die manier kan er bij eventuele onvoorziene omstandigheden tijdig bijgestuurd worden. Ook voor deze monitoring i s het belangrijk om een beeld te hebben van de uitgangssituatie waartegen autonome ontwikkelingen en het optreden van effecten, kansen en risico’s kunnen worden afgezet. Deze beschrijving van de ‘foto van de leefomgeving’ biedt daar om ook een basis voor toekomstige monitoring. 1.4 Welke deelgebieden zijn er in Aalten? In de gemeente Aalten zijn er verschillende deelgebieden die elk een eigen karakteristiek hebben. In de ‘foto van de leefomgeving’ wordt er een doorkijk gegeven naar deze deelgebieden en in hoeverre knel - of aandachtspunten relevant zijn voor deze specifieke deelgebieden. De volgende deelgebieden zijn er in de gemeente Aalten. De ligging van deze deelgebieden is te zien in onderstaande figuur. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 1 Figuur 1.1: Gebiedsindeling volgens de Omgevingsvisie
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 1 1.5 Hoe is de ‘foto van de leefomgeving’ gemaakt? Het beoordelingskader De kwaliteiten van de leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie worden in beeld gebracht aan de hand van het beoordelingskader (zie Tabel 1-1). Het beoordelingskader volgt de brede en integrale benadering uit de Omgevingswet [ Aan de slag met de Omgevingswet, 2019 ]. Dit betekent dat naast de thema’s binnen de fysieke leefomgeving het beoordelingskader ook sociale en economische thema’s bevat. De gemeente Aalten heeft hierin een eerste keuze gemaakt, op basis van relevantie en beschikbaarheid van gegevens. In volgende versies van de omgevingsvisie en bij monitoring en evaluatie kan dit worden uitgebreid. Het beoordelingskader voor Aalten staat in onderstaande tabel.
Tabel 1-1: Beoordelingskader Thema Beoordelingsaspect Omgeving Geluid, luchtkwaliteit, geur Veiligheid Omgevingsveiligheid, sociale veiligheid, verkeersveiligheid Gezondheid en welzijn Beweegvriendelijke leefomgeving, maatschappelijke basisvoorzieningen, sociaaleconomische positie, naoberschap (maatschappelijke deelname) Bodem en water Bodem, grondwater, oppervlaktewater Natuur Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland, Biodiversiteit Landschap en cultureel erfgoed Landbouw, grondgebruik, landschappelijke waarden , archeologie en cultuurhistorische waarden Klimaat Broeikasgassen, hittestress, droogte, wateroverlast door hemelwater Duurzaamheid Grondstoffen en circulariteit, duurzame energieopwekking en energiebesparing Wonen Woningaanbod en -behoefte Economie Werkgelegenheid, werklocaties en bedrijventerreinen, vrijetijdseconomie en toerisme Mobiliteit Bereikbaarheid en doorstroming, duurzame en slimme mobiliteit, openbaar vervoer, fiets- en wandelnetwerk Definitie beoordelingsaspecten In het beoordelingskader zijn per thema beoordelingsaspecten opgenomen. Per beoordelingsaspect is een beoordelingscriterium gedefinieerd. Voor de invulling van het beoordelingscriterium kunnen meerdere indicatoren gebruikt zijn. Voorbeeld beoordelingsaspect, -criterium en indicatoren Binnen het thema ‘gezondheid en welzijn’ is het beoordelingsaspect ‘beweegvriendelijke leefomgeving’.
Het beoordelingscriterium daarbij is de mate van een de beweegvriendelijkheid van de leefomgeving. De gebruikte indicatoren bij het beoordelen van dit criterium is de mate van beweegvriendelijkheid van de leefomgeving op basis van de indicator van het RIVM. Deze indicator laat per gemeente zien hoe de publieke ruimte in de fysieke woonomgeving scoort op de mogelijkheid voor mensen om te bewegen en te sporten. De indicator wordt bepaald door vier deelindicatoren: sportaccommodaties, sport- en speelplekken, recreatief groen- en blauw, nabijheid van voorzieningen. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 2 Voor elk beoordelingsaspect wordt de huidige situatie en autonome ontwikkeling beschreven. Op basis daarvan wordt er een conclusie getrokken over hoe het gesteld is met de kwaliteit van de leefomgeving. Dit wordt het kwaliteitsniveau genoemd. Belangrijk daarbij is de waardering van de kwaliteit van de leefomgeving. Aan de hand van de beoordelingsaspecten zijn de leefomgevingskwaliteiten navolgbaar en reproduceerbaar. Resultaten van beoordeling: kwaliteitsniveaus De beoordeling van de aspecten resulteert per aspect in een kwaliteitsniveau: groen, oranje of rood. Per aspect is een schaallat gedefinieerd voor de toekenning van een kwaliteitsniveau.
In het algemeen geldt: bij kwaliteitsniveau groen is sprake van een overwegend goede kwaliteit, er is geen sprake van overschrijding van wettelijke of beleidsnormen, knelpunten of anderszins. Bij rood is sprake van overwegend slechte kwaliteit, dat wil zeggen: er is sprake van overschrijding van normen of knelpunten. Bij oranje is er in zijn algemeenheid sprake van risico op normoverschrijding of knelpunten, de kwaliteit zit dan tussen groen en rood in. Voor het zo objectief, navolgbaar en reproduceerbaar mogelijk toekennen van kwaliteitsniveaus zijn twee aspecten bepalend: a) Beschikbare informatie en de status daarvan; b) Beschikbare referentiewaarde voor het definiëren van kwaliteitsniveau groen, oranje, rood. Per beoordelingsaspect is een schaallat voor de kwaliteitsniveaus gedefinieerd op basis van bovenstaande twee aspecten. De schaallat is gebaseerd op indicatoren die het meest tot de kern van het beoordelingsaspect behoren en waar goede informatie beschikbaar voor is om er een kwaliteitsniveau aan toe te kennen. Het kan voorkomen dat er indicatoren zijn bij een beoordelingsaspect die wel in de beschrijving van de huidige situatie terugkomen, maar niet expliciet in de schaallat voor het kwaliteitsniveau.
In dat geval behoort de indicator niet tot de kern van het beoordelingsaspect en/of is de beschikbare informatie niet voldoende geschikt om het te vertalen naar een schaallat. In enkele gevallen is er te weinig informatie aanwezig om een goede schaallat te maken, in dat geval is het beoordelingsaspect kwalitatief ingevuld zonder dat er een score aan toegekend is. Beschikbare informatie en status daarvan Hierbij is onderscheid in: 1) Kwantitatieve informatie: dit betreft cijfermatige informatie, bijvoorbeeld data uit rekenmodellen of meetgegevens. 2) Kwalitatieve informatie: dit betreft niet -cijfermatige informatie, bijvoorbeeld kaartmateri aal met landschapstypen. 3) Expert-judgement: in dit geval is er geen kwantitatieve of kwalitatieve informatie beschikbaar en wordt teruggevallen op het oordeel van een specialist. Over het algemeen geldt dat kwantitatieve informatie het meest objectief, navolgbaar en reproduceerbaar is, en expert -judgement het minst. Kwalitatieve informatie zit er tussenin. Er is daarom gestreefd om de beoordeling zoveel mogelijk op basis van kwantitatieve informatie te baseren. Bij aspecten waar dat niet beschikbaar is, is teruggevallen op kwalitatieve informatie. Daar waar ook geen kwalitatieve informatie beschikbaar is, is teruggevallen op expert-judgement.
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 3 Beschikbare referentiewaarde voor het definiëren van groen, oranje, rood Onder referentiewaarde wordt hier verstaan een waarde waaraan een kwaliteitsniveau wordt gerelateerd. Hierbij is onderscheid gemaakt in: 1) Wettelijke normen; 2) Vastgestelde beleidsnormen of -doelstellingen; 3) Advieswaarden van instituten (bijvoorbeeld GGD, RIVM, WHO); 4) Vraag versus aanbod (vanuit maatschappij, markt); 5) Benchmark ten opzichte van gemeentelijke doelstellingen/ambities; 6) Benchmark ten opzichte van landelijk gemiddelde, tijdreeksen (ontwikkelingen van de indicator over de afgelopen tijd) en geografische vergelijkingen (cijfers en trends van vergelijkbare gemeenten of de provincie Gelderland); 7) Expert judgement. Bovenstaande opsomming moet als rangorde gezien worden in objectiviteit, navolgbaarheid en reproduceerbaarheid. Per beoordelingsaspect is deze rangorde afgelopen als een ladder, te beginnen bij 1 en eindigen bij 7. Als er wettelijke normen beschikbaar zijn, zijn die gehanteerd. Bij afwezigheid van wettelijke normen is teruggevallen op vastgestelde beleidsnormen en zo verder. Daar waar geen enkele andere referentie beschikbaar is om een kwaliteitsniveau aan te relateren, is teruggevallen op expert - judgement.
In de hoofdstukken met de resultaten van de beoordeling zijn telkens aan het begin de gehanteerde informatie en referentiewaarde gedefinieerd. Voorbeeld schaallat kwaliteitsniveau: luchtkwaliteit Binnen het thema ‘aangenaam leven’ en sub -thema ‘milieu’ is één van de beoordelingsaspecten ‘luchtkwaliteit’. Het beoordelingscriterium daarbij is de concentratie van en blootstelling aan fijnstof (PM 10, PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). Beschikbare informatie: kwantitatief, concentratiekaarten op basis van modelberekeningen. Referentiewaarde: wettelijke normen (grenswaarden Wet milieubeheer) en gezondheidskundige advieswaarden (WHO). Hiermee is voor dit aspect kwantitatieve informatie beschikbaar en wettelijke normen en gezondheidskundige advieswaarden als referentiewaarden voor de definitie van kwaliteitsniveaus. Op basis hiervan is de onderstaande schaallat voor kwaliteitsniveaus toegekend. Bronvermelding De leefomgevingskwaliteiten voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling zijn in beeld gebracht op basis van beschikbare (cijfermatige en kwalitatieve) informatie bij de gemeente Aalten, de provincie Gelderland, de GGD Noord en Oost Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel , DatalabGO en openbare bronnen. Per thema en beoordelingsaspect is in de navolgende hoofdstukken aangegeven welke bronnen specifiek zijn gebruikt.
In de beschouwing van de autonome ontwikkeling zijn de gevolgen van verschillende trends en ontwikkelingen voor de verschillende beoordelingsaspecten meegewogen, zoals technologische ontwikkelingen (zoals in mobiliteit en digitalisering), maatschappelijke ontwikkelingen (zoals ontwikkeling van de economie en het aantal huishoudens) en andere autonome trends die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving beïnvloeden (zoals klimaatverandering). Ook is meegewogen wat de verwachte invloed is als het bestaande beleid wordt voortgezet. Waar mogelijk worden belangrijke onzekerheden expliciet benoemd (denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van schone, emissieloze voertuigtechnologie). 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 4 Kwaliteitsniveau Luchtkwaliteit Groen Wettelijke grenswaarden worden overal behaald en WHO -advieswaarden worden (zo goed als) overal behaald. Oranje Wettelijke grenswaarden worden overal of bijna overal behaald, WHO -advieswaarden worden niet gehaald Rood Op meerdere locaties worden wettelijke grenswaarden overschreden. Op basis van de beschikbare kwantitatieve informatie en de gedefinieerde schaallat is het kwaliteitsniveau toegekend voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling.
Het toegekende kwaliteitsniveau is een gemeentebreed beeld, daar waar er specifieke relevante afwijkingen zijn van het gemeente brede beeld wordt dat in de onderbouwende beschrijving benoemd. De toegekende kwaliteitsniveaus zijn voor alle beoordelingsaspecten in het Rad van de leefomgeving toegekend, zoals onderstaand weergegeven. Waardering autonome ontwikkeling Bij de beschouwing van indicatoren is een waardering gegeven aan de autonome ontwikkeling, op basis van een kwalitatieve inschatting van ontwikkelingen die optreden als gevolg van: • De mate waarin autonome trends en ontwikkelingen leiden tot een vooruitgang of achteruitgang van de huidige situatie, zoals demografische veranderingen, klimaatveranderingen en veranderingen in de woningmarkt. • De mate waarin voortzetting van bestaand (gemeentelijk) beleid leidt tot een vooruitgang of achteruitgang. • De mate waarin besluiten over plannen, programma’s en projecten die worden geïnitieerd door andere partijen zoals het Rijk, Rijkswaterstaat, het Waterschap Rijn en IJssel en omliggende gemeenten leidt tot een vooruitgang of achteruitgang. Toekomstjaar autonome ontwikkeling De Omgevingsvisie Aalten is gericht op 2040.
Omdat de meeste beschikbare informatie over autonome trends of prognoses voor leefomgevingsaspecten niet verder gaan dan 2030 of omdat de onzekerheidsmarge na 2030 groot wordt, is in het OER 2030 in beginsel als toekomstjaar gehanteerd. Aanvullend is een doorkijk gegeven richting 2040. Figuur 1.2: Algemene schaallat van de indicatoren zoals visueel weergegeven in een uitsnede van het Rad van de leefomgeving.
1.6 | Welke wetten, regels en beleid zijn meegenomen in de ‘foto van de leefomgeving’? Bij het opstellen van de Omgevingsvisie is rekening gehouden met regelgeving en beleid van andere overheden. Daarbij gaat het om beleid en besluiten die onderdeel zijn van de volgende plannen en programma’s: • | Europese regelgeving: mer-richtlijn, Vogel- en Habitatrichtlijn, NEC-richtlijn, Kaderrichtlijn water, Richtlijn luchtkwaliteit, Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s, Nederlandse Richtlijn Bodembescherming (NRB), Verdrag van Malta, Verdrag van Granada. • | Nationale regelgeving en beleid: o | Wetten: Omgevingswet (Ow), Erfgoedwet 2016, Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz), Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn); o | Besluiten: Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl); o | Nota’s: Nationale Omgevingsvisie (NOVI), Nationaal waterplan 2022- | 2027, Structuurvisie buisleidingen (2012- 2035), Waterbeleid 21e Eeuw, Klimaatakkoord, regionaal energieakkoord, Energieakkoord, Schone Lucht Akkoord, | Landelijk afvalbeheerplan 2017- 2019, Beleidsregels geluid onder de Omgevingswet | , Nationaal actieplan voor energie uit hernieuwbare bronnen.
• | Regionaal: Regionale woondeal 2022-2030 Achterhoek, Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030, Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024- | 2028, | Akkoord van Groenlo 3.0, Integraal veiligheidsplan 2023- | 2026, Erfgoednota Oost Achterhoek 2021- | 2024, Beheerplannen Natura 2000- | gebieden, Actieplan Geluid 2018- 2022, Omgevingsvisie Gaaf Gelderland, Visie voor een bereikbaar Gelderland. | Gelders Klimaatplan 2021- | 2030. Gelders actieplan geluid. Beleidsregel geur voor milieubelastende activiteiten niet-veehouderijen Gelderland 2024, | Nota bodembeheer Regio Achterhoek, Waterbeheerprogramma 2022-2027. • | Gemeentelijk: Beleidsnota Fiets, een natuurlijke concurrent, Woonvisie 2021 – 2026, Woningbouwstrategie Gemeente Aalten. Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda Aalten, Biodiversiteitsplan, Horecavisie Gemeente Aalten. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 5 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 6 1.7 Wat wordt er al ontwikkeld in de gemeente Aalten? Op dit moment vinden er ook ruimtelijke ontwikkelingen plaats in de gemeente Aalten of zijn deze vastgesteld met het oog op ontwikkeling in de nabije toekomst. Dit is relevant om mee te nemen omdat het onderdeel uitmaakt van de autonome ontwikkeling.
Het gaat om de volgende relevante fysiek ruimtelijke ingrepen: Woningbouw Onderstaande lijst is een opsomming van woningbouwplannen die bij de gemeente bekend zijn. De status van deze plannen is dat deze nog niet gebouwd en/of opgeleverd zijn, maar óf op dit moment planologisch onherroepelijk zijn óf de inschatting is dat deze hoogstwaarschijnlijk eind volgend jaar onherroepelijk zijn (voor vaststelling van de Omgevingsvisie). In deze lijst is geen rekening gehouden met latente capaciteit in bestaande omgevingsplannen. De mogelijkheden hiervoor zijn wel beperkt omdat deze meestal niet bij recht mogelijk zijn maar via afwijkingsbevoegdheden. In totaal worden is er een harde plancapaciteit van 291 woningen. In de tabel hiernaast is het aantal woningen per deelgebied opgenomen, daaronder is een tabel opgenomen met de woningbouwplannen met een omvang van 10 of meer woningen.
Tabel 1-3: Woningbouwplannen met een omvang van 10 of meer woningen per deelgebied Locatie Deelgebied Aantal woningen Frankenstraat (zorg) Aalten (kern) 15 Groene Kamer Aalten (kern) 12 Eligiusstraat (zorg Aalten (kern) 24 Eerste Broekdijk (DWP) Aalten (kern) 12 Uitbreiding Barlo Barlo (kern) 14 De Wegwijzer Dinxperlo (kern) 15 Uitbreiding Haart Haart (kern) 11 Uitbreiding kern IJzerlo IJzerlo (kern) 16 Uitbreiding Lintelo Lintelo (kern) 11 Bedrijventerreinen De bestaande bedrijventerreinen zijn nagenoeg uitgegeven. Mogelijk zijn er nog enkele kavels die (nog) onbebouwd zijn of wachten op ontwikkeling. Hiervan is geen concreet overzicht beschikbaar. Verder zijn in Dinxperlo twee bedrijventerreinen nog in ontwikkeling. Deze zijn op onderstaande luchtfoto geel gemarkeerd. Dit zijn private ontwikkelingen, inzicht in kaveluitgifte e.d. heeft de gemeente niet. Indicatief: het geel gemarkeerde deel aan de noordzijde (’t Hietveld) heeft een oppervlakte van ca. 2.6 ha, het geel gemarkeerde deel aan de zuidzijde heeft een oppervlakte van ca. 5,3 ha. Voor beide locaties is het omgevingsplan onherroepelijk.
Deelgebied Aantal woningen in harde plancapaciteit Aalten (kern) 110 Barlo (kern) 15 Bredevoort (kern) 8 Buitengebied 58 Dinxperlo (kern) 52 Haart (kern) 11 IJzerlo (kern) 20 Lintelo (kern) 19 Totaal 291 Tabel 1-2: Woningbouwplannen (harde plancapaciteit) per deelgebied 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 7 Figuur 1.3: Uitbreiding van bedrijventerreinen in Aalten, met in het geel gearceer d bij nummer 1 een oppervlak van circa 2,6 hectare en geel gearceerd nummer 2 een oppervlak van circa 5,3 hectare. Overige ontwikkelingen De volgende overige ontwikkelingen vinden plaats in de gemeente Aalten. Ontwikkeling Adres Locatie Omschrijving Gereed Nieuwbouw Vitens Ringweg 19 Aalten Betreft de nieuwbouw van een distributiegebouw en reinwaterkelder; oppervlakte ca. 1.150 m2; hoogte ca. 2,3 meter Verwachting eind '25 onherroepelijk Logistiek centrum Kaemingk Vierde Broekdijk 51 Aalten Betreft de vergroting van de bebouwings- mogelijkheden met ca. 14.000m² ten opzichte van bestaande planologische situatie (locatie is nog onbebouwd) Ligt bij Raad van State sinds augustus '22; voorlopige voorziening is afgewezen, plan is daarmee in werking getreden; wacht op uitspraak bodemprocedure Dinxperlose- straatweg (Lettink) Dinxperlose- straatweg 68a- 70 Aalten Betreft uitbreidings- mogelijkheden op bestaande bedrijfslocatie met ca.
1.800 m² Ligt bij Raad van State sinds augustus '22; voorlopige voorziening is afgewezen, plan is daarmee in werking getreden; wacht op uitspraak bodemprocedure Recreatieterrein ‘t Walfort Walfortlaan 4 Aalten Betreft het omzetten van een bestaand recreatieterrein met stacaravans naar max. 116 recreatiewoningen en een voorzieningengebouw Ligt bij Raad van State sinds juli '24; voorlopige voorziening is afgewezen, plan is daarmee in werking getreden; wacht op uitspraak bodemprocedure
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 8 2 Het ‘rad van de leefomgeving’ De resultaten van de foto van de leefomgeving, zoals die zijn uitgewerkt in de navolgende hoofdstukken, zijn samengevat weergegeven in het ‘rad van de leefomgeving Aalten’ (zie onderstaande Figuur 2.1 ). In dit rad zijn per beoordelingsaspect de kwaliteitsniveaus aangegeven door de positie van de lijn in het groen, oranje of rood. De kwaliteitsniveaus zijn toegekend op grond van de schaallatten, zoals die in navolgende hoofdstukken bij de beoordelingsaspecten zijn opgenomen. De witte lijn geeft de kwaliteitsniveaus van de huidige situatie weer en de witte stippellijn de verwachte kwaliteitsniveaus op basis van de autonome ontwikkeling tot 2040. Het verschil tussen de autonome ontwikkeling en de huidige situatie geeft weer in hoeverre er sprake is van een negatieve of positieve trend als gevolg van het huidige b eleid voor de verschillende beoordelingsaspecten. 2.1 Wat blijkt er uit de ‘foto van de leefomgeving’? Huidige situatie De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Aalten laat een positief beeld zien voor het thema veiligheid. Binnen het thema veiligheid gaat het goed op het gebied van sociale veiligheid; onveiligheidsgevoelens, onveiligheidsperceptie, en vermijdingsgedrag zijn gedaald in de gemeente ten opzichte van 2014.
Op het gebied van omgevingsveiligheid en verkeersveiligheid gaat het minder goed. Er is sprake van kwetsbare gebouwen in brand- en explosieaandachtsgebied en het aantal verkeersslachtoffers is relatief laag, maar het aantal verkeersdoden is relatief hoog. De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Aalten laat een wisselend beeld zien voor de thema’s gezondheid en welzijn, klimaat, duurzaamheid en mobiliteit . Binnen het thema gezondheid en welzijn gaat het goed op het gebied van naoberschap. Relatief veel inwoners zijn lid van een sportvereniging of doen vrijwilligerswerk. Het gaat redelijk goed op het gebied van beweegvriendelijke leefomgeving en sociaaleconomische positie. Scores voor deze twee beoordelingsaspecten liggen rond het landelijk e of provinciale gemiddelde. Het gaat slecht op het gebied van maatschappelijke basisvoorzieningen, omdat de afstand tot voorzieningen relatief hoog ligt. Binnen het thema klimaat gaat het goed op het gebied van broeikasgassen, omdat de uitstoot van broeikasgassen afneemt. Het gaat minder goed op het gebied van droogte, omdat er sprake is van droogtegevoelige natuur op enkele plaatsen binnen de gemeente. Het gaat slecht op het gebied van hittestress en wateroverlast door hemelwater. Binnen het thema duurzaamheid gaat het goed met duurzame energieopwekking en energiebesparing. Relatief veel energie wordt duurzaam opgewekt.
Met grondstoffen en circulariteit gaat het minder goed, omdat er relatief veel afval per inwoner is in de gemeente, maar het scheidingspercentage is wel hoog. Met duurzame woningen gaat het slecht omdat relatief weinig woningen een groen energielabel hebben. Binnen het thema mobiliteit gaat het goed op het gebied van bereikbaarheid en doorstroming. Het gaat minder goed met het fiets- en wandelnetwerk, omdat er schakels ontbreken. Het gaat slecht met duurzame en slimme mobiliteit en openbaar vervoer. Er zijn relatief weinig elektrische auto’s en deelauto’s in de gemeente en het openbaar vervoer is relatief ver weg. De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Aalten laat een negatief beeld zien voor de thema’s omgeving, bodem en water, natuur, landschap en cultureel erfgoed, wonen en economie. Voor het thema omgeving gaat het minder goed voor luchtkwaliteit en geur. Fijnstof en stikstofdioxide zijn boven de WHO-advieswaarden en een deel van de inwoners ervaart overlast door geur. Het gaat slecht met geluid door overlast van weg- en railverkeer. Voor het thema bodem en water gaat het minder goed met bodem, omdat er op een aantal plekken bodemverontreiniging aanwezig is. Het gaat slecht met grondwater en oppervlaktewater, omdat de kwaliteit van het water slecht is. Voor het thema natuur gaat het minder goed met het Natuurnetwerk Nederland en biodiversiteit.
Het gaat slecht met Natura 2000-gebieden door teveel stikstof. Voor het thema landschap en cultureel erfgoed gaat het niet goed met landbouw en landschappelijke waarden. De bodemkwaliteit voor landbouwgronden biedt voldoende mogelijkheden en de 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 9 basiskwaliteit landschap is op sommige plekken matig of slecht. Binnen het thema wonen gaat het niet heel goed met woningaanbod en -behoefte. Voor ouderen en starters is de vraag groter dan het aanbod. Binnen het thema economie gaat het niet heel goed met werkgelegenheid en werklocaties en bedrijvigheid. Er zijn relatief weinig arbeidsplaatsen in de gemeente en er is vraag naar bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Autonome ontwikkeling 2040 De autonome ontwikkeling in Aalten laat wisselende trends zien in de kwaliteit van de leefomgeving. Bij maatschappelijke basisvoorzieningen, grondwater, oppervlaktewater, hittestress en werklocaties en bedrijvigheid is ook in 204 0 nog sprake van een tekortschietend kwaliteitsniveau, naar verwachting op hetzelfde niveau als in of verslechterend ten opzichte van de huidige situatie (kwaliteitsniveau ‘rood’). Voor de aspecten geluid, Natura 2000 -gebieden, wateroverlast door hemelwater, duurzame woningen en openbaar vervoer zijn positieve autonome trends te verwachten, maar niet voldoende om ‘uit het rood’ te komen.
Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij bovengenoemde aspecten belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. De locaties van deze knelpunten zijn verder toegelicht in hoofdstuk 2.2. Het aspect droogte is in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ maar laten autonoom een verslechterende trend zien. Het aspect duurzame en slimme mobiliteit in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, maar is de verwachting dat deze autonoom verbeteren naar kwaliteitsniveau ‘oranje’. Daarentegen is het aspect werklocaties en bedrijvigheid in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, maar is de verwachting dat deze autonoom ver slechterd naar kwaliteitsniveau ‘rood’. Ook voor deze aspecten liggen belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. Deze aspecten zijn dan ook verder toegelicht in hoofdstuk 2.2. De aspecten luchtkwaliteit, beweegvriendelijke leefomgeving, sociaaleconomische positie, landbouw en landschappelijke waarden zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, maar laten autonoom geen verandering zien.
De aspecten geur, omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid, biodiversiteit, grondstoffen en circulariteit, woningaanbod en -behoefte, werkgelegenheid, duurzame en slimme mobiliteit en fiets - en wandelnetwerk zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranj e’ en laten autonoom een verbetering binnen ‘oranje’ zien. Het aspect Natuurnetwerk Nederland laat autonoom een verbetering van ‘oranje’ naar ‘groen’ zien. Tenslotte scoren de aspecten sociale veiligheid, naoberschap, broeikasgassen, duurzame energieopwekking en energiebesparing en bereikbaarheid en doorstroming in de huidige situatie groen en laten deze aspecten autonoom een gelijkblijvende of verbeterende trend zien binnen ‘groen’. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 10 Figuur 2.1: Rad van de leefomgeving van de huidige situatie en autonome ontwikkeling
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 11 2.2 Aandachtspunten voor verdere uitwerking van de Omgevingsvisie De beoordelingsaspecten die in de huidige situatie en autonome ontwikkeling beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en ‘oranje met verslechterende trend’ zijn aangemerkt als respectievelijk knelpunt en aandachtspunt. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij deze aspecten belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie geeft namelijk richting aan de beleidsuitvoering en daarmee de aanpak van eventuele knelpunten en/of aandachtspunten. Deze knelpunten en aandachtspunten zijn daarom in deze paragraaf toegelicht. Een deel van deze knelpunten en/of aandachtspunten zijn (met name) relevant voor specifieke locaties binnen de gemeente Aalten. Deze aspecten zijn gevisualiseerd op de knelpuntenkaart zoals opgenomen in onderstaande figuur. Knelpunten en/of aandachtspunten voor de gemeente als geheel relevant zijn (bijvoorbeeld duurzame woningen), zijn niet op de knelpuntenkaart weergeven maar zijn in deze paragraaf wel beschreven. Figuur 2.2: Knelpuntenkaart van de gemeente Aalten Knelpunten Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom in het ‘rood’ blijven. Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer.
Er wordt hier niet voldaan aan de wettelijke maximale grenswaarden en de WHO -advieswaarden. De gemeente Aalten heeft geen beleid op het gebied van geluid.
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 12 Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen, met name w inkels, culturele voorzieningen en gezondheid en welzijn, ligt in de gemeente Aalten hoger dan het provinciaal gemiddelde. Ook de percentuele leegstand hoger ligt dan het provinciaal gemiddelde. Door vergrijzing en veranderende behoeften in voorzieningen zal de afstand tot voorzieningen in de toekomst toenemen. De gemeente Aalten heeft geen specifiek beleid dat in gaat op voorzieningen. Grondwater De kwaliteit van het grondwater is matig slecht in de gemeente Aalten. De gemiddelde grondwaterstand (GLG en GHG) in het bebouwde gebied veelal onder de - 1,5m-mv ligt. Ook is in een groot deel van de gemeente sprake van verzilting. Klimaatverandering zal zorgen voor meer extreme neerslag in de winter en extremere droogte in de zomer. Dit heeft negatieve effecten op het grondwater in de gemeente. Ook verzilting neemt toe door klimaatverandering en intensiever (grond)watergebruik. De gemeente Aalten heeft geen specifiek beleid op het gebied van grondwater. Oppervlaktewater De chemische toestand van het oppervlaktewater in de gemeente Aalten voldoet aan de KRW-doelstelling, maar de ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling.
Het is daarom niet aannemelijk dat voldaan wordt aan de KRW-doelen voor 2027. Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval en stilstaand water in de gemeente. Door klimaatverandering zullen extreem droge periodes vaker voorkomen, waardoor er meer sprake zal zijn van droogval van watergangen. De provincie en het waterschap zijn voornemens om maatregelen te nemen om de waterkwaliteit te bevorderen. De gemeente Aalten heeft geen beleid om oppervlaktewaterkwaliteit te verbeteren. Natura 2000-gebieden In de gemeente Aalten liggen géén Natura 2000 -gebieden, maar er zijn vier gebieden net buiten de gemeentegrens: het Willinks Weust, Bekendelle, Wooldse Veen en Korenburgerveen. Activiteiten in de gemeente kunnen daardoor invloed hebben op deze gebieden. Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. Er is beleid om de staat van instandhouding van de gebieden te verbeteren, maar het is onzeker wat er gaat gebeuren met de stikstofdepositie. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de Natura 2000-gebieden maar kan wel keuzes maken die een positieve of negatieve invloed hebben op deze gebieden.
Hittestress In de gemeente Aalten geldt dat in grote delen van de bebouwde kom (de plekken waar veel mensen verblijven) er sprake is van een stedelijk hitte -eiland effect van 2ºC of meer. Dit heeft effecten op de gezondheid van mensen, zowel gezonde mensen als kwetsbare doelgroepen. Door klimaatverandering zal hittestress verder toenemen in de gemeente. De gemeente zet in op het vergroten van groen en blauw om zo de opwarming van de bebouwde kom tegen te gaan. Wateroverlast door hemelwater Een extreme buien van het formaat die eens per 100 jaar voorkomt, zorgt ervoor dat er in de gemeente op veel plekken water op straat blijft staan. In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn dan enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar. H et percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen. De gemeente zet met haar beleid actief int op het ontkoppelen van het verharde oppervlak en het anders inrichten van de riolering. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 13 Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief veel minder woningen met een groen energielabel (B of hoger) dan het gemiddelde van weinig stedelijke gemeenten, het provinciale gemiddelde en het landelijke gemiddelde. Relatief weinig woningen hebben een geldig energielabel. Met haar beleid zet de gemeente in op het verduurzamen van woningen.
Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Het aanbod ligt onder het frictieniveau van 5%, waardoor de markt niet op een gezonde manier kan doorstromen. De verwachting is dat de vraag naar bedrijventerreinen toe zal nemen in de toekomst . De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Voor kantoorlocaties is de verwachting dat in de hele Achterhoek de vraag af zal nemen waardoor de leegstand toe neemt tot ver boven het niveau van een gezonde markt. Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot een andere OV -halte is juist groter. Ook de ontsluitingskwaliteit is lager dan het provinciale en landelijke gemiddelde en lager dan in vergelijkbare gemeenten. Vanuit de regio en de provincie wordt er ingezet op het verbeteren van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. Aandachtspunten Aandachtspunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom verbeteren naar ‘oranje’ of in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en autonoom verslechteren binnen ‘oranje’ of naar ‘rood’.
Droogte In het oosten en zuiden van de gemeente Aalten is er sprake van zeer droogtegevoelige natuur door een gemiddeld laagste grondwaterstand die te diep onder maaiveld ligt. Door klimaatverandering zal de grondwaterstand in de toekomst verder zakken waardoor droogtegevoelige natuur het zwaarder zal krijgen. De gemeente neemt verschillende maatregelen om de gevolgen van droogte te beperken. Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn er relatief weinig elektrische auto’s en zijn er geen deelauto’s beschikbaar. Autonoom zijn er veel technologische ontwikkelingen die de omslag naar elektrisch rijden stimuleren. De gemeente Aalten is bezig met een basisnetwerk van publieke laadpunten. De verwachting is dat deelconcepten achterblijven in de gemeente Aalten. De provincie Gelderland zet zich in om hubs te ontwikkelen waar elektrisch rijden en deelconcepten mogelijk gemaakt wordt. Het kwaliteitsniveau gaat van ‘rood’ in de huidige situatie naar ‘oranje’ in de toekomstige situatie. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 14 3 Aalten: hoe, wat en waar? De gemeente Aalten ligt in de provincie Gelderland, tegen de grens met Duitsland. De gemeente Aalten is onderdeel van de regio Achterhoek, samen met de zeven gemeenten Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk.
De gemeente Aalten bestaat uit de kernen Aalten, Dinxperlo en de Heurne, de stad Bredevoort en de dorpen en buurtschappen Barlo, Dale, Haart, Heurne, IJzerlo, 't Klooster en Lintelo. De kern Dinxperlo ligt op de grens met Duitsland, waardoor het aan de Duitse plaats Suderwick ligt. In de kernen Aalten en Dinxperlo zijn de meeste voorzieningen aanwezig. In de gemeente is veel groen en natuur. In het noordwesten ligt het natuurgebied de Aaltense Goor en in het oosten de natuurgebieden Landgoed Walfort, Loohui sbos, Slingeplas, Kloosterbos, Zwanenbroek en Grote Goor . Daarnaast is er in het buitengebied kleinschalige landbouw aanwezig. De gemeente wordt verbonden met de omliggende gemeenten en Duitsland door de provinciale wegen N328 en N313. Er lopen geen snelwegen door de gemeente. In de kern Aalten ligt een treinstation, waar de stoptrein tussen Arnhem Centraal en Winterswijk stopt. D e rest van de gemeente is verbonden door middel van busvervoer. In 2024 had de gemeente Aalten 27.308 inwoners. De meeste inwoners zijn ouder dan 60 jaar (8.866 inwoners), jonger dan 24 jaar (7.157 inwoners) of tussen de 45 en 59 jaar (5.705 inwoners). In de gemeente Aalten zijn meer inwoners ouder dan 45 jaar dan gemiddeld in Nederland (zie onderstaande figuur ) [CBS, 2024g].
Figuur 3.1: Kaart van de gemeente Aalten 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 15 Figuur 3.2: Bevolkingsopbouw naar leeftijd in de gemeente Aalten ten opzichte van Nederland in 2023 [CBS, 2024g] De meeste huishoudens in de gemeente Aalten bestaan in 2024 uit twee personen (4.409 huishoudens) of één persoon (3.639 huishoudens). Er zijn minder éénpersoonshuishoudens in de gemeente Aalten dan gemiddeld in Nederland. Er zijn meer twee-, vier- en vijf- (of meer) persoonshuishouden (zie onderstaande figuur [CBS, 2024g]. Figuur 3.3: Huishoudens naar grootte in de gemeente Aalten ten opzichte van Nederland in 2023 [CBS, 2024g] De provincie Gelderland maakt een prognose van de bevolkingsgroei en de huishoudensgroei tot 2040 voor alle gemeenten in de provincie. Figuur 3.4 laat de verwachte huishoudensgroei zien voor de gemeente Aalten. De verwachting is dat het aantal huishoudens stijgt tot 2030 en daarna langzaam afneemt [Provincie Gelderland, 2022c].
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 16 Figuur 3.4: Verwachte huishoudensgroei in de gemeente Aalten tussen 2022 en 2040 [Provincie Gelderland, 2022c]
4 | Omgeving Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling voor het thema ‘omgeving’. Tabel 4-1: Samenvatting van de kwaliteitsniveaus van de huidige situatie en autonome ontwikkeling binnen het thema 'omgeving' Beoordelingsaspect | Huidige situatie | Autonome ontwikkeling Geluid | ↗ Luchtkwaliteit | = Geur | ↗ 4.1 | Geluid Indicatoren en kwaliteitsniveaus Geluid Kwantitatief Status gebruikte | • | Geluid van wegverkeer, windturbines, railverkeer, vliegverkeer, activiteiten, industrie, informatie | evenementen en cumulatief • | Geluidervaring Beschikbare | Geluid getoetst aan de wettelijke standaardwaarden en WHO-advieswaarden. referentiewaarden Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | Vrijwel overal wordt voldaan aan de wettelijke standaardwaarden en de WHO-advieswaarden voor geluid. Oranje | Vrijwel overal wordt voldaan aan de wettelijke standaardwaarden voor geluid. Op niet alle plekken wordt voldaan aan de WHO-advieswaarden. Rood | Op meerdere plekken wordt niet voldaan aan de wettelijke standaardwaarden en de WHO- advieswaarden voor geluid. Huidige situatie Omgevingsgeluid | kan een grote bijdrage leveren aan de beleving van de leefomgeving. Te veel geluid is vaak onwenselijk of zelfs schadelijk.