Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen
Tekst van het document
Nieuwe woningen zijn alleen mogelijk wanneer deze infrastructuur op een duurzame en toekomstbestendige wijze beschikbaar is of tijdig gerealiseerd kan worden. Hiermee bepaalt de beschikbare infrastructuur mede de fasering, prioritering en uitvoerbaarheid van de woningbouwopgave. In het buitengebied en de buurtschappen vindt woningbouw uitsluitend plaats in de vorm van kleinschalig maatwerk, zoals: • hergebruik van vrijkomende bebouwing • kleinschalige toevoegingen bij erven • generatie-erven en vergelijkbare woonvormen Grootschalige woningbouw in het buitengebied is nadrukkelijk uitgesloten. Bij de realisatie van woningen wordt rekening gehouden met milieukundige randvoorwaarden, waaronder: • geurhinder • spuitzones • aanwezigheid van agrarische functies Niet iedere locatie is geschikt voor woningbouw; per locatie wordt beoordeeld of sprake is van een aanvaardbare en toekomstbestendige woonomgeving.
Alle woningbouwontwikkelingen, zowel binnen de kernen als in het buitengebied, worden toekomstbestendig ingericht, waarbij rekening wordt gehouden met: • beschikbare energie-infrastructuur • water- en bodemsystemen 7 Waarvan 235 woningen al tot de autonome ontwikkeling behoren Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 25 • bereikbaarheid Daarnaast wordt gestuurd op het voorkomen van extra druk op bestaande knelpunten in de leefomgeving, zoals geluidhinder, verkeersveiligheid en bereikbaarheid van voorzieningen. 6.2.2 Voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving De gemeente concentreert grotere centrumvoorzieningen, zoals middelbaar onderwijs, detailhandel en zorg, in de kernen Aalten en Dinxperlo, terwijl in kleinere kernen en buurtschappen wordt ingezet op het behouden en versterken van de sociale infrastructuur, waaronder gemeenschapshuizen, verenigingen, sportvoorzieningen en andere ontmoetingsplekken. Voor buurtschappen wordt een gerichte voorzieningenstrategie ontwikkeld, waarbij wordt ingezet op maatwerk en behoud van voorzieningen door onder meer multifunctioneel gebruik, ondersteuning van lokale initiatieven en gerichte investeringen.
Ontwikkelingen zijn alleen mogelijk wanneer zij bijdragen aan het functioneren van de gemeenschap en de toegankelijkheid van voorzieningen, en moeten passen binnen de schaal en draagkracht van het gebied zonder te leiden tot een onevenredige verslechtering van de leefbaarheid. De inrichting van de leefomgeving richt zich op toegankelijke openbare ruimte, veilige routes en voldoende groen. Daarbij geldt als concrete ambitie dat alle inwoners uiterlijk in 2040 binnen 300 meter toegang hebben tot groen, speelruimte of verkoeling. 6.2.3 Mobiliteit De gemeente stuurt bij mobiliteit op een veilige en goed bereikbare leefomgeving, waarbij bij ruimtelijke keuzes het STOMP-principe wordt toegepast en prioriteit wordt gegeven aan lopen en fietsen, terwijl de auto een noodzakelijke rol blijft vervullen. Uiterlijk in 2030 wordt het merendeel van de wegen binnen de bebouwde kommen ingericht als 30 km/uur gebied. Richting 2040 wordt een samenhangend fietsnetwerk gerealiseerd tussen alle kernen en buurtschappen, zodat fietsgebruik een volwaardig alternatief vormt voor korte en middellange afstanden. Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen, onder meer door het benutten van nieuwe mobiliteitsvormen zoals zelfrijdende voertuigen, waarvoor ruimte wordt geboden via pilots en nieuwe mobiliteitsconcepten.
Bij nieuwe ontwikkelingen wordt nadrukkelijk gestuurd op een goede bereikbaarheid en aansluiting op het mobiliteitssysteem, waarbij rekening wordt gehouden met toekomstige mobiliteitsvormen en bijbehorende digitale infrastructuur. 6.2.4 Economie en werkgelegenheid De gemeente Aalten biedt ruimte aan een vitale lokale economie die past bij de schaal en identiteit van de gemeente, waarbij economische ontwikkelingen geen onaanvaardbare belasting mogen veroorzaken voor milieu, verkeer en leefkwaliteit. Voor toerisme en recreatie wordt het principe van “waardevol toerisme” gehanteerd, waarbij ontwikkeling niet gericht is op maximale groei, maar op een niveau dat past binnen de draagkracht van landschap, natuur en voorzieningen. Nieuwe recreatieve ontwikkelingen worden met name gestuurd op kleinschaligheid, spreiding en kwaliteit, waarbij in kwetsbare gebieden een terughoudende benadering geldt. Er wordt ruimte geboden voor gematigde groei van kleinschalige verblijfsrecreatie, zoals bed & breakfasts, recreatieverblijven, minicampings en vormen van agrotoerisme, met name in het buitengebied. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 26 Bedrijventerreinen worden primair geherstructureerd en intensiever benut, in combinatie met investeringen in een klimaatadaptieve inrichting, zoals het aanpakken van wateroverlast en hittestress.
Uitbreiding van bedrijventerreinen is alleen mogelijk indien noodzakelijk en zorgvuldig ingepast. Nieuwe economische ontwikkelingen zijn uitsluitend toegestaan wanneer zij passen bij het karakter van de gemeente en geen onevenredige druk leggen op de leefomgeving. Daarbij geldt expliciet dat bedrijfsactiviteiten geen negatieve invloed mogen hebben op de kwaliteit van het oppervlaktewater en het functioneren van het afvalwatersysteem, en dat bij nieuwe ontwikkelingen wordt beoordeeld of het afvalwater geschikt is voor verwerking in de bestaande zuiveringsinstallaties. 6.2.5 Land- en tuinbouw De gemeente Aalten beschouwt de landbouw als een belangrijke drager van het buitengebied en stuurt op een gebiedsgerichte benadering, waarbij de ruimte voor agrarische ontwikkeling per gebied verschilt. In bepaalde gebieden blijft ruimte bestaan voor agrarische ontwikkeling en modernisering, mits deze past binnen de geldende milieukaders en bijdraagt aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering. In andere gebieden gelden strengere voorwaarden en wordt terughoudend omgegaan met uitbreiding van agrarische activiteiten. De landbouwtransitie richt zich concreet op het verminderen van emissies, het beperken van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en het versterken van bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit, onder meer via kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw.
In de periode 2035–2040 wordt een deel van de woningbouwopgave in het buitengebied gerealiseerd, waarvoor een zorgvuldige afweging met de landbouwfunctie noodzakelijk is. Voor vrijkomende agrarische bebouwing geldt dat hergebruik van bestaande erven de voorkeur heeft boven nieuw ruimtebeslag. Functieverandering is mogelijk, mits deze past bij de schaal en het karakter van het gebied en geen extra druk legt op landschap, verkeer, milieu en leefkwaliteit. Daarnaast wordt ruimte geboden voor kleinschalige nevenactiviteiten, zoals verblijfsrecreatie en agrotoerisme, mits deze passen binnen de schaal van het buitengebied en geen belemmering vormen voor de agrarische functie. Alle ontwikkelingen moeten passen binnen een toekomstbestendige landbouwstructuur en mogen niet leiden tot een onevenredige aantasting van landschap, natuur, water, agrarische functies of de kwaliteit van de leefomgeving. 6.2.6 Natuur, landschap en biodiversiteit De gemeente Aalten zet in op het behoud en de versterking van natuur, landschap en biodiversiteit, met als kern de ontwikkeling van een samenhangende groenblauwe structuur bestaande uit onder andere houtwallen, beekdalen, waterlopen en ecologische verbindingen. Nieuwe ontwikkelingen zijn alleen mogelijk wanneer zij deze structuur behouden of versterken/herstellen.
Richting 2040 wordt gewerkt aan een aantoonbare versterking van de groenblauwe dooradering in zowel het buitengebied als de kernen, onder meer door het verbinden van landschapselementen tot één robuust netwerk. Daarnaast wordt richting 2030 ingezet op herstel van biodiversiteit met minimaal 20% van de ecosystemen, met verdere uitbreiding richting 2040 en 2050. De gemeente onderscheidt specifieke focusgebieden waar deze versterking prioriteit heeft, waaronder: • het noordelijk deel van de gemeente • het gebied ten noordoosten en westen van Dinxperlo • het gebied in en rond De Haart In deze gebieden wordt gericht ingezet op herstel en versterking van natuur, landschap en waterstructuren. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 27 In kwetsbare gebieden, zoals nabij natuurgebieden en in beekdalen, geldt een terughoudende benadering met strengere eisen aan ontwikkelingen. Tevens wordt rekening gehouden met recreatieve druk, waarbij intensivering van recreatief gebruik wordt beperkt in gebieden waar de draagkracht onder druk staat. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt nadrukkelijk rekening gehouden met stikstofdepositie en de nabijheid van Natura 2000-gebieden, met name richting Winterswijk.
Ontwikkelingen zijn uitsluitend toegestaan wanneer zij voldoen aan de geldende regelgeving en geen significant negatieve effecten hebben op beschermde natuurgebieden. Daarnaast geldt dat woningbouw, agrarische en economische ontwikkelingen alleen mogelijk zijn wanneer zij passen binnen de stikstofkaders en bijdragen aan een duurzame ontwikkeling van het gebied. Ontwikkelingen die leiden tot een onevenredige aantasting van natuur, landschap, water of biodiversiteit zijn niet toegestaan, tenzij sprake is van een zwaarwegend maatschappelijk belang en per saldo een volwaardige compensatie of kwaliteitsverbetering wordt gerealiseerd. 6.2.7 Water, bodem en klimaat De gemeente Aalten hanteert het uitgangspunt dat water en bodem sturend zijn voor ruimtelijke keuzes, waarbij ontwikkelingen alleen mogelijk zijn wanneer zij passen binnen de natuurlijke kenmerken van het gebied en geen negatieve effecten veroorzaken op het water- en bodemsysteem. Daarbij geldt dat ontwikkelingen uitsluitend zijn toegestaan wanneer de bodemkwaliteit geschikt is, inclusief aandacht voor stoffen zoals PFAS en andere zeer zorgwekkende stoffen.
De rioleringsinfrastructuur en de capaciteit van het watersysteem vormen een expliciete randvoorwaarde: nieuwe ontwikkelingen zijn alleen uitvoerbaar wanneer de afvoer en verwerking van afvalwater duurzaam en toekomstbestendig kan worden geregeld, zo nodig via uitbreiding van het riool of alternatieve systemen. In het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW) geldt dat oppervlakwateren uiterlijk in 2027 aan de normen moeten voldoen, waarbij ontwikkelingen geen verslechtering van de waterkwaliteit mogen veroorzaken en waar mogelijk bijdragen aan verbetering. Richting 2050 wordt ingezet op een klimaatbestendig watersysteem, met als concrete ambitie dat minimaal 70% van het verhard oppervlak wordt afgekoppeld en lokaal wordt geïnfiltreerd of geborgen. In zowel bestaande als nieuwe situaties wordt ingezet op vergroening, waterberging en het verminderen van verhard oppervlak De inrichting van de leefomgeving wordt afgestemd op het watersysteem door het vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren van water en het afstemmen van functies op de draagkracht van de bodem. Daarbij krijgen beekdalen en lage gebieden meer ruimte voor water en wordt in deze zones terughoudend omgegaan met nieuwe ontwikkelingen.
Ontwikkelingen zijn uitsluitend toegestaan wanneer zij passen binnen de beschikbare capaciteit van water-, bodem- en rioleringssystemen en geen onevenredige verslechtering veroorzaken van deze systemen, waarbij tevens rekening wordt gehouden met regionale wateropgaven en afstemming met het waterschap en omliggende gemeenten noodzakelijk is. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 28 6.2.8 Energie en klimaat De gemeente Aalten zet in op een klimaatneutrale, energiezuinige en toekomstbestendige leefomgeving. Daarbij wordt toegewerkt naar een situatie waarin de gemeente uiterlijk in 2050 energieneutraal en aardgasvrij is en de uitstoot van broeikasgassen sterk is teruggebracht. Als tussenstap wordt aangesloten bij de nationale doelstelling om de CO₂-uitstoot in 2030 met ten minste 55% te reduceren ten opzichte van 1990. Om deze ambitie te realiseren wordt prioriteit gegeven aan energiebesparing, het verduurzamen van bestaande gebouwen en het stimuleren van duurzame energievoorzieningen. De energietransitie wordt stapsgewijs uitgevoerd, waarbij ruimte wordt geboden voor innovatieve en gebiedsgerichte oplossingen die passen bij de kenmerken van de gemeente en haar kernen. Nieuwe ontwikkelingen worden toekomstbestendig ingericht en dragen bij aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving.
Bij de ontwikkeling van duurzame energievoorzieningen wordt gestreefd naar een zorgvuldige inpassing in de leefomgeving. Ruimtelijke keuzes worden integraal afgewogen, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met landschap, natuur, cultuurhistorie, leefbaarheid, gezondheid en de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Eventuele initiatieven voor duurzame energieopwekking vragen een afzonderlijke afweging waarin deze belangen worden betrokken. De gemeente onderkent daarnaast dat de beschikbaarheid van energie-infrastructuur een belangrijke randvoorwaarde vormt voor de realisatie van ruimtelijke ontwikkelingen. De capaciteit van het energiesysteem en het elektriciteitsnet is medebepalend voor de uitvoerbaarheid, fasering en prioritering van ontwikkelingen binnen de gemeente. Nieuwe ontwikkelingen dienen daarom aan te sluiten bij de beschikbare of realiseerbare energie-infrastructuur. Alle ontwikkelingen dragen bij aan een duurzame en klimaatbestendige leefomgeving en worden beoordeeld in samenhang met andere maatschappelijke opgaven. Hierbij wordt gestreefd naar een evenwichtige balans tussen energievoorziening, ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en een gezonde fysieke leefomgeving.
6.2.9 Circulariteit De gemeente zet in op een circulaire leefomgeving met maximaal hergebruik van grondstoffen en minimale afvalproductie, met als doelen 50% minder gebruik van primaire grondstoffen in 2030 en volledige circulariteit in 2050. Circulair bouwen speelt hierbij een belangrijke rol en wordt gestimuleerd door het gebruik van herbruikbare en biobased materialen en door ontwerpen gericht op toekomstig hergebruik. Dit wordt richting 2030 zoveel mogelijk als uitgangspunt gehanteerd bij gemeentelijke projecten en gebiedsontwikkelingen, en ook bij particuliere initiatieven actief gestimuleerd. Daarnaast wordt in landbouw en bedrijvigheid ingezet op het sluiten van kringlopen en hergebruik van reststromen. Tegelijkertijd streeft de gemeente naar een sterke vermindering van restafval per inwoner, waarbij ontwikkelingen moeten bijdragen aan zorgvuldig grondstoffengebruik en een duurzame, toekomstbestendige leefomgeving. 6.2.10 Milieu en emissie De gemeente zet in op het beperken van emissies en het verbeteren van luchtkwaliteit, geluid en geur, waarbij vooral in het buitengebied een goede balans tussen landbouw en wonen nodig is. Ontwikkelingen zijn alleen toegestaan als ze voldoen aan de geldende normen, geen onaanvaardbare hinder veroorzaken en passen binnen de gewenste milieukwaliteit, waarbij ook cumulatieve effecten worden meegewogen.
De gemeente sluit aan bij het Schone Lucht Akkoord en streeft naar waarden die waar mogelijk voldoen aan Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 29 strengere WHO-adviezen. Op locaties met een hoge milieubelasting wordt terughoudend omgegaan met nieuwe ontwikkelingen, die altijd moeten bijdragen aan een gezonde en evenwichtige leefomgeving. 6.2.11 Veiligheid De gemeente Aalten stuurt op een veilige en weerbare leefomgeving, waarbij ontwikkelingen alleen mogelijk zijn wanneer zij voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en geen onaanvaardbare risico’s opleveren. Hierbij wordt veiligheid breed opgevat, inclusief risico’s van bedrijven, transport van gevaarlijke stoffen, energie infrastructuur en klimaatrisico’s. Voor risicovolle activiteiten wordt aangesloten bij de categorieën uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De gemeente hanteert als concrete randvoorwaarde dat nieuwe zeer kwetsbare functies, zoals zorginstellingen, scholen en woningen voor minder zelfredzame groepen, niet worden gerealiseerd in gebieden met verhoogde risico’s. Daarnaast wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen expliciet rekening gehouden met overstromingsrisico’s en waterveiligheid, waarbij wordt gestuurd op bescherming tegen overstromingen en het beperken van risico’s bij extreme neerslag.
Richting 2050 werkt de gemeente toe naar het voldoen aan nationale normen voor waterveiligheid en naar een verdere verbetering van de omgevingsveiligheid, onder meer door het verminderen van verkeersslachtoffers en het beperken van risico’s in de leefomgeving. Ontwikkelingen worden integraal beoordeeld op veiligheid, inclusief nieuwe risico’s zoals klimaatverandering, energie- infrastructuur en digitale kwetsbaarheid. Alle ontwikkelingen moeten bijdragen aan een veilige leefomgeving en mogen niet leiden tot een verslechtering van de veiligheid of leefbaarheid. Daarbij wordt ook gestuurd op een inrichting van de openbare ruimte die overzichtelijk, toegankelijk en sociaal veilig is en ontmoeting en sociale controle ondersteunt. 6.2.12 Cultureel erfgoed en identiteit De gemeente Aalten zet in op het behoud en de versterking van cultureel erfgoed en identiteit, waarbij historische structuren, monumenten en karakteristieke landschappen worden beschermd en waar mogelijk versterkt. Nieuwe ontwikkelingen zijn alleen mogelijk wanneer zij passen bij de schaal, structuur en geschiedenis van het gebied. Daarnaast wordt ingezet op herbestemming van erfgoed, zodat bestaande gebouwen behouden blijven en een nieuwe functie krijgen.
Erfgoed wordt niet alleen beschermd, maar ook actief zichtbaar en beleefbaar gemaakt, onder meer door herstel en versterking van historische structuren zoals waterlopen, vestingwerken en landschapselementen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt nadrukkelijk rekening gehouden met archeologische waarden. Ontwikkelingen zijn alleen toegestaan wanneer deze waarden worden behouden, onderzocht of zorgvuldig veiliggesteld. Ook wordt ingezet op het zichtbaar maken van archeologisch erfgoed als onderdeel van de identiteit van het gebied. Alle ontwikkelingen moeten zorgvuldig omgaan met cultuurhistorische waarden en bijdragen aan het behoud en de versterking van de identiteit van Aalten. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 30 7 De effectbeoordeling: wat zijn de gevolgen van het voorkeursalternatief? In dit hoofdstuk zijn de effecten van het voorkeursalternatief (VKA) beschreven. Dit is gedaan door de beleidsuitspraken uit de ontwerp-omgevingsvisie (versie 28 mei 2026) te toetsen aan de beoordelingsaspecten uit de ‘foto van de leefomgeving’. Het voorkeursalternatief voor de omgevingsvisie is niet in detail uitgewerkt, waardoor het niet mogelijk is om de effecten precies (kwantitatief) te berekenen.
Er is daarom een oordeel gedaan op basis van expert-judgement, waarin gesproken wordt van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten, uitgaande van de worst -case situatie. Dit geeft een indicatie van de mogelijke gevolgen van een beleidsuitspraak. De effecten die daadwerkelijk optreden zijn onder meer afhankelijk van de precieze beleidsinvulling en concretisering van het beleid in bijvoorbeeld een programma en/of een omgevingsplan. Allereerst is een samenvattend beeld gegeven van de effecten per beleidsuitspraak. Vervolgens is ingezoomd op de beoordelingsaspecten uit de ‘foto van de leefomgeving’. De uitkomsten van de effectbeoordeling op het niveau van beoordelingsaspecten zijn opgenomen in het ‘rad van de leefomgeving’ zoals te zien in figuur. De effectbeoordeling van het VKA, inclusief toelichting, is opgenomen in bijlage A3. 7.1 Beoordeling per beleidsuitspraak Deze paragraaf schetst een beeld van de effecten per beleidsuitspraak. De effecten zijn gebaseerd op de beargumentatie zoals opgenomen in bijlage A3. Voor elke beleidsuitspraak heeft de gemeente ook randvoorwaarden geformuleerd, deze zijn in de beoordeling meegenomen.
7.1.1 Wonen De beleidsuitspraak voor wonen in het voorkeursalternatief richt zich op een geleidelijke en evenwichtige toevoeging van woningen tot 2040, met het oog op een betere balans tussen vraag en aanbod en specifieke aandacht voor doelgroepen zoals starters, jongeren en ouderen. De ontwikkeling wordt gefaseerd gerealiseerd en geconcentreerd in de kernen, met slechts beperkte en kleinschalige toevoegingen in het buitengebied. De effecten van deze woningbouwopgave zijn overwegend beperkt van omvang, maar vertonen wel een duidelijk patroon van licht negatieve milieueffecten en enkele positieve sociaal-maatschappelijke effecten. De toevoeging van woningen leidt tot een beperkte toename van verkeer, wat zich vertaalt in lichte verslechteringen op aspecten als geluid, luchtkwaliteit en verkeersveiligheid. Ook bestaat er een beperkt risico op toename van geurhinder en externe veiligheidsrisico’s, met name wanneer woningen nabij agrarische functies of infrastructuur worden gerealiseerd. Deze effecten blijven echter gering, doordat het aantal woningen relatief beperkt is en de ontwikkeling verspreid plaatsvindt over meerdere locaties. Op het gebied van water en klimaatadaptatie treden eveneens enkele licht negatieve effecten op.
Door de toename van verhard oppervlak en het extra watergebruik kan sprake zijn van een beperkte daling van de grondwaterstand, een groter risico op droogte en een lichte toename van hemelwateroverlast. Ook kan de aanvulling van oppervlaktewater onder druk komen te staan. Deze effecten zijn echter beperkt van omvang en hangen sterk samen met de mate waarin aanvullende maatregelen worden getroffen in de verdere uitwerking. Voor natuur en biodiversiteit zijn de effecten licht negatief. Extra verkeer leidt tot een beperkte toename van stikstofemissies, wat een risico vormt voor Natura 2000-gebieden, het Natuurnetwerk Nederland en de biodiversiteit. Daarnaast kan woningbouw aan de randen van kernen en in het buitengebied leiden tot Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 31 lichte aantasting van landschappelijke waarden en versnippering. Ook hier geldt dat de effecten beperkt blijven door de relatief kleine omvang en de randvoorwaarden die sturen op inpassing in de bestaande omgeving. Tegenover deze milieueffecten staan enkele duidelijke positieve effecten op sociaal -maatschappelijk vlak. De woningbouw draagt sterk bij aan het verminderen van de woningdruk en het beter bedienen van de lokale woningbehoefte.
Daarnaast ontstaan kansen voor versterking van het n aoberschap, met name in het buitengebied door vormen van meergeneratiewonen op bijvoorbeeld erven. Ook kunnen nieuwe woningen in de kernen bijdragen aan een betere nabijheid van voorzieningen en daarmee aan de leefkwaliteit, al wordt dit effect deels gecompenseerd door grotere afstanden in het buitengebied. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor wonen daarmee tot een overwegend neutraal tot licht negatief milieuprofiel met meerdere kleine risico’s op het gebied van milieu, natuur en water, maar zonder significante verslechteringen. Tegelijkertijd levert de woningbouwopgave een duidelijke positieve bijdrage aan de volkshuisvesting en in beperkte mate aan de sociale samenhang en leefbaarheid. De uiteindelijke effecten zijn daarbij sterk afhankelijk van de concrete locatiekeuzes en de wijze waarop in de verdere planuitwerking invulling wordt gegeven aan randvoorwaarden en mitigerende maatregelen. 7.1.2 Voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving De beleidsuitspraak voor voorzieningen, gezondheid en de sociale leefomgeving richt zich op het concentreren van grotere voorzieningen in de kernen Aalten en Dinxperlo, in combinatie met het versterken van sociale infrastructuur in de buurtschappen.
Daarbij ligt de nadruk op toegankelijkheid, inclusiviteit en een kwalitatief goede leefomgeving, zonder dat de leefbaarheid of het functioneren van voorzieningen onder druk komt te staan. De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend neutraal, met op meerdere aspecten nauwelijks meetbare veranderingen. Omdat het vooral gaat om het bundelen en verbeteren van bestaande voorzieningen, en niet om grootschalige toevoegingen, treedt er geen significante toename op van verkeer of ruimtelijke druk. Hierdoor blijven effecten op milieuaspecten zoals geluid en luchtkwaliteit beperkt en per saldo neutraal. Ook op het gebied van omgevingsveiligheid is geen sprake van nieuwe risico’s, aangezien geen kwetsbare functies worden toegevoegd in risicogebieden. Op sociaal-maatschappelijk vlak zijn er wel positieve effecten zichtbaar. Door in te zetten op sociale infrastructuur in de buurtschappen, zoals ontmoetingsplekken en verenigingen, ontstaat een grotere sociale cohesie en meer onderlinge betrokkenheid. Dit vertaalt zich in een lichte verbetering van de sociale veiligheid en het naoberschap, doordat meer sociale controle en gemeenschapsvorming kunnen ontstaan. Daarnaast kan multifunctioneel gebruik van voorzieningen leiden tot meer activiteit gedurende de dag, wat eveneens bijdraagt aan een gevoel van veiligheid en levendigheid.
Ook op het gebied van verkeersveiligheid worden beperkte positieve effecten verwacht. Door de inrichting van veilige routes en het beter verbinden van voorzieningen kunnen verkeerssituaties lokaal verbeteren, al geldt dat deze maatregelen niet primair gericht zijn op bestaande knelpunten en de effecten daarom relatief klein blijven. Voor de beweegvriendelijke leefomgeving en de beschikbaarheid van voorzieningen geldt dat de effecten per saldo neutraal zijn: enerzijds profiteren inwoners in de kernen van nabijheid tot geconcentreerde voorzieningen, terwijl inwoners in het buitengebied juist te maken kunnen krijgen met grotere afstanden. Voor natuur en ruimtegebruik zijn de effecten verwaarloosbaar. Omdat er geen noemenswaardige uitbreiding van voorzieningen plaatsvindt, verandert het grondgebruik nauwelijks en is er geen significante invloed op Natura 2000-gebieden of andere natuurwaarden. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 32 Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving daarmee tot een overwegend neutraal effectprofiel, gecombineerd met licht positieve effecten op sociale samenhang en veiligheid. De beleidslijn zorgt vooral voor kwalitatieve verbetering en efficiënter gebruik van bestaande voorzieningen, zonder dat dit gepaard gaat met significante milieueffecten.
7.1.3 Mobiliteit De beleidsuitspraak voor mobiliteit in het voorkeursalternatief richt zich op het versterken van duurzame mobiliteit, met prioriteit voor lopen en fietsen volgens het STOMP ‑principe, het verlagen van snelheden in de kernen en het verbeteren van het fietsnetwerk tussen kernen en buurtschappen. Tegelijkertijd blijft de auto een noodzakelijke modaliteit en wordt ingezet op innovatie, zoals zelfrijdende voertuigen. De effecten van deze mobiliteitsstrategie zijn overwegend licht positief, maar in veel gevallen afhankelijk van de mate waarin gedragsverandering daadwerkelijk optreedt. Op het gebied van milieu en emissies zijn er beperkt positieve effecten zichtbaar. Door het stimuleren van lopen en fietsen en het verlagen van snelheden kan sprake zijn van een lichte afname van geluidhinder, luchtverontreiniging en broeikasgasemissies. Deze effecten blijven echter gering, omdat geen harde maatregelen worden getroffen om autogebruik substantieel te verminderen en het resultaat dus sterk afhankelijk is van het gedrag van bewoners en gebruikers. Voor verkeersveiligheid is het effect eveneens positief, met name door de voorgenomen snelheidsverlaging naar 30 km/uur en de inrichting van wegen en netwerken die beter aansluiten op langzaam verkeer. Dit kan leiden tot een afname van verkeersongevallen.
Tegelijkertijd ontstaat een lichte onzekerheid doordat een toename van fietsgebruik ook leidt tot meer kwetsbare verkeersdeelnemers op de weg. Per saldo blijft het effect positief, maar beperkt van omvang. Op het gebied van leefkwaliteit en gezondheid zijn eveneens positieve effecten zichtbaar. Het verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk en het stimuleren van actieve mobiliteit dragen bij aan een meer beweegvriendelijke leefomgeving. Ook kan dit indirect bijdragen aan betere luchtkwaliteit en gezondheid. Deze effecten zijn echter afhankelijk van het daadwerkelijke gebruik van de nieuwe infrastructuur en blijven daarom beperkt in omvang. Voor natuur en biodiversiteit is het beeld gemengd. Enerzijds kan een verschuiving naar duurzamere mobiliteit leiden tot minder stikstofuitstoot en daarmee een positief effect hebben op Natura 2000- gebieden en natuurkwaliteit. Anderzijds brengen nieuwe fietsverbindingen risico’s met zich mee, zoals barrièrewerking en verstoring van soorten, met name wanneer deze door kwetsbare gebieden worden aangelegd. Per saldo resulteert dit in een neutraal tot licht negatief effect op biodiversiteit. De effecten op bereikbaarheid en doorstroming zijn per saldo neutraal.
Enerzijds kan verminderd autogebruik en inzet op slimme mobiliteit leiden tot een betere doorstroming, maar anderzijds kan een toename van fietsverkeer en menging van verkeersstromen juist tot vertragingen leiden. De uitkomst is daarmee afhankelijk van de balans tussen verschillende modaliteiten en de concrete uitwerking in het mobiliteitssysteem. Positief is dat de beleidsuitspraak sterk bijdraagt aan de ontwikkeling van duurzame en slimme mobiliteit. De inzet op innovatieve toepassingen en de duidelijke prioritering van fietsen en wandelen leidt tot een duidelijke verbetering van het fiets- en wandelnetwerk, wat één van de meest uitgesproken positieve effecten binnen dit thema vormt. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 33 Per saldo leidt de mobiliteitsstrategie daarmee tot een overwegend licht positief effectprofiel, met duidelijke kansen op het gebied van verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit en leefkwaliteit. Tegelijkertijd blijven de meeste effecten beperkt van omvang en sterk afhankelijk van gedragsverandering en de concrete ruimtelijke uitwerking. 7.1.4 Economie en werkgelegenheid De beleidsuitspraak voor economie en werkgelegenheid richt zich op het versterken van een vitale, lokaal verankerde economie die past bij de schaal en identiteit van Aalten.
De nadruk ligt op herstructurering en intensivering van bestaande bedrijventerreinen, kleinschalige en zorgvuldig ingepaste uitbreiding waar nodig, en een terughoudende ontwikkeling van recreatie en toerisme, gericht op kwaliteit en draagkracht van het gebied. De effecten van deze beleidsrichting zijn per saldo gemengd, met zowel licht negatieve milieueffecten als enkele positieve sociaaleconomische effecten. Door de beperkte groei van bedrijvigheid en het uitgangspunt van intensivering kan sprake zijn van een lichte toename van verkeer. Dit leidt tot kleine negatieve effecten op aspecten zoals geluid en luchtkwaliteit, evenals een lichte toename van broeikasgasemissies. De omvang hiervan blijft onzeker en beperkt, omdat de mate van groei niet concreet is uitgewerkt en sterk afhankelijk is van de feitelijke ontwikkeling van de vraag. Ook op het gebied van veiligheid en verkeer ontstaan enkele aandachtspunten. De intensivering van bedrijventerreinen kan leiden tot een toename van kwetsbare functies binnen risicocontouren en tot meer (zwaar) verkeer, wat een beperkt negatief effect heeft op de verkeersveiligheid. Tegelijkertijd kan de kwaliteit van bedrijventerreinen verbeteren door herstructurering, wat juist bijdraagt aan een gevoel van sociale veiligheid. Per saldo is daarmee sprake van een licht negatief veiligheidsprofiel met een pos itieve component op sociale beleving.
Voor natuur, landschap en milieu is eveneens sprake van licht negatieve effecten. Extra verkeer kan leiden tot een beperkte toename van stikstofemissies, met risico’s voor Natura 2000- gebieden, het Natuurnetwerk Nederland en de biodiversiteit. Daarnaast kunnen herstructurering en eventuele uitbreiding van bedrijventerreinen leiden tot verstoring van soorten en een lichte aantasting van landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Deze effecten blijven echter beperkt door de kleinschalige en voorwaardelij ke uitbreidingsmogelijkheden en de inzet op zorgvuldige inpassing. Op het gebied van bodem en water is het beeld overwegend neutraal. Herstructurering kan zowel kansen bieden voor bodemsanering als risico’s voor nieuwe verontreiniging, waardoor het effect per saldo in balans blijft. Ook voor grond- en oppervlaktewater geldt dat, mede door de inzet op klimaatadaptieve inrichting, geen significante effecten worden verwacht. Tegenover deze milieueffecten staan duidelijke positieve economische effecten. De beleidsuitspraak biedt ruimte voor beperkte groei van bedrijvigheid en versterking van bestaande bedrijven, wat bijdraagt aan de werkgelegenheid en de economische vitaliteit van de gemeente. Ook ontstaat een betere balans tussen vraag en aanbod op bedrijventerreinen en worden kansen geboden voor de vrijetijdseconomie, mits passend binnen het karakter van de gemeente.
Deze effecten zijn positief, maar nadrukkelijk van beperkte schaal en gericht op de lokale economie. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor economie en werkgelegenheid daarmee tot een licht negatief milieuprofiel, voornamelijk als gevolg van extra verkeer en bijbehorende emissies, gecombineerd met duidelijke maar bescheiden positieve effecten voor werkgelegenheid en economische ontwikkeling. De uiteindelijke impact is afhankelijk van de mate en locatie van uitbreiding en de wijze waarop herstructurering en inpassing in de praktijk worden vormgegeven. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 34 7.1.5 Land- en tuinbouw De beleidsuitspraak voor land- en tuinbouw in het voorkeursalternatief zet in op het behouden en versterken van de landbouwsector als drager van het buitengebied, gecombineerd met een transitie naar meer duurzame en natuurinclusieve vormen van landbouw. Daarbij wordt ruimte geboden voor ontwikkeling en modernisering in delen van het gebied, terwijl in andere gebieden juist terughoudendheid geldt en nadrukkelijk wordt gestuurd op verbetering van bodem-, water- en natuurkwaliteit. De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend positief en onderscheiden zich daarmee van de eerdere thema’s. De inzet op natuurinclusieve en kringlooplandbouw leidt tot duidelijke kansen voor verbetering van de milieukwaliteit.
Zo kan de luchtkwaliteit licht verbeteren door een afname van emissies, terwijl ook de uitstoot van broeikasgassen beperkt kan afnemen. Deze effecten blijven relatief klein, omdat het slechts een deel van het landelijk gebied betreft en de mate van toepassing in de praktijk bepalend is voor de uiteindelijke opbrengst. Op het gebied van bodem en water zijn de effecten eveneens positief. Door een verminderd gebruik van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen en een meer natuurlijke wijze van bodembeheer ontstaat een kans op verbetering van de bodemkwaliteit en een betere kwaliteit van grond- en oppervlaktewater. Ook biedt de nadruk op kringlooplandbouw en zorgvuldig watergebruik aanknopingspunten om droogterisico’s te beperken. Deze verbeteringen dragen bij aan een robuuster en toekomstbestendiger landbouwsysteem. Voor natuur en biodiversiteit zijn de effecten duidelijk positief. De afname van emissies en het stimuleren van natuurinclusieve landbouw kunnen leiden tot minder stikstofbelasting op Natura 2000- gebieden en het Natuurnetwerk Nederland. Daarnaast ontstaat ruimte voor versterking van biodiversiteit en voor het realiseren van ecologische verbindingen, bijvoorbeeld door agrarisch beheer dat aansluit bij de groenblauwe structuur. Hiermee levert de landbouwtransitie een bijdrage aan zowel natuurkwaliteit als landschappelijke samenhang.
Ook voor het landschap zijn er positieve effecten te verwachten. Door de inzet op natuurinclusieve landbouw kan het agrarische cultuurlandschap worden versterkt en beter worden behouden. Tegelijkertijd blijft het grondgebruik voor landbouw per saldo gelijk, al wordt het gebruik veelzijdiger en multifunctioneler, bijvoorbeeld door het combineren van landbouw met natuurbeheer en kleinschalige nevenactiviteiten. Op sociaal-economisch vlak zijn de effecten beperkt maar stabiel. De werkgelegenheid blijft grotendeels gelijk, terwijl de landbouwsector toekomstbestendiger kan worden door de omschakeling naar duurzamere productiewijzen. Voor de agrarische bedrijfsvoering kan dit zowel kansen als onzekerheden met zich meebrengen, bijvoorbeeld doordat natuurinclusieve landbouw enerzijds kan leiden tot lagere opbrengsten, maar anderzijds tot een robuuster en minder kwetsbaar systeem. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor land- en tuinbouw daarmee tot overwegend positieve effecten, met duidelijke kansen voor verbetering van milieu-, natuur- en landschapswaarden en een bijdrage aan klimaatadaptatie. De effecten zijn wel grotendeels afhankelijk van de mate waarin de beoogde landbouwtransitie daadwerkelijk wordt gerealiseerd en hoe breed deze wordt toegepast binnen het agrarisch areaal.
7.1.6 Natuur, landschap en biodiversiteit De beleidsuitspraak voor natuur, landschap en biodiversiteit richt zich op het behouden en versterken van de kwaliteit van het landschap en de biodiversiteit, met als kern het ontwikkelen van een samenhangende groenblauwe structuur van houtwallen, beekdalen en ecologische verbindingen. Daarbij wordt gestuurd op Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 35 herstel van landschapselementen en het verbinden van bestaande natuurgebieden, onder strikte randvoorwaarden om negatieve effecten te voorkomen. De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend positief, met name voor natuur - en landschapswaarden, al blijven de effecten in omvang beperkt doordat het vooral gaat om versterking en verbinding van bestaande structuren en niet om grootschalige uitbreiding van natuurgebieden. Voor het Natuurnetwerk Nederland zijn de effecten duidelijk positief: door het versterken van de groenblauwe structuur en het realiseren van verbindingen tussen gebieden ontstaat een robuuster netwerk en wordt bijgedragen aan de verdere voltooiing ervan. Ook de biodiversiteit profiteert hiervan, doordat betere verbindingen tussen leefgebieden de uitwisseling van soorten stimuleren en de ecologische kwaliteit verbeteren. Voor bodem en water zijn eveneens positieve effecten zichtbaar.
De inzet op groenblauwe dooradering biedt kansen om de bodemstructuur te verbeteren en om water langer vast te houden, wat kan bijdragen aan een hogere grondwaterstand, een betere waterkwaliteit en een vermindering van droogtestress. Deze effecten zijn echter lokaal en afhankelijk van de concrete uitwerking van maatregelen, waardoor de impact op gemeentelijk niveau beperkt blijft. Op het gebied van landschap treden duidelijke positieve effecten op. Het herstel van historische landschapselementen, zoals houtwallen en groenstructuren, draagt bij aan het versterken van landschappelijke kwaliteit en samenhang. Ook kan dit bijdragen aan het behoud van het karakteristieke coulisselandschap dat kenmerkend is voor de gemeente. Daartegenover staat dat de effecten op andere milieu- en leefomgevingsaspecten grotendeels neutraal zijn. Zo is er geen sprake van significante verbeteringen in luchtkwaliteit, omdat geen grootschalige toevoeging van nieuw groen plaatsvindt. Ook voor de beweegvriendelijke leefomgeving, recreatie en het fiets- en wandelnetwerk blijven de effecten beperkt, doordat de beleidsuitspraak zich primair richt op ecologische versterking en niet op gebruiksgroen of recreatieve ontwikkeling. Voor de landbouw zijn de effecten gemengd maar per saldo neutraal.
Enerzijds kan versterking van de groenblauwe structuur bijdragen aan een betere bodemkwaliteit en daarmee potentieel positieve effecten hebben op de landbouwopbrengst. Anderzijds kan ruimte voor natuur en landschapselementen leiden tot een lichte inperking van het landbouwareaal. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor natuur, landschap en biodiversiteit tot positieve effecten voor natuurwaarden, biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit, gecombineerd met positieve bijdragen aan water- en bodemsystemen. De effecten blijven echter in schaal beperkt en zijn sterk afhankelijk van de concrete invulling en locatiekeuzes. Tegelijkertijd blijven negatieve effecten uit, waardoor dit thema één van de meest positief scorende beleidsrichtingen binnen het voorkeursalternatief vormt. 7.1.7 Water, bodem en klimaat De beleidsuitspraak voor water, bodem en klimaat richt zich op het realiseren van een klimaatbestendig en robuust watersysteem, waarbij water en bodem sturend zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen. De nadruk ligt op het vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren van water, het verminderen van verhard oppervlak en het voorkomen van verslechtering van water- en bodemkwaliteit. De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend positief en duidelijk sterker dan bij veel andere thema’s, met name op het gebied van het water- en klimaatsysteem.
De inzet op afkoppeling van verhard oppervlak en het vasthouden van water leidt tot duidelijke voordelen voor de waterhuishouding. Zo ontstaat een kans op een hogere grondwaterstand en een aanzienlijke vermindering van droogtestress. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 36 Ook kan de kans op wateroverlast door hevige neerslag afnemen, doordat water beter wordt geborgen en vertraagd wordt afgevoerd. Dit zijn relatief sterke positieve effecten binnen het totale pakket aan beleidsuitspraken. Op het gebied van klimaatadaptatie zijn eveneens positieve effecten zichtbaar. Door vergroening en een meer natuurlijke inrichting van zowel bestaande als nieuwe situaties kan hittestress in beperkte mate worden verminderd. Hoewel deze effecten naar verwachting niet overal voldoende zijn om bestaande knelpunten volledig op te lossen, dragen ze wel bij aan een meer klimaatbestendige leefomgeving. Daarnaast ontstaat een lichte positieve bijdrage aan biodiversiteit, doordat vergroening en watermaatregelen nieuwe leefgebieden kunnen creëren of bestaande kunnen versterken. Voor de bodem is het effect per saldo neutraal en meer dubbelzinnig. Enerzijds biedt het uitgangspunt van bodem en water als sturend principe kansen om functies beter af te stemmen op de bodemkwaliteit en daarmee een duurzamer gebruik te bevorderen.
Anderzijds kan de grootschalige afkoppeling van verhard oppervlak ertoe leiden dat verontreinigingen sneller in de bodem terechtkomen, doordat afstromend water vaker rechtstreeks infiltreert. Dit leidt tot een balans tussen potentiële risico’s en kansen, zonder duidelijke positieve of negatieve uitslag. Voor de oppervlaktewaterkwaliteit blijven de effecten eveneens neutraal. Hoewel het vasthouden en bergen van water positieve effecten kan hebben op het watersysteem, zijn in de beleidsuitspraak geen concrete maatregelen opgenomen die direct leiden tot een aantoonbare verbetering van de waterkwaliteit. Daardoor blijft het effect op dit aspect per saldo beperkt. De ruimtelijke effecten zijn gering: het areaal voor water en waterberging neemt beperkt toe, maar leidt niet tot ingrijpende veranderingen in het ruimtegebruik. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor water, bodem en klimaat tot positieve effecten, met name voor het functioneren van het watersysteem en de klimaatadaptatie. De combinatie van maatregelen draagt bij aan het verminderen van droogte- en wateroverlastrisico’s en aan een meer robuuste inrichting van de leefomgeving. Tegelijkertijd blijven de effecten op bodemkwaliteit en oppervlaktewater beperkt en deels onzeker, waardoor de uiteindelijke impact afhankelijk blijft van de concrete uitwerking en aanvullende maatregelen in de praktijk.
7.1.8 Energie en klimaat De beleidsuitspraak voor energie en klimaat in het voorkeursalternatief richt zich op het realiseren van een energieneutrale en aardgasvrije gemeente in 2050. Daarbij wordt ingezet op energiebesparing, het verduurzamen van bestaande woningen en gebouwen en het realiseren van een toekomstbestendige energievoorziening. Nieuwe ontwikkelingen worden aardgasvrij gerealiseerd en afgestemd op de beschikbare energie-infrastructuur. Daarnaast vormt de capaciteit van het elektriciteitsnet een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoerbaarheid en fasering van ruimtelijke ontwikkelingen. De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend beperkt tot licht positief. De grootste bijdrage wordt geleverd aan de klimaatdoelstellingen van de gemeente. Door de inzet op energiebesparing, verduurzaming van de gebouwde omgeving en duurzame energievoorzieningen wordt het gebruik van fossiele energie verminderd en wordt een bijdrage geleverd aan de reductie van de uitstoot van broeikasgassen. De omvang van dit effect is afhankelijk van de mate waarin de beoogde verduurzamingsmaatregelen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Ook voor duurzame energieopwekking en energiebesparing zijn de effecten positief. De beleidsuitspraak stimuleert een verdere verduurzaming van de energievoorziening en draagt bij aan een afname van de energievraag.
Daarnaast heeft de beleidsuitspraak een duidelijk positief effect op het aandeel duurzame Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 37 woningen en gebouwen binnen de gemeente, doordat zowel bestaande woningen als nieuwe ontwikkelingen worden verduurzaamd en aardgasvrij worden gerealiseerd. Voor de meeste andere milieuaspecten blijven de effecten beperkt. De beleidsuitspraak maakt geen concrete energieprojecten of locaties mogelijk en bevat vooral richtinggevende uitgangspunten voor de energietransitie. Daardoor zijn geen significante effecten te verwachten op geluid, luchtkwaliteit, bodem, grondwater, omgevingsveiligheid of grondgebruik. Ook zijn op visieniveau geen significante effecten op landschap of Natura 2000-gebieden te verwachten. Eventuele effecten zijn afhankelijk van de nadere uitwerking van concrete initiatieven en worden op dat moment afzonderlijk beoordeeld. Voor biodiversiteit zijn beperkte negatieve effecten niet uit te sluiten. Verduurzamingsmaatregelen aan gebouwen kunnen leiden tot verstoring of verlies van verblijfplaatsen van gebouwbewonende soorten, zoals vleermuizen en huismussen. Deze effecten zijn echter grotendeels te voorkomen door natuurinclusieve maatregelen en een zorgvuldige uitvoering van werkzaamheden. Ten aanzien van cultuurhistorische waarden zijn de effecten beperkt.
De beleidsuitspraak bevat geen concrete ingrepen die rechtstreeks leiden tot aantasting van cultuurhistorische of archeologische waarden. Bij de verdere uitwerking van verduurzamingsmaatregelen dient wel rekening te worden gehouden met de aanwezige cultuurhistorische kwaliteiten van gebouwen en gebieden. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor energie en klimaat tot een positief effect, vooral door de bijdrage aan energiebesparing, de reductie van broeikasgasemissies en de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Voor de meeste andere omgevingsaspecten blijven de effecten beperkt of neutraal, omdat de omgevingsvisie geen concrete energieprojecten mogelijk maakt, maar vooral een afwegingskader biedt voor toekomstige ontwikkelingen. De uiteindelijke effecten zijn daarom mede afhankelijk van de verdere uitwerking van concrete initiatieven en de wijze waarop daarbij rekening wordt gehouden met de kwaliteiten van de fysieke leefomgeving. 7.1.9 Circulariteit De beleidsuitspraak voor circulariteit richt zich op het stimuleren van een circulaire leefomgeving, waarin grondstoffen zo efficiënt mogelijk worden gebruikt en hergebruik centraal staat. De nadruk ligt op circulair bouwen, het toepassen van biobased en herbruikbare materialen en het sluiten van ketens binnen bedrijvigheid.
Daarbij wordt circulariteit steeds meer als norm meegenomen in gebiedsontwikkeling, aanbestedingen en planvorming. De effecten van deze beleidsrichting zijn duidelijk positief, maar sterk geconcentreerd op het thema grondstoffen en materiaalgebruik en minder zichtbaar op andere milieuaspecten. Door de inzet op circulair bouwen en hergebruik ontstaat een duidelijke kans op vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen en een efficiënter gebruik van materialen. Dit draagt bij aan het verkleinen van afvalstromen en het verlengen van de levensduur van materialen en gebouwen. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet richting een meer duurzame en toekomstbestendige inrichting van de leefomgeving. De impact reikt met name tot de bouwsector en bedrijvigheid. Door circulariteit als uitgangspunt te hanteren bij nieuwe ontwikkelingen en herstructurering van bestaande gebieden, kan op termijn een structurele verandering in materiaalgebruik en ontwerpprincipes plaatsvinden. Tegelijkertijd blijft het effect in de huidige fase nog beperkt van omvang, omdat de mate waarin circulariteit daadwerkelijk wordt toegepast afhankelijk is van de concrete uitwerking in projecten en de bereidheid van marktpartijen om deze principes te omarmen.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 38 Voor andere thema’s, zoals milieu, leefomgeving, natuur en water, zijn de directe effecten minder zichtbaar. De beleidsuitspraak bevat geen concrete maatregelen die leiden tot directe veranderingen in bijvoorbeeld emissies, waterkwaliteit of biodiversiteit. Eventuele positieve effecten op deze aspecten zijn indirect en afhankelijk van de mate waarin circulaire principes bijdragen aan een breder duurzaamheidsbeleid. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor circulariteit daarmee tot een duidelijk positief effect op het gebruik van grondstoffen en materialen, met potentieel structurele voordelen op de lange termijn. De directe impact op andere omgevingsaspecten blijft echter beperkt. Het uiteindelijke effect hangt in sterke mate samen met de mate van toepassing en verankering van circulaire principes in concrete projecten en ontwikkelingen. 7.1.10 Milieu en emissie De beleidsuitspraak voor milieu en emissies richt zich op het waarborgen en, waar mogelijk, verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving, met aandacht voor luchtkwaliteit, geluid en geur.
Daarbij wordt aangesloten bij geldende normen en, waar mogelijk, strengere advieswaarden, met als belangrijk uitgangspunt dat nieuwe ontwikkelingen niet mogen leiden tot een verslechtering van de milieukwaliteit, ook niet in cumulatie met bestaande belasting. De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend neutraal. Dit komt vooral doordat de beleidsuitspraak primair normstellend en randvoorwaardelijk van aard is: er worden geen concrete maatregelen of ontwikkelingen benoemd die direct leiden tot verbetering van milieucondities. Tegelijkertijd wordt via de randvoorwaarden geborgd dat nieuwe ontwikkelingen niet mogen leiden tot een onaanvaardbare toename van geluidhinder, luchtverontreiniging of geurbelasting. Hierdoor wordt verslechtering voorkomen, maar treedt ook geen duidelijke verbetering op. Voor de afzonderlijke milieuaspecten (geluid, luchtkwaliteit en geur) betekent dit dat het effect per saldo neutraal is. Er worden geen specifieke ingrepen voorzien die gericht zijn op het reduceren van bestaande hinder of emissies. Tegelijkertijd zorgen de randvoorwaarden ervoor dat de milieukwaliteit in stand blijft en dat eventuele toekomstige ontwikkelingen binnen de gestelde grenzen moeten blijven. De beleidsuitspraak heeft daarmee vooral een beschermend karakter.
In gebieden waar sprake is van een cumulatie van milieubelasting wordt terughoudend omgegaan met nieuwe ontwikkelingen, waardoor risico’s op verdere verslechtering worden beperkt. Ook wordt nadrukkelijk gestuurd op het realiseren van een gezonde leefomgeving, waarbij ontwikkelingen moeten voldoen aan normen en niet mogen bijdragen aan een onevenredige toename van milieudruk. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor milieu en emissies tot een neutraal effectprofiel: er is geen sprake van significante positieve of negatieve effecten, maar wel van een duidelijke borging van milieukwaliteit. De uiteindelijke impact hangt daarbij sterk samen met de invulling van andere beleidsopgaven en de mate waarin binnen die opgaven actief wordt gestuurd op emissiereductie en milieuwinst. 7.1.11 Veiligheid De beleidsuitspraak voor veiligheid richt zich op het borgen en waar mogelijk verbeteren van de omgevingsveiligheid, met bijzondere aandacht voor kwetsbare functies, risico’s van bedrijven en infrastructuur, en klimaatgerelateerde veiligheidsaspecten zoals wateroverlast en overstromingen. Daarbij geldt als uitgangspunt dat nieuwe ontwikkelingen uitsluitend zijn toegestaan als ze voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en niet leiden tot een verslechtering van de veiligheid en leefbaarheid.
Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 39 De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend neutraal. Dit komt doordat de beleidsuitspraak voornamelijk bestaat uit randvoorwaarden en toetsingscriteria, en niet uit concrete maatregelen of ingrepen die direct leiden tot een verbetering van de veiligheidssituatie. De nadruk ligt op het voorkomen van nieuwe risico’s en het beheersen van bestaande risico’s, waardoor een stabiel veiligheidsniveau wordt geborgd. Voor omgevingsveiligheid betekent dit dat geen significante veranderingen optreden. Nieuwe kwetsbare functies worden uitgesloten in gebieden met verhoogde risico’s, en bij ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met risicovolle activiteiten zoals bedrijven, transport van gevaarlijke stoffen en energie- infrastructuur. Hierdoor worden potentiële risico’s beheerst en wordt voorkomen dat de blootstelling aan risico’s toeneemt, maar zonder dat sprake is van een actieve reductie van bestaande risico’s. Ook voor klimaatgerelateerde veiligheidsaspecten, zoals wateroverlast door hevige neerslag, blijven de effecten neutraal. Hoewel de ambitie is om de veiligheid op de lange termijn te verbeteren en te voldoen aan nationale normen voor waterveiligheid, zijn in de beleidsuitspraak zelf geen concrete maatregelen opgenomen die direct leiden tot een vermindering van risico’s.
Wel wordt geborgd dat nieuwe ontwikkelingen geen verslechtering mogen veroorzaken. De beleidsuitspraak heeft daarmee vooral een beschermend karakter, gericht op het voorkomen van onveilige situaties en het behouden van het huidige veiligheidsniveau. Eventuele positieve effecten op veiligheid zullen vooral voortkomen uit andere beleidsopgaven, zoals mobiliteit of water en klimaat, waarin meer concrete maatregelen worden getroffen. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor veiligheid tot een neutraal effectprofiel, waarbij risico’s worden beheerst en verdere verslechtering wordt voorkomen. De bijdrage aan daadwerkelijke verbetering van de veiligheid is echter beperkt en afhankelijk van de uitvoering van andere beleidsmaatregelen binnen het voorkeursalternatief. 7.1.12 Cultureel erfgoed en identiteit De beleidsuitspraak voor cultureel erfgoed en identiteit richt zich op het behouden, versterken en beleefbaar maken van erfgoed als drager van de identiteit en leefkwaliteit van de gemeente. Daarbij wordt ingezet op het behoud van historische structuren, het herbestemmen van bestaande gebouwen en het zichtbaar maken van erfgoed in de leefomgeving, onder voorwaarden dat ontwikkelingen passen bij de schaal, structuur en geschiedenis van het gebied.
De effecten van deze beleidsrichting zijn overwegend positief, maar beperkt van omvang en vooral geconcentreerd op de kwaliteit en beleving van landschap en erfgoed. Voor landschappelijke waarden zijn de effecten duidelijk positief. Door het herstellen van historische structuren en het versterken van het cultuurlandschap ontstaat een betere herkenbaarheid en samenhang van het landschap. Dit draagt bij aan de identiteit van het gebied en kan de belevingswaarde voor bewoners en bezoekers vergroten. Ook voor archeologische en cultuurhistorische waarden zijn positieve effecten zichtbaar. De nadruk op behoud, herbestemming en zichtbaarheid van erfgoed leidt tot een versterking van de cultuurhistorische kwaliteit en maakt erfgoed beter toegankelijk en beleefbaar. Dit kan bijdragen aan een grotere waardering voor de geschiedenis van het gebied en een versterking van de lokale identiteit. De effecten op andere milieu- en leefomgevingsaspecten zijn beperkt. De beleidsuitspraak bevat geen ingrijpende fysieke ingrepen of grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen, waardoor negatieve effecten op bijvoorbeeld milieu, natuur of water uitblijven. Het grondgebruik verandert nauwelijks en er is geen sprake van een toename van milieudruk.
Indirect kan het beleid bijdragen aan sociale en economische doelen, bijvoorbeeld door het versterken van de aantrekkelijkheid van de leefomgeving en het stimuleren van Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 40 toerisme. Deze effecten zijn echter niet direct meetbaar binnen deze beleidsuitspraak en blijven aanvullend van aard. Per saldo leidt de beleidsuitspraak voor cultureel erfgoed en identiteit tot positieve effecten, met name voor de kwaliteit van het landschap en de zichtbaarheid en waardering van erfgoed. De effecten zijn wel kleinschalig en kwalitatief van aard, maar dragen bij aan de identiteit, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van de gemeente. 7.2 Beoordeling per thema en aspect Overall beeld van de resultaten Op basis van de beleidsuitspraken laten de beoordelingsaspecten grondwater, Natuurnetwerk Nederland, biodiversiteit, landschappelijke waarden, broeikasgassen, droogte, wateroverlast door hemelwater, duurzame woningen de meeste kansen op positieve effecten zien.
De scores zijn te verklaren doordat binnen het VKA sterk wordt ingezet op: • natuurinclusieve landbouw (minder mestgebruik); • ontwikkelen van een samenhangende groenblauwe structuur (in de kernen en het buitengebied) bestaande uit houtwallen, beekdalen, waterlopen en ecologische verbindingen; • water vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren; • vergroenen, waterberging en verminderen verhard oppervlak in bestaande en nieuwe situaties. De kansen voor de aspecten broeikasgassen en duurzame woningen zijn te verklaren door o.a. inzet op stapsgewijs verduurzamen van bestaande woningen. De meeste beoordelingsaspecten laten zowel kansen op positieve effecten als risico’s op negatieve effecten zien. De combinatie van positieve en negatieve effecten komt voort uit het integrale karakter van het VKA, waarin ruimtelijke ontwikkelingen zoals woningbouw en intensivering en uitbreiding van bedrijventerreinen worden gecombineerd met groen- en klimaatmaatregelen. Zo leiden deze ruimtelijke ontwikkelingen enerzijds tot kansen door de uitbreidingsvraag te faciliteren en tegelijkertijd te vergroenen en verduurzamen. Anderzijds gaan deze ontwikkelingen ook gepaard met negatieve effecten zoals extra verkeer, verharding, uitstoot en verstoring van natuur en landschap. De beleidsuitspraken leiden voor de meeste beoordelingsaspecten tot gematigde positieve effecten.
De gematigde scores zijn te verklaren doordat de effecten vaak indirect zijn, slechts een deel van het gebied betreffen of afhankelijk zijn van verdere uitwerking. Bijvoorbeeld als het gaat om kleinschalige ingrepen, beperkte geografische omvang of afhankelijkheid van externe factoren. De uitkomsten van de beoordelingen per beoordelingsaspect (geaggregeerd) en de kansen en risico’s van het voorkeursalternatief op de beoordelingsaspecten zijn geprojecteerd in het Rad van de leefomgeving (zie Figuur 7.1). Dit is in relatie tot de toegekende kwaliteitsniveaus voor de referentiesituatie in de ‘Foto van de leefomgeving’. Aan de gepresenteerde effecten kunnen dan ook niet zozeer exacte, absolute beelden ontleend worden. Wel geeft het een beeld van hoe het voorkeursalternatief scoort op de verschillende aspecten. Bijvoorbeeld: hoe meer toegekende kansen op een positief eff ect bij een beoordelingsaspect, hoe beter het alternatief op dat aspecten naar het groen komt. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 41 Figuur 7.1: Rad van de leefomgeving van het voorkeursalternatief