CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen

Oordeelvorming raad in zaal Bredevoort 15 september 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel ontwerp-Omgevingsvisie gemeente Aalten 2040147.240 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 18

RAPPORT Omgevingseffectrapport (OER) Bij de Omgevingsvisie Aalten 2040 Klant: Gemeente Aalten Referentie: BJ5784-MI-RP-260522-1031 Status: Definitief/2 Datum: 15 juli 2026

Projectgerelateerd HASKONING NEDERLAND B.V. Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 Telefoon: +31 88 348 20 00 Fax: +31 33 463 36 52 E-mail: info@haskoning.com Website: haskoning.com Titel document: | Omgevingseffectrapport (OER) Ondertitel: | Bij de Omgevingsvisie Aalten 2040 Referentie: | BJ5784-MI-RP-260522-1031 Status: | Definitief/2 Datum: | 15 juli 2026 Projectnaam: | OER Aalten Projectnummer: | BJ5784 Classificatie: | Projectgerelateerd Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. Haskoning Nederland B.V. aanvaardt geen enkele ve | rantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van Haskoning Nederland B.V. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. Dit document kan zijn opgesteld met behulp van kunstmatige intelligentie (AI); alle door AI gegenereerde inhoud is beoordeeld en gevalideerd door onze experts.

15 juli 2026 | OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN | BJ5784-MI-RP-260522-1031 | ii Projectgerelateerd Inhoud Begrippenlijst | 5 Samenvatting | 6 1 | De omgevingsvisie en het omgevingseffectrapport: wat en waarom? | 9 1.1 | Omgevingsvisie Aalten | 9 1.2 | Omgevingseffectrapport (OER) | 9 1.3 | De procedure voor milieueffectrapportage en het OER | 10 1.4 | Leeswijzer | 11 2 | De Omgevingsvisie Aalten 2040: welk proces is doorlopen? | 12 3 | De methodiek: hoe is het OER opgezet? | 14 3.1 | Doorlopen stappen en onderdelen | 14 3.2 | Beoordelingskader | 15 4 | De ‘foto van de leefomgeving’: | hoe staat de Aaltense leefomgeving er op dit moment voor? | 17 5 | De scenariobeoordeling | 21 5.1 | Totstandkoming van de scenario’s | 21 5.2 | Aanbevelingen voor het voorkeursalternatief | 21 6 | Het voorkeursalternatief: wat staat er in de ontwerp- Omgevingsvisie? | 23 6.1 | Totstandkoming voorkeursalternatief | 23 6.2 | Onderzochte beleidsuitspraken | 23 7 | De effectbeoordeling: wat zijn de gevolgen van het voorkeursalternatief? | 30 7.1 | Beoordeling per beleidsuitspraak | 30 7.2 | Beoordeling per thema en aspect | 40 7.3 | Ontwikkeling van knelpunten en aandachtspunten | 46 7.4 | Invloed | van het afwegingskader en randvoorwaarden op effecten | 49 8 | Het doelbereik: worden de ambities gehaald? | 50 9 | De botsproeven: is het nieuwe beleid consistent? | 56 9.1 | Algemene resultaten | 57 9.2 |

Beoordeling per beleidsuitspraak | 57 10 | De Passende Beoordeling: wat zijn de gevolgen voor Natura 2000 -gebieden? | 59 10.1 | Passende Beoordeling Natura 2000 | 59 15 juli 2026 | OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN | BJ5784-MI-RP-260522-1031 | iii Projectgerelateerd 10.2 | Resultaten Passende Beoordeling | 60 11 | Mitigerende maatregelen: met welke mitigerende maatregelen kunnen negatieve effecten voorkomen of verminderd worden? | 62 11.1 | Knelpunten | 62 11.2 | Aandachtspunten | 63 12 | Het vervolg: wat komt er na dit OER? | 66 12.1 | Doorwerking in programma’s | 66 12.2 | Doorwerking in omgevingsplan | 67 12.3 | Aanbevelingen voor monitoring van de omgevingsvisie Aalten 2040 | 68 Bijlagen | 70 A1 | Foto van de leefomgeving A2 | Notitie scenariobeoordeling A3 | Beoordeling voorkeursalternatief • | Overzicht effectbeoordeling • | Beleidsuitspraak ‘wonen’ • | Beleidsuitspraak ‘voorzieningen, gezondheid en sociale leefomgeving’ • | Beleidsuitspraak ‘mobiliteit’ • | Beleidsuitspraak ‘economie en werkgelegenheid’ • | Beleidsuitspraak ‘land- | en tuinbouw’ • | Beleidsuitspraak natuur, landschap en biodiversiteit’ • | Beleidsuitspraak ‘water, bodem en klimaat’ • | Beleidsuitspraak ‘energie en klimaat’ • | Beleidsuitspraak ‘circulariteit’ • | Beleidsuitspraak ‘milieu en emissies’ • | Beleidsuitspraak ‘veiligheid’ • | Beleidsuitspraak ‘cultureel erfgoed en identiteit’ A4 | Passende

Beoordeling 15 juli 2026 | OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN | BJ5784-MI-RP-260522-1031 | iv Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 5 Begrippenlijst Begrip Betekenis Alternatieven/scenario’s De mogelijke manieren waarop de doelen van de omgevingsvisie behaald kunnen worden. Autonome ontwikkeling Verwachte toekomstige situatie zonder de vast te stellen omgevingsvisie. Het bevat op zichzelf staande ontwikkelingen waar eerder al over besloten is. Bevoegd gezag Eén of meer overheidsinstanties die bevoegd zijn een besluit te nemen over een visiedocument met de status van een omgevingsvisie conform de Omgevingswet, en de mer-procedure organiseert. Commissie voor de mer Een bij wet ingestelde landelijke commissie van onafhankelijke milieudeskundigen. Zij adviseren het bevoegd gezag over de kwaliteit van de informatie in het milieueffectrapport en naar wens ook over reikwijdte en detailniveau van het milieueffectrapport. Inspraak Mogelijkheid om informatie te krijgen en op basis daarvan een mening, wensen of bezwaren kenbaar te maken, bijvoorbeeld voor een activiteit, plan of visie waarover door de overheid een besluit zal worden genomen. Kennisgeving Het openbaar maken van een voornemen om een mer-procedure te starten en/of een mer-plichtige visie vast te stellen.

NRD Notitie Reikwijdte en Detailniveau: notitie die beschrijft waar de mer- procedure wel en niet overgaat (‘reikwijdte’), welke aspecten in de mer onderzocht gaan worden en met welke diepgang (‘detailniveau’). Mer Mer staat voor ‘milieueffectrapportage’, de procedure waarbinnen een MER wordt opgesteld. MER Rapport dat de resultaten bevat van het doorlopen van de mer- procedure. Natura 2000 Europees netwerk van beschermde natuurgebieden waar bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd worden om de biodiversiteit te behouden. OER Rapport dat de resultaten bevat van het doorlopen van de mer- procedure, maar dan met een reikwijdte waarbij breder dan alleen naar milieueffecten gekeken wordt. Passende beoordeling Beoordeling van de effecten van een activiteit op de natuurdoel- stellingen van een Natura 2000-gebied. Programma Instrument dat de overheid in kan zetten voor uitwerking, doorwerking of uitvoering van beleid. Ter inzage leggen Gedurende een bepaalde tijd de gelegenheid geven om op een voornemen of ontwerp omgevingsvisie te reageren met een zienswijze. Zienswijze Reactie die een belanghebbende aan het bevoegd gezag kan sturen als reactie op een NRD of planMER/OER. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 6 Samenvatting De gemeente Aalten werkt aan de Omgevingsvisie Aalten 2040.

Deze omgevingsvisie beschrijft op hoofdlijnen hoe de gemeente zich richting 2040 wil ontwikkelen en welke keuzes daarbij worden gemaakt voor onder meer wonen, voorzieningen, economie, landbouw, natuur, landschap, water, klimaat, mobiliteit en energie. De visie is een strategisch document: zij legt nog niet alle concrete plannen vast, maar geeft richting aan toekomstige besluiten, programma’s en regels in het omgevingsplan. Bij de omgevingsvisie is dit omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Een OER brengt de mogelijke effecten op onderwerpen als geluid, luchtkwaliteit, natuur, water, voorzieningen, gezondheid, wonen, werkgelegenheid en bereikbaarheid. Het doel van het OER is om de gevolgen voor de leefomgeving vroegtijdig in beeld te brengen, zodat de gemeenteraad deze informatie kan meewegen bij de besluitvorming over de omgevingsvisie. Het OER is opgesteld op het abstractieniveau van de omgevingsvisie. Dat betekent dat de effecten niet exact zijn doorgerekend, maar kwalitatief zijn beoordeeld. Er is gekeken naar kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten. De daadwerkelijke effecten hangen af van de concrete uitwerking in vervolgbesluiten, zoals programma’s, gebiedsuitwerkingen en het omgevingsplan.

Aandachtspunten voor de omgevingsvisie Als eerste stap in dit OER is de huidige staat van de Aaltense leefomgeving in kaart gebracht , de ‘foto van de leefomgeving’. De foto beschrijft hoe de Aaltense leefomgeving er nu, op allerlei verschillende aspecten, voor staat en hoe deze zich naar verwachting ontwikkelt richting de toekomst en bij ongewijzigd beleid. Daarmee laat de foto zien welke kwaliteiten behouden moeten blijven en welke knelpunten en aandachtspunten vragen om verbetering door middel van nieuw beleid in de omgevingsvisie. Uit de foto blijkt dat Aalten op een aantal leefomgevingsaspecten goed scoort. Dit geldt onder meer voor sociale veiligheid, naoberschap, het Natuurnetwerk Nederland, duurzame energieopwekking en bereikbaarheid. Tegelijkertijd zijn er duidelijke knelpunten: geluidhinder, maatschappelijke basisvoorzieningen, grondwater, oppervlaktewater, Natura 2000-gebieden, hittestress, hemelwateroverlast, duurzame woningen, werklocaties en openbaar vervoer vragen nadrukkelijk aandacht. Daarnaast zijn droogte en duurzame en slimme mobiliteit belangrijke aandachtspunten. Scenario’s voor nieuw beleid Voorafgaand aan het opstellen van de omgevingsvisie zijn vier scenario’s voor nieuw beleid onderzocht.

De scenario’s onderzoeken de ‘hoeken van het speelveld’ en bevatten realistische en onrealistische ontwikkelingen om de gemeente een beeld te geven wat gevolgen zijn van verschillende keuzes. De gemeente heeft de scenario’s gebruikt om een keuze te maken voor het voorkeursalternatief (VKA) zoals dat in de ontwerp-omgevingsvisie is geland. Het voorkeursalternatief in de omgevingsvisie De gemeente zet met het voorkeursalternatief in op circa 1.350 extra woningen tot 2040, vooral in en bij bestaande kernen, met kleinschalig maatwerk in het buitengebied. Ook wordt ingezet op behoud en versterking van voorzieningen, betere fietsverbindingen, een vitale lokale economie, natuurinclusieve landbouw, versterking van groenblauwe structuren, klimaatadaptatie, verduurzaming van woningen en zorgvuldig omgaan met erfgoed en landschap. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 7 Effecten van het voorkeursalternatief op de omgeving Het voorkeursalternatief laat vooral kansen zien voor bodem en water, natuur, landschap, klimaat en duurzaamheid. Dit komt door de inzet op natuurinclusieve landbouw, versterking van de groenblauwe dooradering, het vasthouden en vertraagd afvoeren van water, vergroening van kernen en buitengebied en het verduurzamen van woningen.

Daarmee kan het voorkeursalternatief bijdragen aan verbetering van bestaande knelpunten en aandachtspunten, zoals grondwater, hemelwateroverlast, droogte en duurzame woningen. Tegelijkertijd blijven er risico’s. Nieuwe woningen en economische ontwikkelingen kunnen leiden tot meer verkeer, geluid, luchtverontreiniging en druk op de verkeersveiligheid. Ook kunnen natuur en biodiversiteit onder druk komen te staan door stikstof, verstoring, nieuwe fietsroutes en verduurzaming van gebouwen waarbij verblijfplaatsen van soorten kunnen verdwijnen. Uitbreiding van woon- en werkgebieden kan daarnaast gevolgen hebben voor landschap, archeologie en cultuurhistorische waarden. Niet alle bestaande knelpunten worden met de omgevingsvisie opgelost. Voor geluid, maatschappelijke basisvoorzieningen, oppervlaktewater, Natura 2000-gebieden, hittestress en openbaar vervoer blijven knelpunten bestaan. Geur, omgevingsveiligheid, biodiversiteit en archeologische en cultuurhistorische waarden vormen bovendien nieuwe aandachtspunten als ontwikkelingen niet zorgvuldig worden uitgewerkt. Draagt het nieuwe beleid bij aan het behalen van de ambities uit de omgevingsvisie? Het voorgenomen beleid van de gemeente Aalten draagt naar verwachting op meerdere thema’s positief bij aan het behalen van de ambities, met name voor wonen, economie, water, klimaat, energie en circulariteit.

Dit komt doordat met het voorgenomen beleid het woningaanbod aansluit op de behoefte, economische ontwikkeling ruimte krijgt en klimaatadaptieve maatregelen worden gestimuleerd. Tegelijkertijd staat het doelbereik op diverse onderdelen onzeker of onder druk, zoals bij voorzieningen (toegang tot groen en speelruimte), mobiliteit en verkeersveiligheid, landbouw, biodiversiteit en milieu (geluid en luchtkwaliteit). Dit zijn ambitieswaar kansen en risico’s elkaar in evenwicht houden of risico’s overheersen. Ook voor veiligheid en cultureel erfgoed is het behalen van de ambities niet vanzelfsprekend door het ontbreken van concrete maatregelen en ruimtelijke druk vanuit ontwikkelingen z oals woningbouw en bedrijvigheid. Over het algemeen geldt dat het beleid richting geeft en vaak positief bijdraagt, maar dat het uiteindelijke doelbereik in belangrijke mate afhankelijk is van nadere uitwerking, prioritering en concretisering in programma’s en uitvoering. Past het nieuwe beleid bij elkaar? Met ‘botsproeven’ is onderzocht of de verschillende beleidskeuzes in de omgevingsvisie goed met elkaar samenhangen. Daarbij is gekeken of beleidskeuzes elkaar kunnen versterken, of juist met elkaar kunnen botsen doordat ze bijvoorbeeld om dezelfde ruimte vragen of verschillende belangen dienen. De botsproeven laten zien dat het beleid op hoofdlijnen samenhangend is.

Verschillende beleidskeuzes versterken elkaar, bijvoorbeeld woningbouw nabij voorzieningen en goede fietsverbindingen, of natuurinclusieve landbouw in combinatie met natuurontwikkeling en waterberging. Er zijn ook spanningen. Vooral wonen, economie en natuur/landschap vragen om een zorgvuldige ruimtelijke afweging, omdat zij deels om dezelfde ruimte vragen. Ook mobiliteitsmaatregelen, zoals lagere snelheden en meer ruimte voor fietsers, moeten worden afgewogen tegen de bereikbaarheid van bedrijven. Maatregelen voor Natura 2000-gebieden In de Passende Beoordeling zijn de risico’s op (significant) negatieve gevolgen van de omgevingsvisie op omliggende Natura 2000‑gebieden in beeld gebracht. De beoordeling heeft het karakter van een risicoanalyse, passend bij het strategische detailniveau van de omgevingsvisie, en richt zich met name op effecten die via externe werking kunnen optreden, zoals stikstofdepositie en rec reatiedruk. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 8 Uit de analyse blijkt dat de Natura 2000‑gebieden in en rondom de gemeente Aalten reeds onder druk staan door onder andere stikstofdepositie, verdroging en vermesting. Met name stikstofgevoelige habitattypen zijn op meerdere locaties overbelast.

Verschillende beleidsuitspraken uit de omgevingsvisie brengen een risico met zich mee op negatieve effecten, vooral door een (tijdelijke en permanente) toename van stikstofdepositie als gevolg van woningbouw, economische ontwikkeling, voorzieningen en landbouw. Hierdoor kan niet op voorhand worden uitgesloten dat significant negatieve gevolgen optreden. Tegelijkertijd laat de beoordeling zien dat deze risico’s kunnen worden voorkomen of beperkt door het treffen van mitigerende maatregelen, zoals het verminderen van emissies (bijvoorbeeld door inzet van emissieloos materieel), het toepassen van interne of externe saldering en het sturen op locatiekeuze en inrichting van ontwikkelingen. De uiteindelijke uitvoerbaarheid van de omgevingsvisie in relatie tot Natura 2000- gebieden is daarmee afhankelijk van de verdere uitwerking van het beleid en de toepassing van deze maatregelen in vervolgfases. In dat kader is integrale afweging en aandacht voor cumulatieve effecten, met name van stikstofdepositie, essentieel. Verdere uitwerking van de omgevingsvisie Voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie is het belangrijk dat de gemeente de keuzes uit de visie concreet maakt in programma’s, gebiedsuitwerkingen en het omgevingsplan. Daarbij verdienen vooral de bestaande knelpunten en mogelijke nieuwe aandachtspunten prioriteit.

Denk aan maatregelen voor geluid, bereikbaarheid van voorzieningen, oppervlaktewaterkwaliteit, hittestress, openbaar vervoer, biodiversiteit, geur en omgevingsveiligheid. Bij nieuwe woningbouw en economische ontwikkelingen is locatiekeuze doorslaggevend. Ontwikkelingen moeten zoveel mogelijk: • plaatsvinden op plekken die goed bereikbaar zijn; • passen binnen de capaciteit van energie-, water- en rioleringssystemen; • buiten risicovolle zones liggen; • zorgvuldig worden ingepast in landschap, natuur en erfgoed. Voor het buitengebied is maatwerk nodig, omdat woningbouw, landbouw, recreatie, natuur en water daar vaak dicht bij elkaar komen. Bij nieuwe ontwikkelingen moet daarom per locatie worden bekeken welke functies goed samengaan en waar aanvullende voorwaarden nodig zijn om hinder, ruimteconflicten of aantasting van waarden te voorkomen. Monitoring van ambities en effecten Tot slot is monitoring essentieel. De omgevingsvisie werkt door over een lange periode, terwijl de leefomgeving verandert. Door periodiek te volgen of de ambities worden gehaald en of knelpunten verbeteren of juist verergeren, kan de gemeente tijdig bijsturen. Daarmee blijft het OER niet alleen een onderbouwing bij het besluit over de omgevingsvisie, maar ook een hulpmiddel voor de uitvoering en evaluatie van beleid.

Het advies aan de gemeente Aalten is om bij monitoring in ieder geval op de volgende punten in te zetten: • Het volgen van doelbereik en trendontwikkeling. • Het expliciet monitoren van bestaande en nieuwe knelpunten. • Het leggen van focus op thema’s met onzekerheden en risico’s. • Het toetsen of randvoorwaarden en locatiekeuzes werken. • Het beoordelen van de effectiviteit van mitigerende maatregelen. • Het koppelen van monitoring aan programma’s en uitvoering. • De resultaten gebruiken voor actieve bijsturing en herijking. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 9 1 De omgevingsvisie en het omgevingseffectrapport: wat en waarom? 1.1 Omgevingsvisie Aalten De Gemeente Aalten is in 2023 gestart met het proces om één integrale strategische visie voor de toekomst van Aalten op te stellen, de Omgevingsvisie Aalten 2040. De omgevingsvisie beschrijft hoe Aalten zich zal ontwikkelen richting 2040 De omgevingsvisie is een strategische beleidsvisie waarin opgaven voor de lange termijn (2040) zijn vastgelegd en waarin op hoofdlijnen richting wordt gegeven aan de keuzes waarmee de gemeente deze opgaven wil realiseren. De visie bevat strategische uitspraken voor het sociaal-maatschappelijk, economisch, ruimtelijk en bestuurlijk domein.

De verdere uitwerking van deze keuzes voor de fysieke leefomgeving vindt na vaststelling van de omgevingsvisie plaats in instrumenten zoals het omgevingsplan en omgevingsprogramma’s, conform de Omgevingswet. Omgevingsvisie conform de Omgevingswet Vanuit de Omgevingswet bestaat de verplichting om een omgevingsvisie op te stellen. De omgevingsvisie voor Aalten moet voldoen aan de daarbij behorende inhoudelijke 1 en procedurele2 eisen conform de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. Volgens deze eisen heeft de gemeente Aalten haar omgevingsvisie opgesteld. Wettelijke besluitvormingsprocedure Bij het vaststellen van een omgevingsvisie geldt een wettelijke besluitvormingsprocedure. Onderdeel van de besluitvormingsprocedure voor de omgevingsvisie is het opstellen van een milieueffectrapport (MER). Voor de omgevingsvisie van Aalten is een omgevingseffectrapport (OER) opgesteld als variant op het MER. Het college van burgemeester en wethouders stelt de omgevingsvisie vast door middel van de uitgebreide voorbereidingsprocedure 3. Er komt eerst een ontwerp-omgevingsvisie en daarna een definitieve omgevingsvisie. In dit OER is de ontwerp-omgevingsvisie op milieueffecten beoordeeld. De volgende paragrafen gaan uitgebreider in op het OER en de besluitvormingsprocedure.

1.2 Omgevingseffectrapport (OER) Voor de omgevingsvisie Aalten is het doorlopen van de milieueffectrapportage-procedure (mer) verplicht4, omdat de visie het kader vormt voor toekomstige ontwikkelingen en activiteiten die mogelijk belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu en de leefomgeving kunnen hebben. Een omgevingseffectrapport (OER) maakt onderdeel uit van de mer-procedure. Het doel van de mer-procedure en het OER is om milieu- en leefomgevingsbelangen volwaardig mee te wegen in de besluitvorming. 1 De omgevingsvisie bevat volgens de Omgevingswet de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving, de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied en de hoofdzaken van het beleid op alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving. 2 Afstemming met andere bestuursorganen, participatie in de vorm van betrekken burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties, voorbereidingsprocedure met mogelijkheid tot indienen zienswijzen en beroep 3 Algemene wet bestuursrecht, Afdeling 3.4.

4 Op grond van afdeling 16.4 van de Omgevingswet, in het bijzonder artikel 16.34 en artikel 16.36, is voor een omgevingsvisie een plan-milieueffectrapport verplicht wanneer sprake is van een wettelijk of bestuursrechtelijk voorgeschreven plan of programma dat een kader vormt voor mer-(beoordelings)plichtige projecten, of wanneer een passende beoordeling nodig is. Welke projecten mer- (beoordelings)plichtig zijn, is aangewezen in bijlage V bij het Omgevingsbesluit. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 10 Verschil tussen mer, MER en OER mer staat voor ‘milieueffectrapportage’ en is de procedure volgens de Omgevingswet waarin een MER wordt opgesteld. MER staat voor ‘milieueffectrapport’ en bevat de resultaten van het onderzoek naar de (milieu)effecten binnen een mer. Als naast milieueffecten ook breder gekeken wordt naar sociale en economische effecten, dan wordt in plaats van over een MER van een omgevingseffectrapport (OER) gesproken. Als het om een MER bij een Omgevingsvisie gaat, wordt gesproken van een planMER. Het OER heeft dan de status van een planMER, en doorloopt de wettelijke mer-procedure. Daar waar in dit OER wordt gesproken van OER, wordt bedoeld; een planMER dat de wettelijke mer-procedure doorloopt. In een OER worden de mogelijke effecten van de omgevingsvisie op de leefomgeving in beeld gebracht.

Een OER laat zien hoe het milieu en de bredere leefomgeving in de huidige situatie ( en bij ongewijzigd beleid) ervoor staan, en hoe het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie daarop van invloed kan zijn. Daarmee levert een OER de informatie die nodig is voor een zorgvuldig besluit over de omgevingsvisie en ondersteunt het de gemeente bij het maken van richtinggevende keuzes. Dit OER is opgesteld op een abstractieniveau dat past bij de omgevingsvisie: op hoofdlijnen, met aandacht voor kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten. Verdere detaillering van beleid vindt plaats in vervolginstrumenten, zoals het omgevingsplan en programma’s, waarvoor te zijner tijd mogelijk opnieuw een mer-procedure doorlopen wordt bij besluitvorming. 1.3 De procedure voor milieueffectrapportage en het OER Normaliter wordt voor het opstellen van een omgevingseffectrapport (OER) de mer-procedure in de Omgevingswet doorlopen. In het groene kader is beschreven hoe de gemeente Aalten hiervan is afgeweken. De wettelijke procedure bestaat uit de volgende stappen 1. Openbare kennisgeving van het voornemen door bevoegd gezag en publicatie/terinzagelegging van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) Dit is een publieke bekendmaking van het voornemen om een omgevingsvisie op te stellen.

Daarbij publiceert het bevoegd gezag de NRD, waarin staat welke onderwerpen en alternatieven in het OER worden onderzocht en op welk detailniveau dat gebeurt. 2. Terinzagelegging NRD en raadplegen betrokken instanties over reikwijdte en detailniveau Deze NRD ligt gedurende 6 weken ter inzage, wat eenieder de kans geeft om erop te reageren. In deze periode vraagt het bevoegd gezag ook betrokken instanties zoals de provincie of het waterschap om te reageren op de reikwijdte en het detailniveau. 3. Vaststellen NRD Met de input vanuit betrokken instanties en de zienswijzen wordt de NRD definitief gemaakt en vastgesteld. De gemeente Aalten heeft er bij het opstellen van de omgevingsvisie voor gekozen om geen NRD vast te stellen, maar wel een OER te maken. De NRD is enkel als intern document gebruikt om de kaders van het OER te bepalen. Bovenstaande stappen hebben in dit geval dus niet plaatsgevonden. In plaats daarvan is een uitgebreid participatietraject voor de omgevingsvisie doorlopen, waarin inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties zijn betrokken bij de inhoud en richting van de visie. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 11 4.

Opstellen OER en passende beoordeling Natura 2000 Het OER is opgesteld inclusief passende beoordeling Natura 2000, omdat negatieve gevolgen vanwege de omgevingsvisie voor Natura 2000-gebieden op voorhand niet uitgesloten konden worden. De passende beoordeling is een bijlage bij het OER. 5. Ter inzage leggen OER en ontwerp-omgevingsvisie Het OER is op 5 oktober 2026 samen met de ontwerp-omgevingsvisie zes weken ter inzage gelegd. Iedereen heeft in deze zes weken de gelegenheid zienswijzen in te dienen, tot 13 november 2026. De Commissie voor de milieueffectrapportage toetst in deze periode de kwaliteit van het OER en beoordeelt of de juiste (milieu)informatie aanwezig is om een besluit over de omgevingsvisie te kunnen nemen. 6. Besluitvorming door bevoegd gezag De omgevingsvisie en het OER worden vastgesteld door het bevoegd gezag. Dat is de gemeenteraad van de gemeente Aalten. 1.4 Leeswijzer Dit OER voor de Omgevingsvisie Aalten 2040 is opgebouwd uit een logisch samenhangende reeks hoofdstukken waarin stapsgewijs wordt toegelicht hoe het beleid tot stand is gekomen, welke keuzes zijn gemaakt en wat daarvan de gevolgen zijn voor de leefomgeving. Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 eerst het doorlopen proces van de omgevingsvisie beschreven, zodat inzicht wordt gegeven in de wijze waarop beleid, participatie en besluitvorming zich hebben ontwikkeld.

Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 de gehanteerde methodiek uiteengezet, waarin wordt toegelicht hoe het OER is opgezet en op welke wijze de verschillende analyses zijn uitgevoerd. In hoofdstuk 4 wordt de huidige situatie in beeld gebracht met een ‘foto van de leefomgeving’, waarin de staat van de Aaltense leefomgeving op het moment van opstellen wordt beschreven. Op basis daarvan wordt in hoofdstuk 5 de scenariobeoordeling toegelicht. De scenario’s zijn input geweest voor het voorkeursalternatief, dat in hoofdstuk 6 wordt toegelicht en dat de basis vormt voor de ontwerp-omgevingsvisie. In hoofdstuk 7 worden vervolgens de effecten van dit voorkeursalternatief systematisch beoordeeld. Aansluitend wordt in hoofdstuk 8 ingegaan op het doelbereik en wordt beoordeeld in hoeverre de ambities van de gemeente met het voorkeursalternatief worden gerealiseerd. In hoofdstuk 9 wordt het beleid onderworpen aan zogenoemde botsproeven, waarmee wordt onderzocht of het nieuwe beleid consistent is en hoe verschillende beleidsdoelen zich tot elkaar verhouden. Daarnaast bevat hoofdstuk 10 de passende beoordeling, waarin specifiek wordt gekeken naar de gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Hoofdstuk 11 is beschreven welke mitigerende maatregelen kunnen worden getroffen om in het OER genoemde negatieve effecten te voorkomen of te beperken.

Tot slot wordt in hoofdstuk 12 vooruitgeblikt op het vervolg en wordt toegelicht welke stappen volgen na afronding van dit OER. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 12 2 De Omgevingsvisie Aalten 2040: welk proces is doorlopen? De Ontwerp Omgevingsvisie Aalten 2040 is tot stand gekomen via een zorgvuldig opgebouwd en iteratief proces, waarin analyse, participatie en bestuurlijke besluitvorming nauw met elkaar zijn verweven. Dit proces sluit aan bij de eisen van de Omgevingswet, waarin integrale afweging, participatie en transparante besluitvorming centrale uitgangspunten vormen. De omgevingsvisie is daarmee niet het resultaat van één enkel moment van besluitvorming, maar van een gefaseerd traject waarin verschillende bouwstenen zijn verzameld, afgewogen en samengebracht tot een samenhangend en integraal toekomstbeeld. Analyse van de fysieke leefomgeving en beleidscontext Het proces is gestart met een brede analyse van de fysieke leefomgeving en de opgaven waar de gemeente de komende jaren voor staat. Deze analyse vormde de inhoudelijke basis voor de verdere uitwerking van de visie.

Daarbij is gebruikgemaakt van diverse bouwstenen, waaronder: • de identiteit en kernkwaliteiten van Aalten; • de zogenoemde ‘foto van de leefomgeving’ vanuit het OER; • trends en ontwikkelingen richting 2040; • relevante beleidskaders van gemeente, regio, provincie en Rijk; • bestaande initiatieven en ontwikkelingen binnen de gemeente. Deze bouwstenen zijn integraal beschouwd om inzicht te krijgen in zowel de huidige situatie als de toekomstige opgaven en kansen. De analyse had nadrukkelijk niet alleen betrekking op de fysieke leefomgeving, maar ook op sociale en economische aspecten, waarmee invulling wordt gegeven aan het brede karakter van de omgevingsvisie als integraal beleidsinstrument Participatie en betrokkenheid van de samenleving Parallel aan de analyse heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn actief betrokken bij het formuleren van de visie. Zij hebben hun wensen, zorgen, ideeën en prioriteiten ingebracht. De inbreng vanuit de samenleving vormt een essentiële bouwsteen voor de omgevingsvisie. Deze input heeft niet alleen inzicht gegeven in wat er leeft binnen de gemeente, maar heeft ook richting gegeven aan de verdere uitwerking en afweging van keuzes. De omgevingsvisie sluit daarmee nadrukkelijk aan bij bestaande initiatieven en de energie in de samenleving en bouwt hierop voort.

Dit past bij de benadering dat de ontwikkeling van de leefomgeving niet uitsluitend door beleid wordt bepaald, maar mede door inwoners en andere betrokken partijen. Ontwikkeling van scenario’s en effectbeoordeling Op basis van de analyse en de opgehaalde input zijn verschillende toekomstscenario’s ontwikkeld. Deze scenario’s geven alternatieve richtingen voor de ontwikkeling van de gemeente richting 2040 en maken inzichtelijk welke strategische keuzes mogelijk zijn. Dit kunnen zowel realistische als onrealistische ontwikkelingen zijn. De scenario’s zijn vervolgens integraal beoordeeld in het kader van dit OER, onder andere op hun effecten op de leefomgeving. Het doel hiervan is om milieu- en omgevingsinformatie volwaardig mee te laten wegen in de besluitvorming en zo beter onderbouwde keuzes mogelijk te maken. Daarnaast zijn de scenario’s vergeleken met de aandachtspunten uit de analyse van de leefomgeving en met de wensen en prioriteiten van inwoners. Op basis van deze vergelijking is bepaald welk scenario het beste bijdraagt aan het verbeteren van de bestaande situatie en het realiseren van de gewenste ontwikkeling. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 13 Bepaling van het voorkeursalternatief De integrale beoordeling van de scenario’s heeft geleid tot de keuze voor een voorkeursalternatief 5.

Dit voorkeursalternatief vormt de basis voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Deze stap markeert een belangrijk moment in het proces, waarin expliciete keuzes zijn gemaakt. Niet alle ambities kunnen gelijktijdig en overal gerealiseerd worden, waardoor afwegingen noodzakelijk zijn. Het voorkeursalternatief bundelt deze afwegingen in één samenhangende koers voor de toekomst van Aalten. Het voorkeursalternatief is vervolgens door de gemeenteraad vastgesteld als richtinggevend kader voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Uitwerking in een ontwerp-omgevingsvisie Na vaststelling van het voorkeursalternatief is dit verder uitgewerkt in de ontwerp-omgevingsvisie. Hierbij is de gekozen koers geconcretiseerd in: • een samenhangend toekomstbeeld; • kaders en randvoorwaarden voor ontwikkeling; • een uitwerking per deelgebied; • een toetsingskader voor initiatieven; • uitgangspunten voor uitvoering en samenwerking. De ontwerp-omgevingsvisie bouwt hierbij voort op het eerder vastgestelde voorontwerp en verfijnt en concretiseert de daarin gemaakte keuzes. Daarnaast zijn in deze fase ook reacties van derden op het voorontwerp betrokken, evenals aanvullende analyses en inzichten die tijdens het proces zijn opgedaan.

Bestuurlijke besluitvorming en formele procedure De omgevingsvisie doorloopt een formele besluitvormingsprocedure, conform de eisen uit de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. Deze procedure omvat onder meer: • bestuurlijke vaststelling van het voorontwerp; • terinzagelegging van het ontwerp; • de mogelijkheid voor het indienen van zienswijzen; • definitieve vaststelling door de gemeenteraad. Hiermee wordt geborgd dat belanghebbenden formeel kunnen reageren en dat de uiteindelijke visie zorgvuldig en transparant wordt vastgesteld. 5 In de ontwerp-omgevingsvisie wordt gesproken van een ‘voorkeursscenario’ terwijl in mer-termen de term ‘voorkeursalternatief’ gebruikt wordt, in het OER wordt dan ook gesproken van het voorkeursalternatief (VKA), dit verwijst naar wat in de ontwerp- omgevingsvisie het voorkeursscenario genoemd wordt. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 14 3 De methodiek: hoe is het OER opgezet? 3.1 Doorlopen stappen en onderdelen Dit omgevingseffectrapport (OER) is opgesteld op basis van de onderstaand doorlopen stappen. 1. Opstellen ‘foto van de leefomgeving’ De ‘foto van de leefomgeving’ beschrijft hoe de leefomgeving er nu (huidige situatie) en bij ongewijzigd beleid in de toekomst (autonome ontwikkeling) voor staat.

Dat is gedaan op basis van de indicatoren zoals opgenomen in het beoordelingskader van het OER, zie paragraaf 3.2. De ‘f oto van de leefomgeving’ is de referentiesituatie waar de effecten van het nieuwe beleid in de omgevingsvisie mee vergeleken zijn. In hoofdstuk 4 zijn de belangrijkste conclusies uit de ‘foto van de leefomgeving’ samengevat. In bijlage A1 is de gehele ‘foto van de leefomgeving’ opgenomen. 2. Beoordelen scenario’s voor mogelijk nieuw beleid Op basis van het beoordelingskader is in beeld gebracht hoe de scenario’s ten opzichte van de referentiesituatie (foto van de leefomgeving) scoren. Hiermee leverde het OER de informatie voor de keuze voor een voorkeursalternatief dat in de ontwerp-omgevingsvisie is opgenomen. De beoordeling van effecten in het OER sluit aan op het abstractieniveau van de omgevingsvisie. De effecten van de scenario’s zijn in lijn met het strategische karakter beoordeeld in termen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten. Dat is kwalitatief gedaan, op basis van deskundigenoordeel (‘expert-judgement’).6 De resultaten van de scenariobeoordeling zijn uitgewerkt in een notitie (zie bijlage A2) en aan de opstellers van omgevingsvisie gepresenteerd, als input voor het komen tot een voorkeursalternatief.

De reden dat wordt gesproken van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten, is omdat er nog een mate van onzekerheid is over daadwerkelijke uitwerking van nieuw beleid. Pas bij verdere concretisering van het beleid in vervolgplannen wordt duidelijk hoe groot die ontwikkeling van effecten daadwerkelijk is. Voor de beoordeling is een vijfpuntschaal gehanteerd, deze is weergeven in onderstaande tabel. Tabel 3.1: Gehanteerde scoringsmethodiek bij effectbeoordeling Score Definitie ++ Kans op een positief effect + Kans op een positief effect – in geringe mate vanwege afhankelijkheid van derden, kleine geografische omvang, kleine effectomvang en/of betreft deel van beoordelingsaspect 0 Nagenoeg geen effect of zowel kansen als risico’s, per saldo neutraal effect - Risico op een negatief effect – in geringe mate vanwege afhankelijkheid van derden, kleine geografische omvang, kleine effectomvang en/of betreft deel van beoordelingsaspect - - Risico op negatief effect 3. Beoordelen voorkeursalternatief met gekozen nieuw beleid Het voorkeursalternatief is op dezelfde manier als de scenario’s beoordeeld. Dit is ook in termen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten en kwalitatief beoordeeld, op basis van deskundigenoordeel (‘expert-judgement’)5. De beargumentatie achter de beoordeling is opgenomen in bijlage A3.

6 Betrokken expertises bij de beoordeling: geluidhinder, luchtkwaliteit, bodem, water, klimaat, duurzaamheid, natuur Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 15 Het OER en de worst-case situatie Het voorgenomen beleid van de gemeente Aalten is op hoog abstractieniveau beschreven. Het is op dit moment nog niet duidelijk of en hoe dit daadwerkelijk een plek krijgt in de Aaltense leefomgeving, dat volgt bij verdere uitwerking van de omgevingsvisie in programma’s en plannen . Het OER gaat daarom uit van de zogenaamde worst-case situatie waarin al het voorgenomen beleid wordt ontwikkeld en beschrijft de effecten van deze situatie. Indien in de toekomst blijkt dat de ontwikkeling kleiner is dan nu ingeschat zullen de effecten minder omvangrijk zijn dan in dit OER beschreven. 4. Beoordelen doelbereik Het nieuwe beleid is ook beoordeeld op het behalen van de ambities van de omgevingsvisie (‘doelbereik’): dit laat zien in hoeverre verwacht wordt dat het nieuwe beleid bijdraagt aan het halen van de ambities die met de omgevingsvisie nagestreefd worden. 5. Botsproeven consistentie in beleid Hoewel de omgevingsvisie streeft naar consistentie in beleidsambities en -inhoud, kan er ook sprake zijn van onderlinge strijdigheid.

Daarom is in het OER met zogenaamde ‘botsproeven’ beoordeeld in hoeverre er risico’s zijn dat nieuw beleid tot onderlinge strijdigheid kan leiden waarbij de ruimtelijke inpassing leidend is. Daarbij is ook gekeken naar kansen op onderlinge versterking van beleidsonderdelen. 6. Passende Beoordeling Van het voorkeursalternatief is beoordeeld wat de gevolgen daarvan zijn voor Natura 2000-gebieden. Ook daarbij is aangesloten bij het abstractieniveau van de visie: beoordeling op hoofdlijnen, kwalitatief, op basis van deskundigenoordeel (‘expert-judgement’) door een ecoloog. De Passende Beoordeling is opgenomen in bijlage A4. In hoofdstuk 10 van dit OER is een samenvatting opgenomen van de belangrijkste bevindingen. 7. Mitigerende maatregelen In geval van geconstateerde risico’s op negatieve effecten, zijn er in het OER mogelijke ‘mitigerende maatregelen’ opgenomen: maatregelen waarmee negatieve effecten weggenomen of verminderend kunnen worden. 3.2 Beoordelingskader De kwaliteiten van de leefomgeving en de effecten van de omgevingsvisie zijn in beeld gebracht aan de hand van een beoordelingskader met leefomgevingsthema’s. Naast de aspecten binnen het domein van de Omgevingswet (de fysieke leefomgeving), bevat het beoordelingskader ook sociale en economische aspecten.

Met een dergelijk breed beoordelingskader – breder dan gangbaar bij een ‘traditioneel’ MER – kan een OER bijdragen aan een goede weging van belangen in de omgevingsvisie in brede zin. Belangrijk is dat een beoordelingskader voldoende breed moet zijn om de staat van de leefomgeving en het behalen van ambities goed te kunnen duiden. Het beoordelingskader is daarom afgestemd met de huidige kenmerken van de gemeente Aalten en de opgaven in de omgevingsvisie. Hierdoor sluit het beoordelingskader aan bij de specifieke leefomgeving in Aalten. Van daaruit is tot het beoordelingskader gekomen zoals in onderstaande tabel opgenomen. De beoordelingen in het OER zijn gedaan op basis van de in de tabel opgenomen beoordelingsaspecten.

Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 16 Tabel 3.2: Beoordelingskader OER Aalten Thema Beoordelingsaspect Omgeving Geluid, luchtkwaliteit, geur Veiligheid Omgevingsveiligheid, sociale veiligheid, verkeersveiligheid Gezondheid en welzijn Beweegvriendelijke leefomgeving, maatschappelijke basisvoorzieningen, sociaaleconomische positie, naoberschap (maatschappelijke deelname) Bodem en water Bodem, grondwater, oppervlaktewater Natuur Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland, Biodiversiteit Landschap en cultureel erfgoed Landbouw, grondgebruik, landschappelijke waarden, archeologie en cultuurhistorische waarden Klimaat Broeikasgassen, hittestress, droogte, wateroverlast door hemelwater Duurzaamheid Grondstoffen en circulariteit, duurzame energieopwekking en energiebesparing Wonen Woningaanbod en -behoefte Economie Werkgelegenheid, werklocaties en bedrijventerreinen, vrijetijdseconomie en toerisme Mobiliteit Bereikbaarheid en doorstroming, duurzame en slimme mobiliteit, openbaar vervoer, fiets- en wandelnetwerk Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 17 4 De ‘foto van de leefomgeving’: hoe staat de Aaltense leefomgeving er op dit moment voor? De ‘foto van de leefomgeving’ is de referentiesituatie die gebruikt wordt in het OER.

De ‘foto’ (2024) is voorafgaand aan de scenariobeoordeling opgesteld. Het beschrijft hoe de Aaltense leefomgeving er nu voor staat op een groot aantal beoordelingsaspecten: de huidige situatie. Ook is in beeld gebracht hoe de leefomgeving zich naar verwachting ontwikkelt in de toekomst (2030-2040): de autonome ontwikkeling. De ‘foto’ is opgenomen in bijlage A1. Met de ‘foto’ wordt duidelijk welke aspecten van de Aaltense leefomgeving er goed of juist slecht voor staan. Met deze informatie kan nieuw beleid in de Omgevingsvisie aansluiten bij de staat van de Aaltense leefomgeving: het verhelpen van knelpunten en/of het koesteren van goede kenmerken. Beoordeling per aspect Per beoordelingsaspect is een beschrijving gegeven van de huidige situatie en de autonome ontwikkeling en is een kwaliteitsniveau toegekend: groen, oranje of rood. In het algemeen geldt: bij kwaliteitsniveau groen is sprake van een overwegend goede kwaliteit, bij rood is sprake van overwegend slechte kwaliteit. Het toegekende kwaliteitsniveau is een gemeentebreed beeld, daar waar er specifieke relevante afwijkingen zijn van het gemeente brede beeld wordt dat in de onderbouwende beschrijving benoemd.

Belangrijkste bevindingen uit de ‘foto van de leefomgeving’ De resultaten van de ‘foto van de leefomgeving’ – de kwaliteitsniveaus per aspect – zijn samengevat weergegeven in het ‘rad van de leefomgeving Aalten’ (zie onderstaande Figuur 4.1). In dit rad zijn per beoordelingsaspect de kwaliteitsniveaus aangegeven door de positie van de lijn in het groen, oranje of rood. Zoals zichtbaar in het ‘rad’ zijn er een aantal aspecten in Aalten die er goed voor staan zijn: sociale veiligheid, naoberschap (maatschappelijke deelname), Natuurnetwerk Nederland, broeikasgassen, duurzame energieopwekking en energiebesparing, bereikbaarheid en doorstroming. Daarnaast zijn er aspecten die er matig voor staan maar niet op het kritische pad liggen, bijvoorbeeld door een verbetering in de autonome situatie: luchtkwaliteit, geur, omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid, beweegvriendelijke leefomgeving, sociaal economische positie, bodem, biodiversiteit, landbouw, landschappelijke waarden, grondstoffen en circulariteit, woningaanbod en -behoefte, werkgelegenheid, fiets- en wandelnetwerk. Tenslotte zijn er een aantal aspecten die geen kwaliteitsniveau hebben gekregen en enkel kwalitatief beschreven zijn, omdat er onvoldoende passende informatie beschikbaar is op een kwaliteitsniveau toe te kennen: grondgebruik, archeologie en cultuurhistorische waarden, vrijetijdseconomie en toerisme.

Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 18 Figuur 4.1: Rad van de Leefomgeving gemeente Aalten

Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 19 Knelpunten en aandachtspunten Uit de ‘foto’ blijkt dat een aantal aspecten knel- en aandachtspunten vormen in Aalten. Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom in het ‘rood’ blijven. In Tabel 4.1 zijn de aspecten die een knelpunt vormen benoemd en toegelicht. Tabel 4.1: Knelpunten in de referentiesituatie Aspect Toelichting knelpunt Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer. Er wordt hier niet voldaan aan de wettelijke maximale grenswaarden en de WHO-advieswaarden. De gemeente Aalten heeft geen beleid op het gebied van geluid om de situatie te verbeteren. Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen, met name winkels, culturele voorzieningen en gezondheid en welzijn, ligt in de gemeente Aalten hoger dan het provinciaal gemiddelde. Ook de percentuele leegstand ligt hoger dan het provinciaal gemiddelde. Door vergrijzing en veranderende behoeften in voorzieningen zal de afstand tot voorzieningen in de toekomst toenemen. De gemeente Aalten heeft geen specifiek beleid voor voorzieningen om de situatie te verbeteren.

Grondwater De gemiddelde grondwaterstand in het bebouwde gebied ligt veelal diep onder het maaiveld. Klimaatverandering zal zorgen voor meer extreem droge en natte periodes en meer interne verzilting. De gemeente Aalten heeft geen specifiek beleid voor grondwater om de situatie te verbeteren. Oppervlaktewater De chemische toestand van het oppervlaktewater in de gemeente Aalten voldoet aan de KRW-doelstelling. De ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling. Het is daarom niet aannemelijk dat voldaan wordt aan de KRW- doelen voor 2027. Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval van watergangen en stilstaand water. Door klimaatverandering zal er vaker sprake zal zijn van droogval. De provincie en het waterschap nemen maatregelen om de waterkwaliteit te bevorderen. De gemeente Aalten heeft geen beleid om oppervlaktewaterkwaliteit te verbeteren. Natura 2000- gebieden In de gemeente Aalten liggen géén Natura 2000-gebieden. Er zijn vier gebieden net buiten de gemeentegrens: het Willinks Weust, Bekendelle, Wooldse Veen en Korenburgerveen. Activiteiten in de gemeente kunnen invloed hebben op deze gebieden.

Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. Er is beleid om de staat van instandhouding van de gebieden te verbeteren, maar het is onzeker of de stikstofsituatie voldoende verbetert. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de Natura 2000-gebieden maar kan wel keuzes maken die een positieve of negatieve invloed hebben op deze gebieden. Hittestress In grote delen van de bebouwde kom (de plekken waar veel mensen verblijven; Aalten, Dinxperlo en Bredevoort) is sprake van een stedelijk hitte-eiland effect van 2ºC of meer. Dit heeft effecten op de gezondheid van mensen. Door klimaatverandering zal hittestress verder toenemen. De gemeente zet in op het vergroten van groen en blauw om zo de opwarming van de bebouwde kom tegen te gaan. Wateroverlast door hemelwater Door een extreme bui die eens per 100 jaar voor kan komen, blijft op veel plekken water op straat staan. In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar. Het percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen. De gemeente zet met haar beleid actief in op het ontkoppelen van het verharde oppervlak en het anders inrichten van de riolering.

Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief weinig woningen met een groen energielabel (B of hoger). Met haar beleid zet de gemeente in op het verduurzamen van woningen. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 20 Aspect Toelichting knelpunt Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Het aanbod ligt onder het frictieniveau van 5%, waardoor de markt niet op een gezonde manier kan doorstromen. De verwachting is dat de vraag naar bedrijventerreinen toe zal nemen in de toekomst. De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Voor kantoorlocaties is de verwachting dat in de hele Achterhoek de vraag af zal nemen waardoor de leegstand toeneemt tot ver boven het niveau van een gezonde markt. Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot belangrijk overstapstation of een andere OV-halte is juist groter. Ook de ontsluitingskwaliteit is lager dan gemiddeld. Vanuit de regio en de provincie wordt er ingezet op het verbeteren van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. Naast knelpunten zijn er aandachtspunten.

Aandachtspunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom verbeteren naar ‘oranje’ of in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en autonoom verslechteren binnen ‘oranje’ of naar ‘rood’. In Tabel 4.2 zijn de aspecten die een aandachtspunt vormen benoemd en toegelicht. Tabel 4.2: Aandachtspunten in de referentiesituatie Aspect Toelichting aandachtspunt Droogte Op de hoge zandgronden in de gemeente Aalten is er sprake van een gemiddeld laagste grondwaterstand die te diep onder het maaiveld ligt. Door klimaatverandering zal de grondwaterstand in de toekomst verder zakken waardoor droogtegevoelige natuur het zwaarder zal krijgen. De gemeente neemt verschillende maatregelen om de gevolgen van droogte te beperken. Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn relatief weinig elektrische auto’s en er zijn geen deelauto’s beschikbaar. Autonoom zijn er veel technologische ontwikkelingen die de omslag naar elektrisch rijden stimuleren. De gemeente Aalten is bezig met een basisnetwerk van publieke laadpunten, maar de deelconcepten zullen achterblijven in Aalten. De provincie Gelderland zet zich in om hubs te ontwikkelen waar elektrisch rijden en deelconcepten mogelijk gemaakt wordt.

Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 21 5 De scenariobeoordeling 5.1 Totstandkoming van de scenario’s De gemeente Aalten heeft ervoor gekozen om de spreekwoordelijke ‘hoeken van het speelveld’ te onderzoeken met scenario’s. Uit de verschillende participatiebijeenkomsten in de deelgebieden is veel informatie opgehaald over hoe de bewoners de Aaltense toekomst voor zich zien. Daarnaast is gekeken naar de opgaven die er al liggen, waarover afspraken zijn gemaakt of die vanuit regionaal of landelijk beleid volgen. Daarbij is gezocht naar een ‘minimaal’ en ‘maximaal’ scenario in termen van woningbouw. De scenario’s zijn opgesteld door Haskoning in afstemming met de gemeente Aalten. Voor de invulling van de scenario’s zijn er in de zomer van 2025 sessies geweest met het projectteam van de gemeente Aalten en het college van B&W. Dit heeft geleid tot vier scenario’s die qua invulling van elkaar verschillen. De scenario’s zijn in het OER op effecten beoordeeld. De resultaten zijn teruggekoppeld met een ‘tussentijdse notitie scenariobeoordeling’, deze is opgenomen in bijlage A2. 5.2 Aanbevelingen voor het voorkeursalternatief Op basis van de resultaten van de scenariobeoordeling zijn de volgende suggesties gedaan voor de invulling van het voorkeursalternatief en meegegeven aan de gemeente Aalten.

Locatiekeuze als sturingsinstrument Een belangrijke eerste stap is het maken van weloverwogen locatiekeuzes, waarmee risico’s op negatieve effecten zoveel mogelijk worden verminderd of voorkomen. Dit betekent dat wonen en werken bij voorkeur worden geconcentreerd in gebieden met een goede ontsluiting door het openbaar vervoer, zodat het autogebruik wordt beperkt. Daarnaast is het van belang om nieuwe ontwikkelingen buiten risicocontouren ten aanzien van omgevingsveiligheid te positioneren. Ook dient rekening gehouden te worden met landschappelijke waarden: nieuwe woon- en werkfuncties zouden bij voorkeur plaatsvinden op locaties waar deze waarden niet worden aangetast. Verder is het wenselijk om geschikte landbouwgronden optimaal te benutten, terwijl minder geschikte gronden kunnen worden afgeschaald of getransformeerd naar andere functies. Randvoorwaarden voor ontwikkeling Naast locatiekeuzes is het noodzakelijk om concrete randvoorwaarden op te nemen die helpen om risico’s op negatieve effecten te beperken of weg te nemen. Zo kan worden vastgelegd dat nieuwbouw klimaatadaptief en circulair moet zijn, zodat beter wordt ingespeeld op toekomstige klimaatontwikkelingen en grondstoffengebruik. Ook is het van belang om specifieke eisen op te nemen voor een klimaatadaptieve en biodiverse inrichting van de openbare ruimte.

Op het gebied van mobiliteit kan de verkeersaantrekkende werking worden begrensd, bijvoorbeeld door het hanteren van parkeernormen en het stimuleren van deelautovoorzieningen. Tot slot is het wenselijk dat bij uitbreiding of intensivering van bedrijventerreinen nadrukkelijk wordt ingezet op vergroening en klimaatadaptatie. Aansluiten bij bestaande knelpunten De bovengenoemde aanbevelingen zijn in belangrijke mate gericht op het adresseren van de knelpunten en aandachtspunten die al aanwezig zijn in de referentiesituatie. Het is daarom van belang dat het nieuwe beleid, en met name het voorkeursalternatief, expliciet maatregelen en ruimtelijke inpassingen bevat die deze knel- en aandachtspunten zo veel mogelijk wegnemen. Schaal en inpasbaarheid Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 22 Bij de beoordeling van de scenario’s moet expliciet aandacht worden besteed aan de omvang van de voorgestelde ontwikkelingen. De beoogde schaalsprong in scenario 3 en 4 lijkt dermate groot dat het de vraag is of deze op een zodanige manier kan worden ingepast dat risico’s op verslechtering voldoende kunnen worden beperkt. Dit vraagt om een kritische afweging van ambities en uitvoerbaarheid. Natuurontwikkeling en het Gelders Natuurnetwerk Daarnaast is het van belang om goed aan te sluiten bij de opgaven voor het Gelders Natuurnetwerk.

Dit betekent dat zorgvuldig moet worden gekeken naar welke typen natuur op welke locaties gewenst zijn, en dat de invulling van ruimtelijke ontwikkelingen hier specifiek op wordt afgestemd. Het expliciet benoemen van deze voorwaarden draagt bij aan een robuuste en toekomstbestendige inrichting. Toekomst van kantoorlocaties Tot slot vraagt ook de ontwikkeling van kantoorlocaties om een bewuste afweging. Uit de analyse van de leefomgeving blijkt dat de verwachting is dat de vraag naar kantoorruimte in de Achterhoek in de toekomst zal afnemen, waardoor leegstand kan oplopen tot boven het niveau dat als gezond wordt beschouwd. Tegen deze achtergrond is het van belang om zorgvuldig te overwegen of en in welke mate nieuwe kantoorlocaties worden toegevoegd. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 23 6 Het voorkeursalternatief: wat staat er in de ontwerp- Omgevingsvisie? 6.1 Totstandkoming voorkeursalternatief Het voorkeursalternatief voor de Omgevingsvisie Aalten 2040 is tot stand gekomen via een integrale afweging van verschillende bouwstenen, waarin zowel inhoudelijke analyse als participatie een belangrijke rol hebben gespeeld. De basis voor deze afweging is gevormd door een brede a nalyse van de fysieke leefomgeving en de opgaven waar de gemeente de komende jaren voor staat.

Daarbij is gebruikgemaakt van diverse bouwstenen, waaronder de identiteit en kernkwaliteiten van Aalten, de zogenoemde ‘foto van de leefomgeving’, trends en ontwikkelingen richting 2040 en relevante beleidskaders van andere overheden en de gemeente zelf. Daarnaast zijn ook de wensen, voorkeuren en prioriteiten van inwoners nadrukkelijk meegenomen in het proces. Deze bouwstenen zijn vervolgens samengebracht in een aantal toekomstscenario’s, die verschillende ontwikkelrichtingen voor de gemeente Aalten representeren. Deze scenario’s zijn integraal beoordeeld in het OER, onder andere op hun effecten op de leefomgeving en in hoeverre zij bijdragen aan het oplossen van bestaande knelpunten en het benutten van kansen die uit de analyse naar voren zijn gekomen. Daarbij is expliciet ook gekeken naar de mate waarin de scenario’s aansluiten bij de wensen en prioriteiten uit de samenleving. Op basis van deze integrale vergelijking en beoordeling is het voorkeursalternatief (VKA) bepaald. Dit is niet per definitie één van de eerder onderzochte scenario’s. De gemeente heeft opnieuw de puzzel gelegd en daarbij gekeken naar de verschillende onderdelen van de eerder onderzochte scenario’s.

Daaruit is een VKA gekozen dat, in samenhang beschouwd, het beste bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving en het realiseren van de opgaven richting 2040, binnen de randvoorwaarden en ambities van de gemeente. Het VKA vormt daarmee een samenhangende vertaling van de verschillende bouwstenen en afwegingen en dient als inhoudelijke basis voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. 6.2 Onderzochte beleidsuitspraken De ontwerp-omgevingsvisie (versie 28 mei 2026) betreft een uitgebreid document. Vanuit het OER- perspectief is gekeken welke delen van het voorgenomen beleid concreet genoeg zijn om te beoordelen in het OER. Er is voor gekozen om te focussen op het algemene beleid voor de gemeente Aalten, het beleid voor de deelgebieden wordt op een later moment nog verder uitgewerkt en is daarom niet in dit OER op effecten onderzocht. Daarnaast bevat de ontwerp-omgevingsvisie randvoorwaarden voor ontwikkeling. Deze zijn niet concreet genoeg om te beoordelen in het OER maar vormen een belangrijk afwegingskader bij verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Op basis van de teksten uit de ontwerp-omgevingsvisie zijn onderstaande te beoordelen beleidsuitspraken gedestilleerd. Deze zijn per onderwerp in de volgende paragrafen toegelicht.

De beoordeling van het OER is gebaseerd op de worst-case situatie, waarbij we ervan uitgaan dat het genoemde beleid ook daadwerkelijk ontwikkeld wordt. Er is geen visiekaart opgenomen in de ontwerp- omgevingsvisie. Tenslotte zijn er twee onderwerpen in de ontwerp-omgevingsvisie opgenomen die geen concrete handvatten bevatten om te worden beoordeeld in dit OER of dubbelingen bevatte met andere uitspraken. Het gaat om ‘digitale infrastructuur’ en ‘ruimtelijke inrichting’. Deze uitspraken zijn daarom niet in dit OER beoordeeld op effecten. Projectgerelateerd 15 juli 2026 OER BIJ OMGEVINGSVISIE AALTEN BJ5784-MI-RP-260522-1031 24 6.2.1 Wonen De gemeente Aalten zet richting 2040 in op een geleidelijke en evenwichtige toevoeging van woningen, waarbij in totaal circa 1.350 nieuwe woningen worden gerealiseerd. Daarvan zijn circa 900 woningen voorzien in de periode 2026–20357 en circa 450 woningen in de periode 2035–2040. Een belangrijk deel van de woningbouwopgave tot 2035 is reeds concreet vertaald in plannen en locaties. Voor de woningbouwopgave wordt primair ingezet op ontwikkelingen binnen de bestaande kernen Aalten, Dinxperlo en Bredevoort, aangevuld met beperkte ontwikkelingen in de kleinere kernen en buurtschappen.

In de omgevingsvisie worden verschillende potentiële woningbouwontwikkelingen en lopende initiatieven genoemd, maar de uiteindelijke programmering en locatiekeuze blijven afhankelijk van de verdere planvorming, de woningbehoefte en de beschikbaarheid van infrastructuur. Ook in kleinere kernen en buurtschappen blijft ruimte bestaan voor beperkte woningbouwontwikkelingen die bijdragen aan de leefbaarheid, mits deze passen binnen de ruimtelijke en infrastructurele randvoorwaarden. Ook bestaat ruimte voor woningbouw via functieverandering, herstructurering en herontwikkeling van maatschappelijk vastgoed. Voor de periode na 2035 gaat de gemeente uit van aanvullende woningbouw (ca. 450 woningen) in zowel de grotere kernen als de kleinere kernen en buurtschappen. De uiteindelijke verdeling wordt in een later stadium bepaald, waarbij onder meer de woningbehoefte, leefbaarheid, de aanwezigheid van voorzieningen en de beschikbare infrastructuur een rol spelen. De woningbouwontwikkeling wordt gefaseerd uitgevoerd en is mede afhankelijk van de beschikbaarheid en capaciteit van infrastructuur, waaronder energie, water en riolering. De gemeente benadrukt daarbij dat de beschikbaarheid van onder andere energie-, water- en rioleringsinfrastructuur een belangrijke randvoorwaarde vormt voor de uitvoerbaarheid en fasering van de woningbouwopgave.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/92251331-3d79-4a3f-88ee-8b5e42823b5a?agendaItemId=0d937b58-94f7-44b2-9940-f4dadc869c5e