Beleidsnota Aalten Circulair.pdf

Meelwormen In een voormalige varkensstal in de buurtschap Barlo worden nu meelwormen geproduceerd. Deze dienen als levend voer voor forellen, welke gekweekt worden in kuipen in een boerenschuur op de grens van Zwolle en Meddo. Meelwormen zijn uitstekend, eiwitrijk voer en een stuk duurzamer dan gewoon visvoer. De combinatie worm en vis biedt ook perspectief voor het Achterhoekse boerenland. De testlocaties maken deel uit van het project Duurzame Eiwitproductie Achterhoek. In de Aaltense schuur staat een installatie waar de meelwormen, het larvestadium van een kever, worden uitgebroed. Het samenwerkingsverband wil een totaalconcept ontwikkelen voor duurzame meelwormenproductie, met aandacht voor het gebruik van lokale reststromen als voedingsbron en lokale afzet van het eindproduct.43 Korte ketens Onder de noemer ‘Professionele verwerkingsfaciliteit Achterhoek’ hebben de gemeenten Aalten, Oude IJsselstreek en Doetinchem, samen met producenten en afnemers uit onze gemeenten, succesvol Europese en provinciale subsidie aangevraagd. Doel van het project is om korte voedselketens te stimuleren en samenwerking met en tussen streekproducenten, afnemers en consumenten te professionaliseren. Dit doen we door de distributie van streekproducenten naar een hoger plan te tillen met de introductie van een regionale verwerkingsfaciliteit voor streekproducten.

Zo worden nieuwe verdienmodellen haalbaar, wordt de distributie van lokale producten schaalbaar en de positie van de primaire producten versterkt.

Nota Circulaire Economie Aalten

30

6.2

teiten van het melkveebedrijf. De weg die melk aflegt, van gras tot glas, wordt inzichtelijk en tot een ware beleving gemaakt. Zo wil het bedrijf op een transparante en leuke manier te laten zien waar zuivel vandaan komt. We bieden innovatieve circulaire ondernemers een podium om hun werkzaamheden te delen en zo anderen te stimuleren tot een meer circulair productieproces. We informeren ondernemers actief over subsidiemogelijkheden voor circulaire initiatieven.

Zuivelexperience De geproduceerde melk van meelkveebedrijf Ruesink wordt verkocht als gecertificeerde Beter Leven 1 ster melk. Het is één van de 12 boerenbedrijven in Nederland, die op dit moment officieel gecertificeerd zijn.44

We ondersteunen lokale en regionale samenwerkingsverbanden, die korte voedselketens realiseren en uitdragen. We denken mee in ruimtelijke procedures om circulaire initiatieven mogelijk te maken.

Het project ‘Zuivelexperience Suzie’s Farm’ richt zich op het versterken van de Achterhoekse (korte) voedselketen. Door zowel het bestaande aanbod uit te breiden met unieke zuivelproducten als de consument een unieke beleving te bieden omtrent de producten, het proces en de sector, kan de binding van de Achterhoekse consument met de boer én duurzaam, lokaal geproduceerd voedsel versterkt worden. Op de locaties Suzies Farm ’t Schepersveld’ en 't Westen­ dorp krijgen consumenten een nieuwe en unieke beleving aangeboden op het gebied van de nieuwe Achterhoekse zuivel. De consument wordt actief betrokken bij de activi­

Nota Circulaire Economie Aalten

31

Zelf groente en fruit verbouwen Een deel van de inwoners van een plattelandsgemeente als Aalten heeft de ruimte om zelf (een deel van hun) groente en fruit te verbouwen. Maar ook op het balkon of achter het raam zijn er mogelijkheden om zelf groente en fruit te verbouwen. Het zelf verbouwen van groente en fruit heeft diverse voordelen, waaronder: • Je eigen groente en fruit kun je zonder bestrijdingsmiddelen kweken. • Wanneer kruiden en groenten vers worden geoogst en vervolgens meteen worden genuttigd, is de smaak veruit het beste. • De groente en fruit hoeven niet vervoerd en opgeslagen te worden. • Je bespaart kosten op je dagelijkse boodschappen. • Wanneer je een eigen moestuintje hebt, kun je je eigen gft-afval hergebruiken als compost. • Met een moestuintje in een versteende omgeving help je de biodiversiteit een handje. • Een moestuintje houdt het water vast. • Het laat kinderen zien waar voedsel vandaan komt en hoe je het verbouwt.45 We bieden inwoners de gelegenheid om hun eigen voedsel te verbouwen door moestuinen te verhuren. Om inwoners in staat te stellen om zelf hun groente en fruit te verbouwen, verhuurt de gemeente Aalten op verschillende locaties moestuinen tegen een schappelijke prijs. Naast de eerder genoemde voordelen hebben de moestuinen ook een sociale functie. Je bent even in een andere omgeving in de buitenlucht en ontmoet er andere mensen.

Agrarisch Natuurbeheer Boeren en natuur kunnen heel goed samengaan. Het agrarisch gebied is een belangrijk leefgebied voor veel soorten planten en dieren. Om alle kwetsbare soorten in dit agrarisch gebied te beschermen is de regeling Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) in het leven geroepen.46

De ANLb-regeling ondersteunt boeren (en particulieren) om hun grond zo te beheren dat leefgebieden van soorten die van internationaal belang zijn, in stand blijven. Veel maatregelen die goed zijn voor deze soorten vragen een extra inspanning. Het ANLb biedt een vergoeding voor deze extra inspanning. VALA zorgt als agrarisch collectief voor de uitvoering van deze regeling in de Achterhoek. Door gebruik te maken van de ANLb kunnen boeren hun bedrijfsvoering op een meer verantwoorde en circulaire wijze vormgeven. Ook in de gemeente Aalten maken verschillende agrariërs via de VALA gebruik van de regeling, om zo hun voedselproductie te combineren met zorg voor landschap en biodiversiteit.

76% van de ondervraagde inwoners vindt het (heel) belangrijk dat boeren maatregelen nemen op en rond hun bedrijf ten gunste van natuur en landschap

Nota Circulaire Economie Aalten

32

Voedselbossen In voedselbossen wordt landbouw met natuur gecom­ bineerd voor een duurzame voedselproductie. Het is een biodivers systeem dat ook nog eens voor voedsel­ productie zorgt. Een voedselbos is een door mensen gecreëerde plantengemeenschap (planten, bomen en struiken) met een extreem hoog aantal eetbare soorten. De biodiversiteit, (ecologische) veerkracht en productiviteit (van biomassa) van een voedselbos zijn hoog. Een voedselbos is volledig zelfvoorzienend en klimaatbestendig.47 Ook in de gemeente Aalten worden door verschillende partijen plannen ontwikkeld voor de aanleg van een voedselbos. Bij Sealing Valley in Aalten is er al een gerealiseerd. Hier is een natuurpark gecombineerd met een voedselbos. Er zijn diverse struiken aangeplant die vrucht dragen, waaronder bramen, frambozen, rode-­ en zwarte bes, kruisbes- en aalbesstruiken. Ook zijn er walnoten-, pruimen-, appel- kersenbomen en tamme kastanjes in het plan opgenomen. Het voedselbos heeft een openbaar karakter, waardoor inwoners van de gemeente er kunnen ontspannen en de vruchten kunnen plukken. In het 700 Bomenbos in Dinxperlo zijn door de gemeente Aalten verschillende vruchtdragende bomen geplant, waarmee de biodiversiteit en beleefbaarheid van het bos voor inwoners is vergroot.

Agroforestry Een andere jonge ontwikkeling is agroforestry. Agroforestry, of boslandbouw, is een verzamelnaam voor landbouwsystemen waarin bewust gestreefd wordt naar het introduceren van bomen en struiken op percelen met akkerbouwgewassen of grasland. De combinatie van verschillende teelten leidt tot ecologische en economische interacties die het geheel groter maken dan de som van de monoteelten.48 Bomen en struiken kunnen op verschillende manieren gecombineerd worden met andere landbouwactiviteiten. Er zijn drie hoofdgroepen te onderscheiden, maar ook allerlei tussenvormen zijn denkbaar: • Akkerbouw of tuinbouw met houtige gewassen • Veehouderij met houtige gewassen • Bomen met vee en gewassen Het platform Natuurinclusieve Landbouw Gelderland biedt opleidingen en andere ondersteuning voor particulieren, buurtinitiatieven, landgoederen etc. die aan de slag willen met een voedselbos of agroforestry.49 In het biodiversiteitsplan van de gemeente Aalten gaan we nader in op voedselbossen en agroforestry. Dit plan staat gepland voor de gemeenteraad van mei 2023.

Nota Circulaire Economie Aalten

33

Voedselverspilling In Nederland wordt jaarlijks 2 miljard kilo voedsel verspild (1.649 - 2.568 kiloton). Ofwel een file van Utrecht naar Barcelona met bumper aan bumper rijdende vrachtwagens, gevuld met voedsel. Dat gebeurt in de hele keten: van boer tot bord en van lopende band tot restaurant.50 Consument de grootse verspiller in de keten De verspilling van vast voedsel in huishoudens (exclusief dranken, maar inclusief dikke vloeistoffen en zuivel) wordt in 2019 geschat op 34,3 kilo per persoon per jaar. Dat betekent dat consumenten een aandeel hebben van zo’n 23 tot 32% van de totale verspilling in de keten. Daarmee is de consument de grootste verspiller in de hele keten. Brood, zuivel, groente, fruit en aardappelen worden het meest verspild. Naast de verspilling van vast voedsel worden er ook vloeistoffen verspild. In 2019 verdween gemiddeld 45,5 liter drinken per persoon per jaar in de gootsteen of het toilet (bron: Voedingscentrum, 2019).

Hoe vaak gooit u voedsel weg? dagelijks 2% meerdere keren per week 13% meerdere keren per maand of minder 50% (bijna) nooit 35%

Samen tegen voedselverspilling De stichting ‘Samen Tegen Voedselverspilling’ is zeer actief op dit terrein en biedt handvatten om het probleem aan te pakken. De stichting richt zich op het voorkomen, verminderen en verwaarden van voedselverspilling in de gehele voedselketen. Binnen de stichting zetten organisaties, overheid en kennisinstellingen zich gezamenlijk in om verspilling tegen te gaan, door krachten te bundelen en te werken aan één gezamenlijk doel. Dit doel is om samen van Nederland één van de eerste landen ter wereld maken, die voedselverspilling met de helft weet te verminderen. En daarmee worden we koploper en een wereldvoorbeeld in het realiseren van Sustainable Development Goal 12.3. Voucherregeling Bedrijven die aan de slag willen met innovaties voor een circulaire voedselketen, kunnen gebruik maken van de voucherregeling van Samen Tegen Voedselverspilling. Doel van de voucherregeling is om bedrijven te stimu­ leren voedselverspilling te voorkomen of reduceren en reststromen optimaal te verwaarden. De criteria,

voorwaarden en vergoe­dingen zijn te vinden op de website van de stichting.51 Afprijzen Ook bedrijven in de gemeente Aalten gaan voedselverspilling tegen. Zo prijzen supermarkten producten af, waarvan de waarvan de houdbaarheidsdatum (bijna) is bereikt. Andere supermarkten plaatsen deze producten in een apart rek, met flinke korting op de producten en er zijn bakkers waarbij het overgebleven brood voor half geld wordt verkocht. Too Good To Go Met apps als Too Good To Go kunnen bedrijven producten verkopen, die anders weggegooid zouden worden. Zo dragen zij bij aan het tegengaan van voedselverspilling en halen nieuwe klanten in hun bedrijf. Consumenten kunnen met de app het aanbod in de buurt bekijken van winkels en restaurants, die eten over hebben aan het einde van de dag. Zo kunnen zij op een verantwoorde manier genieten van lekker eten en tegen een schappelijke prijs.52 Voedselbanken Naast het bieden van directe voedselhulp aan de armste mensen, hebben de voedselbanken het voorkomen van verspilling van goed voedsel als hoofddoelstelling. Voedselbanken Nederland is dan ook lid van de Stichting samen tegen Voedselverspilling en de Smart food Alliance.53 Voedselbanken kopen geen eten maar zamelen voedsel­ overschotten in. Voedsel dat anders wordt vernietigd. Ze willen voor een persoon/gezin wekelijks een gevarieerd pakket samenstellen, afgestemd op de grootte van het gezin.

Ook in de gemeente Aalten kunnen mensen gebruik maken van de voedselbank. Aalten valt onder de Voedselbank Achterhoek.54 Kerkelijke instanties spelen een belangrijke rol bij de inzameling en verspreiding van goederen. Omdat het verminderen van voedselverspilling een belangrijke stap is in het tegengaan van de klimaatverandering, besteden we in de communicatie vanuit de gemeente Aalten regelmatig aandacht aan voedselverspilling.

Nota Circulaire Economie Aalten

34

Recycling voedselresten Onze voedselresten en het tuinafval kunnen weer worden verwerkt tot nieuwe grondstoffen. Schillen van aardappelen, kiwi's en bananen, de kroontjes van aardbeien en bladeren en takken uit de tuin worden bij elkaar gegooid in een vergister. In deze grote installatie wordt het gft-afval vergist met behulp van bacteriën. Dit vergistingsproces duurt ongeveer twee weken.55

32 https://www.gelderland.nl/themas/agrifood/ik-doe-mee/ondernemersbegeleiding 33 https://www.gelderland.nl/subsidies/adviezen-voor-natuurinclusieve-kringlooplandbouw 34 https://8rhk.nl/smart-economy-smart-living/circulaire-economie-en-energietransitie/ 35 https://kunstmestvrijeachterhoek.nl/ 36 https://vruchtbarekringloopachterhoek.nl/ 37 https://demarke.eu/ 38 http://www.kenniswerkplaats.eu/achterhoek 39 https://www.leaderachterhoek.nl/projecten/achterhoek-food/ 40 https://slowfoodachterhoek.nl/

Biogas en compost Na twee weken is het gft-afval verwerkt tot biogas en tot digestaat. Dit digestaat wordt verder verwerkt tot compost. De compostopbrengst die overblijft na het vergisten, is bijna even groot als wanneer het gft-afval meteen wordt gecomposteerd zonder te vergisten. Het gas is dus een extra product.

41 https://www.nieuwebodem.nl/ 42 https://www.zonvarken.nl/ 43 https://stichtingbiomassa.nl/uncategorized/duurzame-eiwitproductie-achterhoek/ 44 https://www.suziesfarm.nl/historie 45 https://www.plukdestad.nl/9-goede-redenen-om-groenten-en-fruit-in-de-stad-te-verbouwen/ 46 https://www.de-vala.nl/anlb/ 47 https://www.groenkennisnet.nl/dossier/voedselbossen 48 https://www.agro-forestry.nl/agroforestry/

Het gas dat bij het vergisten vrijkomt wordt gereinigd en vervolgens op het aardgasnet ingevoerd. Hierna wordt het gebruikt voor het verwarmen van de huishoudens en gebouwen. Er rijdt ook een deel van het wagenpark van ROVA op groengas. De wagens gebruiken het gas als brandstof om vervolgens weer gft-afval mee in te zamelen.

49 https://www.natuurinclusievelandbouwgelderland.nl/projecten/voedselbossen-enagroforestry/ 50 https://samentegenvoedselverspilling.nl/voedselverspilling-feiten-en-cijfers/ 51 https://samentegenvoedselverspilling.nl/bedrijven/voucherregeling/ 52 https://toogoodtogo.nl/nl 53 https://voedselbankennederland.nl/wat-we-doen/voedselverspilling-tegengaan-doelstellingvoedselbanken/ 54 https://voedselbankachterhoek.nl/

Het tot compost omgezet gft-afval wordt in de akkeren tuinbouw gebruikt en in het dorp om de bodem te verbeteren.

55 https://www.rova.nl/kennisbank/12/hoe-werkt-recycling-van-gft

Nota Circulaire Economie Aalten

35

6.3 Consumptiegoederen Consumptievermindering Het verminderen van het aantal consumptiegoederen dat mensen in hun bezit hebben, is een ware trend geworden. Diverse mensen en bedrijven bieden hun diensten aan om te helpen met het ontspullen. Door te ontspullen gebruik je indirect minder grondstoffen en draag je bewust niet bij aan de wegwerpmaatschappij.56 Naast de winst voor milieu zorgt ontspullen voor meer overzicht, duidelijkheid, rust en focus in het leven. De spullen, waar je afscheid van neemt in het proces, geef je waar mogelijk een tweede leven via de kringloop of andere platforms. Consumeer lokaal en bewust De coronaperiode heeft de aandacht voor lokaal en bewust consumeren vergroot. Onder het motto #Ikkooplokaal zijn inwoners aangespoord om hun goe­deren bij ondernemers in de eigen omgeving aan te schaffen.57 Ondernemers hebben de handen ineen geslagen en zijn lokaal en regionaal samen­ werkingsverbanden aangegaan om samen hun producten toch aan de lokale consumenten te kunnen leveren. Ook vonden meer mensen de weg naar boerderijwinkels en duurzame alternatieven. Corona lijkt definitief voor een herontdekking én herwaardering van lokaal voedsel te hebben gezorgd, zo blijkt ook uit de omzetcijfers.58 Gezamenlijk gebruik Veel producten worden een groot deel van de tijd niet gebruikt: ze liggen in de kast of staan stil op straat.

Gezamenlijk gebruik van deze producten verhoogt de gebruiksintensiteit en verkleint de vraag naar grondstoffen. Denk aan kledingruilsystemen, platforms voor autodelen of deelgebruik van (elektrisch) gereedschap.

Deelauto in Bredevoort Een mooi voorbeeld van gezamenlijk gebruik is de deelauto in Bredevoort. Deze elektrisch deelauto is een gezamenlijk project van de Energie Coöperatie Bredevoort (ECB) en de vereniging Bredevoorts Belang. De initiatiefnemers willen met de deelauto een bijdrage leveren aan duurzaamheid, o.a. door het terugdringen van het aantal auto’s en het promoten van elektrisch rijden. Voor mensen voor wie de auto te duur dreigt te worden is de deelauto de ideale manier om, wanneer dat wenselijk is, toch over een vervoermiddel te kunnen beschikken. Delen via de Aaltense Uitdaging Delen is het nieuwe hebben. In de deeleconomie wordt iedereen vrager en aanbieder van spullen en diensten. Je hoeft bijvoorbeeld zelf geen gereedschap aan te schaffen, maar vindt deze bij een buurtgenoot of via een deelplatform. De platforms vormen de schakel om spullen te delen, te lenen of tegen een kleine vergoeding te huren van bijvoorbeeld iemand uit de buurt.59 In dit kader willen we ook de Aaltense uitdaging onder de aandacht brengen. De Aaltense Uitdaging werkt aan het versterken van het sociale netwerk in de regio Aalten, door verenigingen en maatschappelijke organisaties te koppelen aan bedrijven met kennis, helpende handen en spullen. Zo wil de uitdaging meehelpen aan de leefbaarheid en duurzaamheid van de gemeente Aalten.

Reparatie De afgelopen decennia zijn producten in sneltreinvaart complexer en productieme-thoden efficiënter geworden. Producten zijn daardoor goedkoper, maar het is ingewikkelder om ze te demonteren en te repareren. Vaak betekent het uitvallen van één component – bijvoorbeeld de batterij of het scherm van een telefoon, maar ook het slijten van de bekleding van een bank – dat het volledige product wordt afgeschreven en weggegooid.60 Het is de moeite waard om te informeren of producten. gerepareerd kunnen worden, wanneer ze een defect hebben. Grotere items, zoals een wasmachine of vaatwasser, kunnen ze mogelijk worden gerepareerd door het bedrijf, waarvan ze afkomstig zijn. Makkelijk vervoerbare items kunnen worden voorgelegd aan de vrijwilligers van de repair café’s.

Nota Circulaire Economie Aalten

36

Repair Café’s Bij het Repair Café in Aalten, Dinxperlo en Bredevoort repareren vrijwilligers diverse attributen zoals elek­tri­ sche apparaten (koffiezetmachines, stofzuigers, scheer­ machines, etc.), maar ook andere apparaten zoals poppen, klokken, horloges hebben door reparatie een nieuw leven gekregen.61 In de afgelopen jaren hebben de Repair café’s vele appa­raten gered van de stort. En hebben veel eigenaars vreugde gegeven, door apparaten die van hun ouders of dierbaren waren, weer hun functie teruggegeven. Hierdoor kunnen deze apparaten opnieuw worden gebruikt en worden tegelijkertijd veel grondstoffen bewaard die nodig zijn voor de productie van deze apparaten. Op gezette tijden staan de diverse vaklieden klaar om gratis te helpen bij alle mogelijke reparaties. Gereedschap en materialen zijn aanwezig. In de meeste gevallen weten de vaklui in het Repair Café wel raad met de vragen. Naast het verlengen van de levensduur van de apparaten hebben de Repair Café’s ook een sociale functie. Het is gezellig om samen aan de slag te zijn, mensen met hun producten te ontmoeten en je eigen vaardigheden te vergroten, door te leren van de vakkennis van de andere vrijwilligers.

komen in plaats van iets nieuws. De Rommelmarkt Prinses Beatrix is momenteel op zoek naar een nieuw onderkomen en hoopt in de toekomst weer tweedehands goederen in Dinxperlo in te kunnen nemen en te verkopen.63

Tweedehands (ver)kopen is goed voor de circulaire economie. Waar heeft u wel eens gebruik van gemaakt? TOP-4: Kringloopwinkels 81% Marktplaats.nl 78% Rommelmarkten 43% Facebook vraag en aanbod groepen 37%

Kringloop Als mensen zelf een product niet meer nodig hebben, kunnen zij dit aanbieden bij de kringloop. Kringloop­ bedrijven leveren een grote bijdrage op het gebied van duurzaamheid en circulariteit door de verkoop van tweedehands spullen, reparatie en upcycling. Daarmee leveren zij samen een grote CO2 besparing op.62 Naast de bijdrage aan een circulaire economie dragen kringloopwinkels bij aan de verwezenlijking van twee andere maatschappelijke doelstellingen: de inclusieve samenleving en armoedebestrijding. Een aantrekkelijke kringloopwinkel als Dorcas kan mensen over de streep trekken om een tweedehands item te

Nota Circulaire Economie Aalten

37

Kledingruil en boekenmarkten Er zijn diverse mooie initiatieven binnen de gemeente Aalten, die het hergebruik van artikelen stimuleren en zo tevens de bewustwording van mensen vergroten. Bij ‘Hip zonder knip’ in Dinxperlo en ‘Mooi voor nop’ in Aalten kan kleding worden geruild.64 Via Platforms als Vinted kan tweedehands kleding op een laagdrempelige wijze worden gekocht, verkocht of worden geruild.

gesorteerd door goed opgeleide medewerkers, met een fysieke of mentale beperking. Zo snijdt het mes aan meerdere kanten.

Ook spullen voor in huis, spellen, muziek en boeken kunnen via dit platform worden verkregen. Lokaal worden boeken circulair aangeboden door de bibliotheek, en voor het snuffelen naar tweedehands boeken kan men goed terecht in Bredevoort Boekenstad. Ook kleine beetjes helpen Niet alleen grote projecten, maar ook kleinschalige initiatieven kunnen bijdragen aan het verminderen van afval en het vergroten van de bewustwording van mensen. Zo zamelt de familie Gussinklo in Aalten plastic doppen in.65 Zij vormen een inzamelpunt voor de dopjes van frisdrank en melkpakken voor de KNGF Geleidehonden. Per kilo ontvangt KNGF Geleidehonden hiervoor een vergoeding. Door de doppen in te leveren steun je niet alleen de opleiding van geleidehonden, maar spaart ook nog eens het milieu. Verschillende ondernemers vragen statiegeld voor de verpakkingen waarin zij hun product verkopen. Zo heft Ami kappers statiegeld op de verpakkingen van hun haarverzorgingsproductenlijn IVY. Wanneer de verpakkingen zijn teruggenomen worden ze centraal

Subsidieregeling wasbare luiers Veel jonge ouders zijn zich ervan bewust dat ze met weg­werpluiers geen positieve bijdrage leveren aan het milieu en de circulaire economie. Daarnaast vormen wegwerpluiers een flinke kostenpost - zowel in de aan­ schaf als na het gebruik in de vorm van restafval, waarbij er nog eens voor betaald moet worden. Een aantal van deze jonge ouders zoekt daarom een alternatief. Zoals wasbare luiers. Maar de aanschafkosten daarvan zijn nogal eens een obstakel. Daarom heeft de gemeente Aalten besloten om de financiële drempel wat te verlagen, zodat het aantrekkelijker wordt om over te gaan op wasbare luiers. Alle ouders krijgen een waardebon van € 50,bij inschrijven van een geboorte. Met de bon kunnen ze een probeerpakket wasbare luiers aanschaffen. Daarna kunnen ouders bij aanschaf van een pakket wasbare luiers de helft van de kosten vergoed krijgen. Tot wel € 200,-. Bij huur of lease draagt de gemeente maximaal € 100,- per kind bij. Voor de ouders is de besparing op de hoeveelheid afval per kind per jaar ca. 265 kg. Dit komt neer op ongeveer € 100,- minder kosten voor restafval.

Nota Circulaire Economie Aalten

38

Omgekeerd inzamelen Een van de belangrijkste middelen waar je als gemeente op kunt sturen om de circulaire economie te stimuleren is het afvalbeleid. Een zo hoogwaardig mogelijke verwerking van het huishoudelijk afval draagt bij aan een circulaire gemeente. De gemeente Aalten zamelt ‘omgekeerd’ afval in. Dit betekent dat het inleveren of inzamelen van gescheiden afvalstromen extra makkelijk en/of goedkoop wordt gemaakt. Het inleveren van restafval kost in dit systeem meer geld en het is verder lopen naar de afvalbak. Zo ontmoedigt de gemeente inwoners om veel restafval te produceren en juist veel te scheiden. Omgekeerd inzamelen resulteert vaak in een hoger scheidingspercentage. Verbod op ongeadresseerd reclamedrukwerk Een huishouden ontvangt per jaar ongeveer 26 kilogram reclamedrukwerk. Al die folders krijg je zonder dat je erom gevraagd hebt. Meestal ook nog in plastic folie. Veel van die folders worden niet gelezen en gaan rechtstreeks in de afvalbak. In het minst slechte geval gaat de folie in de container voor afgedankte verpakkingen en belanden de folders in de container voor papier. Maar veel folders komen ook bij het restafval terecht. Reclamefolders hebben behoorlijk wat impact op het milieu en zetten aan tot extra consumptie. Ze wekken soms een behoefte op om bepaalde producen te kopen. Producten die zonder die reclamefolder niet in huis gehaald zouden zijn.

De gemeente Aalten heeft met ingang van 2023 het verspreiden van ongeadresseerd reclamedrukwerk ver­ boden. Alleen huishoudens met een Ja-sticker op hun brievenbus krijgen nog ongeadresseerd reclamedrukwerk. Hiermee beperkt Aalten het gebruik van materiaal (zoals papier, drukinkt, plastic) met circa 160 ton. De hoeveelheid energie die hiermee per jaar bespaard wordt komt over­ een met het verbruik van 185 huishoudens. Daarnaast gaat het totale verbruik van water omlaag met circa 2900 kubieke meter per jaar.

Of wellicht als onderdeel van – of grondstof voor – een ander product. Deze nieuwe manier van werken en denken heeft minder impact op het milieu en stopt de grootschalige kapitaalvernietiging. Ook biedt het veel ondernemerskansen. Ondersteuning bedrijven Om bedrijven te ondersteunen in hun transitie naar een (meer) circulair productieproces zijn er verschillende platforms, kennisbanken en regelingen beschikbaar. Zo activeert CIRCO productiebedrijven en creatieve professionals om concreet aan de slag te gaan met circulair ontwerpen. Door producten, diensten en businessmodellen te (her)ontwerpen wordt circulair ondernemen in veel gevallen mogelijk.67 Versnellingshuis Op het platform van het Versnellingshuis circulair onder­ nemen kunnen ondernemers, medewerkers en geïnteres­ seerden in de circulaire economie elkaar ontmoeten. Zij vertellen er over hun projecten, ervaringen en eve­ne­ment­ en. Bovendien zorgen we ervoor dat zij in contact kunnen komen met experts uit het bedrijfsleven, kennis­instellingen en overheid. Deze specialisten kunnen ondernemers ondersteunen bij specifieke vraagstukken.

Bijvoorbeeld als zij vastlopen bij het maken van een circulair businessplan.68 56 https://kiesgroener.nl/ontspullen 57 https://www.ofdinxperlo.nl/ik-koop-lokaal/ 58 https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2021/11/26/omzetgroei-boerderijwinkels-zet-flink-door 59 https://www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/duurzaam-delen-en-geven/delen-is-hetnieuwe-hebben/ 60 https://www.amsterdam.nl/bestuur-en-organisatie/volg-beleid/coalitieakkoorduitvoeringsagenda/gezonde-duurzame-stad/amsterdam-circulair-2020-2025/ 61 https://repaircafeaalten.wordpress.com/ 62 https://100procentkringloop.nl/

Circulair ondernemen Om de klimaatdoelstellingen te halen, is het belangrijk dat steeds meer bedrijven circulair ondernemen. Circulair ondernemen is ondernemen op een manier die het her­ gebruik van producten en grondstoffen maximaliseert en hun waardeverlies minimaliseert.66

63 https://fanfarebeatrix.nl/beatrixhal-2/ 64 https://figulus-welzijn.nl/kledingruil/ 65 https://geleidehond.nl/steun-ons/kom-in-actie/doppen-sparen 66 https://www.circulairondernemen.nl/ 67 https://www.circonl.nl/over-ons/ 68 https://www.circulairondernemen.nl/over-ons

Dit kan bijvoorbeeld vereisen dat bedrijven bij ontwerp en materiaalkeuze al nadenken over het hergebruik van (delen van) hun producten. Misschien kunnen ze deze weer als volwaardig product op de markt brengen.

Nota Circulaire Economie Aalten

39

6.4 Circulair inkopen Een terrein waarop de gemeente veel invloed kan uitoefenen en het goede voorbeeld kan geven op het gebied van circulariteit is de inkoop. Levenscycluskosten Circulair inkopen gaat vaak nét op een andere manier dan het inkopen van een lineair product of dienst. Bij circulair inkopen wordt niet alleen gelet op aanschafkosten, maar ook op beheers-, gebruiks- en onderhoudskosten, ‘sloopkosten’, afvoerkosten en dergelijke. Oftewel: levenscycluskosten. Dit is niet zo maar 1:1 te vergelijken met traditionele inkoop en heeft impact op de werkprocessen van de interne inkooporganisatie.69 Actualisatieslag beleid De gemeente Aalten heeft samen met de andere Achterhoekse gemeenten inkoopbeleid geformuleerd en vastgesteld. Het huidige beleid en de inkoopvoorwaarden dateren uit 2017. In het beleid en de voorwaarden is aandacht voor duurzaamheid, maar er is ruimte om meer eisen te stellen aan de mate van circulariteit bij de inkoop van producten en diensten. Er wordt op dit moment gewerkt aan een actualisatie van het inkoopbeleid. Dit stuk wordt rond de zomer van 2023 aangeboden aan het college.

Regionale inkoopvoorwaarden Omdat de impact groter is wanneer we als regio meer circulair inkopen, dan alleen als gemeente en vanwege het gezamenlijke inkoopbeleid, hebben we als gemeente Aalten, samen met Doetinchem, aan de Cirkelregio Achterhoek gevraagd om dit onderwerp hoog op de agenda te zetten. Werkgroep Inmiddels zijn er verschillende bijeenkomsten georga­ niseerd met betrokken ambtenaren binnen de Cirkelregio. Vervolgens is er een bredere bijeenkomst georganiseerd waarbij ook een groot aantal inkopers uit de Achterhoek aanwezig was.

Ervaringen delen Er blijken binnen de Achterhoekse gemeenten ervaringen op te zijn gedaan met circulair inkopen op heel uiteen­ lopende terreinen. Veelal is dit in de vorm van een pilot gebeurd. Van het circulair aanbesteden van de catering in de bedrijfs­kantine, hergebruik van koffie (compost) en sinaas­ appelschillen (cosmetica) uit de kantine, de ontwikkeling van een biobased paviljoen voor een natuurbegraafplaats, de realisatie van een circulaire voet- en fietsbrug, isolatie van een gebouw met oude spijkerbroeken, cementloze betonnen stoepranden en circulaire bureaustoelen; er blijken al mooie resultaten te zijn geboekt. Al is dit vaak ook met vallen en opstaan gepaard gegaan. Concrete stappen In 2023 wordt het overleg verder voortgezet. We verwacht­ en dat de circulaire partijen, samen met de inkopers van de Achterhoekse gemeenten, tot concrete stappen kunnen komen om meer circulair in te kopen in de Achterhoek, maar zeker ook in de gemeente Aalten. Inkoopkalender biedt kansen Om met concrete projecten aan de slag te kunnen gaan, is het goed om een gemeenschappelijke deler te zoeken bij de gemeenten. Door de Inkoopkalenders van verschillende gemeenten naast elkaar te leggen, kan bekeken worden welke opdrachten bij gemeenten op de planning staan.

Mogelijk kan er op meerdere plekken, op een vergelijk­ baar onderwerp, een project worden opgepakt, waarmee de opdracht meer circulair wordt uitgezet en de kennis­ uitwisseling tussen gemeenten wordt versterkt.

Inventarisatie gedaan Geïnventariseerd is wat er binnen de verschillende gemeenten nu al wordt gedaan aan circulaire inkoop. Welke kaders en beleid van belang zijn voor de transitie naar duurzaam en/of circulair inkopen en aanbesteden en welke instrumenten we hierbij kunnen gebruiken.

Nota Circulaire Economie Aalten

40

SROI Op het gebied van ‘Social Return on Investment’ heeft de Achterhoek in 2022 al stappen gezet. Met het ‘Convenant Uniformering Social Return’, is gekozen voor één beleid en proces in Oost Nederland. De ondertekening van het convenant houdt in dat we: - Op een uniforme manier uitvoering geven aan SR; - Eén bouwblokken model (zelfde waardering) hanteren; - Eenduidig beleid uitvoeren. Iets teruggeven aan de samenleving SROI houdt in dat je iets teruggeeft aan de samenleving. Social return creëert duurzame werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er zijn verschillende mogelijkheden om invulling te geven aan SROI. Bijvoorbeeld door: • Arbeidsparticipatie • Inkopen bij een sociale onderneming • Maatschappelijke activiteiten, die naar werk terug te leiden zijn. Wanneer SROI? Bij een opdrachtsom die groter is dan € 200.000,-- ligt het percentage voor SROI op 5% van de opdrachtsom. Tenzij het een arbeidsextensieve opdracht is. Dan is het percentage 2 %. Maar ook voor kleinere opdrachten kan een social return on investment worden gevraagd. Deze moet door de opdrachtnemer in worden gevuld. 69 https://servicepunt-circulair.nl/nieuws/natuur-en-milieufederaties-presenteren-circulaireinspiratiegids-voor-gemeenten/

SROI houdt in dat je iets teruggeeft aan de samenleving.

Nota Circulaire Economie Aalten

41

6.5 Bewustwording, educatie en communicatie Het vergroten van de bewustwording van inwo­ners, maar ook van organisaties en bedrijven, is een van de belangrijkste opgaves van de gemeen­te om richting een circulaire economie te werken.

> Bewustwording

Het is belangrijk dat mensen zichzelf een aantal vragen gaan stellen, voordat zij iets aanschaffen. Heb ik een product echt nodig, waar is het geproduceerd, door wie en onder welke omstandigheden? Moet ik het product zelf aanschaffen, of kan ik het ook lenen of delen met een ander? Is het product goed te repareren, kan het na mijn gebruik een tweede leven krijgen, is het uit elkaar te halen en zijn (delen ervan) her te gebruiken? Is het product gemaakt om lang mee te gaan? Ook organisaties en bedrijven hebben een verantwoorde­ lijkheid om hun diensten en producten zo circulair moge­ lijk te produceren en te leveren. En iedereen kan een steentje bijdragen om van een lineaire naar een circulaire economie te bewegen. Iedereen kan een steentje bijdragen De acties die inwoners kunnen ondernemen om bij te dragen aan een circulaire economie hoeven niet ingewikkeld te zijn. Zo kunnen inwoners een steentje bijdragen door: • Consumeer lokaal en bewust; • Verminder je consumptie; • Koop tweedehandsspullen; • Deel spullen (auto, gereedschap etc.) en gebruik deelplatforms; • Repareer en onderhoud je spullen in plaats van vervanging en nieuwkoop, bijvoorbeeld bij een repair café; • Verminder de hoeveelheid afval die je produceert en scheid je afval op de juiste manier, om ervoor te zorgen dat jouw afval weer als grondstof kan worden ingezet.

Circulaire economie is een moeilijk en abstract begrip voor veel inwoners. Daarnaast is het handelingsperspectief divers en niet altijd duidelijk voor inwoners.70 Bewustwording creëren is daarom van groot belang om richting een circulaire economie te ontwikkelen.

Handelingsperspectieven bieden Het is een belangrijke taak voor de gemeente om be­ wust­wording te vergroten en om handelings­perspec­ tieven te bieden aan inwoners. Hierover communiceren we op regelmatige basis via onder andere de duurzaam­ heidspagina’s. Maar we ondersteunen ook andere organisaties die het bewustzijn van mensen vergroten. Sustainable Development Goals De Sustainable Development Goals (SDG’s) vormen een goed hulpmiddel om de bewustwording over de noodzaak van een circulaire economie, intern in de gemeente Aalten, bij inwoners en bedrijven te vergroten. SDG’s zijn zeventien doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Ze zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis. Er is een landelijk SDG netwerk van iedereen die in Nederland aan de doelen wil bijdragen.71 Aalten for Global Goals De doelen raken op allerlei manieren de taken van gemeenten. Denk aan het werken aan kansengelijkheid, deelname aan de samenleving, verduurzaming, de energietransitie en een prettige en veilige leefomgeving. Gemeenten vormen dus een onmisbare schakel bij het invulling geven aan de SDG’s.

Daarom is gemeente Aalten een GlobalGoals gemeente en heeft zich aangesloten bij de VNG-campagne ‘Gemeenten4GlobalGoals’.72 SDG’s binnen de gemeente Aalten Om de medewerkers van de gemeente Aalten kennis te laten maken met de SDG’s en hoe deze een leidraad kunnen vormen bij het opstarten en uitvoeren van werkzaamheden en projecten, worden er informatiesessies georganiseerd. Een aantal voorbeeldprojecten, die in de gemeente Aalten al zijn uitgevoerd op basis van de SDG’s dienen hierbij als inspiratiebron.

Nota Circulaire Economie Aalten

42

Voorbeeldprojecten Het project herontwikkeling Admiraal de Ruyterstraat en Dijkstraat in Aalten is zo’n voorbeeldproject. De gemeente Aalten is dankzij dit project uitgeroepen tot winnaar van de Gemeenten4Global Goals verkiezing 2022 in de categorie Verbinder. De prijs is aan de gemeente Aalten toegekend omdat bij dit project op een innovatieve en impactvolle manier verschillende partijen met elkaar in verbinding zijn gebracht om de Global Goals in het project te implementeren. De samenwerking tussen aannemer, gemeente, bewoners, landschapsarchitect en het onderwijs werd met name geprezen tijdens de uitreiking. SDG’s in Uitvoeringsprogramma raad Dat de SDG’s belangrijk zijn voor het gemeentelijk beleid, wordt onderstreept door de keuze van de gemeenteraad om bij de verschillende thema’s in het Raadsprogramma 2022-2026 aan te geven aan welke global goals een bijdrage geleverd wordt met de uitvoering van het programma. SDG’s uitdragen naar buiten De gemeente Aalten draagt de SDG’s ook uit naar het veld. Zo was er aandacht voor de SDG’s tijdens de Duurzaamheidsdag in de gemeente Aalten. In het programma voor het ‘International Sustainability Congress 2022: Municipalities Growing Greener’, dat op 20 en 21 oktober jl. gehouden werd in de gemeente Aalten en de gemeente Winterswijk, waren de SDG’s een hoofdthema.

Zo verzorgde Frank Landman een lezing over de SDG’s en had Helga van Leur de SDG’s als uitgangspunt voor haar presentatie genomen.73

De groep leert dat alles dat nu afval lijkt, eigenlijk waardevolle grondstoffen zijn waar weer nieuwe spullen van gemaakt kunnen worden. ROVA ontwikkelt verder een bijzonder escapespel. Tijdens dit spel kom je alles te weten over afbraaktijden, kilo’s afval, afvalscheiding en meer. Rondje ROVA Altijd al eens willen weten waar het huishoudelijk afval naartoe gaat en wat ermee wordt gedaan? Tijdens het 'Rondje ROVA' kun je een kijkje achter de schermen krijgen en kom je alles over afvalinzameling en -verwerking én ROVA als organisatie te weten. Verder biedt de ROVA meeloopdagen aan, waarbij mensen kunnen zien hoe het er aan toe gaat in de afval­ inzameling, het beheer van de buitenruimte of op een van de ondersteunende kantoorfuncties van ROVA.

Ook in de komende jaren gaat de gemeente Aalten zowel intern als extern de Global Goals uitdragen. Bijvoorbeeld in de vorm van speciale SDG-themadagen voor inwoners, organisaties en bedrijven. Groentour ROVA De Groentour biedt de leerlingen handelingsperspectief zodat zij weten wat ze zelf kunnen doen om verspilling tegen te gaan en hoe zij de grondstoffen kunnen aan­ bieden voor hergebruik of recycling. De ROVA Groenbus komt de klas bij school ophalen en brengt hen naar het educatielokaal in Winterswijk. Na de Groentour is de klas grondstoffen-expert!

Nota Circulaire Economie Aalten

43

> De gemeente Aalten geeft het goede voorbeeld Goed voorbeeld doet goed volgen. Daarom is het belang­ rijk dat de gemeente Aalten zelf het goede voorbeeld geeft en dit ook actief uitdraagt. Het vergroten van de bewust­wording van de medewerkers is hierbij de eerste stap. Hier gaan we komende periode dan ook actief op inzetten. Dit doen we onder meer door bijeenkomsten te organiseren, waarbij wordt besproken wat medewerkers binnen hun eigen beleidsterrein en binnen dat van anderen voor mogelijkheden zien, om zaken meer circulair uit te voeren. Of het nu gaat om de gemeentelijke bankjes in het buitengebied, de drankjes en hapjes op recepties, en het verminderen van het gebruik van plastic artikelen, het is belangrijk dat we als organisatie stilstaan bij de vraag of het ook duurzamer en meer circulair kan, als we iets regelen of bestellen.

Ook de inrichting van de zolder­kamer aan de Markt met tweedehands meubels is een voorbeeld dat het ook anders kan. De keuze voor organische in plaats van reguliere thee en voor lo­ka­le en duurzame hapjes, wanneer er wordt ge­trakteerd, maakt duidelijk dat bewuste keuzes lekker én beter voor de gezondheid kunnen zijn. Of het nu gaat om het gebruik van ecologisch toiletpapier op kantoor, schoonmaakmiddelen die biologisch afbreek­ baar zijn, gezamenlijke afvalbakken waarbij papier, resten groenafval apart wordt ingezameld, het zijn kleine stappen die samen, langzaam maar zeker, voor een omwenteling zorgen. Het is belangrijk dat de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de inkoop van artikelen voor de gemeente de boodschap meekrijgen dat het niet alleen belangrijk is wat iets kost, maar ook hoe het tot stand is gekomen en welke impact het gebruik ervan heeft. Dat het in bepaalde gevallen beter is om iets meer te betalen, wanneer het geproduceerd is door mensen met een afstand tot de arbeids­ markt, het product minder impact heeft op het milieu en/ of beter gerecycled kan worden.

In veel gevallen worden al goede stappen gezet. Voorbeelden hiervan zijn het gebruik van elektrische apparaten door de buitendienst en de keuze voor blauwe diesel, in plaats van reguliere diesel voor rijdend materieel.

Kortom, het moet een standaard stap zijn in de aanschaf van artikelen en diensten, om na te gaan of het ook duurzamer en meer circulair kan en in hoeverre de mogelijke meerkosten van deze keuze opwegen tegen voordelen.

Nota Circulaire Economie Aalten

44

6.5 > Educatie

Voorlichting door organisaties Veel organisaties, die werkzaam zijn in onze gemeente, leveren op hun manier een bijdrage aan de SDG's en aan de circulaire economie en dragen dit ook actief uit. Een voorbeeld hiervan is de ROVA. De ROVA draagt dit ook uit en heeft een uitgebreid en gevarieerd aanbod aan voorlichtingsactiviteiten speciaal voor inwoners, scholen en organisaties.74 De gemeente Aalten verstrekt jaarlijks subsidie aan Staringeducatie. Door het werk van Staring Educatie leren kinderen tijdens binnen- en buitenactiviteiten allerlei natuurverschijnselen en wetenswaardigheden rond natuur en het milieu kennen. Kinderen krijgen een kijkje in de ‘groene wereld ’. Dit alles met als doel de kinderen van nu actief en betrokken bij de natuur te laten blijven. Het is belangrijk dat kinderen zich thuisvoelen in de wereld van natuur- en milieu, zodat zij later als ‘duurzame’ burgers in het leven kunnen staan. Staringeducatie zoekt hierbij naar onderwerpen die in de directe leefomgeving van de kinderen te ontdekken zijn. Staringeducatie biedt verschillende lessen aan, die betrekking hebben op de circulaire economie. Lessen door Staringeducatie Staringeducatie biedt verschillende lessen aan, die betrekking hebben op de circulaire economie. Kleuters ontdekken welke dieren er in een bos leven.

Ze ontdekken meer over ‘rommel’ in de vorm van zwerfafval en ontdekken hoe ze afval kunnen scheiden. Ze oefenen met een afvalprikker en helpen de dieren in een schone omgeving te kunnen leven.

In een andere les krijgen kinderen een kweekpakket en zien ze hun eigen champignons groeien. Na de oogst worden ze verwerkt in een gerecht dat de kinderen kunnen proeven. Op deze wijze leren kinderen over streekeigen producten, groenten van het seizoen, het tegengaan van voedselverspilling en leren ze smaken ontdekken. Ook aan het sorteren van de verschillende soorten afval wordt aandacht besteed door Staringeducatie. Onderwijs belangrijk binnen Cirkelregio Het voortgezet en beroepsonderwijs worden via de Cirkelregio Achterhoek nadrukkelijk betrokken bij de circulaire economie. Het Graafschapcollege, het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Oost-Nederland (CIVON), de HAN en Saxion Hogeschool maken deel uit van een van de O's (Ondernemers, Overheid en Organisaties/ Onderwijs) binnen de Cirkelregio. Zij zetten zich actief in voor het behalen van beleidsdoelstellingen op het gebied van de circulaire economie via hun onderwijsprogramma.

> Communicatie

Communicatie over de mogelijkheden om bij te dragen aan de circulaire economie, is een belangrijke taak voor de gemeente Aalten. Voor de interne en de externe communicatie zetten we verschillende middelen in, om diverse doelgroepen te bereiken. Beleidsnota Deze beleidsnota Circulaire economie wordt op de website van de gemeente Aalten geplaatst, conform de webrichtlijnen.

In andere lessen leren kinderen waar papier van wordt gemaakt en hoe je het kunt maken. Het inzamelen van oud papier en het verwerken ervan maakt het besef over het scheiden van afval tastbaar.

Nota Circulaire Economie Aalten

45

Duurzaamheidsoverleg Binnen de gemeente vindt zes wekelijks een duurzaam­ heidsoverleg plaats, waarin de bestuurder en de betrokken medewerkers bij duurzaamheid met elkaar ontwikkelingen en beleidskeuzes bespreken. Circulaire economie en communicatie zijn vaste onderwerpen op de agenda van dit overleg. Ondernemersnieuws In Bedrijf Het college van burgemeester en wethouders houdt bedrijven en werkgevers graag op de hoogte van ontwikkelingen rond economie en arbeidsmarkt in onze gemeente. Met enige regelmaat - we streven naar een kwartaaluitgave - versturen wij daarom een (digitale) nieuwsbrief aan ondernemers en werkgevers. Om hen te informeren, maar vooral om hen op te roepen mee te doen waar het kan. In de nieuwsbrief wordt ook aandacht besteed aan de circulaire economie en mooie voorbeelden op dit gebied. Bedrijfsbezoeken college van B & W Het college brengt op regelmatige basis bezoeken aan bedrijven in de gemeente Aalten. Bij deze bezoeken is circulair ondernemen een van de gespreksthema’s. Verder kiest het college ervoor om nadrukkelijk ook innovatieve circulaire bedrijven te bezoeken, die een voorbeeld vormen voor andere bedrijven in de gemeente. Duurzaamheidspagina’s Eens in de twee maanden publiceert de gemeente Aalten de zogeheten Duurzaamheidspagina’s. Hierin wordt aandacht besteed aan de circulaire economie en inspirerende circulaire initiatieven.

We delen tips voor een meer circulair ‘leven’ met inwoners en roepen hen op om deze ook met ons te delen. Overheid verlaagt energiebelasting

Duursaam’n op weg ‘Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij’. Dat is het motto van de gemeente Aalten. Deze pagina’s

Kleurpallet

Kleurpallet

2022 de energiebelastingen. Een huishou­ den met een gemiddeld gas­ en stroom­

Ontwerpvoorstel Duursaam’n | Studio Nieuwe Weide - april 2020

Zon op dak bij bedrijven Er is nog heel wat ruimte voor zonnepanelen op de daken van bedrijven en agrarische gebouwen. Ondernemers, waaronder ook de agrarische ondernemers, kunnen een quickscan laten maken om te bepalen of het voor hen aantrekkelijk is om zonnepanelen te plaatsen. Die quickscan wordt betaald door de gemeente.

Hoe houdt u uw energie­ rekening laag?

Ontwerpvoorstel Duursaam’n | Studio Nieuwe Weide - april 2020

Ontwerpvoorstel Duursaam’n | Studio Nieuwe Weide - april 2020

De agrarische bedrijven worden hierin begeleid door

Bron: Klimaatexpert.com

De energieprijzen, en dan vooral de gasprijs, stijgen. En daarmee stijgt waarschijnlijk ook uw energierekening. Om u hierin een beetje tegemoet te komen heeft de rijksoverheid een aantal maatregelen getroffen. De ener­ giebelasting op stroom is verlaagd en de belastingkorting op energie verhoogd. Dit moet ervoor zorgen dat u die prijsstijgingen iets minder in de portemonnee voelt. Maar u kunt zelf óók iets doen om de kosten zo laag mogelijk te houden.

Voorkom sluipverbruik Een elektronisch apparaat verbruikt 75% van zijn

Dicht spleten en kieren

euro. Dat betekent een belastingvoordeel

bedrijf met een kleinverbruikaansluiting kunt u nog

van 265 euro voor iedereen. Het maakt

wel stroom opwekken met zonnepanelen en dat

niet uit hoeveel energie u gebruikt.

Presentatie

btw. Hoeveel dat voor u scheelt, hangt af

Begin februari heeft Agem voor de ondernemers in

van uw stroomverbruik. Bij een gemid-

de gemeente Aalten een presentatie verzorgd over

deld verbruik van 2.384 kWh per jaar

het project ‘Zonnige daken’. Hierin is uitgelegd wat

daalt de energiebelasting met ongeveer

de quickscan inhoudt én wat er allemaal nog wél

160 euro. Bij een hoger stroomverbruik

niet agrarische ondernemers kunnen de quickscan

kan als je als bedrijf energie wil gaan opwekken met

is het meer, bij een lager stroomverbruik

zonnepanelen. Deze presentatie is beschikbaar bij

juist minder.

Agem.

fortabel aan. U bent dan vaak geneigd om de

U heeft er misschien al wel over gehoord of gelezen. Het elektriciteitsnet zit behoorlijk vol.

een sommige apparaten is dit makkelijk te zien,

verbruikt u meer energie, maar uw huis voelt door

Grootschalig terugleveren van elektrische stroom

agem.nl/zonnigebedrijven

belastingen. Omdat de marktprijs stijgt, zullen de meeste mensen uiteindelijk een

Installeer een programmeerbare thermostaat

Ook makkelijk is een stekkerdoos met een schake-

Met een slimme thermostaat kunt u energie bespa-

laar. Daarmee schakelt u in één keer de stroom uit

ren. U kunt programmeren wanneer de verwarming aan gaat en weer uit. U vergeet dus nooit meer uw de verwarming een graadje lager te zetten en een trui aan te trekken.

goed werkt, is het slim om deze te vervangen. De aanschafprijs van een LED-lamp is hoger, maar dat verdient u makkelijk terug. Een LED-lamp is

“Ik gebruik water van bijvoorbeeld een handwasje, groente wassen, ramen lappen e.d. om

Gebruik zonne­energie Als u dan toch elektriciteit verbruikt, wek deze dan

namelijk 85% zuiniger dan een gloeilamp en 75%

zelf op. Dat kan met PV-panelen op het dak van

zuiniger dan een halogeenlamp. Bovendien gaat

uw woning. U kunt zonne-energie ook inzetten om

een LED-lamp tot wel negen keer langer mee dan

warm water op te wekken met een zonneboiler.

een gloeilamp. En wanneer u een ruimte verlaat,

Deze vorm van zonne-energie komt in aanmerking

doe het licht dan uit.

Duurzame watertip van een inwoonster:

voor de InvesteringsSubsidie Duurzame Energie (ISDE) (zie pagina 3). Het warme water kan ingezet

Isoleren Tips over isoleren staan op pagina 3.

worden als warm tapwater uit de kraan, of om uw vloerverwarming of radiatoren te verwarmen.

het toilet door te spoelen. Dat gaat prima en zo bespaar ik kostbaar en goed drinkwater.

Gebruik energiezuinige apparaten

Verbruik minder water Wanneer u minder water verbruikt, verlaagt u uw

75 https://deweekvandecirculaireeconomie.nl/

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid

verwarming uit te zetten. U kunt ook overwegen om

Vervang lampen voor LED­verlichting

74 https://www.rova.nl/leren-en-doen#kennisbank

hogere energierekening hebben.

sluipverbruik hebben per jaar. Dus: trek de stekker

Zelfs als een gloeilamp of halogeenlamp nog

Watertips

meer aan belasting voor gas. Let op: het gaat hier alleen om de energie-

in uw huis. Gebruik daarvoor tochtstrips bij ramen en deuren.

van meerdere apparaten.

73 https://growinggreener2022.eu/

per kuub. Bij een gemiddeld gasverbruik van 1.170 kuub per jaar betaalt u 23 euro

aanvoelt in het stopcontact, zonder dat er een

Of zet het apparaat echt uit, dus niet op stand-by.

72 https://www.aalten.nl/globalgoals

Het plan voor de energiebelasting op gas verandert niet: die stijgt met 2 cent

Meer weten?

telefoon aan zit. Een televisie kan wel 35 euro aan uit het stopcontact als u een apparaat niet gebruikt.

71 https://www.sdgnederland.nl/

Het belastingtarief op elektriciteit gaat met 6,9 cent per kWh omlaag, inclusief

aanvragen bij Agem Energieloket.

verwarming een graadje hoger te zetten. Hierdoor de tocht nog steeds niet aangenaam aan. Wat

voor grootverbruikaansluitingen. Als particulier of

land- en tuinbouworganisatie LTO Noord (Rients

energie, als het stand-by staat. Maar hoe kunt u

beter werkt, is het dichten van spleten en kieren

De teruggave van de energiebelasting gaat omhoog van 560 euro naar 825

zelf gebruiken of terugleveren (salderen).

inspiratiegids-voor-gemeenten/

Wat zijn de plannen?

aan Liander is niet ‘zomaar’ mogelijk en kan soms

Hijma: rhijma@ltonoord.nl of 06 14 87 43 92). De

weten of een apparaat nog stroom verbruikt? Bij zoals het lampje van de televisie dat brandt als

Wonen

Kleurpallet

Ventileren blijft nodig

In het jaar 2030 wil de gemeente Aalten energieneutraal zijn. Dat hebben we als Achterhoek afgesproken in het Akkoord van Groenlo. Daarnaast is er het landelijke Klimaatakkoord dat als doelstelling heeft om in 2030 49% minder broeikasgassen (zoals CO2) uit te stoten dan in 1990.

Ontwerpvoorstel Duursaam’n | Studio Nieuwe Weide - april 2020

In goed geïsoleerde huizen is vaak geen natuurlijke ventilatie meer, omdat naden en kieren dicht zijn gemaakt. Voldoende ventilatie is wel belangrijk voor uw gezond­ heid: het vermindert het vochtgehalte en de hoeveelheid schadelijke stoffen in huis.

VENTILATIETIPS

voor als u toch al aan de slag gaat met isoleren:

Hoe we deze doelen als gemeente denken te bereiken hebben we in november 2019 vastgelegd in een Plan van Aanpak Duurzaamheid. Energiebesparing en opwek van duurzame energie spelen

Als u enkel of dubbel glas vervangt door HR++

een grote rol in dat plan. Aan het eind van ieder jaar

of triple glas, overweeg dan ventilatieroosters te

kijken we hoe het staat met het energieverbruik

En geld!”

Als een huishoudelijk apparaat aan vervanging toe is, koop dan een energiezuinige variant. Het beste

waterrekening. Wanneer u minder warm water

plaatsen die op de winddruk reageren. Met deze

en de duurzaamheid in onze gemeente. Op basis

Duurzame watertip 2:

kiest u voor een apparaat met het energielabel

gebruikt, verlaagt u ook uw energierekening. Uw

In een goed geïsoleerd huis moet u dus zelf ventile-

‘zelfregelende roosters’ bespaart u energie en

daarvan wordt het Plan van Aanpak Duurzaamheid

Het duurt altijd even voor water warm is. Laat

A+++. Veel mensen denken dat A+ een energiezui-

besparing is dan dus dubbel op. U kunt warm water

ren. Af en toe een raam open zetten is niet voldoen-

voelt u minder tocht in huis. Ze reageren namelijk

bijgesteld. In een update vertellen we wat we in dat

het koude water niet weglopen, maar vang het

nig apparaat is. Dat is niet zo. Bij wasmachines,

besparen door korter of minder vaak te douchen.

de, er moet echt dag en nacht verse lucht het huis in

op de wind die erop staat: bij veel wind gaan ze

jaar hebben gedaan en bereikt op het gebied van

op, en gebruik het bijvoorbeeld voor de planten.

vaatwassers, koelkasten en vriezers is dit zelfs het

En u kunt energie besparen door de temperatuur te

komen. Voor voortdurende aanvoer van frisse lucht:

wat meer dicht, bij weinig wind wat meer open.

duurzaamheid. Ook nieuwe ontwikkelingen krijgen

laatste label (minst zuinig). Zuinige apparaten zijn

verlagen. Dat kan met een mengkraan, maar ook op

zet (klep)raampjes en/of ventilatieroosters open.

Plaats een ventilatie-unit in de buitenmuur van

hierin aandacht. De jaarlijkse update over 2021 is

Heeft u ook een duurzame tip?

duurder dan de minder zuinige varianten, maar het

de gasketel/boiler/warmtepomp zelf. Wacht met

Zorg ook dat de lucht door uw huis kan stromen, via

de woonkamer. Dat zorgt voor ventilatie en

deze week besproken door de gemeenteraad.

We delen ‘m graag met alle lezers.

verschil verdient u terug in stroomverbruik. U kunt

het aanzetten van een vaatwasser of wasmachine

ruimte onder de binnendeuren of roosters in de deur

warmte de binnenkomende lucht alvast op met

Stuur een e-mail met uw tip(s) naar:

ook energie besparen door op het gebruik te letten.

totdat ze vol zitten en voorkom daarmee dat u vaker

of muur. Ventileer extra als u kookt, doucht en klust

de warmte van de uitgaande lucht. Dat is comfor-

Etenswaren bewaart u het best op 4℃. Kouder

wast.

in huis, en als er veel mensen zijn.

tabel én energiezuinig!

communicatie@aalten.nl

hoeft uw koelkast dus niet te staan. 01

Gemeentelijke website De beleidsnota Aalten Circulair wordt in een toegankelijke versie op de gemeentelijke website geplaatst. Op de website worden actualiteiten op het gebied van de circulaire economie met inwoners gedeeld.

verbruik betaalt hierdoor zo’n 400 euro minder belasting dan in 2021.

(voorlopig) helemaal niet. Dit geldt overigens alleen

Netcongestie

Wanneer het tocht in uw huis voelt dat niet com-

deze stand-by staat. Of de telefoonlader die warm

Relatiegeschenken en presentjes Wanneer de gemeente Aalten relatiegeschenken, present­ jes en weggeefartikelen (zoals pennen en kladblokjes) overhandigd of beschikbaar stelt, vindt de afweging plaats of de geschonken artikelen duurzaam / circulair zijn, of ook in een meer verantwoorde variant verkrijgbaar zijn. Dit zal niet meteen voor alle artikelen mogelijk zijn; belangrijk is dat de keuze bewust wordt gemaakt.

70 https://servicepunt-circulair.nl/nieuws/natuur-en-milieufederaties-presenteren-circulaire-

belastingen. De rijksoverheid verlaagt voor

Energie opwekken

Vergroenen

Kleurpallet

Week van de Circulaire Economie Jaarlijks vindt landelijk de eerste week van februari de Week van de Circulaire Economie plaats.75 In het kader van deze week vinden landelijk meer dan 250 activiteiten plaats en worden de Circulair Awards uitgereikt. De awards zijn bedoeld voor innovatieve projecten en producten van ondernemingen en overheden die laten zien wat de circulaire economie kan betekenen voor Nederland.

Ontwerpvoorstel Duursaam’n | Studio Nieuwe Weide - april 2020

twee delen: de marktprijs en de energie­

worden. We vertellen wat er in de gemeente speelt op het gebied van duurzaamheid, we geven u tips en bieden ruimte aan inwoners, bedrijven en organisaties om hun goede voorbeelden te delen.

Gemeente Aalten Kleurpallet

Duurzaamheidsprijs In 2021 heeft de gemeente Aalten voor het eerst een duurzaamheidsprijs uitgereikt. Deze prijs is gewonnen door het Repair Café; een bij uitstek circulair initiatief. Ook bij komende edities van de Duurzaamheidsprijs blijven we aandacht besteden aan de circulaire economie.

De tarieven voor gas en stroom bestaan uit

staan geheel in het teken van duurzaamheid. Samen gaan we op zoek hoe we duurzamer kunnen

Wonen

Duurzaamheidsdag Op 9 oktober 2021 hebben we voor het eerst een Duurzaamheidsdag georganiseerd in de gemeente Aalten. Op de Duurzaamheidsmarkt hebben diverse lokale en regionale organisaties en bedrijven op het gebied van de circulaire economie zich gepresenteerd. De intentie is om ook bij komende Duurzaamheidsactiviteiten aandacht te vragen voor de circulaire economie.

Nota Circulaire Economie Aalten

U vindt de update op onze website

aalten.nl/duurzaam

02

46

7.

Hoe is deze beleidsnota tot stand gekomen? Uitgebreid participatietraject Samen met twee masterstudenten Circulaire Economie van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN), Kareesha Mohamed en Helena Stork, zijn zowel intern als extern uiteenlopende personen en organisaties betrokken bij de totstandkoming van deze beleidsnota. Circulair werken en denken binnen de gemeente Aalten In het participatietraject voor de totstandkoming van deze beleidsnota is veel aandacht besteed aan het circulair werken en denken binnen de gemeentelijke organisatie. Medewerkers en bestuur hebben op verschillende manieren hun inbreng geleverd voor de nota:

Groepssessies met externen Op basis van de thema’s, die de basis vormen voor deze beleidsnota, zijn er verschillende online groepssessies georganiseerd met organisaties en bedrijven uit de gemeente Aalten, maar ook met inbreng van deskundigen van buiten. Bij de groepssessies was telkens ook een van de collegeleden aanwezig. De kinderburgemeester heeft deelgenomen aan de sessie over educatie. Uit de sessies is naar voren gekomen waar de kansen liggen voor de gemeente Aalten en hoe bedrijven en organisaties een rol in kunnen spelen om deze kansen ook te verzilveren.

• V  ragenlijst die medewerkers vanuit verschillende beleidsterreinen hebben gevuld; • Gesprekken met individuele medewerkers; • Gesprekken via Teams externe partijen en medewerkers/bestuurders gecombineerd; • Overleg met het Management Team (MT); • Sessie met het college van burgemeester en wethouders; • Presentatie aan de fractiespecialisten duurzaamheid van de gemeenteraad; • Input vanuit de kinderburgermeester. Cirkelregio Achterhoek Met de deelnemers van de Cirkelregio Achterhoek, te weten gemeenten, woningbouwcorporaties, bedrijven, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen, heeft een uitgebreide sessie plaatsgevonden. Hierin hebben de betrokken organisaties suggesties gedaan, voor de manier waarop de gemeente vorm en uitvoering kan geven aan het lokale beleid op het gebied van de circulaire economie.

Nota Circulaire Economie Aalten

47

8. Hoe kijken onze inwoners naar de circulaire economie? Om erachter te komen hoe onze inwoners denken over de circulaire economie, hebben wij ons inwonerpanel ‘U spreekt’ uiteenlopende vragen gesteld over dit onderwerp. In de vragenlijst zijn ook introductieteksten opgenomen over verschillende aspecten van de circulaire economie. De resultaten geven inzicht in wat inwoners al weten over de circulaire economie, op welke wijze zij hier al een bijdrage aan leveren, wat ze nog meer zouden kunnen doen, welke drempels zij hierbij ervaren en hoe de gemeente zou kunnen helpen om deze drempels te verlagen of weg te halen. Ook andere manieren, waarop de gemeente een bijdrage zou kunnen leveren aan de lokale circulaire economie, komen uit de antwoorden naar voren. In totaal hebben 605 inwoners de vragenlijst volledig ingevuld. Door de vragenlijst en de introductieteksten verwachten wij ook de bewustwording onder het inwoners­panel van de noodzaak voor een circulaire economie te hebben vergroot.