Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen
Tekst van het document
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 42 Onderstaand is per thema en de bijbehorende aspecten beschreven wat de effecten zijn van het voorkeursalternatief. Per thema en aspect zijn de effecten ook weergegeven in een figuur. In Figuur 7.2 is deze weergave toegelicht. Door middel van de blokjes met pijlen is aangegeven hoe een aspect ervoor staat in de referentiesituatie: het kwaliteitsniveau, inclusief de autonome trend. Door middel van de balken is aangegeven hoeveel kansen en/of risico’s er zijn, hoe groter de gevisualiseerde balk hoe meer kansen of risico’s er zijn. Met de pijlen is aangegeven of er sprake is van per saldo meer kansen of risico’s: een verbeterende trend of een verslechterende trend door het nieuwe beleid. Hoe groter de pijl hoe groter de het aantal kansen vergeleken met het aantal risico’s is of vice versa. Indien er evenveel kansen als risico’s zijn is dit aangegeven met een gelijkteken (‘=’). Zoals eerder benoemd zijn er ook aspecten die geen kwaliteitsniveau toegekend hebben gekregen. Deze zijn enkel kwalitatief toegelicht in de foto van de leefomgeving. Deze aspecten zijn gemarkeerd met een stip. Door middel van de figuren kun je in één oogopslag zien welke effecten het voorkeursalternatief mogelijk tot gevolg heeft.
Figuur 7.2: Weergave effecten per thema en aspect Omgeving Uit onderstaande figuur blijkt dat binnen het thema omgeving sprake is van zowel kansen als risico's voor de aspecten geluid, luchtkwaliteit en geur. De belangrijkste risico's hangen samen met een mogelijke toename van verkeersbewegingen als gevolg van woningbouw en bedrijvigheid. Dit kan leiden tot een hogere geluidbelasting en een verslechtering van de luchtkwaliteit. Tegelijkertijd kan het stimuleren van lopen en fietsen kansen voor een verbetering van de leefomgevingskwaliteit. Voor geur geldt dat nieuwe woningen in het buitengebied kunnen leiden tot een toename van het aantal geurgehinderden, afhankelijk van de ligging ten opzichte van agrarische bedrijven en andere geurbronnen. Per saldo laten de aspecten geluid en geur een licht negatief effect zien, terwijl voor luchtkwaliteit sprake is van een meer neutraal beeld. Figuur 7.3: Omgeving; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 43 Veiligheid Binnen de aspecten behorende bij het thema veiligheid (omgevingsveiligheid, sociale veiligheid en verkeersveiligheid) bestaan zowel kansen op positieve effecten als risico’s op negatieve effecten, zoals te zien is in onderstaande figuur. Voor omgevingsveiligheid bestaan enkel risico’s door mogelijke toename van kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden of risicocontouren door woningbouwuitbreiding en intensivering van bedrijventerreinen. Voor sociale veiligheid bestaan juist enkel kansen door de kwaliteitsverbetering van bedrijventerreinen en inzet op sociale infrastructuur in buurtschappen. Voor verkeersveiligheid bestaan zowel kansen als risico’s. Kansen zijn er door de aanleg van nieuwe veilige routes en snelheidsverlaging voor auto’s. Risico’s bestaan door de mogelijke toename van verkeer als gevolg van een uitbreiding van woningen en bedrijvigheid. Figuur 7.4: Veiligheid; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld.
Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering Gezondheid en welzijn Voor de aspecten onder het thema gezondheid en welzijn (beweegvriendelijke leefomgeving, maatschappelijke basisvoorzieningen, sociaaleconomische positie en naoberschap) bestaan enkel kansen op positieve effecten, zoals te zien is in onderstaande figuur. Dit komt door nieuwe fietsverbindingen, generatie-erven en inzet op sociale infrastructuur in de buurtschappen. Ook zijn er kansen op verbetering van de arbeidscontinuïteit door het voornemen om bedrijvigheid de ruimte te geven om (beperkt) te groeien afhankelijk van de vraag, in lijn met de toename van inwoners. Figuur 7.5: Gezondheid en welzijn; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering Bodem en water Onderstaande figuur laat zien dat er voor de aspecten behorende bij het thema bodem en water (bodem, grondwater en oppervlaktewater) overwegend kansen op positieve effecten zijn, die bestaan naast enkele risico’s op negatieve effecten.
Er zijn kansen door inzet op natuurinclusieve landbouw, het uitbreiden en versterken van de groenblauwe dooradering en door meer water vast te houden en vertraagd af te voeren. Anderzijds vormt meer verharding en een grotere drinkwatervraag een risico voor het grondwater . Deze extra verharding vormt ook een risico op verminderde aanvulling van oppervlaktewater. Figuur 7.6: Bodem en water; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 44 Natuur Voor de aspecten onder natuur (Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en biodiversiteit) zijn zowel kansen op positieve effecten als risico’s op negatieve effecten voorzien. De risico ’s komen door een mogelijke toename van stikstof door meer verkeer (door nieuwe woon- en werkgebieden), wat effect heeft op de (kwaliteit van) Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en biodiversiteit. Daarnaast zijn er risico’s voor de biodiversiteit door nieuwe fietsverbindingen tussen kernen en buurtschappen die een barrière kunnen vormen voor soorten en door verduurzaming van woningen wat een risico vormt voor aanwezige gebouwbewonende soorten. Er zijn daarentegen ook kansen op verbetering door vermindering van stikstofuitstoot door minder mestgebruik in de landbouw. Daarnaast kunnen natuurgebieden en -waarden versterkt worden door versterking van de groenblauwe structuur in de gemeente, onder anderen door middel van natuurinclusieve landbouw. Figuur 7.7: Natuur; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld.
Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering Landschap en cultureel erfgoed Onderstaande figuur laat zien dat voor de aspecten onder landschap en cultureel erfgoed (landbouw, grondgebruik, landschappelijke waarden, archeologische en cultuurhistorische waarden) er zowel kansen op positieve effecten als risico’s op negatieve effecten voorzien zijn. Er zijn risico’s op inperking van landbouwareaal, verlies van landschapskenmerken en aantasting van archeologische waarden door woningbouwontwikkelingen en (mogelijke) bedrijventerreinuitbreiding aan de randen van de kernen. Daarnaast zijn er ook kansen op positieve effecten door herstel van landschapselementen zoals houtwallen, het actief zichtbaar en beleefbaar maken van historische structuren en door behoud, onderzoek of veiligstelling van archeologische waarden te verplichten. Natuurinclusieve landbouw kan plaatselijk de opbrengst verminderen, maar zorgt wel voor een betere bodemkwaliteit en maakt het landbouwsysteem meer toekomstbestendig. Figuur 7.8: Landschap en cultureel erfgoed; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering.
Stip = kwalitatief aspect zonder kwaliteitsniveau Klimaat Voor de aspecten binnen het thema klimaat (broeikasgassen, hittestress, droogte en wateroverlast door hemelwater) zijn er overwegend kansen op positieve effecten, die bestaan naast enkele risico’s op negatieve effecten, zo is te zien in onderstaande figuur. Zo kunnen meer verkeersbewegingen zorgen voor meer uitstoot van broeikasgassen. Ook zorgt de toename in verhard oppervlak voor een risico op meer wateroverlast, droogte en hittestress. De kansen bestaan omdat er wordt ingezet op vergroenen in de kernen en het buitengebied, waardoor water langer vastgehouden kan worden en hittestress
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 45 verminderd. Door zuinig om te gaan met (grond)water in een kringlooplandbouw -systeem en afkoppeling van regenpijpen, ontstaan eveneens kansen op minder droogte en hemelwateroverlast. Figuur 7.9: Klimaat; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering Duurzaamheid De aspecten onder het thema duurzaamheid (grondstoffen en circulariteit, duurzame energieopwekking en -besparing en duurzame woningen) kennen voornamelijk kansen vanwege inzet op duurzame opwekking door middel van zon op dak, verduurzaming van bestaande woningen en bouw van nieuwe (duurzame) woningen (volgens de huidige landelijke normen). Circulair materiaalgebruik verbeterd mogelijk door het stimuleren van circulair bouwen, in ieder geval bij gemeentelijke projecten en gebiedsontwikkelingen. De hoeveelheid huishoudelijk afval neemt mogelijk wel toe met de bouw van nieuwe woningen. Figuur 7.10: Duurzaamheid; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld.
Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering Wonen & economie De aspecten onder het thema wonen en economie (woningaanbod- en behoefte, werkgelegenheid, werklocaties en bedrijvigheid en vrijetijdseconomie en toerisme) kennen enkel kansen op positieve effecten. De beoogde woningbouwontwikkelingen voorzien mogelijk in de lokale vraag. Daarnaast krijgen werklocaties de kans om mee te groeien op basis van de behoefte. Daarnaast wordt er ruimte geboden voor kleinschalige verblijfsrecreatie (in het buitengebied). Figuur 7.11: Wonen en economie; effectbeoordeling VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering. Stip = kwalitatief aspect zonder kwaliteitsniveau
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 46 Mobiliteit Voor de aspecten onder mobiliteit (bereikbaarheid en doorstroming, duurzame en slimme mobiliteit, openbaar vervoer en fiets- en wandelnetwerk) zijn voornamelijk kansen op positieve effecten voorzien. Dit komt door de inzet op het verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk met nieuwe routes en het veiliger maken van bestaande routes. Daarnaast zijn er kansen voor duurzame en slimme mobiliteit door de inzet op zelfrijdende voertuigen. Tenslotte is er ook een risico, dit heeft te maken met de doorstroming voor autoverkeer, dit kan verslechteren als gevolg van een toename van verkeer door ruimtelijke ontwikkelingen (meer woningen en bedrijvigheid). Figuur 7.12: Mobiliteit; effectbeoordeling definitief VKA (op basis van beleidsuitspraken (pijlers)) per beoordelingsaspect. Groene balk = alle kansen op positieve effecten bij elkaar opgeteld. Rode balk = alle risico’s op negatieve effecten bij elkaar opgeteld. Groene of rode pijl = Per saldo een verbetering of verslechtering 7.3 Ontwikkeling van knelpunten en aandachtspunten Zoals beschreven in hoofdstuk 4, zijn er in de referentiesituatie (huidige situatie + autonome ontwikkeling) bepaalde aspecten die en niet goed voor staan.
Dit zijn aspecten waar de omgevingsvisie idealiter nieuw beleid voor maakt, die een verbetering van de situatie teweegbrengt. Aspecten die er niet goed voor staan noemen we knelpunten en aandachtspunten. Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom in het ‘rood’ blijven. Naast knelpunten zijn er aandachtspunten. Aandachtspunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom verbeteren naar ‘oranje’ of in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en autonoom verslechteren binnen ‘oranje’ of naar ‘rood’. Effect op bestaande knel- en aandachtspunten In onderstaande tabellen zijn de knelpunten en aandachtspunten opgenomen. Er is kort beschreven waarom de aspecten een knelpunt of aandachtspunt vormen en vervolgens is beschreven welke impact het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie heeft op het aspect. Tabel 7.1: Ontwikkeling van de knelpunten met nieuw beleid uit scenario 2 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer. De geluidhinder door wegverkeer zal met het VKA mogelijk toenemen, door de uitbreiding van wonen en werken. De situatie verslechterd, het knelpunt blijft bestaan.
Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen ligt hoog in de gemeente Aalten. Het VKA voorziet niet in nieuwe voorzieningen. De toevoeging van nieuwe woningen biedt mogelijk wel extra draagvlak voor het behouden van bestaande voorzieningen, maar de gemiddelde afstand van woningen tot voorzieningen verbeterd hiermee niet. Het knelpunt blijft bestaan.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 47 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Grondwater De gemiddelde grondwaterstand in het bebouwde gebied ligt veelal diep onder met maaiveld. Ook is in een groot deel van de gemeente sprake van verzilting. Het VKA kan de grondwaterkwaliteit en - kwantiteit verbeteren door natuurinclusieve landbouw, versterking van het groenblauwe netwerk en ruimte te bieden voor het vasthouden en vertraagd afvoeren van water. Het knelpunt wordt mogelijk verholpen, maar blijft wel een aandachtspunt voor uitwerking in vervolgbeleid. Oppervlaktewater De ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling. Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval van watergangen en stilstaand water. Het VKA kan de oppervlaktewaterkwaliteit en -kwantiteit verbeteren door natuurinclusieve landbouw en versterking van het groenblauwe netwerk. Dit is naar verwachting niet genoeg om de KRW- doelstellingen te halen. Er is sprake van een verbetering, maar het knelpunt blijft wel bestaan. Natura 2000- gebieden Er liggen vier Natura 2000-gebieden net buiten de gemeentegrens.
Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. De uitstoot van stikstof kan enerzijds toenemen door meer verkeersbewegingen en kan anderzijds afnemen door duurzame opwek en het stimuleren van fietsen. En is geen sprake van een duidelijk verslechtering of verbetering. Het knelpunt blijft bestaan. Hittestress In grote delen van de bebouwde kom (Aalten, Dinxperlo en Bredevoort) is sprake van een stedelijk hitte-eiland effect van 2ºC of meer. Enerzijds kan hittestress toenemen door meer verharding vanwege woningbouw. Anderzijds kan hittestress in woongebieden verminderen door het vergroenen van de gebouwde omgeving. En is geen sprake van een duidelijk verslechtering of verbetering. Het knelpunt blijft bestaan. Wateroverlast door hemelwater In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar. Het percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen. Hemelwateroverlast neemt mogelijk af door het nemen van klimaatadaptieve maatregelen bij intensivering en herstructurering van bedrijvigheid, en door inzet op afkoppeling en water vasthouden en vertraagd afvoeren.
Het knelpunt wordt mogelijk verholpen (voor de huidige klimaatscenario’s), maar blijft wel een aandachtspunt voor uitwerking in vervolgbeleid. Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief weinig woningen met een geldig energielabel of een groen energielabel (B of hoger). Het VKA zorgt voor meer nieuwe, duurzame woningen, maar ook bestaand woningen worden verduurzaamd. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar zal een aandachtspunt blijven door een mate van afhankelijkheid bij verduurzaming van particulier bezit. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 48 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. De markt kan niet op een gezonde manier doorstromen. De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Door het VKA komen er nieuwe bedrijfslocaties bij die moeten voorzien in de uitbreidingsvraag. Het knelpunt wordt mogelijk verholpen, maar blijft wel een aandachtspunt door mogelijke toekomstige verschuivingen in vraag en aanbod. Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan gemiddeld, maar de afstand tot een andere OV-halte is juist groter.
Het VKA voorziet niet in extra OV-haltes. De gemiddelde afstand tot OV-haltes zal groot blijven. Het knelpunt blijft bestaan. Tabel 7.2: Ontwikkeling van de aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 2 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Droogte Op de hoge zandgronden in de gemeente Aalten is er sprake van een grondwaterstand die te diep onder het maaiveld ligt. Het VKA kan droogtestress verbeteren door natuurinclusieve landbouw, versterking van het groenblauwe netwerk en ruimte te bieden voor het vasthouden en vertraagd afvoeren van water. Het aandachtspunt wordt mogelijk verholpen (voor de huidige klimaatscenario’s). Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn relatief weinig elektrische auto’s en er zijn geen deelauto’s beschikbaar. Het VKA zet in op zelfrijdende voertuigen, maar voorziet niet in deelauto-concepten of meer elektrisch rijden. De situatie wordt verbeterd, maar het aandachtspunt blijft bestaan. Potentiële nieuwe knel- en aandachtspunten Naast ontwikkeling van bestaande knelpunten en aandachtspunten zijn er ook aspecten die in de referentiesituatie een matig kwaliteitsniveau (‘oranje’) hebben en autonoom afstreven op een gelijkblijvende of verbeterende trend.
Wanneer het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie overwegend risico’s met zich meebrengt, is voor deze aspecten mogelijk sprake van een trend die ombuigt naar een negatieve. Hieronder is een beschrijving gegeven van desbetreffende aspecten. Tabel 7.3: Potentiële nieuwe knel- of aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 2 Aspect Toelichting referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Geur In het buitengebied is op verschillende plekken sprake is van een afweegbare of slechte geursituatie bij geurgevoelige objecten. 27% van de inwoners ervaart matige of ernstige geurhinder (van meerdere geurbronnen). Het VKA kan leiden tot een toename van het aantal geurgevoelige objecten in gebieden waar geurbelasting aanwezig is. Hierdoor kan het aantal geurgehinderden toenemen. De daadwerkelijke effecten zijn afhankelijk van de ligging van nieuwe woningen ten opzichte van veehouderijen en andere geurbronnen. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Omgevingsveiligheid Binnen de gemeente is ligt een redelijk aandeel van de bebouwing (kwetsbare Door woningbouw en bedrijvigheidsontwikkelingen kunnen meer kwetsbare functies nabij risicobronnen Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 49 Aspect Toelichting referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt gebouwen) binnen een brand- en explosieaandachtsgebied.
worden gerealiseerd. Hierdoor kan de blootstelling aan externe veiligheidsrisico's toenemen. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Biodiversiteit De soortendiversiteit in Aalten is gemiddeld (tussen de 200 en 600 soorten) en de kwaliteit van de biodiversiteit is goed op ongeveer de helft van het grondgebied. De biodiversiteit komt onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden, verduurzaming en nieuwe fietsroutes in het buitengebied (barrièrevorming). Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Archeologische en cultuurhistorische waarden Er zijn gebieden van archeologische waarden en gebieden met hoge archeologische verwachting. In de kernen van Aalten en Bredevoort zijn veel monumenten aanwezig. Archeologische waarden komen onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. 7.4 Invloed van het afwegingskader en randvoorwaarden op effecten De effectbeoordeling in dit OER beschrijft primair de potentiële effecten van de ruimtelijke ontwikkelingen die met de omgevingsvisie mogelijk worden gemaakt. Daarbij is uitgegaan van een worst -case benadering, waarin wordt verondersteld dat deze ontwikkelingen maximaal worden gerealiseerd.
De Omgevingsvisie bevat echter ook een uitgebreid afwegings- en toetsingskader, waarin expliciet is opgenomen dat ontwikkelingen alleen toelaatbaar zijn indien zij passen binnen randvoorwaarden ten aanzien van onder andere water en bodem, natuur, landschap, milieu en een aanvaardbare leefomgevingskwaliteit. Daarnaast geldt het uitgangspunt dat ontwikkelingen niet mogen leiden tot een verslechtering van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Dit afwegingskader werkt daarmee als een selecterend en mitigerend mechanisme: niet alle theoretisch mogelijke ontwikkelingen zullen in de praktijk doorgang vinden. Initiatieven worden in vervolgfases, zoals programma’s, gebiedsuitwerkingen en omgevingsplannen, getoetst aan deze randvoorwaarden en kunnen alleen worden gerealiseerd wanneer zij aan het ‘ja, mits’-principe voldoen. De daadwerkelijke effecten zullen daarmee mede afhangen van de wijze waarop dit kader wordt toegepast en verder geconcretiseerd. Het OER brengt in dit licht de bandbreedte aan mogelijke positieve en negatieve effecten in beeld, die in latere fasen nader worden geconcretiseerd en, waar nodig, verder worden beperkt of voorkomen. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 50 8 Het doelbereik: worden de ambities gehaald? De gemeente Aalten heeft voor elke beleidsuitspraak een ambitie geformuleerd.
Elke ambitie heeft een specifiek doel. Idealiter draagt het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie bij aan het behalen van de gestelde ambities. Om te beoordelen in welke mate het voorgenomen beleid bijdraagt aan de ambities is in dit hoofdstuk, per ambitie, aangegeven welke beoordelingsaspecten hieraan gerelateerd zijn. Vervolgens is op basis van de effectbeoordeling van het VKA bepaald of er sprake is van (overwegend) kansen op positieve effecten of risico’s op negatieve effecten voor de beoordelingsaspecten gerelateerd aan een ambitie. Dit is een optelling van de kansen en risico’s per aspect zoals opgenomen in bijlage A3, hoe groter de gevisualiseerde balk hoe meer kansen of risico’s er zijn. De pijl geeft aan of er per saldo meer risico’s of kansen zijn. Hoe groter de pijl hoe groter de kans of risico per saldo is. Tenslotte geeft het ‘=’ teken aan dat er een gelijk aantal kansen en risico’s zijn. Op basis daarvan is een doorkijk gegeven of het de verwachting is dat de ambitie wel of niet gehaald wordt. In dit hoofdstuk is per ambitie aangegeven in hoeverre de ambitie behaald wordt door het nieuwe beleid. Dat is ook weer gedaan in termen van kansen en risico’s.
Daarbij is gebruik gemaakt van het aangeven van smileys: Op grond van de effectbeoordeling is overwegend sprake van kansen op positieve effecten (er zijn meer kansen dan risico’s), en daarmee kans op bijdrage aan behalen ambitie. Op grond van de effectbeoordeling is overwegend geen sprake van kansen of risico’s of aantal kansen en risico’s zijn overwegend in evenwicht, en daarmee beperkt of geen kansen op bijdragen aan behalen ambitie. Op grond van de effectbeoordeling is overwegend sprake van risico’s op negatieve effecten (er zijn meer risico’s dan kansen), en daarmee risico’s op afbreuk aan de ambitie. Aan het eind van de paragraaf is een korte samenvatting gegeven waarin staat voor welke ambities er extra aandacht nodig is richting verdere uitwerking van het beleid in programma’s en of het omgevingsplan. Ambitie beleidsuitspraak ‘wonen’ De gemeente Aalten zet richting 2040 in op een geleidelijke en evenwichtige toevoeging van woningen, waarbij wordt aangesloten bij de behoefte van verschillende doelgroepen en bij de gewenste ontwikkeling van de leefomgeving. Uiterlijk in 2035 is sprake van een betere balans tussen vraag en aanbod, met een duidelijke toename van het aantal woningen voor starters, jongeren en ouderen.
Beoordelingsaspect VKA Woningaanbod – en behoefte Conclusie: Het beleid gaat uit van een groei van woningen ongeveer 1.350 woningen tot aan 2040, waarvan 900 in fase 1 tot 2035 en 400 in fase 2 tot 2040. Dit woningaantal sluit aan bij de behoefte (doelgroepen starters, jongeren en ouderen). In de eerste fase ligt de focus op de grote dorpen, daarna volgen ook de kernen en buurtschappen naar rato. De uitbreiding van de woningvoorraad in fase 1 voorziet in de lokale behoefte. Daarmee is het aannemelijk dat positief wordt bijgedragen aan het halen van de ambitie.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 51 Ambitie beleidsuitspraak ‘voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving’ In de gemeente Aalten hebben alle inwoners uiterlijk in 2040 binnen 300 meter toegang hebben tot groen, speelruimte of verkoeling Beoordelingsaspect VKA Beweegvriendelijke leefomgeving Hittestress Conclusie: het beleid zet in op een groene inrichting van de openbare ruimte, maar onbekend is wat de kwantitatieve uitbreiding is en op welke locaties dit gebeurt. Er is geen beleid opgenomen dat gaat over uitbreiding van speelruimte en ontmoetingsplekken. De kansen voor beweegvriendelijke leefomgeving zijn gerelateerd aan de uitbreiding van het fietsnetwerk tussen de dorpen. Qua hittestress zijn er zowel kansen als risico’s wat per saldo tot een neutrale beoordeling leidt. Het is de vraag of de ambitie gehaald wordt. Daarnaast moet er extra aandacht naar toegang tot groen, speelruimte en verkoeling zijn in de uitwerking van programma’s. Ambitie beleidsuitspraak ‘mobiliteit’ De gemeente Aalten streeft ernaar het aantal verkeersslachtoffers in 2030 met minimaal 50% te reduceren ten opzichte van 2020. Beoordelingsaspect VKA Verkeersveiligheid Conclusie: het voorgenomen beleid gericht op mobiliteit zet in op het STOMP-principe, waarbij lopen en fietsen de voorkeur hebben boven het autoverkeer.
Daarnaast wordt de maximale snelheid voor het merendeel van de wegen afgewaardeerd naar 30 km/uur. Ook de inzet van zelfrijdende voertuigen kan in de toekomst leiden tot een veiliger wegbeeld. Desondanks wil de gemeente ook uitbreiden met 1.350 woningen, dit is een groei van circa 10% van het huidige woningaanbod in de gemeente. Daarnaast kan intensivering van bedrijventerreinen ook leiden tot meer logistieke bewegingen. Dit leidt tot meer verkeersbewegingen. Per saldo scoort verkeersveiligheid neutraal. Het is daarmee de vraag of de ambitie gehaald wordt. Verdere uitwerking en concretisering wat het STOMP- principe kan hier duidelijkheid over geven en moet blijken uit de nog op te stellen programma’s. Ambitie beleidsuitspraak ‘economie en werkgelegenheid’ De gemeente Aalten biedt ruimte aan een vitale lokale economie, passend bij de schaal en identiteit van Aalten. Beoordelingsaspect VKA Werkgelegenheid Werklocaties en bedrijventerreinen Vrijetijdseconomie en toerisme Conclusie: met het voorgenomen beleid zet de gemeente in op intensivering van de bedrijventerreinen met ruimte voor nieuwe bedrijvigheid en tevens een kwaliteitsverbetering. Er wordt gekeken naar de behoefte en dat bepaalt of er in de toekomst sprake is van een uitbreiding van bedrijventerreinen.
Qua toerisme wordt op een kleinschalige manier uitbreiding van toeristische activiteiten mogelijk gemaakt, passend bij het karakter van de gemeente. Er komen geen grootschalige voorzieningen. Voor de gerelateerde aspecten zoals hierboven weergeven zijn er per saldo meer kansen dan risico’s. Daarmee is het aannemelijk dat het voorgenomen beleid positief bijdraagt aan het halen van de ambities.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 52 Ambitie beleidsuitspraak ‘land- en tuinbouw’ De landbouwsector is en blijft een belangrijke drager van het buitengebied van de gemeente Aalten. De sector levert een essentiële bijdrage aan de voedselproductie, de lokale economie en met name ook aan het beheer en behoud van het karakteristieke agrarische cultuurlandschap. Beoordelingsaspect VKA Landbouw Conclusie: het voorgenomen beleid zet in op de landbouwtransitie met de focus op emissiereductie, vermindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en de omschakeling naar kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. Het beleid heeft nog geen kwantitatieve informatie gegeven over de omvang van deze transitie. Daarnaast is er ook een woningbouwopgave die ruimtebeslag kan leggen op landbouwgebieden. Per saldo is er sprake van evenveel kansen als risico’s. Het is aannemelijk dat het voorgenomen beleid met betrekking tot de landbouwtransitie positief bijdraagt aan deze ambitie. Uit verdere uitwerking van het beleid moet blijken of de ambitie daadwerkelijk gehaald wordt. Ambitie beleidsuitspraak ‘natuur, landschap en biodiversiteit’ De gemeente Aalten zet in op behoud en versterking van natuur, landschap en biodiversiteit als basis voor de kwaliteit van de leefomgeving.
Het coulisselandschap, de houtwallen, beekdalen en ecologische verbindingen vormen daarbij de kern. De gemeente zet in op herstel van landschapselementen en het versterken van de groenblauwe structuur. Beoordelingsaspect VKA Natuurnetwerk Nederland Biodiversiteit Landschappelijke waarden Conclusie: Voor zowel Natuurnetwerk Nederland als landschappelijke waarden zijn er meer kansen dan risico’s. Dat komt doordat het voorgenomen beleid inzet op het versterken van een samenhangende structuur met focus op versterking van het landschap, natuur en waterstructuren. Echter zijn er ook andere ontwikkelingen waardoor de druk op de biodiversiteit kan toenemen, bijv. woningbouwontwikkelingen en ruimte voor energietransitie en mobiliteit (nieuwe fietspaden). Voor biodiversiteit zijn er meer risico’s dan kansen. Samenvattend wordt er positief bijgedragen aan het halen van de ambitie als het gaat om het versterken van natuur en landschap, maar de biodiversiteit kan door andere ontwikkelingen onder druk komen te staan. Ambitie beleidsuitspraak ‘water, bodem en klimaat’ Uiterlijk in 2027 voldoen de oppervlaktewateren in Aalten aan de normen van de Kaderrichtlijn Water. Richting 2050 wordt toegewerkt naar een volledig klimaatbestendig watersysteem, waarin wateroverlast, droogte en hittestress beheersbaar zijn. Beoordelingsaspect VKA Bodem Oppervlaktewater Grondwater
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 53 Hittestress Droogte Wateroverlast door hemelwater Conclusie: De gemeente Aalten zet met haar beleid op verschillende manieren in om de gemeente klimaatadaptief te maken. Het is ten zeerste de vraag of de KRW-doelstellingen in 2027 al gehaald worden gezien de resterende tijd tot 2027. Het voorgenomen beleid zet wel in op vergroening, afkoppeling van verhard oppervlak, inzet op water vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren en het beperken van ontwikkelingen in beekdalen. Bijna alle aspecten laten per saldo meer kansen dan risico’s zien. Voor hittestress zijn er per saldo evenveel kansen als risico’s. Dit hangt samen met ontwikkelingen die tot verhard oppervlak leiden, zoals woningbouw. Het is aannemelijk dat er positief bijgedragen wordt aan het halen van de ambitie. Ambitie beleidsuitspraak ‘energie en klimaat’ Uiterlijk in 2050 is Aalten energieneutraal en aardgasvrij en wordt alle energie duurzaam opgewekt. Richting 2030 wordt ingezet op een reductie van de CO₂-uitstoot met minimaal 55% ten opzichte van 1990. Uiterlijk in 2050 zijn alle woningen en gebouwen in de gemeente aardgasvrij.
Beoordelingsaspect VKA Broeikasgassen Duurzame energieopwekking en energiebesparing Duurzame woningen Conclusie: het voorgenomen beleid zet in op het verduurzamen van bestaande woningen, daarnaast zijn nieuwbouwwoningen (1.350 nieuwe woningen) per definitie duurzaam. Eventuele initiatieven voor duurzame energieopwekking vragen een afzonderlijke afweging waarin deze belangen worden betrokken. De mobiliteitstransitie naar STOMP-principe en inzet van innovatieve voertuigen als zelfrijdende auto’s zorgen voor een vermindering van de broeikasuitstoot. Alle aspecten laten per saldo meer kansen dan risico’s zien, hiermee wordt positief bijgedragen aan het halen van de ambitie. Ambitie beleidsuitspraak ‘circulariteit’ De gemeente zet in op een circulaire leefomgeving waarin grondstoffen zo lang mogelijk worden hergebruikt en afval tot een minimum wordt beperkt. De gemeente streeft ernaar om het gebruik van primaire grondstoffen (o.a. restafval) in 2030 met 50% te verminderen ten opzichte van 2018 en om uiterlijk in 2050 volledig circulair te zijn. Beoordelingsaspect VKA Grondstoffen en circulariteit Conclusie: de gemeente Aalten zet met haar voorgenomen beleid actief in op het stimuleren van circulariteit in bedrijvigheid en bouwprocessen, daarmee is het aannemelijk dat er positief wordt bijgedragen aan het halen van de ambitie.
In hoeverre de genoemde percentages van 50% reductie t.o.v. 2018 in 2030 en volledig circulair in 2050 daadwerkelijk gehaald worden is afhankelijk van verdere uitvoering in vervolgplannen en -programma’s.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 54 Ambitie beleidsuitspraak ‘milieu en emissie’ De gemeente Aalten streeft naar een leefomgeving waarin de luchtkwaliteit en geluidsbelasting voldoen aan de geldende normen en waar mogelijk aansluiten bij de strengere advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Beoordelingsaspect VKA Geluid Luchtkwaliteit Conclusie: hoewel de gemeente Aalten via bronmaatregelen inzet op het verbeteren van de geluidbelasting en luchtkwaliteit wil de gemeente ook ontwikkelen. Extra woningen en intensivering van bedrijvigheid hebben een verkeersaantrekkende werking en vormen op die manier een risico voor de geluidbelasting en uitstoot. Het is aannemelijk dat door technologische ontwikkelingen de situatie richting 2040 verbetert. Op dit moment leidt het voorgenomen beleid per saldo tot meer risico’s dan kansen voor geluid en een gelijk aantal risico’s en kansen voor luchtkwaliteit. Het is daarmee aannemelijk dat er extra inzet moet zijn en concretisering van maatregelen in vervolgplannen en -programma’s. Ambitie beleidsuitspraak ‘veiligheid’ Nieuwe zeer kwetsbare functies, zoals zorginstellingen, scholen en woningen voor minder zelfredzame groepen, worden niet gerealiseerd in aandachtsgebieden waar sprake is van verhoogde risico’s.
De gemeente werkt toe naar een structurele verbetering van de omgevingsveiligheid, onder andere door het verminderen van verkeersslachtoffers, het beperken van risico’s in de leefomgeving en het voldoen aan nationale normen voor waterveiligheid richting 2050. Beoordelingsaspect VKA Omgevingsveiligheid Verkeersveiligheid Sociale veiligheid Conclusie: de gemeente heeft in haar voorgenomen beleid geen concrete maatregelen genoemd om de huidige situatie met betrekking tot omgevingsveiligheid te verbeteren, wel zijn er randvoorwaarden gesteld voor toekomstige ontwikkelingen. Per saldo leidt het voorgenomen beleid tot meer risico’s dan kansen. Hier is extra aandacht voor nodig in vervolgplannen en -programma’s. Wat betreft verkeersveiligheid wordt ingezet op het STOMP-principe en vermindering van de maximale snelheid op wegen naar 30 km/uur. Dit kan bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid maar daar tegenover staat dat nieuwe woningen en intensivering van bedrijvigheid leidt tot meer verkeersdeelnemers en drukte op de wegen. Per saldo zijn er evenveel kansen als risico’s. Tenslotte leidt het voorgenomen beleid met het oog op sociale veiligheid per saldo tot meer kansen dan risico’s. Dit komt onder andere door de focus op kleinschaligheid en naoberschap. Samengevat staat het halen van deze ambitie vooralsnog onder druk.
In vervolgplannen en -programma’s dient er meer aandacht te zijn naar de concretisering van het beleid om de risico’s weg te halen om op die manier positief bij te dragen aan het halen van de ambitie.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 55 Ambitie beleidsuitspraak ‘cultureel erfgoed en identiteit’ Erfgoed wordt nadrukkelijk ingezet als middel om de identiteit te versterken, de leefbaarheid te vergroten en bij te dragen aan toerisme, klimaatadaptatie en sociale samenhang. Beoordelingsaspect VKA Archeologische en cultuurhistorische waarden Conclusie: het voorgenomen beleid met het oog op cultureel erfgoed en identiteit leidt tot kansen door inzet op versterking en beleefbaarheid van bestaand erfgoed. Daarentegen zijn er ruimtelijke ontwikkelingen zoals woningbouw en bedrijvigheid (worst-case is uitbreiding bedrijventerreinen) die druk kunnen leggen op cultureel erfgoed in de gemeente. Per saldo zijn er meer risico’s dan kansen. Hiermee is het niet aannemelijk dat de ambitie gehaald wordt.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 56 9 De botsproeven: is het nieuwe beleid consistent? Het voorkeursalternatief is op consistentie beoordeeld. Hiervoor zijn botsproeven uitgevoerd. Dat is gedaan door alle geselecteerde nieuwe beleidsonderdelen in de omgevingsvisie onderling met elkaar te confronteren en daarbij te beoordelen of het ene beleidsonderdeel het andere kan versterken of daar afbreuk aan doen. Op basis van expert-judgement zijn daar kwalitatieve effectscores aan toegekend, zoals weergegeven onderstaande tabel. Tabel 9.1: Kwalitatieve effectscores botsproeven Effectscore Betekenis + Kans op onderlinge versterking/synergie - Risico op afbreuk/conflict +/- Zowel kans als risico 0 Geen kans of risico, maar wel een relatie n.v.t. Geen relatie Onderstaande figuur laat de toegekende scores zien, daarna is een onderbouwing op hoofdlijnen gegeven in paragraaf 9.1 en een onderbouwing per beleidsuitspraak in paragraaf 9.2. Figuur 9.1: Visualisatie van de kansen op versterking en risico's of conflicten als uitkomst van de uitgevoerde botsproeven
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 57 9.1 Algemene resultaten Hieronder is een algemeen beeld van de resultaten geschetst. De kansen en risico’s worden slechts één keer besproken, in relatie tot de uitspraak waar zij het eerst aan bod komen. Over het algemeen laten de botsproeven zien dat de ontwikkelingen uit het voorkeursalternatief elkaar vaker versterken dan dat zij tot onderlinge strijdigheid leiden. Met name tussen een aantal samenhangende beleidsuitspraken is sprake van duidelijke wederzijdse versterking. Tegelijkertijd wordt zichtbaar dat juist de beleidsvelden met een grote ruimtelijke en maatschappelijke impact ook de grootste risico’s op onderlinge strijdigheid kennen indien deze niet zorgvuldig worden ingepast. Zo bestaan duidelijke kansen op versterking tussen de beleidsuitspraken voor wonen, voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving en mobiliteit. Door woningbouw te concentreren in Aalten en Dinxperlo, waar ook voorzieningen worden gebundeld en geïnvesteerd wordt in fietsverbindingen, ontstaan aantrekkelijke woongebieden met een goede bereikbaarheid van voorzieningen.
Daarnaast is er sprake van onderlinge versterking tussen land- en tuinbouw, natuur, landschap en biodiversiteit en water, bodem en klimaat, doordat de omschakeling naar natuurinclusieve landbouw kan bijdragen aan de ontwikkeling van groenblauwe structuren en waterbergende gebieden. Tegelijkertijd laten de botsproeven zien dat met name de beleidsuitspraken economie en werkgelegenheid, wonen en natuur, landschap en biodiversiteit relatief veel risico’s op onderlinge strijdigheid kennen. Deze hangen met name samen met concurrerende ruimteclaims en de spanning tussen intensief ruimtegebruik en het versterken van de leefomgevingskwaliteit. 9.2 Beoordeling per beleidsuitspraak Hieronder zijn de resultaten per beleidsuitspraak weergegeven. Ook hier geldt dat de kansen en risico’s slechts één keer worden besproken in relatie tot de uitspraak waar ze het eerst aan bod komen. Wonen De voorgenomen woningbouw van circa 1.350 woningen tot 2040, met een eerste focus op Aalten, Dinxperlo en Bredevoort, vertoont in de botsproeven een duidelijke samenhang met beleid voor voorzieningen en mobiliteit. Door concentratie in deze kernen ontstaat een kans om bereikbaarheid en gebruik van voorzieningen te versterken. De gefaseerde uitbreiding biedt bovendien mogelijkheden om gelijktijdig het fietsnetwerk te ontwikkelen, zodat nieuwe woonlocaties goed worden ontsloten.
Tegelijkertijd leidt de woningbouwopgave tot spanning met beleidsdoelen voor natuur, landschap, biodiversiteit en water, bodem en klimaat. In de kernen concurreren inbreidingslocaties met de versterking van groenblauwe structuren, waardoor de kwaliteit van groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie onder druk kan komen te staan. Dit vraagt om een zorgvuldige integrale afweging, waarin ruimte efficiënt wordt benut en ontwikkelingen passen binnen de draagkracht van het bodem- en watersysteem. Voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving Het beleid richt zich op concentratie van voorzieningen in Aalten en Dinxperlo en versterking van de sociale infrastructuur in buurtschappen. In combinatie met mobiliteit biedt dit kansen voor bundeling van voorzieningen en een sterke koppeling met het fietsnetwerk. Dit kan leiden tot een samenhangend en duurzaam bereikbaar voorzieningenaanbod, ondersteund door een kwalitatief ingerichte openbare ruimte. De meerwaarde zit in multifunctioneel gebruik en een goede balans tussen bereikbaarheid en verblijfskwaliteit. Dit vraagt wel om een integrale uitwerking waarin ruimtelijke inrichting en mobiliteitsstructuren expliciet op elkaar worden afgestemd.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 58 Mobiliteit Het mobiliteitsbeleid, met prioriteit voor lopen en fietsen (STOMP), invoering van 30 km/uur en uitbreiding van het fietsnetwerk, kan spanning opleveren met economie en werkgelegenheid. Lagere snelheden kunnen de bereikbaarheid en logistieke efficiëntie voor bedrijven verminderen, wat de aantrekkelijkheid van bedrijvigheid kan beperken. Hierdoor kan economische groei onder druk komen te staan. Dit vraagt om een zorgvuldige balans tussen verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit en economische bereikbaarheid, zodat mobiliteitsmaatregelen bijdragen aan een vitale economie. Economie en werkgelegenheid Het beleid zet in op een vitale economie met waardevol toerisme, kleinschalige recreatie en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. In de botsproeven blijkt dat dit kan botsen met doelen voor landbouw en natuur. Uitbreiding van bedrijvigheid kan concurreren met gebieden voor natuurinclusieve landbouw en het groenblauwe netwerk, waardoor zowel agrarische transitie als natuurontwikkeling onder druk komt te staan. Dit vraagt om een zorgvuldige ruimtelijke afweging, waarbij economische ontwikkeling wordt afgestemd op de draagkracht van het gebied.
Land- en tuinbouw Het beleid voor land- en tuinbouw, gericht op modernisering en transitie naar kringloop- en natuurinclusieve landbouw, biedt juist kansen voor natuur, water en klimaat. Door te sturen op emissiereductie, bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit kan de sector bijdragen aan bredere opgaven. Natuurinclusieve landbouw kan onderdeel worden van de groenblauwe structuur en gekoppeld worden aan waterberging en klimaatadaptatie. Dit draagt bij aan een robuust en klimaatbestendig buitengebied, maar vraagt om een gebiedsgerichte uitwerking waarin functies zorgvuldig worden gecombineerd. Natuur, landschap en biodiversiteit Het beleid zet in op een samenhangende groenblauwe structuur en versterking van landschapselementen. In de botsproeven blijkt een duidelijke koppelkans met water, bodem en klimaat. Door ontwikkeling van een netwerk van onder meer houtwallen, beekdalen en ecologische verbindingen kan water beter worden vastgehouden en klimaatadaptatie worden versterkt. Met name in focusgebieden kan dit leiden tot versterking van zowel ecologie als waterbeheer. Dit sluit aan bij het principe dat water en bodem sturend zijn, maar vraagt om een integrale en gebiedsgerichte uitwerking om de beoogde meerwaarde daadwerkelijk te realiseren. De overige beleidsuitspraken laten geen botsingen zien die nog niet genoemd zijn onder bovengenoemde beleidsuitspraken.
Projectgerelateerd 10 | De Passende Beoordeling: wat zijn de gevolgen voor Natura 2000-gebieden ? In dit hoofdstuk is een korte samenvatting opgenomen van de bevindingen uit de Passende Beoordeling voor de Omgevingsvisie Aalten 2040. De volledige Passende Beoordeling is opgenomen in bijlage | A4. 10.1 | Passende Beoordeling Natura 2000 Omdat het op voorhand niet is uitgesloten dat het nieuwe beleid in de omgevingsvisie een (significant) negatief effect veroorzaakt op de natuurlijke kenmerken van de omliggende Natura 2000- | gebieden is een Passende Beoordeling opgesteld op grond van de Omgevingswet | . Binnen een straal van 10 kilometer van de gemeente Aalten liggen de vier Natura 2000- | gebieden Korenburgerveen, Bekendelle, Wooldse Veen en Willinks Weust. Daarnaast liggen er nog vier Natura 2000- | gebieden binnen een straal van 10 tot 25 kilometer van de gemeente, het gaat om Rijntakken, Buurserzand & Haaksbergerveen, Witte Veen en Stelkampsveld. Tenslotte grenst de gemeente Aalten aan Duitsland. Ook in Duitsland vormt stikstofdepositie een mogelijk risico op negatieve gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen. Er liggen 24 Duitse Natura 2000- | gebieden binnen een straal van 25 kilometer van de gemeente Aalten, deze zijn met naam genoemd in de Passende Beoordeling.
In deze Passende Beoordeling is het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie beoordeeld aan de hand van beleidsuitspraken | die | in het OER zijn geselecteerd. Het gaat om | uitspraken | die voldoende | concreet zijn en die een relatie hebben met de leefomgeving. De Passende Beoordeling beoordeeld per uitspraak of en zo ja hoe groot het risico is op significant negatieve effecten op Natura 2000- gebied in de omgeving van Aalten. Daarbij is getoetst aan de belangrijkste instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 20000- gebied. | Bij de | beoordeling is aangesloten | bij het karakter van | het strategische | beleid in de omgevingsvisie, wat wil zeggen dat de beoordeling op hoofdlijnen is gedaan. Het doel van de | passende | beoordeling | is het in beeld | brengen: a) | Van de risico’s op het optreden van (significant) negatieve effecten op Natura 2000- gebieden als gevolg van het nieuwe beleid van de Omgevingsvisie Aalten | 2040 en b) | Met welke maatregelen | geconstateerde risico’s voorkomen | of beperkt kunnen | worden. Geconstateerde risico’s zijn aandachtspunten waar bij de verdere uitwerking van het beleid rekening mee gehouden | moet worden. Op deze | manier kan voorkomen | worden | dat (significant) negatieve effecten op de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000- | gebieden daadwerkelijk optreden.
In de Passende Beoordeling is naar verschillende storingsfactoren gekeken, zoals effecten van stikstofdepositie, ruimtebeslag, effecten als gevolg van hydrologische veranderingen (bijvoorbeeld verdroging | of vernatting) of verstoring | door geluid | of optische | verstoring. Het gaat hierbij om effecten in de gebruiksfase. Effecten als gevolg van de aanlegfase worden in deze P | assende Beoordeling niet meegenomen omdat op basis van het strategische karakter onvoldoende duidelijk is op welke wijze de beleidsuitspraken | worden | uitgewerkt. De Passende | Beoordeling | is opgenomen in bijlage A4 | , onderstaand zijn de hoofdlijnen van de resultaten en conclusies opgenomen. 15 juli 2026 | OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN | BJ5784-MI-RP-260522-1031 | 59 Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 60 10.2 Resultaten Passende Beoordeling Meerdere beleidsuitspraken van de Omgevingsvisie Aalten 2040 kunnen tot risico’s leiden op significant negatieve effecten binnen Natura 2000-gebieden. Deze zijn in onderstaande tabel opgenomen. De risico’s hebben betrekking op: • Stikstofdepositie; • Verstoring door recreatie; • Aanvaringsslachtoffers door windturbines en versnippering.
Aangezien stikstofdepositie (huidig, autonoom) een knelpunt is alle omliggende Natura 2000-gebieden (Korenburgerveen, Bekendelle, Wooldse Veen en Willinks Weust) en een kleine toename al een significant negatief effect kan veroorzaken, is cumulatie met betrekking tot stikstofdepositie een belangrijk aandachtspunt. De gemeente Aalten heeft in haar Omgevingsvisie ook beleidsuitspraken die leiden tot een afname aan stikstofdepositie, zoals maatregelen die duurzame vormen van vervoer bevorderen. Bij de verdere uitwerking van het nieuwe beleid moet integraal aandacht zijn voor ontwikkelingen die kunnen leiden tot een verhoogde milieudruk binnen Natura 2000-gebieden. Door een integrale aanpak en de projectscope van een ontwikkeling zo in te steken dat ook maatregelen om stikstofdepositie te verminderen worden betrokken bij de ontwikkeling (interne saldering) kan een significant negatief effect voorkomen worden. De omgevingsvisie, de programma’s en het omgevingsplan zijn instrumenten om tot een goede integrale uitwerking van het beleid te komen. Er zijn mogelijkheden voorhanden om significant negatieve gevolgen binnen de omliggende Natura 2000-gebieden te voorkomen. Het nieuwe beleid waar de Omgevingsvisie Aalten 2040 in voorziet, is daarmee in beginsel uitvoerbaar in het kader van de Omgevingswet (onderdeel Natura 2000-gebieden).
Tabel 10.1: Beleidsuitspraken uit de Omgevingsvisie met een risico op een significant negatief effect. Beleidsuitspraak Risico’s op negatief gevolg Natura 2000 Aandachtspunten bij nadere uitwerking beleid (mitigatie) / randvoorwaarden (mitigatie) Eindbeoordeling Nederlandse Natura 2000-gebieden dichtbij Omliggende Natura 2000-gebieden in Nederland en Duitsland 1 Wonen Stikstof Stikstof Tijdens aanlegfase inzetten op elektrisch materieel. Potentie voor extern salderen, let op: additionaliteitsbeginsel. Significant negatieve gevolgen te voorkomen. Recreatiedruk Recreatiezonering, alternatieve recreatiegebieden, vergroening van stedelijk gebied. 2 Voorzieningen Stikstof Stikstof Voorzieningen bereikbaar maken met openbaar vervoer, de fiets of wandelend, openbare laadpunten faciliteren. Tijdens aanlegfase inzetten op elektrisch materieel. Potentie voor extern salderen, let op: additionaliteitsbeginsel. Significant negatieve gevolgen te voorkomen.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 61 Beleidsuitspraak Risico’s op negatief gevolg Natura 2000 Aandachtspunten bij nadere uitwerking beleid (mitigatie) / randvoorwaarden (mitigatie) Eindbeoordeling Nederlandse Natura 2000-gebieden dichtbij Omliggende Natura 2000-gebieden in Nederland en Duitsland 4 Economie en werkgelegenheid Stikstof Stikstof Onderzoek geschikte locatiekeuze en type bedrijvigheid. Bedrijvigheid bereikbaar maken met openbaar vervoer, de fiets of wandelend, openbare laadpunten faciliteren. Tijdens aanlegfase inzetten op elektrisch materieel. Potentie voor extern salderen, let op: additionaliteitsbeginsel. Significant negatieve gevolgen te voorkomen. 5 Land- en tuinbouw Stikstof Stikstof Milieudruk van de voorgestelde nieuwe functie dient lager te zijn dan de milieudruk van het voormalige agrarisch terrein. Functieverandering van vrijkomende gronden van intensief agrarische bedrijven inzetten om de milieudruk te verlagen. Significant negatieve gevolgen te voorkomen.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 62 11 Mitigerende maatregelen: met welke mitigerende maatregelen kunnen negatieve effecten voorkomen of verminderd worden? De effectbeoordeling in hoofdstuk 7 laat zien bij welke beoordelingsaspecten het voorkeursalternatief risico’s op negatieve effecten oplevert, en/of waar er ondanks het voorkeursalternatief nog een tekortschietend kwaliteitsniveau te verwachten is. Voor die aspecten is in dit hoofdstuk een voorstel gedaan voor mogelijkheden tot verdere verbetering, in de vorm van beleidsopties of concrete mitigerende maatregelen. Voor Natura 2000-gebieden zijn de mitigerende maatregelen opgenomen in de Passende Beoordeling (bijlage A4). 11.1 Knelpunten Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met slecht kwaliteitsniveau (‘rood’). In hoofdstuk 7.2 is een beschouwing gegeven van de knelpunten die met/ondanks het nieuwe beleid uit het voorkeursalternatief blijven bestaan. Hieronder is voor deze aspecten een voorstel gedaan voor mitigerende maatregelen (in vervolgbesluiten). Knelpunten die met het nieuwe beleid in het voorkeursalternatief mogelijk worden verholpen zijn hieronder niet opgenomen.
Tabel 11.1: Mitigerende maatregelen voor het knelpunt geluid Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Geluid Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering De geluidhinder door wegverkeer zal met het VKA mogelijk toenemen, door inbreiding en uitbreiding van woningen en bedrijventerreinen. Bij woninginbreiding kunnen specifieke voorwaarden opgenomen worden in het Omgevingsplan over de afstanden tot geluidbronnen en het toegestane geluidniveau. Daar waar niet voldaan kan worden aan het toegestane geluidniveau, kunnen geluidluwe gevels geplaatst worden. Naast het verlagen van de snelheid (maakt al onderdeel uit van het voorkeursalternatief) kan stiller asfalt toegepast worden of kunnen woningen met een hoge geluidbelasting geïsoleerd worden. De gemeente kan dit soort maatregelen vastleggen in een vrijwillig Actieplan Geluid. Tabel 11.2: Mitigerende maatregelen voor het knelpunt maatschappelijke basisvoorzieningen Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Maatschappelijke basisvoorzieningen Geen effect Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Het voorkeursalternatief voorziet niet in nieuwe voorzieningen. De toevoeging van nieuwe woningen biedt mogelijk wel extra draagvlak voor het behouden van bestaande voorzieningen, maar de gemiddelde afstand van woningen tot voorzieningen verbeterd hiermee niet.
De gemeente kan sturen op het clusteren van maatschappelijke voorzieningen op goed bereikbare locaties, zodat de bereikbaarheid voor inwoners wordt verbeterd. Deze inzet kan worden verankerd in de voorzieningenstrategie.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 63 Tabel 11.3: Mitigerende maatregelen voor het knelpunt oppervlaktewater Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Oppervlaktewater = Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering De kwaliteit van het oppervlaktewater kan verbeteren door natuurinclusieve landbouw en versterking van het groenblauwe netwerk. Echter, het is niet aannemelijk dat hiermee de KRW-doelen behaald worden. Om de kwaliteit van oppervlaktewater te verbeteren kunnen regels en maatregelen opgenomen worden in het omgevingsplan die de ecologische en chemische waterkwaliteit kunnen verbeteren. Maatregelen om de ecologische waterkwaliteit te verbeteren zijn bijvoorbeeld het aanleggen van natuurlijke oevers of vispassages. De chemische kwaliteit kan verbeterd worden door te monitoren op prioritaire stoffen en maatregelen te nemen waar nodig, én door nutriënten terug te dringen door gebruik meststoffen in de landbouw verder te verminderen. Tabel 11.4: Mitigerende maatregelen voor het knelpunt hittestress Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Hittestress = Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Het voorkeursalternatief zet in op het vergroenen van kernen, maar extra verharding door nieuwe woningen zorgt voor een toename van mogelijke risico’s.
Het voorkeursalternatief voorziet in maatregelen om hittestress te verminderen in de openbare ruimte. Om hittestress verder te voorkomen kan de gemeente subsidies inzetten voor vergroenen van particulier terrein. Daarnaast kan de gemeente eisen stellen aan nieuwe woongebieden en bedrijventerreinen op perceel en gebouwniveau: groene gevels en daken. Ook kan de gemeente gevolgen van hittestress verminderen door specifiek te vergroenen rond locaties waar veel kwetsbare mensen wonen, zoals ouderen, die gevoeliger zijn voor hittestress. Deze maatregelen kunnen opgenomen worden in een Programma Klimaatadaptatie of in het omgevingsplan. Tabel 11.5: Mitigerende maatregelen voor het knelpunt openbaar vervoer Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Openbaar vervoer Geen effect Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Het voorkeursalternatief voorziet niet in extra OV-haltes. De gemiddelde afstand tot OV-haltes zal groot blijven. Het knelpunt blijft bestaan. Om het openbaar vervoer te verbeteren kan de gemeente inzetten op het moderniseren van haltes en stations met betere voorzieningen zoals overkappingen, zitplaatsen, en informatieborden. Daarnaast kan de gemeente samenwerken met (regionale) vervoerders om de frequentie van bestaande verbindingen te verhogen, punctualiteit en betrouwbaarheid te verbeteren en waar mogelijk het netwerk uit te breiden.
Deze maatregelen kunnen vastgelegd worden in een Programma Mobiliteit, in samenwerking met de provincie als concessiehouder. 11.2 Aandachtspunten Aandachtspunten zijn aspecten met een matig kwaliteitsniveau (‘oranje’) met een autonome verslechtering van de situatie. Door het nieuwe beleid uit het voorkeursalternatief is er één aandachtspunt dat blijft bestaan (zie hoofdstuk 7.2). Voor dit aspecten zijn onderstaand mitigerende maatregelen geformuleerd.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 64 Tabel 11.6: Mitigerende maatregelen voor het aandachtspunt duurzame en slimme mobiliteit Beoordelingsaspect Referentiesituatie VKA Duurzame en slimme mobiliteit = Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Het VKA zet in op zelfrijdende voertuigen, maar voorziet niet in deelauto-concepten of meer elektrisch rijden. Om het aandachtspunt te verhelpen is naar verwachting aanvullend beleid nodig, specifiek gericht op het stimuleren van deelauto’s en elektrisch rijden. In een Programma Mobiliteit kunnen maatregelen opgenomen worden zoals het faciliteren van mobiliteitshubs in de kernen en het subsidiëren van deelauto’s en laadpalen Naast bestaande knelpunten en aandachtspunten zijn er ook aspecten die in de bestaande situatie een redelijk-goed kwaliteitsniveau laten zien, maar waarbij het nieuwe beleid uit het voorkeursalternatief kan zorgen voor risico’s op verslechtering. Hierdoor vormen deze aspecten mogelijk nieuwe aandachtspunten . In hoofdstuk 7.2 is een beschouwing gegeven van mogelijke nieuwe aandachtspunten.