A4. Raadsmededeling 40-2026 Overdrachtsdocument bestuurswisseling 2026

Dit voorstel is gebaseerd op eerdere projectfases, participatief onderzoek (U Spreekt en klantreizen), interne consultatie en afstemming met onder meer het project Sterk Lokaal Team en de nieuwe dienstverleningsvisie. Dit heeft geleid tot één voorkeurscenario waarvan de denkrichting door het college is vastgesteld. Na vaststelling van deze denkrichting is nu gestart met de nadere concretisering en financiële doorvertaling van de uiteindelijke herinrichting. Deze uitwerking wordt opgenomen in een integraal voorstel dat in Q2 2026 ter besluitvorming voorligt. Bij positieve besluitvorming worden het nieuwe toegangsmodel en de versterkte digitale toegang ingevoerd. 3.2.26 Ontwikkelingen Wmo Het kabinet werkt aan ingrijpende wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). In het coalitieakkoord is afgesproken dat huishoudelijke hulp per 1 januari 2029 uit de Wmo wordt gehaald voor inwoners die zelfstandig hulp kunnen betalen. Alleen inwoners die zelf geen hulp kunnen organiseren, zouden dan nog via de gemeente ondersteuning krijgen. De politieke haalbaarheid hiervan is onzeker. Daarnaast heeft het kabinet aangekondigd het huidige abonnementstarief van €21,80 per maand te willen vervangen door een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor alle Wmo-maatwerkvoorzieningen. Dit moet de financiële houdbaarheid van de Wmo verbeteren.

De invoering wordt verwacht op 1 januari 2028, maar vraagt aanzienlijke voorbereiding van gemeenten vanwege de impact op inwoners, processen en uitvoering. 3.2.27 Tijdelijke opvang lokaal De gemeenteraad heeft recent middelen beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van drie tijdelijke opvangplekken voor inwoners die te maken hebben met tijdelijke dakloosheid in combinatie met lichte problematiek. Deze inzet sluit aan bij de gezamenlijke Achterhoekse visie binnen het Nationaal Actieplan Dak- en Thuislozen, waarin regionale ambities en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd. Alle gemeenten in de regio hebben hierin afgesproken een bijdrage te leveren aan het realiseren van passende tijdelijke opvangvoorzieningen. Hoewel de financiële ruimte is gecreëerd, zijn de middelen op dit moment nog niet structureel. De middelen voor Maatschappelijke Opvang worden door het Rijk uitgekeerd aan de centrumgemeente (Doetinchem). De komende periode is het daarom noodzakelijk

Pagina 33 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier om in regionaal verband aanvullende afspraken te maken over structurele samenwerking, financiering en taakverdeling. Dit wordt vastgelegd in een regionaal convenant, zodat zowel uitvoering als continuïteit van de opvang duurzaam geborgd worden. 3.2.28 Zorg en Veiligheid Het domein Zorg en Veiligheid vraagt de komende jaren om een samenhangende, stevig geregisseerde aanpak. Met het herijken van de governance structuren, verplichten gemeenten zich ook tot het expliciet invullen van hun regierol en tot eenduidige besluitvorming en gegevensuitwisseling binnen de wettelijke kaders. Deze ontwikkeling sluit aan op de landelijke agenda en het vernieuwde Landelijk Kader voor Zorg- en Veiligheidshuizen, waarin uniforme procesregie en versterkte samenwerking bij complexe casuïstiek centraal staan. Tegelijkertijd neemt de urgentie rond femicide en andere vormen van ernstig geweld toe. Het landelijke plan Stop Femicide! benadrukt vroegtijdige signalering, tijdig ingrijpen en een versterkte samenwerking tussen de relevante ketenpartners, terwijl de Tweede Kamer heeft aangedrongen op meer samenhang in de landelijke aansturing. Dit stelt hogere eisen aan de lokale uitvoering, waarin preventie, monitoring en multidisciplinaire samenwerking verder moeten worden versterkt.

Daarnaast wordt het veiligheidsdomein complexer door polarisatie en digitale kwetsbaarheden. Landelijke beleidskaders en prognoses tonen aan dat een integrale aanpak noodzakelijk is, waarbij zorg en veiligheid beleidsmatig en operationeel nauw met elkaar verweven zijn. De gemeente speelt hierin een kaderstellende en verbindende rol, gericht op het vergroten van de weerbaarheid van inwoners en professionals. De doorontwikkeling van Veilig Thuis vraagt daarbij blijvende aandacht. Het geactualiseerde Handelingsprotocol 2025 voorziet in een uniforme en juridisch geborgde werkwijze, terwijl de sterke stijging van het aantal meldingen en adviesvragen de noodzaak benadrukt van voldoende capaciteit en toegankelijkheid van hulp. Landelijke monitoring bevestigt dat structurele datagedreven sturing essentieel is voor het verbeteren van kwaliteit en resultaten binnen de gehele keten van huiselijk geweld en kindermishandeling. De gemeente ontwikkelt en implementeert een integrale visie op Zorg en Veiligheid, waarmee risico’s eerder worden gesignaleerd, domeinoverstijgende samenwerking structureel wordt versterkt en ernstige veiligheidsincidenten, waaronder huiselijk geweld, aantoonbaar worden teruggedrongen en meer bewustzijn ontstaat op het herkennen en signaleren van huiselijk geweld en mishandeling.

3.2.29 Inclusie De gemeenteraad heeft in 2022 de Startnota Inclusie vastgesteld, met als doel te bouwen aan een inclusieve organisatie en samenleving waarin iedere inwoner volwaardig kan deelnemen. In de praktijk blijkt dat de in de startnota geformuleerde uitgangspunten nog niet overal zijn verankerd in beleid, processen en uitvoering. Aandacht voor inclusie is niet alleen een bestuurlijke ambitie, maar ook verankerd in wet- en regelgeving. Artikel 1 van de Grondwet vormt het fundament voor gelijke behandeling en verbiedt discriminatie op welke grond dan ook. Met de aanpassing in 2023 is expliciet vastgelegd dat ook discriminatie op grond van handicap en seksuele gerichtheid verboden is. Daarnaast verplicht het VN-Verdrag Handicap gemeenten om te werken aan een samenleving waarin mensen met een beperking of chronische ziekte volwaardig kunnen meedoen. Gemeenten moeten periodiek vastleggen hoe zij uitvoering geven aan dit verdrag binnen de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet. Het Besluit Toegankelijkheid verplicht overheden bovendien om een actieplan op te stellen voor de geleidelijke verwezenlijking van algemene toegankelijkheid, zowel fysiek als digitaal. De gemeente Aalten heeft daarnaast de Global Goals omarmd als richtinggevend kader voor duurzaam en inclusief beleid.

In de Startnota Inclusie is een begin gemaakt met de vertaling van deze doelen naar de lokale context en de betekenis ervan voor inclusie. De huidige stand van zaken is in 2025 vastgelegd in het rapport “Inclusief beleid, meer dan een vinkje”. Op basis hiervan is een uitvoeringsplan opgesteld dat de bevindingen vertaalt naar concrete acties. Belangrijke onderdelen hiervan zijn het opstellen van de verplichte Lokale Inclusie Agenda (LIA) in samenwerking met ervaringsdeskundigen en het aanstellen van een aanjager om de uitvoering te versterken en te bewaken.

Pagina 34 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier De komende bestuursperiode vraagt om verdere uitwerking en borging, zodat inclusie een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het gemeentelijk handelen en dienstverlening aan inwoners. 3.2.30 Weerbaarheid en veerkracht De internationale spanningen, de gevolgen van klimaatverandering en de toenemende digitalisering vergroten de kans op grootschalige crises. Hierdoor moeten gemeenten beter voorbereid zijn op situaties waarin communicatie, energievoorziening of hulpdiensten tijdelijk uitvallen. In dergelijke omstandigheden, zoals bij een stroomstoring, overstroming of cyberaanval, kan het enige tijd duren voordat hulpdiensten volledig operationeel zijn. Daarom is het belangrijk dat inwoners zichzelf en samen minimaal 72 uur kunnen redden. Niet elke crisis is te voorkomen of direct op te lossen, maar een goede voorbereiding zorgt ervoor dat de samenleving sterker staat. Denk aan het beschikbaar hebben van drinkwater, voedsel, medicijnen en een manier om informatie te ontvangen. Zelfredzaamheid is daarbij geen luxe, maar een noodzaak. Sommige crises kunnen langer duren dan 72 uur; juist in die eerste periode is zelfredzaamheid cruciaal, omdat het de overheid tijd en ruimte geeft om hulp te bieden waar die het hardst nodig is.

Inwoners moeten weten wat zij zelf kunnen doen en wat zij wel of niet direct van de overheid mogen verwachten. De komende jaren wordt daarnaast van gemeenten een grotere weerbaarheid verwacht op het gebied van incidenten, crises en verstoringen, bijvoorbeeld op het gebied van ICT, personeel, leveranciers en vitale processen. De ontwikkeling gaat richting een integrale benadering van business continuity, waarin risico’s organisatiebreed worden geïnventariseerd en kritieke processen beter worden geborgd. Tegelijkertijd nemen afhankelijkheden van digitale systemen en externe partners toe, waardoor verstoringen sneller maatschappelijke impact hebben. Dit maakt het cruciaal om te kijken naar de eigen planvorming en de mate waarin deze aansluit bij de risico’s en kwetsbaarheden van de organisatie. De gemeente wil de weerbaarheid van de organisatie versterken door kritieke processen expliciet in beeld te brengen, maatregelen te treffen en deze periodiek te toetsen en te oefenen. Planvorming speelt hierin een belangrijke rol. De gemeente wil inwoners bewust maken van hun eigen verantwoordelijkheid tijdens een crisis, zonder angst aan te wakkeren. Paniek is niet nodig, maar het is wel realistisch dat de overheid bij een grote crisis tijdelijk minder bereikbaar of beschikbaar kan zijn. Daarom is het van belang dat inwoners niet afwachtend zijn, maar voorbereid.

Dit vraagt om duidelijke communicatie en om een beroep op de onderlinge saamhorigheid die de Aaltense gemeenschap kenmerkt. Vanuit deze gedachte werkt de gemeente Aalten aan het project Weerbaarheid & Veerkracht, dat erop gericht is zowel inwoners als de gemeentelijke organisatie sterker te maken in de eerste 72 uur van een crisis en te zorgen voor goed georganiseerde noodsteunpunten. Aalten is door de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland geselecteerd als een van de vier pilotgemeenten voor het ontwikkelen en testen van een noodsteunpunt. De ervaringen uit deze pilot worden gebruikt voor regionale en landelijke kaders, waarna in Aalten meer noodsteunpunten worden ingericht. De doelstellingen van het project zijn het vergroten van het bewustzijn van inwoners over hun rol tijdens crisissituaties, het voorbereiden van inwoners op dergelijke situaties, het versterken van de gemeentelijke organisatie en het beschikken over goed georganiseerde noodsteunpunten. 3.2.31 Stimuleren samenwerking op het gebied van veiligheid Veiligheidsvraagstukken worden de komende jaren steeds complexer en grensoverschrijdender, bijvoorbeeld op het gebied van digitale criminaliteit, mobiliteit en grensregio-problematiek. De ontwikkeling gaat naar meer gezamenlijke analyses, risico-inschattingen en integrale programma’s op schaal van Achterhoek (Oost) en de grensregio.

Dit betekent dat lokale prioriteiten vaker in regionaal verband worden afgestemd en uitgevoerd, met heldere rolverdeling tussen partners. Zo groeit de behoefte aan flexibele samenwerkingsverbanden die snel kunnen inspelen op nieuwe dreigingen en trends. 3.2.32 Structurele borging regionaal interventieteam ondermijning Ondermijnende criminaliteit vormt een ernstige bedreiging voor de rechtsstaat, het vertrouwen in de overheid en de veiligheid binnen onze samenleving. Criminelen maken misbruik van legale structuren en proberen invloed uit te oefenen op bewoners, ondernemers en organisaties. Als gemeente hebben we hierin een belangrijke signalerende, coördinerende en uitvoerende rol. Criminaliteit stopt echter niet bij de gemeentegrens. We zetten daarom in op een integrale aanpak in samenwerking met onze veiligheidspartners, waarbij bestuurlijke maatregelen, datagedreven werken en repressie hand in hand gaan met preventie. Goede communicatie is de basis voor resultaten en succesvolle samenwerking.

Pagina 35 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier Hulp van burgers en ondernemers is hierbij onontbeerlijk. Verbinding en voorlichting zijn hier sleutelwoorden. De samenwerking binnen de regio Achterhoek wordt steeds meer geïntensiveerd. Dit mede door de komst van een Regisseur Ondermijning in de Achterhoek. Er is een gezamenlijk plan van aanpak. Recent ook op het gebied van mensenhandel en uitbuiting. Eind 2025 is binnen het werkgebied van het basisteam Achterhoek Oost gestart met het zogenaamde interventieteam. Het betreft hier een pilotproject, waarin de politie en de gemeenten Aalten, Berkelland, Oost-Gelre en Winterswijk en de Regisseur Ondermijning Achterhoek intensief samenwerken, met als doel het zicht op het nalevingsgedrag van wet- en regelgeving en ondermijning in de betreffende gemeenten te verbeteren. We maken gebruik van elkaars netwerk, ervaring en expertise. Politie en gemeentelijke boa’s/toezichthouders voeren in dit verband ook gezamenlijk en integraal controles en toezicht met een vaste regelmaat uit. Een goede samenwerking met partners is van groot belang, maar ook structuur en continuïteit. In dit verband wordt de pilot Interventieteam Achterhoek-Oost in 2026 geëvalueerd. Binnen de regio Achterhoek wordt de campagne Hej’t al ‘eheurd? – Samen sterk tegen ondermijning gelanceerd. Het thema mensenhandel en uitbuiting krijgt extra aandacht.

De aanpak tegen ondermijning blijft een continu proces.

Pagina 36 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier

3.3 Bedrijfsvoering 3.3.1 Datagedreven werken De toegenomen complexiteit van maatschappelijke opgaven, de groeiende afhankelijkheid van data en de daaraan gekoppelde besluitvorming op basis van deze data maken datagedreven werken tot een noodzakelijke randvoorwaarde voor overheden. Deze ontwikkeling sluit naadloos aan bij de Nederlandse Digitaliseringsstrategie, waaraan Rijk, medeoverheden en publieke dienstverleners zich gezamenlijk hebben gecommitteerd. In het kader daarvan hebben we in 2025 deelgenomen aan een regionale datavolwassenheidsscan georganiseerd vanuit Datalab Go. De resultaten van de datascan laten zien dat onze score op de huidige datavolwassenheid niet in balans is met onze ambitie. Het doel is om de komende vijf jaar te ontwikkelen naar een robuust en samenhangend fundament voor datagedreven werken (en naar een datavolwassenheid van drie op een vijfpuntsschaal te groeien). Dit voor verschillende onderdelen, zoals datageletterdheid, proces en prioritering datavraagstukken, beantwoording van gebruikersvragen via data, datakwaliteit en -techniek. 3.3.2 Cyberveiligheid In 2026 treedt de Cyberbeveiligingswet in werking. Deze wet verplicht organisaties zoals gemeenten om structureel te werken aan hun digitale weerbaarheid.

De wet is een nationale uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn, die bedoeld is om de cyberveiligheid in alle EU-lidstaten te versterken en te harmoniseren. Voor gemeenten betekent dit dat zij aantoonbaar moeten voldoen aan strengere eisen op het gebied van beveiliging, risicobeheer, incidentrespons en toezicht. Gemeente Aalten wil in 2026 beschikken over een uitvoeringsplan waarmee stapsgewijs kan worden voldaan aan de verplichtingen uit de Cyberbeveiligingswet. Dit plan moet richting geven aan de maatregelen die nodig zijn om de digitale weerbaarheid te verhogen en moet binnen twee jaar volledig gerealiseerd zijn. Daarmee ontstaat een duidelijke route om te voldoen aan de wettelijke eisen en om de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening te beschermen tegen digitale dreigingen. 3.3.3 Procesoptimalisatie Gemeente Aalten versterkt haar dienstverlening door procesoptimalisatie te combineren met process mining en het in kaart brengen van klantreizen. Process mining biedt feitelijke inzichten in het verloop van processen en maakt zichtbaar waar knelpunten ontstaan, terwijl klantreizen laten zien hoe inwoners de dienstverlening daadwerkelijk ervaren. Door deze twee invalshoeken te verbinden en te werken vanuit de uitgangspunten van de dienstverleningsvisie, worden gerichte en datagedreven verbeteringen doorgevoerd.

Dit leidt tot eenvoudiger, sneller en meer klantgericht werken binnen de organisatie. De ambitie is om proces mining binnen vier jaar als standaard stuurinstrument te gebruiken. Daarmee wil de gemeente aantoonbare verbeteringen realiseren op het gebied van dienstverlening, rechtmatigheid en efficiëntie. Dit gebeurt door processen te optimaliseren, doorlooptijden en fouten te verminderen, de interne controle te versterken en een cultuur te ontwikkelen waarin datagedreven werken vanzelfsprekend is. Zo ontstaat een organisatie die continu leert, verbetert en beter aansluit op de behoeften van inwoners, bedrijven en instellingen. 3.3.4 Doorontwikkeling P&C-cyclus De doorontwikkeling van de P&C-cyclus is gericht op het vergroten van de grip op beleid, financiën en prestaties door rapportages efficiënter en inzichtelijker te maken. Daarbij wordt samen met de gemeenteraad verkend hoe de bestaande instrumenten binnen de P&C-cyclus beter kunnen aansluiten op de manier van rapporteren die in het sociaal domein al wordt toegepast. Centraal staan daarbij vragen als: welke impact willen we bereiken, welke activiteiten zijn daarvoor nodig en welke middelen mogen deze kosten? Ook wordt bekeken in hoeverre de huidige drie programma’s nog aansluiten bij de informatiebehoefte van de raad.

Het uiteindelijke doel is te komen tot duidelijke en eenduidige P&C-instrumenten die de raad ondersteunen in haar kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol. Door betere aansluiting tussen inhoud, financiën en uitvoering kan de raad gerichter kaders stellen en waar nodig tijdig bijsturen. 3.3.5 Dienstverleningsvisie In december 2025 is de vernieuwde Dienstverleningsvisie vastgesteld. Met deze visie sluit de gemeente beter aan bij de huidige leefwereld van zowel de organisatie als de samenleving. De huidige missie – “We dragen zorg voor een goede dienstverlening aan onze inwoners, bedrijven en instellingen. We willen hen zo goed mogelijk van dienst zijn.” – blijft onverminderd het uitgangspunt en

Pagina 37 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier vormt ook in de vernieuwde dienstverleningsvisie het fundament voor het handelen van de organisatie. De komende periode staat in het teken van het vertalen van deze visie naar een concreet en uitvoerbaar plan. In dit plan worden de benodigde acties voor de korte, middellange en lange termijn helder uitgewerkt, zodat duidelijk is welke stappen wanneer worden gezet. Door deze acties gestructureerd uit te voeren, voortdurend te monitoren en waar nodig bij te sturen, werkt de gemeente stap voor stap aan het verder versterken van de dienstverlening. Heldere en consistente communicatie speelt hierbij een belangrijke rol. Het zorgt voor draagvlak binnen de organisatie, ondersteunt medewerkers in hun werk en helpt misverstanden te voorkomen, zodat inwoners, ondernemers en instellingen kunnen rekenen op betrouwbare en toegankelijke dienstverlening. 3.3.6 Gebiedsgericht werken De gemeente wil structureel werken vanuit de leefwereld van inwoners en beter aansluiten op wat er in de kernen, wijken en buurtschappen speelt. De Omgevingswet vraagt om een integrale, participatieve en gebiedsgerichte aanpak, maar in de praktijk is er nog sprake van versnippering en onvoldoende samenhang tussen beleid en uitvoering. Om te ontdekken hoe dit anders kan, is een pilot gestart in Bredevoort.

Deze pilot richt zich op het ontwikkelen van een duurzame werkwijze die uitgaat van nabijheid, vertrouwen en een voortdurende dialoog tussen gemeente en gemeenschap. Daarbij wordt onderzocht wat er nodig is om deze manier van werken breed in de organisatie te verankeren en welke rollen, competenties en randvoorwaarden daarbij horen. Het doel is om een duurzame relatie met inwoners op te bouwen door zichtbaar aanwezig te zijn in het gebied en continu met hen in gesprek te blijven. Participatie vindt plaats via een doorlopende dialoog op plekken waar inwoners al samenkomen. Door samen kleine, snel zichtbare acties op te pakken, wordt gewerkt aan vertrouwen en wordt zichtbaar dat samenwerking daadwerkelijk resultaat oplevert. Tegelijkertijd wordt de interne samenwerking versterkt doordat teams beter afstemmen wat er in het gebied speelt en hoe zij inwoners benaderen. De pilot is opgezet als een lerend proces waarin ervaringen worden vastgelegd en gereflecteerd, met als doel toe te werken naar een toetsingskader voor gebiedsgericht werken 3.3.7 Opgavegericht werken Opgavegericht werken wordt bij veel overheden gezien als een mogelijke manier om maatschappelijke vraagstukken meer samenhangend en doelgericht aan te pakken.

Een onderzoek naar deze werkwijze kan duidelijk maken wat opgavegericht werken in de praktijk zou betekenen, welke voorwaarden gelden en welke effecten het heeft op samenwerking, besluitvorming en uitvoering. Omdat veel vraagstukken zich in een concreet gebied manifesteren, sluit dit onderzoek logisch aan op gebiedsgericht werken (3.3.6). Die werkwijze biedt inzicht in wat er in kernen en buitengebied speelt en hoe partners en inwoners betrokken zijn. Door te verkennen hoe gebiedsgericht werken en opgavegericht werken elkaar kunnen versterken, ontstaat een beter beeld van de mogelijke meerwaarde én de praktische haalbaarheid van een opgavegerichte aanpak. 3.3.8 Interne huisvesting In het Uitvoeringsprogramma 2022–2026 is onder punt 3c het voornemen opgenomen om te onderzoeken hoe centrale toegang-, informatie- en inlooppunten kunnen worden ingericht in samenhang met de sociale basis. Parallel hieraan is in 2023 het project hybride werken gestart. Uit dit traject kwam naar voren dat er behoefte bestaat aan één centrale ontmoetingsplek waar inwoners terechtkunnen met uiteenlopende vragen over gemeentelijke dienstverlening. Het gaat om een plek waar ketenpartners uit onder meer het sociaal domein, milieu, handhaving en vergunningverlening gezamenlijk kunnen werken en inwoners kunnen ontvangen.

Daarnaast wordt Q2 2026 de politie aan de Hofstraat gehuisvest en komt daar een innovatief politieloket. Op basis van deze inzichten is het doel om de ontvangsthal (+ voormalig deel Rabobank) aan de Hofstraat te verbouwen tot een centrale, toegankelijke plek waar dienstverlening en samenwerking samenkomen. De realisatie van deze verbouwing staat gepland voor de eerste helft van 2027, zodat inwoners, partners en medewerkers vanaf dat moment gebruik kunnen maken van een geïntegreerde en laagdrempelige voorziening.

Pagina 38 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier 3.3.9 Arbeidsmarktstrategie Recente onderzoeken van het A&O-fonds laten zien dat gemeenten de komende jaren met drie structurele ontwikkelingen te maken krijgen: 1. De arbeidsmarktkrapte houdt aan, waardoor het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel een blijvende uitdaging vormt. 2. De vergrijzing zet door: naar verwachting bereikt binnen tien jaar ongeveer 30% van de gemeenteambtenaren de pensioenleeftijd, wat betekent dat een aanzienlijk deel van het huidige personeelsbestand uitstroomt. 3. De druk op medewerkers neemt toe door de combinatie van krapte en groeiende maatschappelijke opgaven, met gevolgen voor duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. Voor de gemeente Aalten benadrukken deze ontwikkelingen de noodzaak om te werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarktstrategie. Deze strategie moet ervoor zorgen dat de organisatie ook in de komende tien jaar voldoende goed en gekwalificeerd personeel kan aantrekken, ontwikkelen en behouden, zodat de dienstverlening aan inwoners op peil blijft. Het opstellen van een dergelijke strategie is een belangrijke voorwaarde om duurzaam te kunnen blijven voldoen aan de verwachtingen en behoeften van de samenleving. 3.3.10 Draagvlak en participatie Het zorgen voor draagvlak voor beleid en de te maken keuzes blijft een voortdurend punt van aandacht.

Het betrekken van alle doelgroepen – zeker de moeilijker te bereiken doelgroepen zoals jongeren – is een extra aandachtspunt voor de komende bestuursperiode. Volgens de Wet versterking participatie op decentraal niveau (sinds 1 januari 2025 van kracht) zijn gemeenten verplicht om een participatieverordening op te stellen. We hebben tot 1 januari 2027 de tijd om de inspraakverordening (vastgesteld 2005) te vervangen door een participatieverordening. De wet stelt ook een uitdaagrecht voor inwoners, waarmee zij de uitvoering van gemeentelijke taken kunnen overnemen als ze denken dat zij dit beter of efficiënter kunnen uitvoeren. De gemeente wil de participatie verder versterken door zowel de gebruikte communicatiekanalen als de inzet van participatiemethodieken te verbreden. In de periode 2026–2027 worden de bestaande kanalen heroverwogen en wordt gekeken welke aanvullende vormen van participatie nodig zijn om ook minder vanzelfsprekende doelgroepen te bereiken en hen daadwerkelijk een stem te geven. In de jaren 2026–2030 wordt deze verbreding verder uitgewerkt, zodat participatie inclusiever en toegankelijker wordt voor de volle breedte van de samenleving.

3.3.11 Gemeentemarketing Gemeentemarketing heeft als doel het imago van Aalten te versterken, de zichtbaarheid van inwoners, ondernemers en initiatieven te vergroten en Aalten aantrekkelijk te positioneren als woon-, werk- en recreatiegemeente. De aanpak richt zich momenteel op het ondersteunen van bestaande lokale initiatieven binnen het beschikbare budget, met een gebiedsgerichte inzet in de drie kernen. Gemeentemarketing wordt stap voor stap meer geborgd binnen het taakveld Communicatie, wat als een passende en realistische vorm wordt gezien met de huidige middelen. Tegelijkertijd biedt gemeentemarketing ruimere kansen en mogelijkheden, maar dit vraagt om verdere keuzes: wil de raad de huidige koers voortzetten met de huidige beperkte middelen, of kiest zij voor een meer ambitieuze, bredere inzet met extra budget, duidelijke prioriteiten in thema’s en doelgroepen, en mogelijk externe expertise? Voor de komende bestuursperiode ligt er een richtinggevende keuze voor over het gewenste ambitieniveau en de bijbehorende inzet van middelen. 3.3.12 Global Goals De gemeente Aalten is een Global Goals-gemeente. Deze Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals, SDG’s, ook wel Global Goals), zijn 17 wereldwijd erkende doelen voor een duurzame en inclusieve samenleving.

Ze gaan bijvoorbeeld over gezondheid en welzijn, onderwijs, schoon water, betaalbare en duurzame energie, eerlijk werk en economische groei, industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame gemeenschappen, klimaatactie en partnerschap. Deze doelen hebben sterk te maken met de dagelijkse taken en verantwoordelijkheden van de gemeente en helpen om beleid integraal vorm te geven. In de gemeentelijke bedrijfsvoering maken we een praktische koppeling tussen de SDG’s en de gemeentelijke kerntaken. Hiervoor is het noodzakelijk om per team meetbare doelen (KPI’s) op te stellen en zichtbaar te maken welke impact ons werk heeft op de SDG’s.

Pagina 39 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier

4. Financiële kaders 4.1 Stand van zaken huidige begroting Hieronder volgt de weergave van het budgettair beeld voor de jaarschijven 2026 t/m 2029.

4.2 Budgettair beeld De jaarlijkse tekorten lopen vanaf 2026 op naar afgerond structureel 3,5 miljoen. Ook de begroting 2027 laat momenteel een tekort zien van ruim 1,5 miljoen. Voor een goed en realistisch beeld van onze meerjarenbegroting zijn we grotendeels afhankelijk van de uitkomsten van de meicirculaire 2026 met daarin hopelijk meer duidelijkheid over de ontwikkeling van het gemeentefonds. Voor wat betreft het gemeentefonds lopen er nog onderzoeken naar diverse onderwerpen die van belang kunnen zijn. De belangrijkste zijn: Ravijnjaar 2028 Hervormingsagenda Jeugd Herijking gemeentefonds Ravijnjaar 2028 Voor 2028 en de meerjarenraming wordt een sterke daling van de rijksinkomsten voorzien. Dit komt onder meer door de gewijzigde normeringssystematiek. Het gaat landelijk om ongeveer € 2,5 miljard. Inmiddels is de Voorjaarsnota van het Rijk uitgebracht. We hopen bij de meicirculaire meer duidelijkheid te krijgen over de effecten van de Voorjaarsnota van het Rijk voor de begroting van de gemeente Aalten. Hervormingsagenda Jeugd De tekorten in de Jeugdzorg zijn de afgelopen jaren fors gestegen, van € 628 miljoen in 2023 tot € 828 miljoen in 2024. De deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (Commissie Van Ark) adviseert het Rijk om de gemeenten voor de helft van deze tekorten te compenseren.

Bij de miljoenennota september 2025 worden gemeenten in 2026 gecompenseerd voor deze tekorten. Vanaf 2026 geldt dat het niet wenselijk en niet haalbaar is om de beoogde besparingen vanaf 2026 te handhaven. Het advies is dat het volume van het budget voor de jeugdzorg moet gaan meegroeien met het landelijke zorgbudget. Let wel, dit zijn allemaal adviezen. Bij de Voorjaarsnota 2025 heeft het Rijk gemeenten incidenteel gecompenseerd. Voor de structurele effecten hopen we meer duidelijkheid te krijgen in de meicirculaire. Herijking gemeentefonds Het nieuwe verdeelmodel van het gemeentefonds is per 1 januari 2023 ingevoerd. Een dergelijk ingrijpende wijziging kan een behoorlijke financiële impact hebben op een afzonderlijke gemeente. Daarom is er een ingroeipad ingesteld van drie jaar (2023, 2024, 2025). Aalten is een voordeelgemeente, waarbij destijds in 2022 een bedrag van € 85 per inwoner is berekend. Dit model

Pagina 40 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier is geen eindstation en zal continu onderhoud vragen. De afgelopen periode is er in dit kader dan ook al nader onderzoek gedaan naar een aantal onderwerpen. Zoals: Regionale centrumfunctie OEM (Overige Eigen Middelen) Grootstedelijkheid De conclusie is dat de onderzoeksresultaten naar deze onderwerpen geen aanleiding geven tot concrete aanpassing van het verdeelmodel. Tegelijkertijd is er behoefte voor nader onderzoek. Dit vindt plaats in 2025. Pas per 1 januari 2027 (en dus niet 1 januari 2026) zal een volgende stap worden gezet met betrekking tot het ingroeipad voor de actualisatie van een mogelijke nieuwe verdeling. Uiterlijk voorjaar 2026 volgt uitsluitsel. De gemeente Aalten is sterk afhankelijk van de uitkomsten van de meicirculaire om voor 2027 een sluitende begroting te krijgen. Na uitwerking van de meicirculaire zal medio juni/juli een keuze gemaakt worden om te starten met een ombuigingsoperatie als het niet realistisch geacht wordt om de begroting 2027 sluitend te krijgen. Vooralsnog is er op dit moment geen financiële ruimte om verplichtingen met structurele financiële consequenties aan te gaan.

4.3 Ontwikkelingen met financiële consequenties In onderstaand overzicht zijn de ontwikkelingen met financiële consequenties en mogelijke ombuigingen, zoals ook opgenomen bij de begroting 2026, geactualiseerd. Voor alle in het overzicht genoemde ontwikkelingen en ombuigingen geldt dat besluitvorming door college en de gemeenteraad nog moet plaatsvinden. Ze komen voort uit lopende ontwikkelingen en vastgestelde kaders uit het uitvoeringsprogramma 2022 – 2026, eerder vastgestelde begrotingen of tussentijdse rapportages. De financiële uitwerkingen zijn geen zekerheid maar gebaseerd op de kennis van nu (peildatum 1 maart 2026).

Nr.

Omschrijving

I/S

2026

2027

2028

2029

Stand na najaarsnota 2025

(A)

-354 1.568 3.849 3.494 overschot tekort tekort tekort

Mogelijke toekomstige ontwikkelingen met financiële consequenties begroting 2027 en verder Structureel P1.3 Herontwikkeling Schaersvoorde Dinxperlo S maatschappelijk deel investeringen buitenruimte P1.3 Herontwikkeling Schaersvoorde Dinxperlo wonen S P1.4 Meerjarenonderhoudsplan wegen S P1.5 Programma duurzaamheid uitvoering S P1.6 Gebiedsontwikkeling Slingeplas – ‘t Broock, S stichtingskosten sport-/clubgebouw P1.6 Gebiedsontwikkeling Slingeplas – ‘t Broock, mogelijke S dekking huur sportvereniging P1.10 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) S P2.10 Project weerbaarheid en veerkracht S P3.5 Verduurzaming gebouwen (DMJOP) S P3.6 Datagedreven werken S Totaal structurele mogelijke toekomstige (B) ontwikkelingen met financiële consequenties begroting 2027 en verder Incidenteel P1.6 Gebiedsontwikkeling Slingeplas – ‘t Broock grondexploitatie

Pagina 41 van 44

I

0

PM

PM

PM

0 0 0 0

PM PM PM 0

PM PM PM 80

PM PM PM 80

0

0

PM

PM

114 0 0 0 114

333 PM PM PM 333

333 PM PM PM 413

333 PM PM PM 413

0

1.864

0

0

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier P1.6 Gebiedsontwikkeling Slingeplas – ‘t Broock, grondexploitatie, dekking Reserve Grondexploitatie P1.6 Gebiedsontwikkeling Slingeplas – ‘t Broock, grondexploitatie, dekking Algemene Reserve P1.7 Uitbreiding bedrijventerrein Aalten P1.8 Uitleglocatie woningbouw Kern Aalten P1.9 Woningbouw Singel 1 P1.9 Woningbouw Singel 2 P2.5 Crossfire P2.6 Beleidsvisie beweegvriendelijke leefomgeving P2.7 Sportvoorzieningenbeleid P2.8 Uitvoeringsplan inclusie P2.9 Uitvoeringsplan Herinrichten Toegang P2.9 Uitvoeringsplan Sterk Lokaal Team Totaal incidentele mogelijke toekomstige ontwikkelingen met financiële consequenties begroting 2027 en verder

I

0

-567

0

0

I

0

-1.297 0

0

I 0 I 0 I 0 I 0 I en/of S 0 I en/of S 0 I en/of S 0 I en/of S 26 I en/of S 0 I en/of S PM (C) 26

PM PM PM PM PM PM PM 66 PM PM 66

PM PM PM PM PM PM PM 66 PM PM 66

PM PM PM PM PM PM PM PM PM PM 0

S

0

PM

PM

PM

S S S S S

0 0 0 0 0

PM PM PM PM PM

PM PM PM PM PM

PM PM PM PM PM

(D)

0

0

0

0

Totaal mogelijke toekomstige ontwikkelingen met (A+B+ financiële consequenties en opties ombuigingen C+D)

140

399

479

413

Saldo na mogelijke toekomstige ontwikkelingen met financiële consequenties en opties ombuigingen

-214

1.967

4.328 3.907

Mogelijke opties ombuigingsplan Toeristenbelasting verhogen van € 1,55 naar € 2,00 p.p.p.n. = € 45.000 Subsidies verenigingen (totale subsidies € 100.000) OZB verhogen 1% = € 55.000 Geen indexering toepassen (1% is € 100.000) Ombuigingsplan 2026 Leges verhogen (100% kostendekkenheid waar mogelijk) Totaal mogelijke opties ombuigingen

overschot tekort tekort tekort Mogelijke ontwikkelingen met financiële voordelen Besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugdzorg S (indexatie na 2019) Gemeentefonds, herverdelingseffect invoering nieuw S verdeelmodel (erg onzeker) Totaal mogelijke ontwikkelingen met financiële voordelen Saldo na mogelijke ontwikkelingen met financiële voordelen

0

0

-762

-762

0

-1.285 -1.285 -1.285

0

-1.285 -2.047 -2.047

-214

682

2.281 1.860

overschot tekort tekort tekort Bedragen x 1.000

Pagina 42 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier

4.5 Stand Algemene reserve Jaarstukken 2025 (voorlopig) Stand per 1 januari 2025

Werkelijk

Rekeningsaldo 2024, raadsbesluit 8 juli 2025 Mutaties 2025 Logistiek Makelaar Regiodeal HtH Leader Oekraïne Naoberfonds Versterken algemene reserve Leader storting Vrijval reserve risico

12.173 2.665

-2 -25 -28 -295 -4 750 59 1.550 2.005

Stand per 31 december 2025

16.843

Bedragen x 1.000

Pagina 43 van 44

Gemeente Aalten

Bestuurswisseling 2026, beleidsmatig & financieel overdrachtsdossier

Bijlagen -

Eindoverzicht Uitvoeringsprogramma 2022-2026

Pagina 44 van 44

Gemeente Aalten

Thema 1: Leefomgeving en Wonen Planning Stand van zaken Onderwerp Opdracht '23 '24 '25 '26 Pf houder a) Geeft uitvoering aan de lokale woonvisie en Dit is een continu proces en op verschillende momenten rapporteren we lokale woningbouwstrategie en zorgt voor een over de definitieve aantallen. In 2023 zijn er 51 woningen netto toegevoegd. periodieke, cijfermatige en inhoudelijke In 2024 zijn er 108 woningen opgeleverd. In 2025 zijn er 80 woningen terugkoppeling. opgeleverd. Op dit moment hebben wij 1010 woningbouwplannen tot 2035. TK b) Houdt bij de bouw van woningen rekening met Is structureel geborgd in vigerend beleid. Continue proces en monitoring via betaalbaarheid voor verschillende woon- en vastgoedrapportage evenals presetatieovereenkomst met de doelgroepen, circulariteit, duurzaamheid, Woonplaats .Bij bouwplannen wordt vanuit verschillende beleidsnota`s landschap, ontsluiting en verkeersveiligheid. getoetst op onderwerpen als landschap, verkeersveiligheid en duurzaamheid. TK, EG c) Faciliteert inwoners en initiatieven bij Afhankelijk van het type project en omvang zetten wij participatie zodanig in woning(bouw)vraagstukken. dat bewoners zich herkennen in het proces van totstandkoming van de woningbouw. Het faciliteren van inwoners en initiatieven is een doorlopend proces en verschilt per vraagstuk.

TK d) Verzoekt de 8RHK-thematafel Wonen & Heeft recent plaatsgevonden en is hiermee afgerond. Vastgoed een gezamenlijke aanpak van Achterhoekse woon- corporaties voor de gezamenlijke regionale opgave op woningbouw en verduurzaming te agenderen. TK e) Voert de Omgevingswet uit en implementeert Voor wat betreft de transitie van het tijdelijke deel van het omgevingsplan deze naar de geest van de wet. naar het nieuwe deel is de afgelopen periode gewerkt aan deze opgave voor de kern Bredevoort. Hiermee wordt een goede basis gelegt voor de verdere opbouw van het omgevingsplan. Verwachting is dat de, zoveel als mogelijk beleidsarme, wijziging van de kern Bredevoort na de zomer van 2026 ter vaststelling wordt voorgelegd aan de raad. De eerste helft van 2025 is benut om via een derde ronde gebiedsgesprekken input op te halen voor Omgevingsvisie 2040. In de tweede helft 2025 is het Voorontwerp Omgevingsvisie 2040 uitgewerkt. Het voorontwerp is een tussenstap in het proces om samen te werken aan de Omgevingsvisie Aalten 2040. In het voorontwerp en de hierbij behorende bijlagen zijn vier toekomstscenario’s uitgewerkt en is per scenario een onafhankelijke omgevingseffect-beoordeling uitgevoerd.

Op basis hiervan heeft het college van B&W het Voorontwerp Omgevingsvisie, waarin een voorkeursscenario voor de nieuwe Omgevingsvisie is beredeneerd, vastgesteld en het geamendeerde voorstel is door de gemeenteraad aangenomen.

EG

Dit voorontwerp wordt uitgewerkt tot een (gebiedsgerichte) Ontwerp Omgevingsvisie, die voor de zomer 2026 in procedure wordt gebracht. De uiteindelijke Omgevingsvisie 2040 die voldoet aan alle vereisten van de Omgevingswet wordt in Q4 2026 aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd. Startnotitie is opgesteld. Medio 2024 starten gebiedsgericht de gesprekken over de gewenste inrichting van de leefomgeving. Streven is de omgevingsvisie in 2025 te kunnen vaststellen, waarbij die visie dan vervolgens gebiedsgericht wordt vertaald naar programma's respectievelijk uitvoering (inclusief monitoring, evaluatie et cetera).

f)

Stelt een startnotitie omgevingsvisie op.

g)

Stimuleert inwoners van buurtschappen en kernen te komen met een dorps-/kernvisie (naar voorbeeld van de dorpsvisie Lintelo).

Op 7 maart 2023 is de nieuwe ‘Subsidieregeling opstellen dorpsplan, dorpshuisplan en vitaliteitsscan gemeente Aalten 2023’ door het college vastgesteld. Op deze regeling heeft bij collegebesluit van 24 oktober 2023 nog een beperkte wijziging plaatsgevonden. Op basis van deze vernieuwde regeling is vervolgens tot nu toe voor het opstellen van twee vitaliteitsscannen (Aktiviteitencentrum De Pol en ’t Romienendal) en twee dorpsplannen (De Heurne en Bredevoort) subsidie verstrekt.

h)

Stelt een Integraal Huisvestingplan Onderwijs (IHP) op waarin de verduurzaming van onderwijsgebouwen wordt meegenomen.

Op 26 september 2023 is het integraal huisvestingsplan Onderwijs (IHP), dat is opgesteld in samenspraak met de schoolbesturen, door de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee is deze opdracht feitelijk afgerond. Momenteel wordt uitvoering gegeven aan de uitwerking van de meest urgente huisvestingsvraagstukken, die in fase 1 van het IHP zijn aangegeven.

i)

Stelt een startnotitie mobiliteit en infrastructuur op.

De startnotitie is vastgesteld. In 2024 is het mobiliteitsplan opgesteld. Er hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met belanghebbenden en bewoners.

j)

Stelt in afstemming met verbonden partijen een lokaal vervolg op de regionale kerkenvisie op.

Voor het lokale vervolg op de regionale kerkenvisie wordt geen apart document opgesteld. Hoe wordt omgegaan met de lokale kerken, wordt meegenomen in de Omgevingsvisie.

EG

RvL

RvL

EG

TK

Thema 2: Duurzaamheid en Klimaat Planning Onderwerp Opdracht

'23 '24 '25 '26

Stand van zaken

Pf houder

a)

Zet zich in om in 2050 (of zoveel eerder als mogelijk) energieneutraal te zijn. Om dit te realiseren worden heldere realistische tussendoelen voor deze bestuursperiode opgesteld.

b)

Past het Plan van aanpak Duurzaamheid aan met als doel te komen tot een themagericht monitorings-instrument met periodieke actualisatie en verwerkt hierin de uitkomsten van het rekenkameronderzoek energietransitie.

c)

Zorgt dat de organisatie de vereiste slagkracht heeft om de duurzaamheidsopgave uit het Plan van Aanpak Duurzaamheid te realiseren in samenwerking met lokale en regionale partners.

Deze doelstelling komt voort uit het herijkte Akkoord van Groenlo 3.0. In de uitwerking van het AvG3.0, het uitvoeringsprogramma, is voorzien in het voldoen aan het landelijk Klimaatakkoord: voor 2030 55% reductie van de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van het jaar 1990. Lokaal (Aalten) wordt gezien de urgentie een klimaatgas-emissie-reductie (broeikasgasreductie) van 60% in 2030 t.o.v. 1990 nagestreefd. Deze ontwikkeling zal niet lineair gaan. Verdere subdoelstellingen worden uitgewerkt in de programma's van de AvG-werkgroepen. Het opstellen van realistische tussendoelen is een onderdeel van de diverse afzonderlijke beleidsnota’s (RES 2.0, transitievisie warmte en wijkuitvoeringsplannen, uitvoering nationaal isolatieprogramma, etc.). De afgelopen periode zijn er veel acties uitgevoerd die er allen aan bijdroegen om in 2050 energieneutraal te zijn. Met die acties blijven we de komende jaren doorgaan en het zal geïntensiveerd worden. Via Datalab GO zullen we de voortgang monitoren. EG Eind 2023 is hierover met de raad van gedachten gewisseld. Het Plan van Aanpak Duurzaamheid 'nieuwe stijl', heeft een nieuwe naam gekregen en is besproken in de gemeenteraad. Voor 2024, 2025 en 2026 is iedere keer een jaarplan Duurzaamheid opgesteld met een evaluatie van de afgelopen periode en de planning voor het komende jaar.

Datalab GO ondersteunt de Achterhoekse gemeenten om de monitoring van de verschillende thema's (oa klimaatbestendige groene leefomgeving, energietransitie) in kaart te brengen. EG Er is in de afgelopen jaren invulling gegeven aan de benodigde formatie. Daarnaast zijn er taken onder gebracht bij het Energieloket Achterhoek die ons ondersteunen o.a. bij het uitvoeren van het nationaal isolatieprogramma. Voor projecten met een korte looptijd wordt ingehuurd.

EG

d)

Creëert kansen voor inwoners, bedrijven, organisaties en verenigingen om energieneutraler te worden door het energieverbruik te verminderen.

e)

Stimuleert circulariteit en korte ketens bij inwoners, agrariërs en bedrijven, neemt hierbij een voorbeeldfunctie in en stimuleert kennisdeling.

f)

Geeft uitvoering aan de regionale Aanpak droogte’.

g)

Onderzoekt stimuleringsmaatregelen voor duurzaamheid en klimaat voor verschillende doelgroepen: Inwoners, MKB, Agrariers, Verenigingen

Voor inwoners is er in 2023 een subsidie beschikbaar gesteld om de woning te verduurzamen. Deze is met succes afgerond. In 2024 is de Isolatie Subsidie Achterhoek (ISA) opgesteld voor woningeigenaren met slecht geïsoleerde woningen (energielabel D of lager). In 2025 is de ISA herijkt waardoor meer inwoners er gebruik van kunnen maken. Verder zijn er stimuleringsregelingen: duurzaamheidsleningen voor zakelijk vastgoed en voor non-profit organisaties waarbij de afsluitingskosten worden gesubsidieerd door de gemeente. Ook de toekomstbestendig wonen lening en duurzaamheidsleningen voor woningeigenaren zijn allen nog lopende. Voor bedrijven in de gemeente Aalten heeft de gemeente in 2024 de kosten voor een inventarisatie, nulmeting en workshops op zich genomen voor een energiepotentieel onderzoek. Twee aangestelde partijen hebben de ondernemers geholpen met de inventarisatie van het energie potentieel op de bedrijventerreinen. Hieruit voortkomend wordt samen met de bedrijven de mogelijkheden verkend voor het opzetten van een EnergieHub. EG Via onder andere duurzaamheidspagina's in de krant, ondernemersnieuwsbrief, collegebezoeken, de duurzaamheidsdag e.d. wordt aan deze onderwerpen structureel aandacht besteedt. Daarnaast is de gemeente Aalten aangesloten bij Platform Achterhoek Food en is gewerkt aan het Aalten Food Netwerk.

Hier is met lokale initiatieven een succesvolle bijeenkomst voor georganiseerd. Samen met Achterhoek Toerisme is in 2025 een Foodnetwerkkaart gemaakt met daarop 21 plekken in de gemeente waar je lokaal geproduceerd voedsel kunt kopen. De gemeente draagt bij aan de Cirkelregio Achterhoek waar ook onderwijs en ondernemers bij zijn aangesloten. EG Via het project 'Aanpak Droogte en Wateroverlast Achterhoek en Liemers' werkt de gemeente aan dit probleem. Met de voortzetting van de bestuurlijke overeenkomst uit 2022 spreken de partners in de Achterhoek en Liemers hun commitment naar elkaar uit om de aanpak van 'Droogte en Wateroverlast' de komende jaren actief samen op te pakken, uit te dragen en verder te ontwikkelen. Aalten faciliteert het sleutelproject structuurverbetering landbouw en drinkwater samen met LTO, Vitens, WRIJ, Regio Achterhoek en provincie. EG In 2023 is een subsidieregeling voor woningeigenaren van start gegaan en het budget is volledig aangevraagd. Ook is er een duurzaamheidslening voor bedrijven vormgegeven, die loopt nog. In 2024 is de uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma als Isolatie Subsidie Achterhoek gestart. Deze regeling is in 2025 herijkt waardoor meer inwoners er gebruik van konden maken. Dit is een subsidieregeling naast de bestaande rijkssubsidieregelingen (ISDE).

EG

h)

Houdt rekening met circulariteit, biodiversiteit en klimaatadaptatie bij elk ruimtelijk plan.

i)

Zorgt actief voor een breed gedragen aanpak voor de energietransitie (betrekken van inwoners, ondernemers en energiecoöperatie) door onder andere gerichte maatregelen om energiearmoede te voorkomen.

Vanuit verschillende beleidsnota`s zijn uitgangspunten en ambities vastgelegd. Op basis van deze nota`s worden ruimtelijke plannen getoetst en maatregelen uitgevoerd. Dit is een continu proces. Ook wordt er rekening gehouden met ontwikkelingen in de regio en provincie op het gebied van Toekomstbestendig bouwen. EG,TK In samenwerking met het Energieloket Achterhoek voeren we de 'Bespaarhulp aan Huis' en de 'Witgoedregeling' uit. Dit houdt in dat inwoners gebruik kunnen maken van sociale energie coaching en in aanmerking komen voor het vervangen van energie onzuinig witgoed. Daarnaast communiceren we richting inwoners over bestaande subsidieregelingen voor het verduurzamen van de woning. Ook ondernemers worden gestimuleerd om te verduurzamen met het Duurzaam Ondernemercentrum Achterhoek. Daarnaast hebben we met CCS en Energieke Regio de bedrijventerreinen van Aalten en Dinxperlo ondersteunt in de energietransitie, hierdoor zijn eind 2024 ondernemers bij elkaar gekomen om te kijken of een ''energy hub'' haalbaar is, wat in 2025 is onderzocht en waar de gemeente aangehaakt blijft. Begin 2026 komt er een nieuwe subsidieregeling voor woningeigenaren met een laag besteedbaar inkomen. Verder is de Isolatie Subsidie Achterhoek als uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma beschikbaar voor inwoners om isolatie maatregelen te helpen bekostigen. EG

Thema 3: Sociaal Domein Planning Onderwerp Opdracht a) Geeft uitvoering aan de nota Sociaal Domein, zorgt voor een periodieke, cijfermatige en inhoudelijke terugkoppeling en betrekt inwoners en maatschappelijke partners actief en op maat bij de uitvoeringsagenda Sociaal Domein.

b)

Geeft uitvoering aan de nota Inclusie.

'23 '24 '25 '26 Stand van zaken Er wordt momenteel uitvoering gegeven aan de Nota Sociaal Domein. Op 24 september 2024 is met de gemeenteraad gesproken over het verder verkrijgen van inzicht in de voortgang op het Sociaal Domein. Aan de hand van een presentatie is van gedachten gewisseld over de denkrichting om gezamenlijk onderbouwd het gesprek aan te gaan over inspanningen, resultaten en impact in het Sociaal Domein. Met als doel om de raad te informeren over impact en concrete resultaten. Vanuit alle fracties bleek een brede steun te bestaan voor de gepresenteerde denkrichting. Met deze steun in het achterhoofd wordt de gepresenteerde denkrichting verder uitgewerkt, als een ingroeimodel. Aandacht voor inclusie is een continue proces. In 2024 is onder andere extra aandacht besteed aan laaggeletterdheid. Rapport met evaluatie van de nota uit 2022 en een uitvoeringsplan, zijn opgeleverd. Er wordt een aanjager aangesteld om te kunnen starten met het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda en de realisatie van andere doelstellingen uit het uitvoeringsplan. Met deze uitvoering voldoet gemeente Aalten aan de wettelijke verplichtingen uit het VN-verdrag Handicap en het besluit Toegankelijkheid en wordt tegelijkertijd een stevige basis gelegd voor een

Pf houder

RvL, JW

JW

duurzame, inclusieve, organisatie en samenleving, waarin iedereen kan deelnemen en betrokken wordt bij beleid en praktijk.

c)

Zorgt voor een vindbare, zichtbare en laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning in afstemming met maatschappelijke partners.

d)

Zet het huidige preventieve jongerenbeleid voort en verbetert het welzijn van jongeren op het gebied van (mentale) gezondheid en middelen-gebruik (met name drugs- en drankgebruik).

e)

Stelt een plan op hoe jongeren betrokken worden bij het opstellen en uitvoeren van beleid.

f)

Zet in op preventie door het versterken van de sociale basis.

Er is de afgelopen jaren een jongerenraad actief geweest waarbij het de bedoeling was dat de jongerenraad zelfstandig zou kunnen opereren. Dit laatste komt minder goed uit de verf door verschillende redenen. Met de jongerenraad is afgesproken dat we vanaf 2026 digitaal een groep vormen (jongerenraad, jongerenwerk en aanspreekpunt jeugdbeleid) en de jongeren kunnen bevragen op onderdelen. Indien nodig komen we bij elkaar. Het betrekken van de jongeren gebeurt dus nog steeds maar de vorm is onlangs gewijzigd. JW Er is de afgelopen jaren een jongerenraad actief geweest waarbij het de bedoeling was dat de jongerenraad zelfstandig zou kunnen opereren. Dit laatste komt minder goed uit de verf door verschillende redenen. Met de jongerenraad is afgesproken dat we vanaf 2026 digitaal een groep vormen (jongerenraad, jongerenwerk en aanspreekpunt jeugdbeleid) en de jongeren kunnen bevragen op onderdelen. Indien nodig komen we bij elkaar. Het betrekken van de jongeren gebeurt dus nog steeds maar de vorm is onlangs gewijzigd. RvL Er is de afgelopen jaren een jongerenraad actief geweest waarbij het de bedoeling was dat de jongerenraad zelfstandig zou kunnen opereren. Dit laatste komt minder goed uit de verf door verschillende redenen.

Met de jongerenraad is afgesproken dat we vanaf 2026 digitaal een groep vormen (jongerenraad, jongerenwerk en aanspreekpunt jeugdbeleid) en de jongeren kunnen bevragen op onderdelen. Indien nodig komen we bij elkaar. Het betrekken van de jongeren gebeurt dus nog steeds maar de vorm is onlangs gewijzigd. RvL, EG De afgelopen bestuursperiode heeft Radar Advies in opdracht van de gemeente Aalten de sociale basis onderzocht. De bevindingen zijn weergeven in het adviesrapport Herijking sociale basis. Eind 2024 is de visie op vrijwillige inzet Iedereen is een naober door de raad vastgesteld. Hiermee wordt meer ingezet op moeilijk te bereiken groepen, zoals jongeren. Om hen kennis te laten maken met vrijwilligerswerk, worden Naobercompetie (basisschoolleerlingen) en Project vrijwillige inzet (voor de derde klassers van Schaersvoorde) aangeboden. Het Vrijwilligers Service Punt (VSP) is uitgebreid om coördinatie van vraag en aanbod en daarnaast is de Academie (die vrijwilligers en mantelzorgers mogelijkheden biedt kennis en vaardigheden te vergroten) gestart. Het VSP biedt samen met de Talentverbinder met aandachtsgebied verenigingsondersteuning en de Aaltense Uitdaging structureel ondersteuning aan de verenigingen in de gemeente.

RvL, JW

Het is van belang hier de komende bestuursperiode aandacht voor te blijven behouden. Plan Talent richt zich op het vergroten van de deelname van inwoners in een kwetsbare situatie aan bewegen/sport en kunst/cultuur en is de afgelopen bestuursperiode geëvalueerd. Het herijkte plan zal in Q2 2026 worden aangeboden aan het college. Het Preventie Platform Jeugd heeft haar werk de afgelopen periode doorgezet. We hebben structureel afstemming met Platform Aalten (buurthuizen en Kulturhusen) over het behouden en zo mogelijk verstevigen van de sociale basis.

g)

Waarborgt (na de aanbesteding) een goede verhouding tussen prijs en kwaliteit van geïndiceerde zorg.

In de regio Achterhoek zijn twee ontwikkelplekken die experimenteren met domeinoverstijgend samenwerken. De resultaten hieruit worden meegenomen in de verschillende thema's in het regionale Integrale Zorg Akkoord Plan (IZA-plan). Binnen het Sociaal Domein Achterhoek wordt door gemeenten en aanbieders samengewerkt aan de optimalisering van de monitoring, ook wel Brede Monitoring genoemd: het meten van de effectiviteit van de ondersteuning in het sociaal domein, met behulp van beschikbare data en de invloed op de transformatiedoelstellingen. Er zijn hiervoor drie instrumenten ontwikkeld die in pilots zijn getest, gericht op samen leren en ontwikkelen. De drie instrumenten zijn: Data, met de ontwikkeling van een gezamenlijk regionaal dashboard als basis voor het goede gesprek en managementinformatie; Driehoekgesprek, een gelijkwaardig evaluatiegesprek tussen inwoner, Lokale Toegang en aanbieder volgens een vast format; en Narratief onderzoek, waarin praktijkervaringen van inwoners en professionals worden opgehaald om te toetsen of het ‘goede’ wordt gedaan. De opbrengsten van deze instrumenten worden samengebracht in één gezamenlijke regionale monitor, zodat de regio kan leren, verbeteren en werken volgens een uniforme en gedragen werkwijze. De instrumenten zijn een onderdeel van het contract voor Jeugdhulp en WMO per 01-01-2026.

In 2026 worden de instrumenten verder doorontwikkeld en geïmplementeerd. Ook lokaal worden stappen gezet richting een meer data-gedreven werkwijze, waarbij de benodigde data wordt verzameld en gebundeld. Daarnaast is de klantreis uitgevoerd, waarin het perspectief van inwoners centraal staat. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de projecten Sterke Lokale Teams en Toegang, zodat lokaal beleid en uitvoering beter aansluiten bij de behoeften van inwoners. RvL, JW

h)

Stelt een nota op ter ondersteuning van mantel-zorgers, met specifieke aandacht voor jonge mantelzorgers.

i)

Zet zich in om iedereen die geen werk heeft, (zo mogelijk) betaald werk of een zinvolle dag-invulling te bieden.

De overgang naar een meer data-gedreven werkwijze en verbeterde monitoring is gestart en is blijft in ontwikkeling en zal daarom als doorlopend proces ook in de komende bestuursperiode worden voortgezet, zowel regionaal als lokaal. In de afgelopen bestuursperiode is de formatie mantelzorgondersteuning bij Figulus Welzijn structureel uitgebreid. Hierbij is in de opdracht ook specifiek aandacht voor jonge mantelzorgers opgenomen. Dit is onderdeel van het jaarplan mantelzorgondersteuning. Er is een specifiek activiteitenaanbod voor jonge mantelzorgers (zoals jongerenkamp), maar ook gezinsactiviteiten. Om te weten waaraan jonge mantelzorgers behoefte hebben, is er een denktank die een aantal keren per jaar bij elkaar komt om aansprekende activiteiten te bedenken. Op Schaersvoorde wordt jaarlijks voorlichting gegeven. Ook wordt mantelzorg meegenomen in het project vrijwillige inzet. Er is een aanbod voor basisscholen. De scholen maken hier op dit moment geen gebruik van. Jaarlijks wordt een waardering uitgereikt tijdens de week van de jonge mantelzorger. Voor volwassen mantelzorgers is dit rondom de dag van de mantelzorg. JW Om de beoogde impact te maken hebben we de afgelopen periode gestuurd op het volgende resultaat: er is een laagdrempelige ondersteuning voor iedere inwoner die op zoek is naar een passende daginvulling.

De inwoners die vallen onder het wettelijk kader van de Participatiewet, de Wet Inburgering, de Wsw, de Jeugdwet of de Wmo zijn in beeld bij consulenten van de gemeente Aalten of Laborijn. Deze inwoners krijgen ondersteuning om mee te doen naar eigen vermogen. Dit betreft een uitvoering van wettelijke taken en is zodoende een doorlopend proces. Ook Oekraïense ontheemden worden door Laborijn en Figulus begeleid naar een zinvolle daginvulling. Daarnaast zijn er veel ontwikkelingen en acties om de lokale toegang te verbeteren, waarmee alle inwoners worden bereikt. Zo kunnen alle inwoners en werkgevers terecht bij het Werkcentrum Achterhoek met vragen over scholing, werk of personeel. Het Werkcentrum is sinds de zomer van 2025 digitaal en telefonisch te bereiken. Vanaf april 2026 organiseert het Werkcentrum ook twee dagdelen per week een fysieke inloop voor inwoners in de gemeente Aalten. Daarnaast kunnen alle inwoners die behoefte hebben aan sociaal contact of een daginvulling, terecht bij Figulus voor activiteiten, vrijwilligerswerk en de open inloop. Digitaal kunnen inwoners ook terecht op platform Vitaalbad. Daar staat een overzicht van alle sportieve, maatschappelijke en culturele activiteiten van de gemeente Aalten. Ook de aanpak Simpel Switchen is de afgelopen bestuursperiode gecontinueerd. Het Simpel switchen-team ondersteunt inwoners bij het

JW

j)

k)

Zorgt dat mensen die het nodig hebben, opgezocht en actief geïnformeerd worden over regelingen en geholpen worden daar een beroep op te doen. Daarbij wordt er rekening mee gehouden dat sommige groepen inwoners het moeilijk vinden om zelf om hulp te vragen.

Organiseert schuldhulpverlening dichter bij de inwoners waarbij kwaliteit gewaarborgd blijft.

makkelijk en veilig switchen naar een betaalde baan of een andere passende plek, zoals dagbesteding. Het doel van deze aanpak is om drempels weg te nemen, zodat mensen makkelijker kunnen doorstromen naar werk of terugvallen op een uitkering zonder inkomensonzekerheid. Uit de onderzoeken die voor project Herinrichten Toegang zijn uitgevoerd blijkt dat het verbeteren van de fysieke en digitale toegankelijkheid een belangrijk aandachtspunt is. In het voorstel voor de herinrichting van de toegang zijn hiervoor aanbevelingen opgesteld. Daarnaast wordt binnen de verschillende beleidsterreinen in het sociaal domein gewerkt aan de fysieke en digitale toegankelijkheid van gemeentelijke communicatie en wordt gebruik gemaakt van verschillende methodes om inwoners proactief te informeren over gemeentelijke regelingen. Het doel is om alle inwoners te bereiken. Daarbij houden we rekening met onder andere fysieke en visuele beperkingen, laaggeletterdheid, anderstaligen, verschillen in digitale vaardigheden en de drempel om hulp te vragen. Ook zijn de inzet van het ondersteuningsteam op school, het Vraag- en Advies Team en de praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts initiatieven die al geruime tijd bestaan en bijdragen aan het vergroten van de toegankelijkheid. Waar mogelijk worden deze initiatieven uitgebreid.

RvL, JW Op 1 januari 2023 zijn wij formeel uitgetreden uit de Gemeenschappelijke Regeling Stadsbank Oost Nederland (SON). Per 1 januari 2023 is de curatieve schuldhulpverlening via een dienstverleningsovereenkomst belegd bij het bureau voor financiële ondersteuning van de gemeente Doetinchem. De schuldhulpverlening wordt integraal (sociaal domein breed) en ook bij ons op locatie uitgevoerd. Daarmee is de schuldhulpverlening dichtbij georganiseerd en wij zijn heel tevreden over de kwaliteit van de dienstverlening en de samenwerking met ons als gemeente maar zeker ook met onze netwerkpartners. Het monitoren van de kwaliteit van dienstverlening is een continu proces. JW

l)

Actualiseert het armoedebeleid en houdt daarbij rekening met potentieel kwetsbare groepen en neemt hierin een structurele aanpak van energiearmoede op.