35. Raadsmededeling 85-2025 beantwoording vragen CU, VVD, CDA en BBB-HMV over 'Taakstelling opvang asielzoekers'

Als gevolg hiervan moet fors worden geïnvesteerd in het zoeken en realiseren van creatieve tussenoplossingen, met toename van het aantal verhuisbewegingen en risico op woningweigeren tot gevolg.; Signaleren dat bij gelijkblijvende taakstellingen alle gemeenten steeds meer moeite zullen hebben met realiseren van de taakstelling en dat in ieder geval enkele gemeenten niet in staat zijn om aan deze taakstelling te voldoen.

Werk De gemeenten in de Achterhoek: - Zien toeleiding naar werk als belangrijk hulpmiddel voor het welzijn en een snelle economische en maatschappelijke integratie van vluchtelingen en behoud van maatschappelijk draagvlak voor de opvang en huisvesting van vluchtelingen; - Constateren dat er binnen verschillende sectoren tekorten zijn op de arbeidsmarkt en dat vluchtelingen deze tekorten kunnen helpen verminderen; - Organiseren samen met bedrijven, vakbonden, UWV en onderwijs toeleiding van vluchtelingen naar krapteberoepen in onze regio, incl. benodigde scholing/training; - Signaleren dat er extra capaciteit nodig is voor loopbaanbegeleiding van asielzoekers, statushouders en ontheemden en werken samen met het COA en andere maatschappelijke organisaties aan vroegtijdige loopbaanbegeleiding op alle opvanglocaties. Indien begeleiding naar betaald werk (na 6 maanden) niet haalbaar blijkt, dan wordt er onder verantwoordelijkheid van COA gezorgd voor een sluitend aanbod van pre-inburgering, training, beroepsoriëntatie, stages, etc; - Vragen het COA bij het plaatsen van asielzoekers en statushouders in onze regio te kijken naar de aansluiting op onze regionale arbeidsmarkt; - Maken met het COA afspraken over kinderopvang voor asielzoekers.

Onderwijs De gemeenten in de Achterhoek: - Willen nieuwkomers een goede kans geven binnen onze regio en investeren daarom in passend onderwijs en inburgering voor vluchtelingen; - Maken samen met het onderwijs een plan om voldoende plekken te realiseren in het nieuwkomersonderwijs (po Taalschakelklassen, TSK, en vo Internationale schakelklassen, ISK). Daarbij kijken we ook over de grenzen van onze regio heen; - Overleggen met onderwijsinstellingen over hun taak om meer en geschikte docenten te werven voor onderwijs aan vluchtelingen; - Gaan uit van voldoende en structurele financiering van het Rijk, want zonder financiering van het onderwijs is het opvangvangen van minderjarige vluchtelingen niet mogelijk; - Spreken uit dat de gemeenten met een ISK er niet alleen voor staan als er toch kosten zijn die niet gedekt worden door het Rijk en dat zij een beroep kunnen doen op hun buurgemeenten die ook gebruik maken van deze voorziening; - Vragen in het bijzonder aandacht voor de groep kinderen die niet binnen twee jaar mee kunnen komen in het reguliere onderwijs.

Zorg De gemeenten in de Achterhoek: - Stimuleren het opbouwen en uitwisselen van kennis en expertise binnen de (jeugd)zorg over de zorg voor vluchtelingen; - Spreken met het COA af dat basiszorg voor asielzoekers door het COA geleverd wordt; - Bevorderen goede samenwerking tussen ISK’s en de jeugdzorg; - Monitoren wachtlijsten en knelpunten in de zorg, in het bijzonder de huisartsenzorg, en zoeken daarbij naar regionale oplossingen en ondersteuning van het Rijk. Netcongestie De gemeenten in de Achterhoek: - Signaleren dat netcongestie en de anderhalf jaar tussen plan en daadwerkelijke aansluiting van nutsvoorzieningen de realisatie van opvangplekken ernstig vertraagt, onmogelijk maakt of duur maakt; - Vragen het Rijk om met spoed maatregelen te treffen om de capaciteit van het net te vergroten en de realisatietermijn te verkorten zodat nieuwe woningen en opvanglocaties gerealiseerd kunnen worden; - Spreken de wens uit dat het mogelijk wordt om het vermogen van bestaande aansluitingen te vergroten en dat nieuwe aansluitingen voor de realisatie van opvangplekken tijdig gerealiseerd worden.

ALLE VRAGEN EN ANTWOORDEN IN HET KADER VAN ASIELOPVANG OP DE TIJDELIJKE LOCATIE SINGEL IN AALTEN t.b.v. website De huidige vragen en antwoorden op www.aalten.nl/veelgestelde-vragen blijven gehandhaafd, ook al geeft dat wat ‘dubbeling’. Dit zijn nu de rubrieken op de website:     

Vragen over de besluitvorming Vragen over de locatiekeuze Vragen over asielopvang Vragen over communicatie en participatie Overige vragen

Daaronder graag weer een korte introtekst, daarna de nieuwe rubrieken met alle (nieuwe) vragen/antwoorden (er hoeft geen datum meer aan de vragen te worden toegevoegd). Ook de vragen die ons door inwoners zijn gesteld tijdens de bijeenkomsten in de Zuiderkerk (medio mei) en ons via e-mail of post zijn gestuurd, zijn voorzien van een antwoord. De betre ende vragen en antwoorden hebben we onderverdeeld in 15 rubrieken:               

Veiligheid Toezicht, begeleiding & beveiliging op de locatie Woningmarkt & woningwaarde Verkeersveiligheid & omgeving Bestuurlijk & democratisch proces Spreidingswet & aantallen Locatiekeuze & alternatieven Opvangduur & toekomstplannen Opvangvorm & capaciteit Culturele integratie & samenleving Zorg & onderwijs COA- / gemeenteverantwoordelijkheid Financiën & Kosten Werk & participatie Communicatie & inspraak

Onderwerp: Veiligheid

Wat garanderen jullie voor onze veiligheid? De veiligheid van inwoners is en blijft een prioriteit. Absolute veiligheid kan nooit worden gegarandeerd, net zoals dat ook in andere situaties niet kan (denk aan verkeersveiligheid of criminaliteit). Daarom wordt er samen met COA, politie en andere partners een veiligheidsplan opgesteld. Daarin staan afspraken over beveiliging, toezicht en afhandeling van incidenten. Ook wordt een meldpunt ingericht waar u 24/7 terecht kunt met meldingen.

Indien er een AZC zou komen, hoe wordt de veiligheid gegarandeerd? Er komt 24/7 toezicht op de locatie. Politie, gemeente en COA maken afspraken over samenwerking, toezicht en opvolging van meldingen buiten de locatie. De wijkagent wordt hierbij betrokken. Omwonenden kunnen via de klankbordgroep meedenken over maatregelen. De ervaring bij andere AZC’s leert dat goede afspraken, toezicht en communicatie zorgen voor rust in de omgeving.

Kan de veiligheid worden gegarandeerd? Volledige veiligheid kan nooit worden gegarandeerd, ook niet zonder AZC. Wat wel kan: risico’s zo goed mogelijk beheersen. Daarom komt er een veiligheidsplan, toegespitst op de situatie in Aalten. Hierin staan onder andere afspraken over toezicht, aanwezigheid van beveiliging en het opvolgen van meldingen.

De locatie ligt direct tegen een jonge buurt aan, met veel kinderen. Hoe kan hier de veiligheid worden gegarandeerd? Juist daarom worden er extra maatregelen genomen. Denk aan veilige looproutes, heldere informatie voor buurtbewoners en zichtbare beveiliging. Daarnaast komt er een meldpunt voor overlast. De veiligheid van kinderen en kwetsbare groepen krijgt extra aandacht in het veiligheidsplan.

Hoe zit het met de veiligheid op het eigen terrein van Estinea? Bij het opstellen van het veiligheidsplan worden ook omliggende terreinen zoals dat van Estinea meegenomen. De gemeente gaat hierover in gesprek met betrokken organisaties om maatwerkafspraken te maken die passen bij de situatie ter plekke. Ook signalen van zorgprofessionals nemen we daarin mee.

Afspraken over veiligheid worden vastgelegd in een Veiligheidsplan. Waar trekt de gemeente de lijn als niet wordt voldaan aan de afspraken? Als de leefbaarheid in de wijk onder druk staat, als blijkt dat het COA de opvang en alles wat daarmee te maken heeft niet goed weet te organiseren, om maar wat voorbeelden te noemen.

Wat wordt er gedaan en geregeld rondom veiligheid? We stellen vooraf een veiligheidsplan op, daar worden omwonenden (vanuit de klankbordgroep) ook bij betrokken. Dat betekent bijvoorbeeld dat we afspraken maken over aanwezigheid van beveiliging en zo nodig fysieke aanpassingen in de omgeving realiseren (denk aan extra verlichting). Het opvolgen van klachten en overlastmeldingen is ‘gewoon’ politiewerk. Er zal sprake zijn van extra surveillance en de wijkagent sluit aan bij de klankbordgroep.

Hebben inwoners straks inzage in het veiligheidsplan? Het veiligheidsplan is openbaar en zal te zijner tijd met de klankbordgroep en de raad worden gedeeld.

Als het AZC er daadwerkelijk komt, hoe wordt de veiligheid in de omgeving gegarandeerd, zonder dat het straatbeeld verandert in iets dat lijkt op een gevangenis en dat niet past in deze omgeving? Veiligheid en leefbaarheid gaan hand in hand. Er worden maatregelen getro en zoals goede verlichting en zichtbaarheid, maar het uitgangspunt is dat het terrein geen gesloten of zwaarbeveiligde uitstraling krijgt. Het moet passen in de omgeving. Het veiligheidsplan wordt afgestemd met de omgeving via de klankbordgroep.

Wordt er beveiliging geregeld? Ook buiten het terrein van de opvang? Dit in verband met veiligheid van medewerkers nachtdienst Estinea die ook ’s nachts naar buiten moeten als er op de alarmknop wordt gedrukt. Ja, er komt 24/7 beveiliging op het terrein zelf. Buiten het terrein werkt de gemeente samen met politie voor extra toezicht in de omgeving. Medewerkers in de nachtdienst kunnen rekenen op ondersteuning vanuit deze beveiliging. Afspraken hierover worden vastgelegd in het veiligheidsplan.

We zien nu al bijna nooit politie op straat. Worden het aantal politiemensen straks uitgebreid? Bestaat er een plan hiervoor? Hoe wordt eventuele overlast aangepakt?

Schade vergoed? De politie is betrokken bij het opstellen van het veiligheidsplan. Dat plan bevat afspraken over extra inzet in de buurt. Overlastmeldingen worden serieus genomen en opgevolgd. Schade aan persoonlijke eigendommen kan, zoals gebruikelijk, bij de politie worden gemeld. Schade aan gemeentelijke eigendommen wordt door de gemeente opgepakt. Beveiliging op het terrein is de verantwoordelijkheid van het COA.

Waar worden de (extra) agenten vandaan gehaald, die zien we nu al bijna nooit? Ons uitgangspunt is dat we asielzoekers opvangen die hier een nieuw leven op willen bouwen, en dat we ze daar graag bij helpen. Mocht het met een enkeling anders lopen, dan zetten we daar extra (politie)capaciteit op in.

Wat zijn de ervaringen met incidenten en hoe is de veiligheid geregeld bij het AZC in Winterswijk? Er is in Winterswijk 24/7 beveiliging aanwezig. Wat betreft incidenten, dat zijn voornamelijk incidenten op de locatie. Dit jaar is er 4x een incident geweest, waarbij 3x een ambulance nodig was voor een medische situatie en er is 1x een wijkagent geweest in verband met een onderlinge ruzie tussen 3 asielzoekers. Er is regelmatig afstemming om omwonenden over veiligheid en overlast.

Ik heb gelezen dat er rondom AZC’s 89% meer incidenten plaatsvinden, klopt dat? De cijfers worden niet herkend. Mogelijk gaat het om aanmeldlocaties zoals Ter Apel en Budel en noodopvanglocaties. In Aalten is het plan een reguliere opvanglocatie te realiseren en dat is echt anders. Op een (grootschalige) reguliere locatie kan er naast constante beveiliging namelijk ook dagbesteding en voorlichting voor de bewoners georganiseerd worden. Het gaat vaak ook om een gevoel van onveiligheid. We horen graag met name van omwonenden welke zorgen zij hebben en welke aandachtspunten in het kader van veiligheid er zijn. Die nemen we mee in het veiligheidsplan en leggen we vast in afspraken met het COA.

Onderwerp: Toezicht/begeleiding/beveiliging op de locatie

Hoeveel begeleiding is er vanuit het COA beschikbaar (aantal begeleiding op aantal asielzoekers)? Bij een reguliere locatie zoals voorgesteld in Aalten zorgt het COA voor een passende

bezetting. Overdag zijn er meerdere begeleiders en hulpverleners aanwezig. ’s Nachts zijn er 3 beveiligers aanwezig. Het aantal medewerkers is afgestemd op de groepsgrootte (maximaal 300) en wordt bewaakt door het COA, met ervaring van andere AZC’s als uitgangspunt.

Hoeveel beveiligers zijn er straks aanwezig? ’s Nachts 3 beveiligers omdat er dan geen andere begeleiders aanwezig zijn. Overdag 1 beveiliger omdat er dan ook begeleiders en andere medewerkers aanwezig zijn. Wat gebeurt er met een asielzoeker die zich misdraagt? Die wordt daar in eerste instantie op aangesproken. Een mogelijke maatregel is overplaatsing naar een ander azc.

Welke straf krijgen asielzoekers als zij een strafbaar feit plegen? Als er aangifte wordt gedaan, geldt voor hen ook het Nederlands strafrecht. Overlastgevers en asielzoekers die zich misdragen worden overgeplaatst naar een ander AZC, om ze zo uit een bepaalde omgeving te halen. En soms worden ze overgeplaatst naar een speciale opvang met meer controle en begeleiding. Consequentie kan bij ernstige misdrijven ook zijn dat de IND de vergunning intrekt.

Onderwerp: Woningmarkt / Woningwaarde

Hoe zit het met daling waarde woning (compensatie)? Zodra er een omgevingsvergunning is verleend voor de opvanglocatie, bestaat er voor woningeigenaren de mogelijkheid om een verzoek tot tegemoetkoming in schade door waardedaling in te dienen bij de gemeente. Dit werd voorheen aangeduid als planschade. De regeling is bedoeld voor situaties waarin de waarde van een woning aantoonbaar daalt door een ruimtelijk besluit van de overheid, zoals de vestiging van een AZC. Het verzoek wordt beoordeeld door een onafhankelijke partij. Er is geen aanvullende regeling of extra vergoeding van de gemeente bovenop de wettelijke regeling. Ook is de vergoeding van waardedaling nu nog niet aan de orde, want er is nog geen vergunning verleend.

Heeft een eventuele komst van een AZC een negatieve invloed op de woningwaarde? (leidt het zelfs tot onverkoopbaarheid of tot verkoop tegen een duidelijk lagere waarde dan de marktwaarde van de woning) De zorgen hierover zijn begrijpelijk, maar het is lastig om algemene uitspraken te doen over woningwaarde-e ecten. Deze zijn per locatie en situatie verschillend. Zoals in het antwoord bij de vorige vraag beschreven bestaat er een wettelijke regeling voor vergoeding van schade door waardevermindering, als die aantoonbaar wordt veroorzaakt door een overheidsbesluit.

Indien er een AZC zou komen, heeft de gemeente dan een plan om dit financieel op te lossen, bijvoorbeeld door zelf de betre ende woningen aan te kopen in geval verkoop binnen een bepaalde periode (bijvoorbeeld 3 maanden) tegen de ‘normale’ waarde niet lukt? En wordt de WOZ-waarde door de gemeente ook aangepast? Nee, de gemeente heeft geen aanvullende regeling of opkoopregeling. Er is alleen de wettelijke regeling voor planschade/nadeelcompensatie. De gemeente koopt geen woningen aan. Wat betreft de WOZ-waarde: deze wordt niet automatisch aangepast. Als u denkt dat uw WOZ-waarde door gewijzigde omstandigheden onjuist is, kunt u hiertegen bezwaar maken via de reguliere procedure.

Bij wie kan ik me melden voor vergoeding van daling van de waarde van mijn woning? Bij de gemeente. Er wordt een extern bureau ingeschakeld dat het verschil tussen de oude en de nieuwe situatie beoordeelt. Vervolgens wordt volgens landelijk beleid bepaald of er recht is op compensatie (niemand heeft bijvoorbeeld recht op vrij uitzicht vanuit zijn woning) en hoeveel dat is. Een klein percentage van de waardedaling wordt gezien als eigen risico van een woningeigenaar. Overigens kan een verzoek pas worden ingediend als de vergunning is verleend.

Geeft de gemeente, anders dan wettelijk is vastgelegd, vergoeding voor waardevermindering van woningen in de omgeving? Nee, daar is nu niet in voorzien.

Onderwerp: Verkeersveiligheid & omgeving

Hoe zit het met de verkeersveiligheid op de Singelweg/Slaadreef, met name voor voetgangers en fietsers? Verkeersveiligheid wordt nadrukkelijk meegenomen bij de verdere uitwerking van het plan. Daarbij wordt gekeken naar veilige loop- en fietsroutes, het tegengaan van sluipverkeer en het beperken van ongewenste looproutes. Dit geldt ook voor de situatie rondom ’t Slaa, waar veel kinderen buiten spelen. Volledige afsluiting van toegangswegen is op dit moment niet voorzien, maar wel worden maatregelen overwogen om de verkeersdrukte en overlast te beperken.

Waarom zo dicht bij een woonwijk? Er zijn hier geen winkels, er zal dan alsnog vervoer enz. moeten worden geregeld naar het centrum. De verwachting is dat de afstand zo is, dat asielzoekers deze op eigen gelegenheid per fiets – en mogelijk ook lopend – kunnen bereiken. Daar waar nodig zal het COA ondersteuning bieden in mobiliteit.

De locatie ligt niet heel dicht bij het centrum van Aalten en aan een drukke hoofdweg. Levert dat geen verkeersonveilige situaties op? De asielzoekers zullen vooral richting het centrum (station, winkels) lopen en fietsen. Bij de hoofdweg komen ze in principe niet. Ook deze vorm van veiligheid nemen we mee bij de invulling van de locatie.

Hoe zit het met geluidsoverlast op de locatie? Komt er een geluidswal en is dat wel voldoende? Ook voor deze ontwikkeling moeten en willen we gewoon voldoen aan alle eisen, dus ook aan de eisen met betrekking tot geluidsoverlast. Daar houden we bij de invulling rekening mee of daar nemen we maatregelen voor.

Wat doet de gemeente aan verkeersveiligheid op plekken waar voetgangers oversteken, zoals bij de Hamelandroute? Verkeersveiligheid is een belangrijk onderdeel van het inrichtingsplan. Er wordt gekeken naar veilige loop- en fietsroutes van en naar de opvanglocatie, duidelijke oversteekplaatsen en eventueel aanvullende maatregelen om te voorkomen dat mensen zomaar de weg oversteken.

Komt er een afsluiting van de toegangsweg tot woonwijk 't Slaa, ook voor fietsers en voetgangers?

Volledig afsluiten van de toegangsweg, ook voor fietsers en voetgangers, heeft grote gevolgen voor de bereikbaarheid – ook voor bewoners zelf. Daarom wordt gezocht naar een balans tussen bereikbaarheid en het tegengaan van overlast. Het is nog niet duidelijk waar en hoeveel toegangswegen er uiteindelijk komen. Wel kunnen maatregelen worden genomen die ongewenst verkeer of looproutes ontmoedigen, zonder dat de wijk onnodig wordt afgesloten.

Onderwerp: Bestuurlijk & democratisch proces

Hoe kunnen jullie dit besluiten zonder eerst met de buurtbewoners te overleggen? De gemeente is naar buiten getreden op het moment dat duidelijk was dat de locatie aan de Singelweg geschikt én beschikbaar is. Daarvoor is eerst zorgvuldig onderzocht welke locaties mogelijk zouden zijn. Eerder communiceren had kunnen leiden tot onnodige onrust over locaties die het uiteindelijk niet zouden worden. Nu er een concreet plan ligt, is er juist ruimte gemaakt voor gesprekken met de omgeving, via onder andere de bijeenkomsten en een klankbordgroep.

Waarom kunnen wij geen bezwaar maken? Op dit moment is er nog geen formeel besluit genomen waartegen bezwaar mogelijk is. Zodra er een omgevingsvergunning wordt aangevraagd, volgt een wettelijke procedure waarin belanghebbenden zienswijzen kunnen indienen. Dit wordt op dat moment bekendgemaakt, zodat iedereen die dat wil een formele reactie kan geven.

Is het college van burgemeester en wethouders bevoegd om grond bestemd voor woningbouw in te zetten voor asielopvang? Ja, het college is bevoegd om voorstellen te doen over het gebruik van gemeentelijke gronden. In dit geval is er nog geen vastgesteld bestemmingsplan voor woningbouw op deze locatie. Het college stelt voor de bestemming te wijzigen naar ‘wonen’ en om vervolgens tijdelijk beschikbaar te stellen voor opvang van asielzoekers.

Hoe worden alle reacties / vragen verzameld? Tijdens de bijeenkomsten worden alle vragen genoteerd en online zijn en kunnen nog vragen worden ingestuurd. Alle vragen worden verzameld, gebundeld en beantwoord op deze plek op de gemeentelijke website. Inbreng uit de klankbordgroep wordt ook meegenomen in het proces.

Word ik geïnformeerd over het moment dat de ruimtelijke procedure van start gaat? Ja. Zodra de ruimtelijke procedure (zoals een aanvraag voor een omgevingsvergunning) start, wordt dit gepubliceerd. Ook worden omwonenden en iedereen die zich heeft aangemeld voor de nieuwsbrief hierover geïnformeerd. Er is dan ook gelegenheid om zienswijzen in te dienen.

Waar zit de democratie in dit proces? Het college heeft een besluit genomen over de locatie en legt dit als voorstel aan de raad voor;een raad die democratisch door inwoners is gekozen. De raad beslist uiteindelijk. Leden van de gemeenteraad zijn ook aanwezig bij de bijeenkomsten om zo te horen wat er zoal speelt.

De raad geeft straks een bindend advies. Gaat het college zich daaraan houden? Ja.

Zijn er mogelijkheden om het proces richting de raad nog aan te passen? Ja. Zolang de gemeenteraad nog geen advies heeft uitgebracht, is er ruimte voor inwoners om hun mening te geven. Dat kan schriftelijk of mondeling, bijvoorbeeld door in te spreken tijdens een raadsbijeenkomst. Ook signalen die bij de bijeenkomsten of worden opgehaald, worden gedeeld met de gemeenteraad.

Is de gemeenteraad geïnformeerd over de locatie, plannen voor asielopvang? Ja, de locaties die zijn onderzocht zijn in vertrouwen met de raad gedeeld en er is gevraagd om eventuele andere geschikte locaties. Het besluit voor de locatie Singel 2, het maximaal aantal op te vangen asielzoekers van 300 en de duur van maximaal 10 jaar is door het college genomen, niet door de raad.

Waarom is het besluit niet uitgesteld tot na de gemeenteraadsverkiezingen? De opvangopgave is urgent en het proces kan niet onbeperkt worden uitgesteld. Bovendien is er de spreidingswet, waardoor elke gemeente geacht wordt een bijdrage te leveren aan opvang voor een bepaalde datum. De raad die nu betrokken is, is democratisch gekozen en heeft eerder via moties en vragen richting gegeven aan dit proces. De gemeenteraad wordt ook nu nadrukkelijk betrokken bij de besluitvorming.

Er is sprake van een asielcrisis, gaat het college nu voorbij aan alle procedures en de rol van de raad? Nee. Het college bereidt een besluit voor en legt dat voor aan de raad. Het college kan wel voor een verkorte procedure kiezen omdat het om tijdelijke opvang gaat, maar daarvoor kiest het college nadrukkelijk niet.

Onderwerp: Spreidingswet & aantallen

De landelijke overheid is voornemens de spreidingswet in te trekken. Het is dan een vreemde zaak dat de gemeente nu nog de spreidingswet in Aalten wil toepassen. Waarom dit nu nog doen? De spreidingswet is op dit moment nog steeds van kracht en gemeenten zijn verplicht hieraan te voldoen. Of en wanneer de wet wordt ingetrokken, is onduidelijk. Bovendien voelt het college zich maatschappelijk verantwoordelijk om bij te dragen aan een humane en werkbare opvang van mensen die bescherming nodig hebben. Ook zonder spreidingswet blijven er opvangplekken nodig.

Waarom wil de gemeente überhaupt voldoen aan de spreidingswet? Er zijn in Nederland zo’n 96.000 opvangplekken voor asielzoekers nodig. Als gemeente willen we onze maatschappelijke verantwoording nemen richting de vluchtelingen die in Nederland om hulp vragen én richting de andere gemeenten waar asielzoekers worden opgevangen. Bovendien: de spreidingswet is gewoon nog van kracht en de verwachting is ook niet dat dit binnenkort van tafel gaat.

Volgens de spreidingswet moeten er in Aalten 157 personen komen. Bij de Knobo zijn al 80 asielzoekers gehuisvest. Hoe is het verschil met het aantal van 300 te verklaren? De locatie Knobo huisvest geen asielzoekers, maar Oekraïense vluchtelingen. Op basis van de spreidingswet heeft het Rijk Aalten aanvankelijk 157 opvangplekken toegewezen. Ook zij vluchten voor oorlogsgeweld, maar hebben een andere verblijfsstatus en hoeven geen asielprocedure te doorlopen. Eind 2024 is dit door regionale afspraken verhoogd naar 200. De gemeente kiest nu voor één stabiele opvanglocatie met maximaal 300 asielzoekers omdat het COA pas vanaf dat aantal volledige ondersteuning biedt op het gebied van beveiliging, dagbesteding, zorg en begeleiding.

Waarom wil de gemeente 300 asielzoekers opvangen? Het college kiest voor een locatie voor maximaal 300 asielzoekers omdat er dan ondersteuning, dagbesteding, 24/7 beveiliging en zorg op de locatie beschikbaar is. Op die manier kan recht worden gedaan aan de zorgen van omwonenden over zaken als veiligheid, overlast en het voorkomen van overbelasting van de lokale zorg .

Verplichting is 200 asielzoekers (dat was toch 157?), waarom wil de gemeente er dan 300 opvangen? Zie het antwoord bij de vragen hiervoor. De opgave is bijgesteld van 157 naar 200 op basis van regionale afspraken. De keuze voor 300 is bewust: het biedt betere ondersteuning op locatie, wat ten goede komt aan de rust, veiligheid en leefbaarheid voor de inwoners van Aalten en de bewoners van het AZC.

Wat zijn de consequenties voor de gemeente Aalten als niet wordt voldaan aan de spreidingswet? Als een gemeente niet voldoet aan de opgave, kan de overheid een aanwijzing geven om alsnog opvang te realiseren. Daarbij vervalt het lokale beslisrecht. Door zelf invulling te geven aan de opgave behoudt de gemeente Aalten regie over locatie, schaal en inpassing.

Wat als de spreidingswet vervalt, gaat de gemeente dan door met plannen voor asielopvang? Ja. Het college heeft aangegeven ook zonder wettelijke verplichting zijn verantwoordelijkheid te willen nemen. De opvangbehoefte blijft, ongeacht de status van de wet. Het gaat hier niet alleen om een wettelijke plicht, maar ook om solidariteit met andere gemeenten, humane opvang en regionale afspraken.

Onderwerp: Locatiekeuze & alternatieven

Waarom niet een locatie met 50 personen? Of 100? Het college kiest voor een locatie voor maximaal 300 asielzoekers omdat het COA er dan voor kan zorgen dat er maximale ondersteuning, dagbesteding, beveiliging en zorg op de locatie beschikbaar is. Op die manier kan recht worden gedaan aan de zorgen van omwonenden. Aan locaties die kleiner zijn dan 300 opvangplekken kan het COA die zorg maar gedeeltelijk leveren; veel kleine locaties overvraagt de dienstverleningscapaciteit van het COA.

Waarom wordt de opvang niet verspreid over meerdere locaties in de gemeente? Verspreide opvang lijkt aantrekkelijk, maar heeft in de praktijk nadelen. Bij kleine locaties ontbreken vaak begeleiding, daginvulling en 24/7 toezicht, wat juist leidt tot meer onrust. Bij één locatie van 300 personen kan het COA wél volledig zorgen voor beveiliging, dagbesteding, zorg en begeleiding.

Waarom wordt er niet naar andere locaties gekeken, zoals waar Dorcas zit? Deze locatie is geen eigendom van de gemeente en voldoet daarom niet aan één van de belangrijke voorwaarden. De voorkeur gaat uit naar locaties die in eigendom zijn, zodat er snel en zorgvuldig gehandeld kan worden.

Waarom is alleen deze locatie geschikt? Er zijn 7 locaties onderzocht. Daarbij is gekeken naar beschikbaarheid van de grond, bereikbaarheid, veiligheid, eigendomssituatie, afstand tot woningen en voorzieningen. De locatie aan de Singelweg scoorde het hoogst op al deze punten en bleek als enige geschikt.

Kobus 1 en Kobus 2 zijn kennelijk afgevallen in de beoordeling van mogelijk geschikte locaties. Betekent dit dat deze nu in aanmerking komen voor woningbouw? Dat is nog niet bekend, we nemen het als tip mee.

Een van de voorwaarden voor een locatie is dat deze niet op een woningbouwlocatie komt. Waarom dan wel hier? De motie van de raad met betrekking tot Singel 1 en 2 was om de locaties te onderzoeken op mogelijkheden voor woningbouw. Daar is de gemeente ook mee gestart. Tegelijkertijd ligt er een opvangopgave vanuit de spreidingswet. De locatie heeft nog de bestemming ‘agrarisch’ en maakt geen deel uit van de reguliere planvoorraad voor woningbouw. Daarom is er op Singel 2 voor gekozen om beide opgaven te combineren: eerst tijdelijke opvang voor maximaal 10 jaar, daarna reguliere woningbouw.

Hoe kan het dat de gemeente in zo’n korte periode draait van 'geen AZC' naar een volwaardig AZC? In 2022 heeft de raad inderdaad een ander standpunt ingenomen. Sindsdien is de

landelijke situatie veranderd. De spreidingswet is van kracht en de regionale opvangopgave is verhoogd. Het college wil regie houden op locatiekeuze, voorzieningen en tijdelijkheid. Door dit zelf te organiseren kan beter recht worden gedaan aan de zorgen uit de samenleving. En bij een volwaardig opvanglocatie (vanaf 300 opvangplekken) is het COA volledig verantwoordelijk voor opvang, huisvesting beveiliging en dienstverlening.

Waarom wordt niet gekozen voor alternatieve locaties zoals camping ’t Walfort? Dit terrein is niet in eigendom van de gemeente en voldoet daardoor niet aan de eisen voor snelle en zekere beschikbaarheid. Eigendom is een belangrijk criterium in het locatieonderzoek.

Wat als er straks wél een woonplan is voor deze locatie? Gaat de opvang dan nog door? Ja, zolang de opvangopgave en de afspraken met het COA gelden, blijft de locatie in gebruik als opvanglocatie. De woningbouwplannen worden gerealiseerd ná afloop van de tijdelijke opvangtermijn van maximaal 10 jaar. De twee functies worden dus na elkaar ingevuld.

Onderwerp: Opvangduur & toekomstplannen

Wat betekent opvang voor 10 jaar? Kan de gemeente hierover garanties geven? Ja. De opvanglocatie wordt voor maximaal 10 jaar beschikbaar gesteld. Die maximale termijn is vastgelegd in het collegebesluit, komt terug in de Bestuursovereenkomst met het COA en wordt ook juridisch geborgd in het omgevingsplan. Na die 10 jaar wordt de locatie herontwikkeld tot woningbouw. Deze afspraken kunnen niet eenzijdig worden aangepast.

Hoe weten we zeker dat het AZC na 10 jaar ook echt verdwijnt? De gemeente heeft de maximale looptijd van 10 jaar opgenomen in het besluit en zal hierover bindende afspraken maken met het COA in een bestuurlijke overeenkomst. Na die periode wordt het terrein benut voor reguliere woningbouw.

Het college zegt ‘maximaal 300 asielzoekers’. Wat als het er toch meer worden, zoals in Ter Apel?

De situatie is hier echt anders. In Ter Apel kunnen ze niet bepalen hoeveel asielzoekers er komen, ze moeten iedere vluchteling die zich meldt, opnemen. In Aalten bepaalt het COA straks wie er in de opvang komt wonen, er komen daar geen onaangekondigde asielzoekers naar toe. De afspraak van maximaal 300 asielzoekers wordt vastgelegd in de Bestuursovereenkomst.

Waarom 10 jaar? En niet 5 of 15 jaar? De termijn van 10 jaar is het resultaat van een zorgvuldige afweging. Het COA stelt als voorwaarde dat opvanglocaties minimaal 10 jaar beschikbaar zijn, zodat investeringen in bovengrondse en ondergrondse infrastructuur, gebouwen, beveiliging en voorzieningen kunnen worden terugverdiend. Voor de gemeente is het tegelijk belangrijk om de tijdelijke aard te kunnen waarborgen. Daarom is gekozen voor deze begrensde periode.

Op welk moment gaat de termijn van 10 jaar in? Vanaf het moment dat de eerste asielzoeker wordt gehuisvest op de locatie.

Aangegeven is dat de locatie na 10 jaar opvang wordt ‘omgebouwd’ naar een woonwijk met reguliere woningen. Hoe moet ik me dat voorstellen? Het idee is om de inrichting direct zoveel mogelijk af te stemmen op de toekomstige woningbouw. Denk aan wegenstructuur en openbare ruimte. Die structuur kunnen we weer gebruiken, wat kosten bespaart en de overgang naar woningbouw versnelt.

Het college geeft de garantie dat de opvang voor maximaal 10 jaar is. Over 10 jaar zijn deze bestuurders er niet meer, kan het dan alsnog verlengd worden? De periode van maximaal 10 jaar wordt juridisch vastgelegd in de Bestuursovereenkomst tussen gemeente en COA én in het ruimtelijk besluit. Daarmee kan de afspraak niet zomaar verlengd worden, ook niet door een volgend college.

Onderwerp: Opvangvorm & capaciteit

Hoe komt u aan het aantal van 300 personen? Het Rijk heeft de gemeente Aalten op basis van de spreidingswet een opgave van 157 opvangplekken gegeven. Door regionale afspraken is dat bijgesteld naar 200. Dat aantal

is ook de wettelijke verplichting geworden. Het college kiest nu voor een locatie voor maximaal 300 personen omdat het COA vanaf dat aantal volledige ondersteuning biedt op het gebied van beveiliging, dagbesteding, zorg en begeleiding. Dit zorgt voor meer rust en structuur voor bewoners én omgeving.

Is het plan om gezinnen op te vangen of eenlingen of een combinatie? Het gaat om een combinatie van gezinnen en alleenreizende volwassenen. Er worden geen minderjarige alleenstaande jongeren opgevangen. Het COA bepaalt de exacte samenstelling op basis van de opvangbehoefte en kijkt bij plaatsing naar passende combinaties.

Welke mensen komen er te wonen, in welke samenstelling? Dat is afhankelijk van de situatie in de wereld op het moment van openstelling. De invloed van de gemeente is hierin zeer beperkt.

Acht mensen in één woning, mensen die elkaar niet kennen en mogelijk zijn getraumatiseerd, dat kan toch niet goed gaan? De opvang is niet luxe, maar sober en doeltre end. Het programma van eisen van het COA sluit aan bij Europese regelgeving. Opvang van acht personen per woning wordt al op andere locaties toegepast, zoals in Winterswijk, en wordt daar als werkbaar ervaren. Bij de plaatsing wordt rekening gehouden met achtergrond, cultuur en gezinssamenstelling. Voor traumazorg is er op locatie een huisarts en een praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg beschikbaar.

Acht mensen in een woning; zijn dat acht willekeurige vreemden die met elkaar moeten samenwonen en leven? Nee. Het COA kijkt bij de samenstelling van wooneenheden naar wie bij elkaar passen, bijvoorbeeld op basis van taal, cultuur of gezinssituatie. Mensen die niet samen kunnen wonen, worden niet in dezelfde woning geplaatst. Er wordt ook begeleiding geboden om het samenleven in goede banen te leiden.

Komen er ook alleenstaande jongeren (tot 18 jaar) naar de opvang in Aalten? Nee. Daar zijn speciale opvanglocaties voor op andere plekken in Nederland. In Aalten worden uitsluitend alleenreizende volwassenen en gezinnen opgevangen.

Onderwerp: Culturele integratie & samenleving

Vindt er een selectie op taal en/of cultuur plaats? Nee, er wordt geen selectie gemaakt op taal of cultuur. Het COA bepaalt op basis van landelijke opvangcapaciteit en gezinssamenstellingen wie waar wordt geplaatst. Daarbij wordt wel gekeken naar wie goed samen kunnen wonen, bijvoorbeeld qua leeftijd, achtergrond of gezinssituatie. Bij aankomst, maar ook op locatie, krijgen bewoners voorlichting over normen en waarden in Nederland.

Op een relatief kleine locatie 300 asielzoekers onderbrengen, dat vraagt toch om problemen? (andere culturen, geloven en denkwijzen over verhouding tussen man en vrouw, andere normen en waarden) De culturele verschillen worden onderkend. Daarom is er op de locatie dagelijks begeleiding en worden bewoners actief geïnformeerd over Nederlandse waarden, normen en omgangsvormen. Ook is er aandacht voor onderlinge omgang tussen bewoners onderling én met de buurt. Begeleiders en vrijwilligers spelen hierin een belangrijke rol, net als dagbesteding en structuur in het dagelijks leven.

Hoe wordt ervoor gezorgd dat de komst van een grote groep mensen met een andere culturele achtergrond niet leidt tot verlies van lokale normen en waarden, spanningen in de wijk of een afname van onderling vertrouwen in de medemens? Asielzoekers krijgen voorlichting over het leven in Nederland, inclusief onze normen en waarden. Ze worden begeleid door COA-medewerkers en kunnen deelnemen aan dagbesteding, taalonderwijs en vrijwilligersactiviteiten. Het COA streeft naar een open, kleinschalige en toegankelijke opvangstructuur. Door bewoners bezig te houden en contact met de buurt te stimuleren, wordt de kans op spanningen kleiner. In andere gemeenten is dit succesvol gebleken.

Asielzoekers komen uit een andere cultuur, waar soms ook anders tegen mensen met een handicap wordt aangekeken. Wordt daar rekening mee gehouden? In z’n algemeenheid is er veel uitleg over en aandacht voor Nederlandse waarden en normen, zowel bij aankomst als op locatie. We kunnen ons voorstellen dat er extra aandacht is voor deze zorg, en dat we afspraken maken dat asielzoekers daar voortdurend over worden geïnformeerd.

Willen de asielzoekers wel integreren? Landelijk is er veel criminaliteit in gemeenten met een AZC. In de media worden incidenten veelal breed uitgemeten, dat geeft wel een vertekend beeld. Bovendien gaat het vaak over Ter Apel (met echt een andere functie / andere bewoners) en over ‘oude’ AZC’s waar nauwelijks sprake is van integratie met overige inwoners. Het COA geeft aan dat locaties met een open structuur (geen hekken en slagboom), andere inrichting en andere gebouwen andere cijfers laten zien. Ook de voorzieningen op het AZC, zoals de dagbesteding die door het COA wordt geboden, hebben een positief e ect op het welzijn van inwoners en buurtbewoners.

Integratie is belangrijk, maar hoe worden 300 mensen op locatie beziggehouden? Kinderen gaan naar school, volwassenen volgen taalles, hebben gesprekken en afspraken rondom hun asielaanvraag, doen mee aan activiteiten (dagbesteding), vrijwilligerswerk of gaan werken.

De asielzoekers hebben allemaal verschillende culturen en geloven; zijn daar ook passende hulpverleners voor beschikbaar? We hebben inmiddels al van verschillende kanten aanbod gekregen van vrijwilligers die hier een bijdrage aan willen en kunnen leveren, ook om te helpen eventuele onderlinge spanningen te verlichten.

Asielzoekers worden op voorhand al gecriminaliseerd, dat is toch niet terecht? Incidenten die er zijn worden in de media veelal breed uitgemeten, dat geeft dit – inderdaad niet correcte – beeld over alle asielzoekers. Er zijn mensen, vanuit verschillende achtergronden op een locatie aanwezig en natuurlijk geeft dat wel eens spanningen. Belangrijk is dat mensen worden beziggehouden. Dat gebeurt door het COA, maar ook vrijwilligers(groepen) kunnen daar een rol in hebben (in Winterswijk zijn zo’n 35 vrijwilligers actief). Het is te vroeg om te zeggen of het vrijwilligerswerk straks wordt gecoördineerd door het COA of bijvoorbeeld door Figulus. Vooralsnog mogen mensen die zich hiervoor aan willen melden dat doen via opvang@aalten.nl.

Angst verkrampt, vertrouwen geeft ruimte. Wat kunnen wij als inwoners doen? Inwoners kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan een goede ontvangst en integratie. Denk aan vrijwilligerswerk, meehelpen bij activiteiten of gewoon het gesprek aangaan. Ook signalen van zorgen of knelpunten zijn waardevol. Iedereen die iets wil betekenen, kan zich melden bij de gemeente of mailen naar opvang@aalten.nl.

Wat levert dit op voor de omgeving? Actieve AZC-bewoners zijn minder vatbaar voor verveling of overlast en kunnen iets terugdoen voor de samenleving. Ook ontstaan er vaker informele contacten tussen buurtbewoners en AZC-bewoners, bijvoorbeeld via sportclubs of vrijwilligersprojecten. Dit helpt integratie en wederzijds begrip te bevorderen.

Onderwerp: Zorg & onderwijs

Wat zijn de gevolgen voor huisartsen (zorg)? Een van de zaken die het COA regelt bij een opvang van de beoogde omvang, is dat er op de locatie een arts beschikbaar is.

Uit landelijke cijfers blijkt dat zo’n 40% van de zorgvragen bij de opvang opgelost kan worden. En de rest dan? Landelijk komt de rest van de zorg vragen alsnog bij de huisartsen, en indien nodig bij het ziekenhuis/specialisten of de GGZ. Dit zou een onderwerp zijn dat we op voorhand goed willen afstemmen, en ook vastleggen in de Bestuursovereenkomst.

Er is gezondheidszorg beschikbaar op de locatie. Geldt dat ook voor psychische zorg? Op de locatie is, net als bij onze huisartsen, een Praktijkondersteuner Huisartsenzorg (POH) voor geestelijke gezondheidszorg beschikbaar. Voor zwaardere zorg wordt de reguliere GGZ ingeschakeld.

Krijgen asielzoekers voorrang op GGZ-zorg? Nee. In eerste instantie zijn ze aangewezen op zorg die op de locatie beschikbaar is. Dat staat dus los van zorgverleners in de gemeente. Bij zware GGZ-problematiek komen asielzoekers, net als wij, op de wachtlijst.

Zijn er mogelijkheden om samen te werken in de zorgverlening? Ja, het COA werkt samen met GZA (GezondheidsZorg Asielzoekers), dat verantwoordelijk is voor het leveren van medische zorg op locatie. Waar mogelijk worden regionale zorgpartners betrokken. In de Bestuursovereenkomst worden afspraken gemaakt over afstemming met lokale zorgverleners. Ook is er ruimte voor samenwerking op het gebied van preventie, vaccinatie en begeleiding.

Is er wel voldoende personeel (te vinden) op de locatie? Er zullen nog diverse afspraken en plannen worden gemaakt (veiligheidsplan, maar ook andere). Hierin wordt steeds een paragraaf opgenomen: ‘Hoe kunnen we voldoende personeel werven voor...’.

Er is een tekort aan zorgpersoneel, hoe komt het COA dan aan genoeg personeel? Het GZA (GezondheidsZorg Asielzoekers) voorziet in personeel op een AZC. Er zijn landelijke afspraken over beschikbaarheid van artsen, verpleegkundigen en praktijkondersteuners. Op dit moment heeft GZA geen structureel tekort en zorgt het ervoor dat bewoners tijdig de juiste zorg krijgen.

Komt er ook een school / is er onderwijs op de locatie? Het idee is nu dat er bij de dienstengebouwen ook ruimte gereserveerd wordt voor onderwijs, maar hoe dat er precies uit zou zien, is nog niet bekend. De onderwijsbehoefte wordt afgestemd met de gemeente en de samenwerkingsverbanden in het primair en voortgezet onderwijs. In veel gevallen gaan kinderen naar scholen in de regio.

Is er tandartszorg beschikbaar voor bewoners? Er is geen tandarts permanent aanwezig op het AZC zelf. Het COA organiseert tandheelkundige zorg via de landelijke zorgorganisatie (GezondheidsZorg Asieslzoekers, GZA). Kinderen tot 18 jaar krijgen reguliere tandartszorg. Volwassenen krijgen alleen spoedeisende hulp. De benodigde capaciteit wordt contractueel vastgelegd.

Worden kinderen gevaccineerd? Asielzoekers worden bij aankomst gescreend door de GGD. Kinderen tot 18 jaar krijgen op vrijwillige basis de vaccinaties aangeboden die ook in het Rijksvaccinatieprogramma zitten (zoals bof, mazelen en rode hond). Vaccinatie is niet verplicht, maar de bereidheid om hieraan mee te werken is doorgaans groot.

Onderwerp: COA- / gemeenteverantwoordelijkheid

Doet de gemeente dit alleen voor het geld? Levert het onze wijk ook nog iets op? Het uitgangspunt is dat de realisatie van een AZC kostenneutraal is. Voor de opvang van

asielzoekers ontvangt het COA financiering van het Rijk; de gemeente ontvangt geen vergoeding per opgevangen persoon. Wel zijn er landelijke compensaties beschikbaar, bijvoorbeeld voor extra kosten voor jeugdzorg, onderwijs of leefbaarheid. De wijk kan indirect profiteren doordat het COA investeert in goede voorzieningen, verlichting en veiligheid, en er op termijn nieuwe woningbouw komt op de locatie waarvoor de infrastructuur dan al aanwezig is.

Wat als de Bestuursovereenkomst niet wordt nagekomen door het COA? Wat als bijvoorbeeld het maximum aantal aanwezige asielzoekers wordt overschreden? Ook daarover worden op voorhand afspraken vastgelegd in de Bestuursovereenkomst. Denk aan het boetebeding dat in Ter Apel geldt bij overschrijding van het aantal aanwezige asielzoekers. Een soortgelijke afspraak kan ook gelden voor ‘veiligheid’.

Het COA is verantwoordelijk voor de veiligheid op de locatie; kunnen ze dat wel waarmaken? Ja. Er worden hiervoor beveiligers ingehuurd (er is 24/7 beveiliging aanwezig op de locatie). Bij het AZC in Winterswijk is men erg tevreden over de beveiliging. Er is een goed en hecht team en de lijnen zijn kort. Natuurlijk gebeurt er onderling wel eens wat, maar het is daardoor goed beheersbaar.

Het college kiest voor het opvangen van 300 asielzoekers, oftewel de verantwoordelijkheid wordt volledig afgeschoven op het COA? Nee. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het goed functioneren van de opvanglocatie binnen haar gemeentegrenzen, en werkt daarom nauw samen met het COA. Taken worden verdeeld: het COA is verantwoordelijk voor de uitvoering op de locatie (beveiliging, begeleiding, zorg), de gemeente voor zaken als veiligheid in de wijk, toezicht, afstemming met omwonenden en planologische besluiten.

Wat wordt er zoal vastgelegd in de Bestuursovereenkomst tussen gemeente en COA? Antwoord: In ieder geval: • Welke doelgroep wordt opgevangen (gezinnen en alleenreizenden 18+) • Het maximale aantal van 300 asielzoekers • De maximale duur van 10 jaar • Afspraken over veiligheid, dagbesteding, zorg en begeleiding • Communicatie en overleg met omwonenden

• Afspraken over 24/7 telefonische bereikbaarheid, monitoring, klachten en evaluatie De afspraken worden op een later moment juridisch vastgelegd, met bijlagen voor concrete werkafspraken en evaluatiemomenten.

Onderwerp: Financiën & Kosten

Wat gaat het allemaal kosten? De opvanglocatie wordt gerealiseerd en bekostigd door het COA. Dat betekent dat de bouw, inrichting, begeleiding en exploitatie niet ten laste komen van de gemeente. De gemeente kan wel kosten hebben aan zaken buiten het terrein, zoals extra openbare verlichting of toezicht in de omgeving. Er is ook géén sprake van een verdienmodel voor de gemeente. Eventuele vergoedingen vanuit het Rijk zijn bedoeld om kosten te dekken die voortkomen uit extra inzet op bijvoorbeeld jeugdzorg, onderwijs of leefbaarheid.

Krijgt de gemeente een vergoeding per op te vangen asielzoeker? Nee. Het COA krijgt van het Rijk geld per beslapen bed. Bij 300 bedden kan het COA ook voorzieningen op de locatie realiseren. Bij kleinere locaties is die vergoeding niet toereikend en kunnen ook geen aanvullende voorzieningen (zoals dagbesteding en beveiliging) worden getro en.

Levert het de gemeente geld op om asielzoekers op te vangen? De opvang wordt gerealiseerd en bekostigd door het COA, zij krijgen daar geld voor van het Rijk. De gemeente niet. Als er voor de veiligheid extra inzet nodig is buiten de locatie of bijvoorbeeld extra verlichting aangebracht moet worden, zijn die kosten voor de gemeente. Met het COA willen we wel afspreken dat zij bij de realisatie alvast rekening houden met de situatie ná 10 jaar, waardoor we als gemeente dan minder kosten hoeven te maken.

Zijn er ook (financiële) voordelen voor de gemeente en/of de wijk? Directe financiële voordelen voor de gemeente zijn er niet. Wel kan de wijk en de gemeente profiteren van investeringen in infrastructuur, verlichting of leefbaarheid die tegelijk met de komst van het AZC worden gerealiseerd. Ook kunnen lokale ondernemers en organisaties betrokken worden bij leveringen, dienstverlening of begeleiding, wat indirecte economische voordelen oplevert.

Is er sprake van een verdienmodel voor het COA of de gemeente? Het COA heeft een minimale periode van 10 jaar nodig om investeringen in gebouwen, beveiliging en voorzieningen terug te verdienen. Dit is een praktische randvoorwaarde en géén commerciële winstdoelstelling. De gemeente ontvangt geen vergoeding per asielzoeker en handelt vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid. Compensaties vanuit het Rijk zijn er alleen voor aantoonbare kosten, zoals inzet op jeugdzorg, onderwijs of leefbaarheid.

Onderwerp: Werk & Participatie

Mogen asielzoekers werken? Ja, dat mag als onderdeel van hun integratie in de Nederlandse samenleving. Vanuit het AZC in Winterswijk zijn hiervoor projecten opgestart met vijf bedrijven.

Wat is de motivatie voor asielzoekers om te gaan werken als de doorstroom 6 maand tot een jaar is? Alvast gaan werken is heel goed voor de inburgering. Zodra iemand dan een status krijgt (en in Nederland mag blijven), heeft hij/zij dan al een voorsprong en kan ook weer snel aan het werk.

Kunnen we niet meer statushouders opvangen in plaats van 200 of 300 asielzoekers? Die mogen tenminste werken en kunnen echt iets bijdragen aan onze samenleving. Asielzoekers mogen inmiddels ook werken. Daar zijn vanuit Winterswijk ook al projecten voor gestart, zodat we ervaring op kunnen doen en ook kunnen ervaren hoe inburgering daar een plek in kan krijgen. De huisvesting van statushouders is ook een wettelijke taak waar wij als gemeente aan moeten voldoen, hierbij houden wij ons aan de door het rijk opgegeven aantallen.

Zijn er projecten waarin asielzoekers al meedoen aan werk of vrijwilligerswerk? Ja, het COA werkt samen met bedrijven en vrijwilligersorganisaties aan zinvolle dagbesteding. In Winterswijk zijn er projecten gestart met vijf bedrijven waar asielzoekers onder begeleiding kunnen meedraaien. Ook in Aalten worden dit soort trajecten voorbereid.

Worden de asielzoekers overdag beziggehouden? Ja. De situatie in Winterswijk als voorbeeld: • Kinderen van 1 tot 4 jaar gaan naar de opvang. • Oudere kinderen gaan naar de basisschool of de middelbare school (binnen 3 maanden na aankomst). • Volwassenen volgen taallessen (verplicht voor statushouders), werken of zijn op een andere manier overdag actief.

Onderwerp: Communicatie & Inspraak

Wanneer gaat de klankbordgroep van start? Het plan is om de klankbordgroep van omwonenden bijeen te roepen zodra de gemeenteraad heeft ingestemd met een locatie.

Is er overleg met omwonenden? Ja, in aanloop naar de realisatie is er een klankbordgroep voor omwonenden waar zorgen en vragen worden besproken en bijvoorbeeld ook het veiligheidsplan wordt afgestemd. En ook nadat de eerste asielzoekers er zijn komen wonen zal er regelmatig contact / overleg zijn. Ook hier volgen we het voorbeeld van Winterswijk, waar daarmee goede ervaringen zijn opgedaan.

Kunnen deelnemers aan de bijeenkomst van Estinea ook plaatsnemen in de klankbordgroep? Ja, dat is zelfs wenselijk. Omdat de vragen en zorgen vanuit Estinea deels heel specifiek zijn, is het wenselijk om daarnaast een ‘Estinea-klankbordgroep’ te hebben waar deze specifieke vragen en zorgen worden besproken. De gemeente zal hiertoe het initiatief nemen.

Zijn Singel 1 en Singel 2 met elkaar verbonden? Nee. Het idee is nu dat de gebieden individueel ontwikkeld worden (er zit ook een groenstrook tussen), maar dat de ruimtelijke procedure wel gelijktijdig wordt doorlopen.

Wat kunnen wij als inwoners doen? Veel. U kunt zich aanmelden voor de klankbordgroep, meedenken over dagbesteding of

veiligheid, of betrokken zijn als vrijwilliger. Het delen van zorgen, ideeën en initiatieven helpt om samen te werken aan een leefbare omgeving voor iedereen. De gemeente en het COA staan open voor betrokkenheid, juist omdat vertrouwen essentieel is voor een goede inpassing.

Waarom zijn inwoners van Aalten niet eerder betrokken bij dit proces? Pas toen duidelijk werd dat deze locatie geschikt en beschikbaar was, kon het gesprek met de omgeving starten. Vóór die tijd bestond het risico dat er onrust zou ontstaan over plekken die het uiteindelijk niet zouden worden.

Op welke manier wordt het AZC meegenomen in de Omgevingswet? De komst van het AZC wordt meegenomen in de ruimtelijke procedure en bestemmingswijziging. De Omgevingswet verplicht gemeenten ook tot participatie van inwoners bij de ontwikkeling van de leefomgeving. Uw inbreng wordt daarom betrokken bij de besluitvorming, onder meer via de klankbordgroep en zienswijzen tijdens procedures.

Is er een mogelijkheid om het besluit nog bij te sturen? Ja. Er is nog geen definitief besluit genomen over het AZC. De gemeenteraad moet zich nog uitspreken. Uw inbreng – tijdens bijeenkomsten of schriftelijk – wordt verzameld en meegenomen in dat traject.

Komt er een meldpunt voor overlast of vragen? Ja. Er komt een meldpunt voor omwonenden waar zorgen of meldingen kunnen worden doorgegeven. De exacte gegevens worden bekendgemaakt vóórdat de opvang daadwerkelijk van start gaat.

Raadsvragen 13-2025 Naam/fractie Datum

: :

Tobias Holtman, CU 26 mei 2025

Onderwerp

:

Taakstelling opvang asielzoekers

Context (aan te vinken) ☐ Verzoek om informatie (niveau ambtelijke bijstand) ☒ Schriftelijke vragen aan het college ex artikel 54 RvO ☐ Mondelinge vragen aan het college ex artikel 56 RvO (vragenuur)

Aanleiding: Kortgeleden heeft het college van burgemeester en wethouders plannen gepresenteerd om aan de rand van het dorp Aalten een opvanglocatie voor 300 asielzoekers (een AZC) te bouwen, als gevolg van de zogenoemde Spreidingswet. De afgelopen weken zijn er diverse informatiebijeenkomsten voor direct omwonenden en inwoners in het algemeen georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten zijn ook vragen gesteld over de opgave die het college voorstelt om te realiseren. De gemeente Aalten heeft een taakstelling voor de opvang van 200 asielzoekers. Dit blijkt uit het verdeelbesluit van de minister d.d. 20 december 2024. Aan het besluit van de minister ging vooraf dat Aalten eerder op basis van een capaciteitsraming d.d. 31 januari 2024 het aantal van 157 asielzoekers zou moeten opvangen. Op basis daarvan is regionaal overleg geweest om de provinciale opgave verder vorm te geven. In een brief vanuit de regio Achterhoek aan de commissaris van de Koning wordt gemeld dat Aalten 200 asielzoekers wil of kan opvangen. In het verdeelbesluit van de minister valt verder op dat onze omliggende gemeenten van vergelijkbare grootte Oost Gelre en Oude-IJsselstreek een fors lagere taakstelling hebben opgelegd gekregen. Vragen: 1.

Kan het college helder uiteenzetten (feitenrelaas) op welke wijze de taakstelling van 200 voor de gemeente Aalten tot stand is gekomen, vanaf de indicatieve verdeling per gemeente d.d. 31 januari 2024? 2. Is het getal van 200 gebaseerd op een eenzijdig besluit van het Rijk, of is getal (ophoging van 157 naar 200) tot stand gekomen op basis regionaal overleg en een ‘eigen bod’ van de gemeente Aalten? Wat zijn de achterliggende redenen dat het aanbod van Aalten naar aanleiding van het regionale overleg hoger is dan het aantal genoemd in de capaciteitsraming d.d. 31 januari 2024? 3. Wie of welk gremium heeft daartoe besloten, met welk mandaat en hoe is de communicatie hierover richting de gemeenteraad verlopen? 4. In het verlengde van vraag 3: zou op grond van de huidige politieke en maatschappelijke discussie omtrent deze thematiek het bepalen (en ophogen) van aantallen in deze raadsmededeling niet een aangelegenheid van de gemeenteraad/de gemeenteraden moeten zijn? 5. Kan het college een verklaring geven waarom de taakstelling in de omliggende gemeenten Oost Gelre en Oude-IJsselstreek lager is? 6. Is het COA betrokken geweest bij het aanbod van 200 opvangplaatsen van de gemeente Aalten en zo ja, op welke wijze? Het college heeft na overleg met het COA uit eigener beweging -zo lijkt het- aangeboden om in plaats van 200, 300 asielzoekers op te willen vangen. Dat is 50% meer.

Als redenen daarvoor worden gegeven dat er door het COA geen haalbare businesscase kan worden gerealiseerd en dat er

Pagina 1 van 2

bepaalde dienstverlening niet door het COA wordt geboden, maar dat de gemeente daar zelf voor zou moeten zorgen. 7. Hiermee lijkt de gemeente Aalten primair een probleem van het COA op te lossen. Hoe kijkt het college tegen deze afspraak aan en welke belangenafweging heeft hierbij plaatsgevonden? 8. Benoemd is dat bij de opvang van 300 mensen een zelfstandig AZC wordt gerealiseerd inclusief de nodige voorzieningen, en dat bij 200 mensen de gemeente Aalten afhankelijk is van (basis)voorzieningen van omliggende AZC’s (i.c. Winterswijk). Omdat het AZC Winterswijk geen capaciteit heeft, wordt Aalten – als we dienstverlening en gezondheidszorg door het COA willen laten verzorgen – feitelijk gedwongen om een volwaardig AZC te realiseren (en daarmee minimaal 300 mensen op te vangen). Is de gemeente Aalten hierdoor feitelijk een probleem van het COA aan het oplossen? 9. Hoe verhoudt bovenstaande (vraag 8) zich tot de afspraak genoemd in raadsmededeling 1122024 over het realiseren van een groot AZC in het westen van de Achterhoek, waar voorzieningen zoals onderwijs en zorg gerealiseerd kunnen worden? Ofwel, wanneer Aalten een AZC zou realiseren (tot max 157 of 200), zou deze dan geen gebruik kunnen maken van deze voorzieningen? 10.

Heeft het college hierbij ook gekeken naar de sociale draagkracht van de Aaltense samenleving en zo ja, op welke wijze? Graag zien wij de beantwoording van de vragen via raadsmededeling tegemoet, bij voorkeur uiterlijk 17 juni 2025. Namens de fractie van de ChristenUnie, Tobias Holtman

Pagina 2 van 2

16-2025 Vragen van de VVD-fractie betreffende RM 52-2025 betreffende AZC De VVD-fractie heeft enkele vragen over RM 52-2025 en in het algemeen over de plannen voor de oprichting van een AZC in Aalten. 1. COA stelt dat een plek met 200 plekken te klein is en zij pas vanaf 300 plekken een business case hebben. We horen ook andere geluiden. Welke voorbeelden zijn er in het land waar het COA afgeweken heeft van de 300? En om welke aantallen gaat het dan? 2. Heeft het college onderhandeld over welke asielzoekers wel en welke niet (bijvoorbeeld veiligelanders) in Aalten passen of geaccepteerd dat het COA zegt dat er niet bij voorbaat afspraken gemaakt worden wie waar geplaatst wordt? 3. Heeft het college een financiële rekensom gemaakt wat het kost wanneer de gemeente 200 asielzoekers zelf opvangt? Zo ja, kunt u dat met ons delen? Zo nee, waarom niet? 4. In RM 52-2025 schrijft u: Dit betekent dat de gemeente Aalten voor het dilemma staat om òf zelf de dienstverlening te organiseren, wat zowel kosten als grote risico's met zich meebrengt. Om welke kosten gaat het dan? En welke risico’s bedoelt u? 5. Verder schrijft u in RM 52-2025: Daarbij gaat het COA in op de aanvullende eisen die het college stelt.

Eisen met betrekking tot het aanbod van volwaardige (jeugd)gezondheidszorg die ook beschikbaar is voor de Aaltense gemeenschap , onderwijshuisvesting , het bouwen van overcapaciteit voor andere doelgroepen door extra woningen toe te voegen zoals bijvoorbeeld voor statushouders en andere doelgroepen. a. Bedoelt u dat de Aaltense gemeenschap gebruik kan maken van de gezondheidszorg op het AZC-terrein? b. Moeten kinderen die leerplichtig zijn niet verplicht naar een ISK? Gaat er zo’n school op het AZC Aalten geopend worden of is daar een minimaal aantal kinderen voor nodig onder de 18? c. Welke overcapaciteit wordt er gebouwd? 40 woningen x 8 personen is theoretisch 320. COA en het college garandeerden dat er nooit meer dan 300 mensen opgevangen zouden worden. Om welke extra woningen gaat het dan? d. Welk voordeel ziet u in het mixen van asielzoekers/statushouders met andere doelgroepen? En aan welke doelgroepen denkt u daarbij? 6. Nutsvoorzieningen: in het voorstel van het college werd er gedacht aan een planning van oplevering najaar 2027. Is daarbij rekening gehouden met de aanleg van de nutsvoorzieningen? Zijn daar garanties voor gegeven of krijgen COA-aanvragen voorrang? 7. Collegebevoegdheid / mandaat: a. Is de raad bevoegd om een collegebesluit dat nog geen raadsvoorstel is via een motie op te schorten?

b. Had de raad dat al eerder in de besloten bijeenkomsten kunnen aangeven? 8. Volgens de Spreidingswet is Aalten verplicht om 200 asielzoekers op te vangen. Staat daar ook een termijn bij? Zo nee, kan het college dan ook kiezen voor bijvoorbeeld 5 jaar? 9. Op de plaatjes die niet de waarheid zijn, staan mooie woningen. Toch is er angst bij bewoners dat er containers geplaatst gaan worden omdat deze woningen slechts 10 jaar gebruikt mogen worden. Wat is juist? Welk soort woningen komen er? 10. Veel burgers hebben gereageerd op dit voorstel via telefoon en mail. Op welke manier onderhoudt het college nu actief contact met de burgers die vragen ingediend hebben? 11. We horen ook dat er onrust is in de buurt tussen buurtgenoten die voor en tegen deze ontwikkelingen zijn. Neemt het college hierin ook nog actie? Zo ja welke? Zo nee, waarom niet? 12. Gemeente Aalten voldoet nu al niet aan het huisvesten van de verplichte aantallen statushouders. We worden verplicht om circa 70 statushouders per jaar op te vangen. We bouwen ongeveer 100 nieuwe huizen per jaar. Dat betekent dat er maar 30 voor Aaltenaren zijn. Klopt deze berekening in grote lijnen? Welk plan bereidt het college voor om de statushouders van de komende jaren te huisvesten? 13.

Zijn er met de Achterhoekse gemeenten afspraken gemaakt over het ‘aanbod’ van de Achterhoek (asielzoekers, statushouders, Oekrainers)? Zo ja, welke? En met de provincie? Zo ja, welke? En hoe bindend zijn deze afspraken. M.a.w. welke mogelijkheden zijn er voor het college en voor de gemeenteraad om hiervan af te wijken? Alvast dank voor de beantwoording van deze vragen. We ontvangen de antwoorden graag per raadsmededeling. Namens de VVD fractie Linda Oonk

Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

52-2025 7 mei 2025 6 mei 2025 Gerard Olthof J.C. Wikkerink Aanvullende informatie over een opvanglocatie voor asielzoekers in Aalten

Aanleiding: Het college van burgemeester en wethouders heeft op 6 mei 2025 besloten een perceel aan de Singelweg langs de provinciale weg N313 (Hamelandroute) in Aalten, beschikbaar te stellen aan het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA). Na een zorgvuldige zoektocht, samen met het COA, is de onbebouwde locatie aan de Singelweg als meest geschikt naar voren gekomen. De plek is goed bereikbaar en ligt gunstig ten opzichte van voorzieningen. Het COA wil op de locatie circa 40 woningen realiseren, voor maximaal 300 mensen. Deze duurzame flexwoningen worden gedurende tien jaar beschikbaar gesteld aan asielzoekers. Daarnaast komen er ruimtes voor gemeenschappelijke, sociale en maatschappelijke activiteiten.