Agendabundel

Ouderen In de komende jaren wordt de groep ouderen groter. De groep 65-plussers bestaat in 2023 zo’n 30% van de bevolking van Aalsmeer. In 2030 is dit naar verwachting 35% en in 2040 zelfs 42%.6 Dit duidt op een sterke vergrijzing in de komende jaren. In absolute zin verdubbelt de groep 85+ers bijna. De jongere leeftijdscategorieën krimpen iets in aantal. Dit heeft invloed op het soort woningen dat nodig zijn. De huishoudensgrootte van ouderen is vaak een stuk kleiner dan de tot nu toe overheersende groep van 25 tot 65 jaar.

5 Woonzorganalyse Regio Amstelland, Eindrapportage 18 juni 2022, Companen (451.101) en Regiobeeld Amstelland en Meerlanden 2023, 30 juni 2023, Zorg & Zekerheid en gemeenten in de regio Amstelland Meerlanden. 6 Bron: prognose provincie Noord-Holland (2019-2040)

9

In Aalsmeer zijn momenteel drie verpleeghuizen: Zorggroep Aelsmeer, ’t Kloosterhof en verpleeghuis Rozenholm. Alhoewel het zorgkantoor primair verantwoordelijk is voor het aantal verpleeghuisplekken in een gemeente zet de gemeente Aalsmeer in op behoud van het huidige aantal verpleeghuisplekken binnen haar gemeentegrenzen, niet op uitbreiding van de capaciteit. Het huidig aantal intramurale plekken in de drie verpleeghuizen in Aalsmeer is 200. Daarnaast wordt er VPT-zorg geboden (Volledig Pakket Thuis). Deze VTP-zorg vindt de gemeente Aalsmeer waar mogelijk wel wenselijk om uit te breiden, om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen mogelijk te maken, al gaat daar het zorgkantoor en niet de gemeente hierover.

Een belangrijke trend is dat veel van de somatische zorg in de toekomst waarschijnlijk in de zelfstandige woonomgeving zal plaatsvinden, wat betekent dat mensen met fysieke zorgbehoeften meer zorg thuis zullen ontvangen. Hierdoor zijn er meer (corporatie)woningen nodig voor de doelgroep met somatische verpleeghuiszorg aan huis. Het grootste deel van de verpleeghuiszorg zal als een dergelijke ontwikkeling optreedt dan gericht zijn op psychogeriatrische zorg, oftewel zorg voor mensen met dementie (waarbij deze dementerenden vaak ook somatische zorg nodig hebben).

Figuur 1.2: Woonvormenprognose Aalsmeer (trendvariant = gestippeld, basis = vlak) 6.000

aantal mensen

5.000

4.000

3.000

2.000

1.000

0 2021

2025

2030

Regulier wonen

2035

2040

Geclusterd wonen

250

aantal mensen

200 150 100 50 0 2021

2025

2030

24-uurszorg SOM

2035

2040

24-uurszorg PG

Bron: Bevolkingsprognoses gemeente Aalsmeer 2020, CIZ gegevens, bewerking Companen.

10

Verstandelijk beperkten (inclusief jongeren met een beperking) Voor mensen met een verstandelijke beperking zijn er tot 2040 ongeveer 75 eenheden in geschikte woonvormen nodig. Op dit moment ontbreekt er een specifiek aanbod van geclusterde of gestippelde woonvormen voor inwoners die behoefte hebben aan dergelijke beschermde woonomgeving, naast ambulante begeleiding van zorgpartijen als bijvoorbeeld Ons Tweede Thuis.

Dit betekent dat ook voor deze groep er in de toekomst behoefte is aan reguliere woningen, naast ambulante ondersteuning. (Dreigende) (economisch) dak- en thuislozen Inwoners kunnen dakloos raken door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten. De laatste jaren zien we een steeds grotere groep inwoners die door (economisch) dakloos raakt. Naast een (tijdelijke) woning/ woonvoorziening heeft deze groep doorgaans ook begeleiding nodig.

Inwoners met GGZ-problematiek (inclusief jongeren met een beperking) Voorlopig ligt de verantwoordelijkheid voor het plaatsen van cliënten in beschermde woonvormen bij centrumgemeente Amsterdam. Afspraken over wanneer dit naar de regio­gemeenten gaat zijn nog niet gemaakt. Met de verschuiving naar meer lokaal wonen kan het echter zijn dat tegen 2040 (of al eerder) ook Aalsmeer verantwoordelijkheid krijgt voor het bieden van dergelijke voorzieningen. Naar verwachting gaat het hierbij (ook) om gespikkeld wonen, waarbij maximaal 20 personen per jaar in een vorm van beschermd wonen in Aalsmeer kunnen worden gehuisvest.

ZORG- EN WELZIJNSOPGAVE Het Regiobeeld Amstelland en Meerlanden 2023 en de Gezondheidsmonitors van de GGD geven inzicht in de zorg- en welzijnsopgave in de regio. Het gaat om gegevens over het jaar 2022 (en eerder). Voor Aalsmeer en Kudelstaart zijn vooral de volgende onderdelen van belang. Ervaren gezondheid volwassen en vergrijzing De vergrijzing van de regio neemt tot en met 2040 steeds sterker toe. Dit leidt tot een toename ouderdoms-gerelateerde klachten en vervolgens een toename van zorgvraag in verschillende sectoren. Voor de komende jaren wordt een toename van chronische ziekten (meerdere chronische ziekten per inwoner) en welvaartsziekten verwacht. Daarnaast zijn er ziekten met zowel een somatische als psychogeriatrische component, zoals Parkinson, die vaker voor­komen op latere leeftijd en om specifieke aandacht vragen.

Daarnaast zijn er Aalsmeerders en Kudelstaarters die vanuit Amsterdam uitstromen uit een instelling voor Beschermd Verblijf en Begeleid thuis, of jeugdzorg met verblijf. De verwachting is dat dit de komende jaren vanwege de verdere zogenoemde ‘extramuralisering’8 zal toenemen. De verwachting is dat tegen 2040 ongeveer 20 personen per jaar zullen uitstromen naar Aalsmeer. Uitstromers die zelfstandig kunnen wonen, kunnen via een woonurgentie met intermediaire verhuur (huurcontract op naam van de betrokken zorgaanbieder) wonen in een reguliere huur­ woning. De kans bestaat dat er vanwege de ambulantisering meer kwetsbare mensen op deze manier doorgeleid gaan worden vanuit Amsterdam. Waar de uitstroom de afgelopen jaren heel laag was zal deze de komende jaren gaan stijgen. Er zullen naar verwachting meer woonurgenties worden afgegeven.

Eén op de vier inwoners is beperkt door gezondheidsproblemen. Circa 6.000 inwoners (25%) zijn vanwege problemen met hun gezondheid een half jaar of langer beperkt in het dagelijks leven. Ongeveer 850 (4%) van hen zijn ernstig beperkt. Ongeveer 6.500 volwassenen (27%) in Aalsmeer hebben een langdurige ziekte of aandoening die al zes maanden of langer duurt. 65-plussers hebben vaker een langdurige ziekte of aandoening dan inwoners tot 65 jaar.

7 Gestippeld wonen betekent dat deze inwoners met een beperking in de wijk wonen tussen inwoners zonder beperking. Doorgaans weten zij van elkaar waar ze wonen en kunnen elkaar opzoeken. Soms zijn er daarbij ook specifieke locaties voor ontmoeting in de wijk gerealiseerd, waar professionele begeleiding beschikbaar is. 8 Extramuralisering, ook wel ambulantisering, is het beleid om mensen zoveel mogelijk zelfstandig te laten wonen met (ambulante) begeleiding als nodig, in plaats van in een (intramurale) instelling.

11

Ervaren gezondheid onder inwoners van 18 jaar en ouder in Aalsmeer (%):

Langdurige ziekte en ernstige beperkingen vanwege gezondheidsproblemen, onder inwoners van 18 jaar en ouder in Aalsmeer (%):

12

Inwoners van Aalsmeer ervaren net als inwoners van regiogemeenten en heel Nederland, diverse mentale klachten. Eén op de zevenendertig inwoners van Aalsmeer heeft ernstige psychische klachten, dit zijn circa 900 inwoners. Het aandeel inwoners met ernstige klachten is niet veranderd sinds 2010. Matige psychische klachten vinden we bij 35% van de inwoners. Deze klachten stijgen wel vanaf 2010. Ernstige psychische klachten komen in Aalsmeer minder vaak voor dan in de rest van de regio en dan gemiddeld in Nederland (6%).

Eén op de zes inwoners van Aalsmeer geeft aan in de afgelopen 4 weken (heel) veel stress te hebben ervaren. Het ervaren van stress komt in Aalsmeer even vaak voor als elders in de regio en in de rest van Nederland. Negen procent van de inwoners van Aalsmeer voelt zich ernstig eenzaam, dit zijn ongeveer 2.100 inwoners. Ernstige eenzaamheid is de afgelopen jaren gestaag toegenomen van 5% in 2010 naar 9% in 2020. Ook het aandeel inwoners dat zich matig eenzaam voelt is gestegen; van 22% in 2010 naar 32% in 2020. Van alle 18 t/m 64 jarigen in Aalsmeer was 7% (ongeveer 1.200 inwoners) ooit slachtoffer van huiselijk geweld. Twee procent was slachtoffer van huiselijk geweld in de afgelopen 5 jaar. Deze cijfers zijn niet of nauwelijks veranderd sinds 2010. Van de 65-plussers is 6% in het voorgaande jaar thuis één of meerdere keren slecht behandeld, ook wel ouderenmishandeling genoemd. Dit zijn 300 inwoners van Aalsmeer. Het gaat meestal om emotionele mishandeling, zoals treiteren of beledigen (5%) of lichamelijk geweld als geslagen, geschopt worden en dergelijke (1,1%). Andere vormen van mishandeling, bijvoorbeeld financiële benadeling, komen bij minder dan 0,7% van de 65-plussers voor. Ouderenmishandeling komt in Aalsmeer even vaak voor als in de rest van de regio en in Nederland.

13

Arbeidsmarktproblematiek: capaciteitsproblemen Het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn in de regio Amstelland-Meerlanden loopt op van 4,5% in 2021 naar 4,9% in 2030. Dit lijkt geen grote stijging gezien andere regio’s in Nederland, maar in combinatie met de demografische ontwikkelingen en verwachte stijging in de vraag naar zorg en welzijn zijn dit problemen om rekening mee te houden.

Het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn in de regio Amstelland-Meerlanden in procenten.

14

3 Thema’s THEMA 1: V  OLDOENDE PASSEND EN GEVARIEERD WOONAANBOD VOOR AANDACHTSGROEPEN Ambitie: Een betaalbaar, aantrekkelijk en toereikend woningaanbod voor verschillende kwetsbare groepen (en levensfasen).

Dit doen we door:  Nieuwe levensloopbestendige woon­ concepten voor ouderen te integreren in nieuwe gebiedsontwikkelingen.  Voldoende passende, levensloopbestendige sociale huurwoningen voor alle aandachtsgroepen te realiseren om integratie in de wijk te bevorderen.  Onderzoeken op welke manier het splitsen van (bestaande) woningen eenvoudiger gemaakt kan worden.

lichamelijke beperkingen wordt in Nederland de komende jaren gekeken in hoeverre de benodigde zorg thuis kan worden geleverd, waardoor zij mogelijk niet naar een verpleeghuis hoeven. Dit is naar verwachting niet mogelijk voor alle vormen van somatische verpleeghuiszorg. Ofwel: verpleeghuiszorg blijft in die gevallen nodig als alternatief. Ook voor psychogeriatrische zorg (dementie) is de inschatting dat verpleeghuiszorg absoluut nodig blijft. Samengevat: naast thuis blijven wonen, zullen verpleeghuiszorgplekken van belang blijven en zijn zij geen synoniem voor levensloopbestendig wonen.

NIEUWE WOONCONCEPTEN VOOR OUDEREN INTEGREREN IN NIEUWE GEBIEDSONTWIKKELINGEN. De bevolking van Aalsmeer vergrijst gestaag. De meerderheid van ouderen verkiest hun vertrouwde woning, zelfs bij een zorgbehoefte. De verhuisbereidheid is over het algemeen laag. Door deze ontwikkeling wordt de toegankelijkheid van de woning belangrijker. Daarnaast is er een groep ouderen die graag wil verhuizen naar een levensloopbestendige woning of een geclusterde woonvorm.

De gemeente Aalsmeer vindt het daarbij van belang voor haar bevolking, dat het huidige aantal intramurale verpleeghuisplekken (200 bedden) binnen de gemeentegrenzen gehandhaafd blijft. Ook wanneer nieuwbouw of verbouw gaat plaatsvinden op de locatie van de huidige verpleeghuizen. Dit betekent echter wel dat gekeken kan worden naar de vorm waarin gebouwd wordt. Toekomstbestendig bouwen is voor de gemeente van belang en dit houdt ook in dat vastgoed bruikbaar is voor zowel de huidige als toekomstige vormen van zorg. En tevens dat nieuw vastgoed dat ingezet wordt voor de huidige (intramurale) zorgverlening, met ‘kleine ingrepen’ zoals flexibele wanden, geschikt gemaakt kan worden voor toekomstige vormen van zorgverlening9.

Een levensloopbestendige woning is zo gebouwd dat de bewoners erin kunnen blijven wonen als hun levensomstandigheden veranderen, bijvoorbeeld door ouderdom, ziekte of een handicap. Dit betekent niet dat een dergelijke woning voor iedereen geschikt is. Een levensloopbestendige woning is bijvoorbeeld geen vervanging voor intramurale verpleeghuiszorg. Bij mensen met

9 Denk bijvoorbeeld aan verdere scheiding van wonen en zorg.

15

In een geclusterde woonvorm wonen ouderen zelfstandig maar toch samen, met gedeelde voorzieningen zoals een tuin of ontmoetingsruimte, bij voorkeur in het complex of op korte afstand in de buurt.

oplossingen van het vraagstuk rond wonen voor ouderen met een beperking. Voor de bestaande voorraad hebben we al de mogelijkheid om bij een woning vergunningvrij een mantelzorgwoning te plaatsen. Dit is een tijdelijke ingreep die in voorkomende situaties uitkomst biedt om in een zorgbehoefte te voorzien. Daarnaast willen we op zoek naar mogelijkheden om de bestaande voorraad levensloopbestendig te maken. Een concrete mogelijkheid die zowel bijdraagt aan het levensloopbestendig maken van bestaande woningen als aan de woningnood is het splitsen van een woning. Bij splitsing kan bijvoorbeeld de benedenverdieping geschikt worden gemaakt voor de huidige (oudere) bewoner en de bovenverdieping als zelfstandige woning verkocht worden. De gemeente heeft nog geen beleid voor het splitsen van woningen. In de praktijk wordt hier medewerking aan gegeven indien dit geen negatieve impact heeft in de directe woonomgeving (denk bijvoorbeeld aan voldoende parkeerplaatsen). We gaan onderzoeken onder welke omstandigheden de mogelijkheden voor het splitsen van woningen kunnen verruimen.

Dergelijke woonvormen bieden beschutting en een gemeenschapsgevoel. Dit soort woningen zullen voor een (groot) deel via de nieuwbouw worden gerealiseerd. Door qua woningen niet ‘meer van hetzelfde’ toe te voegen, maar vooral ook te kijken naar nieuwe woningtypen, zetten we inwoners tevens aan tot nadenken over hoe zij kunnen en willen wonen en leven als zij door leeftijd eventueel meer zorg en/of ondersteuning nodig hebben. De nieuwbouw zal echter niet toereikend zijn om aan deze vraag te voldoen. Bovendien zijn er, zoals gezegd, veel Aalsmeerders en Kudelstaarters op leeftijd die juist de wens hebben om zelfstandig in de huidige woning te blijven wonen. De bestaande woningvoorraad is dus een net zo belangrijke sleutel in het

Actiepunt: We nemen het realiseren van nieuwe ‘geclusterde’ woonconcepten voor ouderen de komende vijf jaar mee in de lopende en nieuwe gebiedsontwikkelingen. Gezien de diversiteit van de woningvraag van ouderen is een mix van woningtypen en prijscategorieën van belang (sociale- en particuliere huur en koop). Actiepunt: Samen met de woningcorporaties en zorgorganisaties onderzoeken we hoe hun bezit met beperkte ingrepen levensloopbestendig gemaakt kan worden en met zorg ondersteund kan worden. Concrete en haalbare mogelijkheden hiertoe nemen we mee in de prestatieafspraken met de corporaties. Actiepunt: We gaan onderzoeken onder welke omstandigheden we het splitsen van woningen kunnen verruimen en zullen hiervoor beleid opstellen, zodat duidelijk is wanneer dit wel en niet kan en in voorkomende gevallen aanvragen gemakkelijker kunnen worden beoordeeld.

16

VOLDOENDE PASSENDE, LEVENSLOOP­ BESTENDIGE SOCIALE HUURWONINGEN VOOR ALLE AANDACHTSGROEPEN REALISEREN OM INTEGRATIE IN DE WIJK TE BEVORDEREN.

Voor een (klein) deel van al deze inwoners is een geclusterde woonvorm, al dan niet met centrale woonkamer, een uitkomst. Dit geldt bijvoorbeeld voor inwoners met bepaalde vormen van een verstandelijke beperking. Voor de meesten werkt dit echter juist niet, zij hebben behoefte aan ‘gestippeld’ in de wijk wonen. Ofwel: aan een reguliere woning, wat in de praktijk bijna altijd een sociale huurwoning betreft.

De uitdaging op het gebied van wonen en zorg omvat niet alleen de opgave rond ouderen. Het gaat ook om mensen met een verstandelijke-, lichamelijke- of geestelijke beperking (of een combinatie hiervan) die nog thuis wonen bij hun ouders (ook tot ver na volwassen te zijn geworden) of wonen in een instelling en kunnen uitstromen. Daarnaast gaat het om kinderen die opgenomen zijn in een jeugdzorginstelling en uit gaan stromen omdat zij 18 jaar worden. Inwoners die door echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten dakloos zijn geworden behoren ook tot de groep dit geholpen zijn met reguliere woning in de wijk.

Kortom: het gaat om een veelzijdige groep, die (soms) behoefte heeft aan een vorm van geclusterd wonen, maar naast begeleiding en zorg meestal geholpen is met een reguliere betaalbare (eenpersoons) zelfstandige woningen met een huurprijs van € 400 à € 500 (anno 2024), waar ze indien nodig begeleiding kunnen ontvangen. Voor een deel van deze inwoners geldt dat intermediaire verhuur (huurcontract op naam van de betrokken zorgaanbieder) in aanvang de beste oplossing is.

Actiepunt: We realiseren 30% sociale huur in de nieuwbouw, waarvan een significant deel zal bestaan uit appartementen in het kleinere segment – het woningtype bij uitstek geschikt voor bovenstaande aandachtsgroepen. Actiepunt: We zetten ons in de regio in voor het maken van een regionale woonzorgvisie, waarin we samen afspraken gaan maken over speciale woonconcepten voor aandachtsgroepen met zeer specifieke woonwensen. Actiepunt: We streven ernaar om afspraken in regioverband te maken over woningen voor uitstromers uit een instelling en huurcontracten op naam van een instelling nader uitwerken en vastleggen (project Tien werkafspraken Thuis in de wijk). Actiepunt: We streven ernaar om voor economisch dak- en thuislozen uit Aalsmeer en Kudelstaart binnen de gemeentegrenzen te beschikken over passende (tijdelijke) woningen, in particulier of corporatie eigendom.

17

THEMA 2: VITALE WIJKEN MET ZORG EN ONDERSTEUNING NABIJ Ambitie: Alle Aalsmeerders kunnen (zo lang mogelijk) zelfstandig wonen en meedoen aan de samenleving. Dit doen we door:  Gebruiksvriendelijke en toegankelijke openbare ruimte  Bereikbare voorzieningen in de buurt.  Gezamenlijke inzet op de sociale basis  Inzet op ontmoeten

BEREIKBARE VOORZIENINGEN IN DE BUURT Voor vitale wijken zijn goed bereikbare voor­ zieningen in de buurt een voorwaarde. Denk hierbij aan winkels voor dagelijkse boodschappen, 1e lijns zorgvoorzieningen zoals de huisarts en de apotheek, ontmoetingsplekken, maar ook aan goed toegankelijk en voldoende openbaar vervoer.

GEBRUIKSVRIENDELIJKE EN TOEGANKELIJKE OPENBARE RUIMTE Een toegankelijke wijk heeft een goed ingerichte leefomgeving die een veilige ontmoeting, mobiliteit en de mentale en fysieke gezondheid positief beïnvloeden. Denk hierbij aan rustplekken, openbare toiletten, rollatorvriendelijk (afritjes van de stoep), verlichting en herkenningspunten, maar ook aan nabijheid van voorzieningen, recreatie en dementievriendelijke buitenruimte (bijvoorbeeld wandelroutes met kleur) en vervoer voor inwoners met een lagere mobiliteit.

Actiepunt: Bij nieuwe projecten/woonvormen voor kwetsbare groepen kijken we naar locaties waar voorzieningen nabij zijn, dan wel proberen we voorzieningen nabij mogelijk te maken. Dit kan bijvoorbeeld gaan om zorgvoorzieningen (huisarts, fysio, apotheek, ontmoetingsmogelijkheden van zorgorganisaties), welzijnsvoorzieningen (ontmoetingsmogelijkheden en/of activiteiten) of winkels met eerste levensbehoeften. We realiseren ons daarbij dat het niet mogelijk zal zijn de diverse vormen van voorzieningen altijd nabij te hebben, maar willen hier zoveel als mogelijk rekening mee houden door goede afstemming tussen de verschillende gemeentelijke domeinen.

Actiepunt: We richten de woonomgeving in naar de behoefte van de inwoners, met oog voor veiligheid en beschutting. Dit doen we samen met organisaties en bewoners. We geven speciaal aandacht aan de inrichting van toegankelijke buurten. Actiepunt: We maken een uitvoeringsplan diversiteit, waar toegankelijkheid een onderdeel van is. We bezien welke van bovenstaande onderdelen hierin passen. Daarnaast nemen we bij nieuwbouw en verbouw van (delen van) complexen en/of wijken we bovenstaande onderdelen zoveel mogelijk mee.

18

GEZAMENLIJKE INZET OP SOCIALE BASIS

INZET OP ONTMOETEN

Aalsmeer beschikt over een goed georganiseerde gemeenschap met een sterke organisatiegraad veelal gestoeld op een onderling saamhorigheidsgevoel. Dit saamhorigheidsgevoel in de wijken willen we ondersteunen en zo mogelijk bevorderen. Community building, ook wel bekend als samenlevingsopbouw, heeft een preventieve werking. Het zorgt ervoor dat mensen zich betrokken voelen bij wat er in hun buurt gebeurt en bij wie mogelijk extra zorg nodig heeft. Community building krijgt ook nadruk in de Strategienota Sociaal Domein 2024-2027: “Zo kent Aalsmeer waardevolle initiatieven zoals Buurtgezinnen en Homestart. Het zogenoemde community building speelt hierop in. Soms komt het vanuit inwoners zelf. Daarnaast wordt dit in Aalsmeer ook professioneel ondersteund”. Door hierop in te zetten, willen we niet alleen aandacht vestigen op individuen die als lastig worden ervaren, wat soms voorkomt bij inwoners met een (licht) verstandelijke of psychische beperking, maar ook begrip creëren voor de uitdagingen waarmee zij te maken hebben. Inwoners worden zich bewust van verschillend gedrag en tonen zorg voor elkaar. Daarnaast blijven we waar mogelijk ondersteunen bij lokale initiatieven die de sociale cohesie bevorderen, zoals buurtbijeenkomsten, burenhulp en ‘automaatje’, en nieuwe sociale initiatieven die op komen.

De buurtverbinder/ opbouwwerker van het welzijnswerk en de gemeentelijke wijkregisseur zijn de gezichten in de wijken van Aalsmeer waar inwoners hiervoor onder meer terecht kunnen. In de Strategienota Sociaal Domein is meer onder dit onderwerp en ook over mantelzorgers en vrijwilligers opgenomen.

De basis voor vitale wijken is de mogelijkheid voor inwoners om elkaar te ontmoeten en contact te leggen, ongeacht of zij een onder­ steuningsvraag hebben of niet. Ontmoeten is immers belangrijk voor alle inwoners. Met de uitvoeringsagenda Ontmoeten 2024-2026 richt de gemeente zich met name op ontmoetings­ locaties die door alle inwoners bezocht kunnen worden, onder meer door waar nodig buurt­ huizen te faciliteren en door na te gaan hoe hun rol in de toekomst behouden kan blijven. Daarnaast ondersteunt de gemeente ontmoeting en verbinding tussen inwoners onder meer via het welzijnswerk, sport-, beweeg- en spel­ activiteiten, buitensportmogelijkheden in de openbare ruimte, ondersteuning van kunst- en cultuuractiviteiten, buurtinitiatieven en via bijvoorbeeld ‘lief en leedstraten’.

Actiepunt: Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan Ontmoeten. Actiepunt: Enkele betrokken partijen nemen het initiatief om gezamenlijk te verkennen in hoeverre er mogelijkheden zijn voor het realiseren van nieuwe kleinschalige ontmoetingsplekken in Aalsmeer en Kudelstaart, zonder dat dit in eerste instantie om een extra financiële bijdrage vraagt van de gemeente

Actiepunt: We blijven investeren in waardevolle lokale initiatieven gericht op gemeenschapszin, community building, sociale cohesie en omzien naar elkaar (acties uit Strategienota Sociaal Domein op dit onderdeel).

19

THEMA 3: VITAAL OUD WORDEN Ambitie: Inwoners kunnen vitaal oud worden en een toenemende zorgvraag wordt voorkomen of zoveel mogelijk uitgesteld door een gezonde levensstijl en het tijdig voorbereiden op ouder worden en een veranderende woonzorgbehoefte.

Dit doen we door:  Lichamelijk en mentaal gezond blijven stimuleren  Creëren van doorstroming  Samen met inwoners en professionals nadenken over de dag van morgen.  Inzet van technologie.

Actiepunt: We zetten in op preventie en gezond en actief leven om aandoeningen op latere leeftijd zoveel mogelijk te voorkomen of uit te stellen. Dit doen wij onder andere vanuit de gemeente door: stimuleren van (blijven) bewegen, valpreventie, welzijn op recept en overige preventieve inzet vanuit het lokaal gezondheidsbeleid en de inzet vanuit GALA, zoals initiatieven rond bewegen en ontmoeten voor ouderen. Vanuit de zorgpartners wordt daarnaast ingezet door middel van de eerste lijn consultatiemogelijkheden van de S.O.G. door de huisarts, het verpleegkundig adviesgesprek van de wijkverpleegkundigen en de samenwerkende wijkverpleging in Aalsmeer/Kudelstaart.

LICHAMELIJK EN MENTAAL GEZOND BLIJVEN STIMULEREN Mensen willen zo lang mogelijk regie houden op hun eigen leven. Naast dat hiervoor een sociaal netwerk heel belangrijk is, is ook zo lang mogelijk zo lichamelijk en mentaal vitaal mogelijk blijven, hiervoor essentieel. Daarbij zijn gezonde voeding en beweging belangrijk, maar ook zingeving en mentaal actief blijven zijn van belang. Wanneer het valrisico van ouderen toeneemt, is het van belang dit tijdig te signaleren en passende interventies aan te beiden. Wanneer inwoners gebrek aan zingeving en contacten ervaren hebben zij soms een ‘zetje nodig’ om op weg geholpen te worden naar iets wat weer energie geeft. In de nota Sociaal Domein, het lokaal gezondheidsbeleid en in het Plan Gezond en Actief Leven (GALA) Aalsmeer is onze aanpak om inwoners hierbij te ondersteunen, opgenomen.

CREËREN VAN DOORSTROMING Om doorstroming te bevorderen, is het cruciaal om oudere inwoners bewust te maken van de beschikbare woonmogelijkheden, waarbij de nadruk ligt op de financiële aspecten zoals de kosten en beschikbare vierkante meters van zowel hun huidige als potentiële nieuwe woningen. Vaak hebben nieuwe woningen een hogere huur- of koopprijs dan de woningen waarin ouderen momenteel wonen, wat een belangrijke overweging is bij een verhuizing. Daarnaast is het ook essentieel om rekening te houden met de verandering in de behoefte aan ruimte naarmate mensen ouder worden.

20

Een shift in het denken van ouderen is nodig om hen aan te moedigen om toch de overstap te maken naar een woning die mogelijk minder vierkante meters heeft dan ze in eerste instantie wensen. Dit vergt een verandering in perceptie, waarbij de nadruk verschuift van de kwantiteit van de ruimte naar de kwaliteit van leven die een nieuwe, meer passende woning kan bieden. Het gaat hierbij niet alleen om de fysieke ruimte, maar ook om factoren zoals de locatie, toegankelijkheid, en de mogelijkheid om langer zelfstandig te blijven wonen.

Actiepunt: We organiseren samen met de woningcorporaties een jaarlijkse informatiemarkt die inzicht biedt hoe ouderen op de woningmarkt kunnen navigeren.

SAMEN MET INWONERS EN PROFESSIONALS NADENKEN OVER DE DAG VAN MORGEN Samen met inwoners en professionals streven we naar een bewuste maatschappelijke transitie, waarbij het vanuit de gemeente essentieel is om de boodschap te verspreiden: “Denk vandaag na over de dag van morgen.” Deze bredere opgave reikt verder dan alleen zorgpartijen en vraagt om een gezamenlijke inspanning. Het gemeentelijk faciliteren van het gesprek over de toekomst is van groot belang, waarbij burgers ondersteuning nodig hebben om na te denken over hoe ze oud willen worden en welke ondersteuning daarbij past. De gemeente vervult een ondersteuningsrol door handvatten te bieden en het verstrekken van relevante informatie, wellicht door het organiseren van markten of evenementen op verschillende locaties.

Het stimuleren van bewustwording op dit gebied kan oudere inwoners helpen om tijdig de overstap te maken naar een meer geschikte woning, waardoor gedwongen verhuizingen worden voorkomen en tegelijkertijd woningen vrijkomen voor starters of mensen met een lager inkomen. Dit vereist niet alleen een actieve rol van de gemeente en andere betrokken instanties, maar ook een open dialoog met ouderen zelf om hun behoeften en zorgen te begrijpen en hierop in te spelen met passende maatregelen.

Actiepunt: We ondersteunen via ouderenadvies/welzijn ouderen bij het nemen van de beslissing om al dan niet door te stromen naar een andere woning door hen te voorzien van informatie en advies over de verschillende opties die beschikbaar zijn en hoe deze passen binnen hun financiële situatie. Hiervoor maken we zo mogelijk ook gebruik van informatie vanuit de thuiszorg voor de beschikbare (digitale) mogelijkheden voor ondersteuning thuis.

Actiepunt: We sluiten voor deze inzet zoveel mogelijk aan op landelijke en regionale initiatieven in het kader van het IZA regioplan - thema ouderen, zoals bijvoorbeeld Netwerkversterking ouderen en aandacht voor het maatschappelijk debat (‘De Dag van Morgen’).

Actiepunt: We stellen een subsidie beschikbaar voor ouderen die middels een financieel- of verhuisplan meer inzicht willen krijgen in hun woonmogelijkheden. Actiepunt: Via een campagne Sociaal Domein (in 2024 en 2025) stimuleren we inwoners na te denken over als zij zelf hulpbehoevend door leeftijd zijn. Dit zodat ze zich kunnen voorbereiden, ook als ze voornemens zijn dan in de eigen woning te willen blijven wonen.

21

INZET VAN TECHNOLOGIE

Actiepunt: In afstemming met de zorg­ verzekeraars en samenwerkende thuiszorgaanbieders onderzoeken we welke digitale hulpmiddelen werken voor inwoners die langer of meer zelfstandig blijven wonen en hoe we het eigen gebruik van hulpmiddelen onder deze inwoners verder kunnen bevorderen. Er is een uitleenpunt om hulpmiddelen uit te proberen (ook voorafgaand particuliere aanschaf) in gebouw Irene van Zorggroep Aelsmeer: de Dementeek. Hier geven we meer bekendheid aan, o.a. via de campagne Sociaal Domein vanuit de strategienota Sociaal Domein.

(Digitale) hulpmiddelen, domotica en EHealth kunnen voor inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben een uitkomst bieden. Dit kan gaan over hulpmiddelen die vanuit de Wmo worden gefinancierd (gericht op anticiperen), of hulpmiddelen die vanuit de zorgverzekeringswet vergoed worden (gericht op preventie en behandelen). Al is dit onderscheid niet altijd even scherp te maken. Het aanbod aan hulpmiddelen is aanzienlijk en er wordt door aanbieders continu geïnnoveerd. Specifiek voor ouderen geldt dat deze steeds digitaal vaardiger worden. Toch zijn niet alle ouderen al voldoende computervaardig. Verbetering hierin is mogelijk en nodig, zodat ouderen die daarbij gebaat zijn ook geholpen worden om goed met digitale technologie om te kunnen gaan.

Actiepunt: We zetten in op digitale ondersteuning van ouderen vanuit het Informatiepunt Digitale Overheid (in de bibliotheek).

22

THEMA 4: GEZAMENLIJKE AANPAK EN VERANTWOORDELIJKHEID Ambitie: Zorg- en welzijnspartijen, corporaties, ontwikkelaars, gemeente en de inwoners zien de opgaven op het vlak van wonen, zorg en welzijn als een gezamenlijke opgave en verantwoordelijkheid.

Dit doen we door:  Inzet op behoud van zorgpersoneel  Afstemming met corporaties over toewijzing woningen geschikt voor zorg.  Gezamenlijke monitoring en sturing

woningen toewijzen is van invloed op de leefbaarheid binnen bepaalde complexen en in de wijk in het algemeen. Met beide corporaties maken we prestatieafspraken en komen we regelmatig bestuurlijk bij elkaar. We gaan deze afspraken o.a. gebruiken om de toewijzingsprocedures van beide organisaties onder de loep te nemen, en te onderzoeken hoe we zo goed mogelijk de behoeften van de verschillende aandachtsgroepen tegemoet kunnen komen.

INZET OP BEHOUD VAN ZORGPERSONEEL Het behoud van zorgpersoneel is van cruciaal belang voor het waarborgen van kwalitatieve zorg. Een integrale benadering is noodzakelijk, waarbij aandacht wordt besteed aan de huisvestingsbehoefte van zorgmedewerkers. Het streven is om een balans te vinden tussen woningen voor verschillende doelgroepen, waaronder zorgpersoneel, starters en reguliere bewoners.

Actiepunt: Tijdens het maken van prestatieafspraken met de woningcorporatie(s) nemen we de toewijzing van zorgwoningen en het inrichten van vernieuwende wooncomplexen mee. De waardevolle input vanuit de lokale zorgorganisaties nemen we hierin mee.

Actiepunt: We verkennen initiatieven om zorgpersoneel voorrang te verlenen bij woningtoewijzing, mogelijk in samen­ werking met zorgorganisaties. Ook ondersteunen we lokale initiatieven om in Aalsmeer (tijdelijke) zusterflats te realiseren. Bovendien wordt actief gezocht naar aanvullende strategieën en best practices op het gebied van huisvesting en behoud van zorgpersoneel, met als doel een aantrekkelijk en duurzaam woon- en werkklimaat te creëren.

GEZAMENLIJKE MONITORING EN STURING Deze WonenWelzijnZorgvisie is tot stand gekomen met hulp en input van de Koplopersgroep. Goede en adequate invulling van alle actiepunten is alleen haalbaar als we deze met elkaar de komende tijd verder brengen door ze gezamenlijk in te vullen en vorm te geven. Partners hebben de bereidheid getoond om dit te doen. Om hier voortgang op te houden, willen de leden van de huidige Koplopersgroep een Begeleidingsgroep vormen. Deze begeleidingsgroep monitort één of twee keer per jaar de voortgang van alle actiepunten en stuurt waar mogelijk bij. Waar nodig vullen we de Begeleidingsgroep aan met partijen, inwoners en/of ondernemers die een belangrijke bijdrage kunnen leveren, of vormen we subgroepen die actiepunten concreet kunnen oppakken.

AFSTEMMING MET CORPORATIES OVER TOEWIJZING WONINGEN GESCHIKT VOOR ZORG De woningcorporaties Habion en Eigen Haard zijn belangrijke partners voor zowel de realisatie van nieuwbouwwoningen als de aanpassing van de bestaande voorraad. Ook de manier waarop zij

23

In de evaluatie over de nota SD (najaar 2025) rapporteren we over de voortgang van de actie­ punten van de Strategienota Sociaal Domein (waaronder het actiepunt ‘WonenWelzijnZorg­visie’). Streven is dat we dan met alle acties uit deze Wonenwelzijnzorgvisie bezig zijn. Daarna zullen we jaarlijks (in het najaar) de gemeenteraad via een raadsbrief op de hoogte brengen van de voortgang van de acties uit deze WonenWelzijnZorgvisie.

Actiepunt: Partners hebben de bereidheid getoond om samen met onze partners de invulling van wonen, welzijn en zorg in Aalsmeer vorm te geven. Regelmatig overleggen we met betrokkenen om onze gezamenlijke ambities te realiseren. We stellen een Begeleidingsgroep in die minimaal één tot twee keer per jaar bijeenkomt om de voortgang te monitoren en te controleren of we op de juiste weg zitten. Waar nodig breiden we de Begeleidingsgroep uit met partijen, inwoners en/ of ondernemers. Actiepunt: In de Evaluatie SD (najaar 2025) rapporteren we over de voortgang van de actiepunten en daarna jaarlijks een raadsbrief over de voortgang van de acties uit deze WonenWelzijnZorgvisie.

24

4 Financiën Deze WonenWelzijnZorgvisie hebben we opgesteld voor de periode 2025-2028. De ambities op de vier thema’s en bijbehorende actiepunten kunnen grotendeels in 2025 in gang worden gezet. In de periode daarna gaat het om ‘vasthouden’ en ‘waar nodig en mogelijk uitbouwen’. Het is van belang een beeld te hebben waar we met elkaar heen willen en dit ook vast te leggen. Vandaar een visie tot en met 2028.

Tegelijkertijd bevinden we ons in best onduidelijke tijden: met een nieuw kabinet zijn landelijke beleidswijzigingen waarschijnlijk met nieuwe wet en regelgeving tot gevolg. Daarbij is het effect van het huidige beleid dat gemeenten in 2027 te maken krijgen met het zogenoemde ‘ravijnjaar’ door sterk verminderde inkomsten vanuit de Rijksoverheid in het gemeentefonds. Ook Aalsmeer heeft, net als vele gemeenten in Nederland, een beeld geschetst dat ze vanaf 2027 nog geensluitende (meerjaren-) begroting heeft/ verwacht.

dienst­verleningsbijdrage aan de AA- organisatie. Vanaf 2027 is de Aalsmeerse begroting nog niet sluitend. Daarbij zijn extra middelen vanuit de Rijk op basis van bijvoorbeeld een Spuk IZA en/of Spuk Gala nog onduidelijk, al gaan er in Den Haag stemmen op gemeenten middelen voor deze taken te geven ter hoogte van 90% van de huidige (extra) verstrekte budgetten. Aangezien we het van belang vinden vast te leggen waar we met elkaar inhoudelijk naar toe moeten en naar op weg zijn, leggen we deze visie vast voor de periode 2025-2028. Dit doen we echter onder de voorwaarde dat we er vanuit gaan dat de financiële benodigde inzet voor 2027 en 2028 rond krijgen (de periode die in de context van deze visie te bezien is als ‘vasthouden’ en ‘waar nodig en mogelijk uitbouwen’). Mocht dit niet haalbaar blijken, dan zullen we onze ambities in 2026 voor de jaren 2027 en 2028 (en verder) noodgedwongen moeten bijstellen.

Voor 2025 en 2026 zijn de kosten voor de acties uit deze WonenWelzijnZorgvisie te dekken binnen de begroting voor de uitvoering van de Strategienota SD, de Cup-middelen en de middelen die Aalsmeer aanvullend gekregen heeft vanuit de Spuk IZA en de Spuk Gala. Alle onderdelen waarop vanuit het sociaal en fysiek domein regie op wordt gevoerd past binnen de

25

Bijlage 1: Overzicht van actiepunten

De actiepunten uit de hoofdtekst zijn hieronder bij elkaar opgenomen:

Thema 1: Voldoende passend en gevarieerd woonaanbod voor ‘aandachtsgroepen’. Onderwerp

Actiepunt

Nieuwe woonconcepten voor ouderen  We nemen het realiseren van nieuwe ‘geclusterde’ woonconcepten voor ouderen integreren in nieuwe gebiedsontwikde komende vijf jaar mee in de lopende en nieuwe gebiedsontwikkelingen. Gezien kelingen de diversiteit van de woningvraag van ouderen is een mix van woningtypen en prijscategorieën van belang (sociale- en particuliere huur en koop).  Samen met de woningcorporaties en zorgorganisaties onderzoeken we hoe hun bezit met beperkte ingrepen levensloopbestendig gemaakt kan worden en met zorg ondersteunt kan worden. Concrete en haalbare mogelijkheden hiertoe nemen we mee in de prestatieafspraken met de corporaties.  We gaan onderzoeken onder welke omstandigheden we het splitsen van woningen kunnen verruimen en zullen hiervoor beleid opstellen, zodat duidelijk is wanneer dit wel en niet kan en in voorkomende gevallen aanvragen gemakkelijker kunnen worden beoordeeld. Voldoende passende, levensloop­  We realiseren 30% sociale huur in de nieuwbouw, waarvan een significant deel zal bestendige sociale huurwoningen bestaan uit appartementen in het kleinere segment - het woningtype bij uitstek voor alle aandachtsgroepen realiseren geschikt voor aandachtsgroepen.

om integratie in de wijk te bevorderen  We zetten ons in de regio in voor het maken van een regionale woonzorgvisie, waarin we samen afspraken gaan maken over speciale woonconcepten voor aandachtsgroepen met zeer specifieke woonwensen.  We streven ernaar om afspraken in regioverband te maken over woningen voor uitstromers uit een instelling en huurcontracten op naam van een instelling nader uitwerken en vastleggen (project Tien werkafspraken Thuis in de wijk).  We streven ernaar om voor economisch dak- en thuislozen uit Aalsmeer en Kudelstaart binnen de gemeentegrenzen te beschikken over passende (tijdelijke) woningen, in particulier of corporatie eigendom.

26

Thema 2: Vitale wijken met zorg en ondersteuning nabij Onderwerp

Actiepunt

Gebruiksvriendelijke en toegankelijke openbare ruimte

 We richten de woonomgeving in naar de behoefte van de inwoners, met oog voor veiligheid en beschutting. Dit doen we samen met organisaties en bewoners. We geven speciaal aandacht aan de inrichting van toegankelijke buurten.  We maken een uitvoeringsplan diversiteit, waar toegankelijkheid een onderdeel van is. We bezien welke van bovenstaande onderdelen hierin passen. Daarnaast nemen we bij nieuwbouw en verbouw van (delen van) complexen en/of wijken we bovenstaande onderdelen zoveel mogelijk mee.

Bereikbare voorzieningen in de buurt

 Bij nieuwe projecten/woonvormen voor kwetsbare groepen kijken we naar locaties waar voorzieningen nabij zijn, dan wel proberen we voorzieningen nabij mogelijk te maken. Dit kan bijvoorbeeld gaan om zorgvoorzieningen (huisarts, fysio, apotheek, ontmoetingsmogelijkheden van zorgorganisaties), welzijnsvoorzieningen (ontmoetingsmogelijkheden en/of activiteiten) of winkels met eerste levensbehoeften. We realiseren ons daarbij dat het niet mogelijk zal zijn de diverse vormen van voorzieningen altijd nabij te hebben, maar willen hier zoveel als mogelijk rekening mee houden door goede afstemming tussen de verschillende gemeentelijke domeinen.

Gezamenlijke inzet op sociale basis

 We blijven investeren in waardevolle lokale initiatieven gericht op gemeenschapszin, sociale cohesie en omzien naar elkaar (acties uit Strategienota Sociaal Domein op dit onderdeel).

Ontmoeten

 Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan Ontmoeten.  Enkele betrokken partijen nemen het initiatief om gezamenlijk te verkennen in hoeverre er mogelijkheden zijn voor het realiseren van nieuwe kleinschalige ontmoetingsplekken in Aalsmeer en Kudelstaart, zonder dat dit in eerste instantie om een extra financiële bijdrage vraagt van de gemeente.

Thema 3: Vitaal oud worden Onderwerp

Actiepunt

Lichamelijk en mentaal gezond blijven  We zetten in op preventie en gezond en actief leven om aandoeningen op latere stimuleren leeftijd zoveel mogelijk te voorkomen of uit te stellen. Dit doen wij onder andere vanuit de gemeente door: stimuleren van (blijven) bewegen, valpreventie, welzijn op recept en overige preventieve inzet vanuit het lokaal gezondheidsbeleid en de inzet vanuit GALA, zoals initiatieven rond bewegen en ontmoeten voor ouderen. Vanuit de zorgpartners wordt daarnaast ingezet door middel van de eerste lijn consultatiemogelijkheden van de S.O.G. door de huisarts, het verpleegkundig adviesgesprek van de wijkverpleegkundigen en de samenwerkende wijkverpleging in Aalsmeer/Kudelstaart. Creëren van doorstroming

 We ondersteunen via ouderenadvies/welzijn ouderen bij het nemen van de beslissing om al dan niet door te stromen naar een andere woning door hen te voorzien van informatie en advies over de verschillende opties die beschikbaar zijn en hoe deze passen binnen hun financiële situatie. Hiervoor maken we zo mogelijk ook gebruik van informatie vanuit de thuiszorg voor de beschikbare (digitale) mogelijkheden voor ondersteuning thuis.  We stellen een subsidie beschikbaar voor ouderen die middels een financieel- of verhuisplan meer inzicht willen krijgen in hun woonmogelijkheden.  Via een campagne Sociaal Domein (in 2024 en 2025) stimuleren we inwoners na te denken over als zij zelf hulpbehoevend door leeftijd zijn. Dit zodat ze zich kunnen voorbereiden, ook als ze voornemens zijn dan in de eigen woning te willen blijven wonen.  We organiseren samen met de woningcorporaties een jaarlijkse informatiemarkt die inzicht biedt hoe ouderen op de woningmarkt kunnen navigeren.

27

Thema 3: Vitaal oud worden Onderwerp

Actiepunt

Samen met inwoners en professionals nadenken over de dag van morgen

 We sluiten voor deze inzet zoveel mogelijk aan op landelijke en regionale initiatieven in het kader van het IZA regioplan – thema ouderen, zoals bijvoorbeeld netwerkversterking en aandacht voor het maatschappelijk debat (‘De Dag van Morgen’).

Inzet van technologie

 In afstemming met de zorgverzekeraars en samenwerkende thuiszorgaanbieders willen we onderzoeken welke digitale hulpmiddelen werken voor inwoners die langer of meer zelfstandig blijven wonen en hoe we het eigen gebruik van hulpmiddelen onder deze inwoners verder kunnen bevorderen. Er is een uitleenpunt om hulpmiddelen uit te proberen (ook voorafgaand particuliere aanschaf) in gebouw Irene van Zorggroep Aelsmeer: de Dementeek. Hier geven we meer bekendheid aan, o.a. via de campagne Sociaal Domein vanuit de strategienota Sociaal Domein.  We zetten in op digitale ondersteuning van ouderen vanuit het Informatiepunt Digitale Overheid (in de bibliotheek).

Thema 4: Gezamenlijke aanpak en verantwoordelijkheid Onderwerp

Actiepunt

Inzet op behoud van zorgpersoneel

 We willen initiatieven verkennen om zorgpersoneel voorrang te verlenen bij woningtoewijzing, mogelijk in samenwerking met zorgorganisaties. Ook ondersteunen we lokale initiatieven om in Aalsmeer (tijdelijke) zusterflats te realiseren. Bovendien wordt actief gezocht naar aanvullende strategieën en best practices op het gebied van huisvesting en behoud van zorgpersoneel, met als doel een aantrekkelijk en duurzaam woon- en werkklimaat te creëren.

Afstemming met corporaties over toewijzing woningen geschikt voor zorg

 Tijdens het maken van prestatieafspraken met de woningcorporatie(s) nemen we de toewijzing van zorgwoningen en het inrichten van vernieuwende wooncomplexen mee. De waardevolle input vanuit de lokale zorgorganisaties nemen we hierin mee.

Gezamenlijke monitoring en sturing

 We willen de invulling van wonen, welzijn en zorg in Aalsmeer gezamenlijk met betrokken partners vormgeven. Hiervoor zullen we regelmatig met betrokkenen overleggen om de gezamenlijke ambities een met elkaar in te vullen. Dit borgen we via het instellen van een Begeleidingsgroep, minimaal één tot twee keer per jaar, om de voortgang van de acties te monitoren en na te gaan of we op de juiste weg zitten. Waar nodig vullen we de Begeleidingsgroep aan met partijen, inwoners en/ of ondernemers.  In de evaluatie van de nota SD (najaar 2025) rapporteren we over de actiepunten uit deze Wonenwelzijnzorgvisie. Daarna jaarlijks een raadsbrief over de voortgang van de acties uit deze WonenWelzijnZorgvisie.

28

Begrippen en afkortingenlijst

Beperking

Deze aanduiding wordt gebruikt om te verwijzen naar vaardigheden die niet of niet meer optimaal gebruikt kunnen worden.

Community building

Het opbouwen of versterken van een gemeenschap binnen een gebied (zoals een buurt). De participanten delen een doelstelling of hebben dezelfde interesses. Sociale motivaties kunnen een overweging zijn om een gemeenschap op te bouwen en te onderhouden.

GGZ

Geestelijke gezondheidszorg.

Kwetsbare inwoner

Inwoners die (tijdelijk) niet in staat zijn de regie over hun eigen leven te voeren.

Mantelzorger

Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie.

MOBW

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen.

Participatie

1) Actieve deelname van inwoners aan de maatschappij, (2) het meedenken en/of leveren van input voor (gemeentelijk) beleid en de uitvoering hiervan.

Somatische zorg

Zorg en behandeling bij een chronische lichamelijke aandoening.

Verpleeghuiszorg

Verpleeghuiszorg is voor mensen die 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebben. Verpleeghuiszorg wordt betaald uit de Wet langdurige zorg (Wlz).

29

30

Info@asd-aalsmeer.nl

Aan:

Het College van B&W, Raadhuisplein 1, Aalsmeer

In cc. aan: Bram Groenland en Peter Boers Aalsmeer, 14 november ’24 Geacht College, Hartelijk dank voor de toezending van het defini�eve concept van de WonenWelzijnZorgVisie. Dit concept is besproken in de werkgroep WMO, aangevuld met enkele DB-leden. Onderstaand tre� u onze adviezen aan. Over twin�g jaar zijn er twee keer zoveel 75+’ers als nu. Daarnaast s�jgt de gemiddelde lee�ijd van ouderen en blijven zij steeds langer, al dan niet alleenstaand, zelfstandig wonen (zie bijlage 1 met Infografic). Dat geldt ook voor andere kwetsbare doelgroepen zoals mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking en cliënten beschermd wonen. Dat vraagt om ac�e op het gebied van wonen, zorg én welzijn. De sleutel ligt in de samenwerking tussen gemeenten en verschillende publieke en private partners. Het gaat onder meer om geschikte woningen, voorzieningen in de nabijheid en mogelijkheden tot ontmoe�ng. Met deze WoonWelzijnZorgVisie werkt de gemeente Aalsmeer en haar partners aan een gezamenlijke aanpak, door op basis van de lokale woonzorgopgave ambi�es te vertalen naar presta�eafspraken (ac�es) over wonen, welzijn en zorg. Hiermee gee� u uitvoering aan het ongevraagde advies van deze Adviesraad van augustus 2020 waarvoor onze dank.

Hoewel de Adviesraad via de Taskforce en de Koplopersgroep betrokken was bij de totstandkoming van deze WoonWelzijnZorgVisie zijn er toch nog wel enkele punten waarop wij aanvullend willen adviseren om tot een zo volledig mogelijk document te komen. Graag vernemen wij uw reac�e op onderstaande adviezen. Tot slot spreken wij onze waardering uit dat het niet alleen gebleven is bij het formuleren van een visie, maar dat deze gelijk vertaald is in ac�es.

Hartelijke groet, Jaap Overbeek

Theo Gallée

Voorziter

Secretaris

1

Info@asd-aalsmeer.nl

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Adviezen met, waar nodig, enige toelich�ng: 1. Een visie voor de lange termijn Gemeenten maken steeds vaker visies voor de lange termijn, denk aan een Gebiedsvisie en de Omgevingsvisie. Dat komt enerzijds door de vele taken en verantwoordelijkheden die gemeenten er de afgelopen jaren hebben bijgekregen en anderzijds door de grote en complexe opgaven die de gemeenten op zich af zien komen; van klimaatadapta�e tot verduurzaming tot woningbouw en sociaal beleid. Visies zijn voor gemeenten dan ook hele nu�ge documenten: ze geven aan in welke rich�ng de gemeenschap zich wil ontwikkelen en waar men op hoofdlijnen naar wil streven. Tevens bieden visies rich�ng en houvast aan het gemeentebestuur en de ambtelijke organisa�e om grotere opgaven, die een langere adem vragen, integraal te kunnen aanpakken. De Adviesraad betreurt het dan ook dat deze WoonZorgWelzijnVisie slechts een scope hee� tot 2028, in tegenspraak tot de sub�tel: “Ontrafel de trend. Kijk vooruit.” Uiteraard begrijpen wij de terughoudendheid om uitspraken te doen over investeringen op de lange termijn gelet op de financiële onzekerheden na 2027. Dit voorbehoud wordt ook duidelijk verwoord in Hfdst 5 Financiën. Dat laat echter onverlet dat de uitdagingen van de dubbele vergrijzing waar deze visie o.a.

het hoofd aan moet bieden in volle hevigheid de komende 10 tot 15 jaar op ons af zullen komen en er nu stappen moeten worden gezet om daarop voorbereid te zijn. De visie moet zich, ons inziens, dan ook richten op de lange termijn. Advies 1: De Adviesraad adviseert dan ook nogmaals deze visie een loop�jd te geven tot medio 2040. Volledigheid De Adviesraad constateert dat niet alle doelgroepen goed verwoord zijn in deze versie van de WoonWelzijnZorgVisie en adviseert de volgende onderwerpen toe te voegen, c.a. aan te passen. 2. Mensen met een verstandelijke beperking Toelich�ng: Op pagina 10 worden in één adem genoemd de mensen met een verstandelijke beperking en de mensen met GGZ-problema�ek. Ons advies is beide groepen apart te benoemen. Mensen met een verstandelijke beperking hebben doorgaans geen GGZproblema�ek en mensen met GGZ-problema�ek zijn niet verstandelijk beperkt. Daarbij komt dat de verwijzing en behandeling van beide groepen niet vergelijkbaar zijn. Mensen met een verstandelijke beperking worden in Aalsmeer veelal opgevangen en begeleid door Ons Tweede Thuis, hetzij intramuraal hetzij extramuraal (met begeleiding vanuit OTT). Wij adviseren u dan ook beide groepen afzonderlijk van elkaar te benoemen op pagina 10. Advies 2: Invoegen op pagina 10:

2

Info@asd-aalsmeer.nl

Mensen met een verstandelijke beperking Mensen met een verstandelijke beperking worden in Aalsmeer veelal opgevangen en begeleid door Ons Tweede Thuis, hetzij intramuraal hetzij extramuraal (met begeleiding vanuit OTT). Voor deze groep mensen is het belangrijk dat zij onderdeel zijn van de maatschappij, o�ewel de wijk. Onderdeel zijn van een zorgzame gemeenschap waar zorg, welzijn, werk en wonen bij elkaar komen en waar mensen met en zonder beperking met elkaar wonen en voor elkaar klaarstaan. Dit is voor Ons Tweede Thuis een belangrijk speerpunt de komende jaren. Inwoners met GGZ-problema�ek en jongeren met een beperking De oorspronkelijke tekst ziet volledig op deze doelgroep Invoegen in Hfdst 3 Thema’s, thema 1: Dit doen we door in te voegen als 3e aandachtsstreepje -

Integra�e in de wijk te bevorderen voor mensen met een beperking door middel van passende huisves�ng.

3. Economisch daklozen Toelich�ng: Aalsmeer zoekt al ac�ef naar mogelijkheden om eigen inwoners bij dreigende dakloosheid in Aalsmeer zelf op te vangen (denk aan Thijsselaan). Deze zoektocht wordt voortgezet om tot een oplossing te komen. Advies 3: Vervang op pag. 7 de laatste 2 zinnen van dit blokje in: De gemeente is er voor iedere burger en we gunnen iedereen een passende woonplek. Het is een wetelijke taak van de gemeente om op te komen voor de zwakkeren in de samenleving. Indien inwoners van Aalsmeer door omstandigheden economisch dakloos worden is het wenselijk dat zij in de eigen gemeente opgevangen en begeleid worden. Aalsmeer dient in 2026 te beschikken over betaalbare, soms �jdelijke, (éénpersoons) woningen voor deze groep. Bij benadering zal het gaan om 6 éénheden. De gemeente spant zich al in om dit te realiseren. In 2025 zal dit tot resultaat moeten leiden. Invoegen in Hfdst 3, thema 1 Ac�epunt toevoegen: Ac�e: De gemeente wil dat eigen inwoners die economisch dakloos worden, in de eigen gemeente kunnen worden opgevangen. Zij spant zich in om uiterlijk in 2026 een aantal (veelal �jdelijke) wooneenheden te hebben gerealiseerd. 4. Mantelzorgondersteuning 3

Info@asd-aalsmeer.nl

Toelich�ng: Op pagina 6 benoemt u de groepen waar u in de Aalsmeerse WoonWelzijnZorgVisie aandacht aan wil besteden. Naast ouderen en mensen met een beperking noemt u als 5e groep “Mantelzorgers”. Echter deze groep komt verder niet terug in de volgende hoofdstukken en thema’s en ac�es. Wij adviseren u een paragraaf aan “Mantelzorg” te besteden. Advies 4: Invoegen op pagina 10 na “Dreigende economische dak- en thuislozen” Mantelzorg De vraag naar mantelzorg neemt tot 2040 alleen maar verder toe, onder andere door de vergrijzing, maar ook omdat Rijksoverheid de s�jging van zorgkosten wil beperken. Dat betekent dat mantelzorgers wellicht vaker dan nu intensief moeten helpen en dat werkenden en gepensioneerden vaker mantelzorg moeten gaan geven. Nu al combineren 2 miljoen Nederlanders werk en mantelzorg. Vanuit arbeidsmarktperspec�ef s�muleert de overheid dat meer mensen gaan werken c.q. meer uren gaan werken. Vanuit zorgperspec�ef hebben we echter ook mensen nodig die �jd maken voor mantelzorg; er wordt dus in toenemende mate van twee kanten aan ze getrokken. (zie: htps://www.scp.nl/publica�es/publica�es/2023/09/28/meer-integrale-visie-op-mantelzorg-nodig)

Invoegen op pagina 17 Thema 2 De opsomming aanvullen met: versterking van mantelzorgondersteuning Dit doen we door: • Gebruiksvriendelijke en toegankelijke openbare ruimte • Bereikbare voorzieningen in de buurt. • Gezamenlijke inzet op de sociale basis • Inzet op ontmoeten • Versterking van mantelzorgondersteuning Invoegen op pagina 18 vóór kopje “Inzet op ontmoeten” Versterking mantelzorgondersteuning “Mantelzorg overkomt je. Vrijwel iedereen krijgt er in de loop van het leven mee te maken”. Met naar verhouding steeds minder jongeren en steeds meer ouderen én krapte op de arbeidsmarkt, is duidelijk dat de formele (betaalde) zorg niet alle zorg kan leveren die in de toekomst nodig is. De samenleving zal een deel van deze taken voor zijn rekening moeten nemen. We zullen weer terug moeten transformeren van een individualis�sche samenleving naar een zorgzame samenleving, waar omzien naar elkaar en elkaar helpen weer gewoon wordt. Mantelzorgers vervullen daarin een centrale rol omdat zij het dichtst bij de zorgvragen staan. Gelet op de druk op de arbeidsmarkt en het gegeven dat kinderen en ouders tegenwoordig niet meer in hetzelfde dorp blijven wonen zal er ook een beroep op het

4

Info@asd-aalsmeer.nl

netwerk gedaan gaan worden, de informele zorg. We willen een zorgzame samenleving én een economie die blij� draaien. Mantelzorg vraagt dan ook flexibiliteit van de werkgever, maar ook ondersteuning van de gemeente. Ac�e: We herijken het mantelzorgbeleid zoals toegezegd in de Strategienota Sociaal Domein. Bij deze herijking houden we rekening met de demografische ontwikkelingen in de komende 10 jaar en willen we de totale groep mantelzorgers in beeld proberen te krijgen. We hebben dus, onder andere, aandacht voor jonge mantelzorgers, ouders met kinderen met een beperking, inwoners die voor hun nog jonge zieke partner zorgen, mantelzorgers van dementerenden en informele zorg door buren en vrienden. We zeten ons gezamenlijk in om het informele netwerk passend en duurzaam in hun kracht te zeten en begeleiden professionals hoe hiermee om te gaan. Ac�e: Sommige mantelzorgers dreigen overbelast te rake door de langdurige zorg voor hun naaste. Respijtzorg d.m.v. dagbesteding, door het �jdelijk overnemen van de zorgtaak of door een �jdelijke opname in een verpleeghuis kan de mantelzorger weer even lucht geven en de kans geven om op adem te komen waarna hij/zij de mantelzorgtaak weer op zich kan nemen. We onderzoeken de mogelijkheden naar uitbreiding van dagbesteding, naar prak�sche mantelzorgondersteuning en naar een structureel aanbod van respijtzorg. 5.

Intramurale verpleeghuiszorg en VPT Toelich�ng: Zorggroep Aelsmeer maakt zich zorgen over de toekomst van de verpleeghuiszorg bij eventuele nieuwbouw door Habion. In de visie is reeds een passage opgenomen dat de gemeente het van groot belang acht dat de intramurale verpleeghuisplekken binnen Aalsmeer gehandhaafd blijven ook bij eventuele nieuwbouwplannen. Dit wil zeggen dat ook in de presta�eafspraken van de gemeente met Habion deze plaatsen opgenomen moeten worden zodat bij vergunningverlening bij nieuwbouw hier ook naar verwezen kan worden. Op verzoek van Zorggroep Aelsmeer adviseren wij aan de bestaande tekst op pagina 15 nog een zin toe te voegen. Advies 5: Vervang laatste zin in het eerste blok bovenaan bladzijde 10 in: De gemeente Aalsmeer vindt het wenselijk deze uit te breiden, om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen realis�sch te houden. De gemeente he� regie op het aantal (geclusterde) woningen, het Zorgkantoor stuurt op zorg (intramuraal, VPT, etc.) Advies 6: Tekst op pagina 15 over “verpleeghuisplekken” aanvullen met: Ook wanneer nieuwbouw of verbouw gaat plaatsvinden op de loca�e van de huidige verpleeghuizen. 6. Inzet van technologie (pagina 20) Advies 6: Laatste ac�epunt over inzet Digitale Overheid aanvullen met:

5

Info@asd-aalsmeer.nl

(in de bibliotheek en, outreachend, op andere plekken waar senioren elkaar ontmoeten). 7. Arbeidsmarktproblema�ek (pagina 20/21) Advies 7: Voeg een ac�epunt toe over taallessen voor zij-instromers. Ac�epunt: We gaan taallessen organiseren voor anderstaligen zodat zij vervolgens deel kunnen nemen aan de opleiding voor zij-instromers. 8. Tekstuele aanpassingen In de tekst ziten nog de nodige taal, s�jl en typefouten. Deze nemen we niet mee in dit inhoudelijke advies, maar tre� u aan in de kantlijn van bijgaand document. Advies 8: Neem waar nodig de sugges�es over m.b.t. taal en s�jl. 9. Gezamenlijke monitoring en sturing Toelich�ng: Gemeenten zijn de regisseur in de brede maatschappelijke opgave om mensen in staat te stellen zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. De sleutel ligt in de samenwerking met verschillende publieke en private partners zoals woningcorpora�es, zorgkantoren, organisa�es voor zorg en welzijn en (sociale) projectontwikkelaars. Het bij elkaar brengen van de benodigde par�jen en kennis is een grote opgave. Par�jen willen wel samenwerken, maar die samenwerking komt niet vanzelf van de grond. Dat is de afgelopen �jd ook wel gebleken. Bij het ontwikkelen van de WoonWelzijnZorgVisie had de gemeente de regierol. Zij betrok de verschillende relevante organisa�es bij het opstellen van deze visie.

Nu komen we in de fase van het maken van (presta�e)afspraken met elkaar. Samen met de samenwerkingspartners kan worden besloten tot ‘gezamenlijk’ eigenaarschap van de WoonWelzijnZorgVisie. Dit betekent dat par�jen samen afspraken maken over ieders rol in het proces van de uitvoering. In hoeverre de Adviesraad daar nog een rol bij hee� willen we bekijken als in de eerste bijeenkomst van de Begeleidingsgroep over de randvoorwaarden en het mandaat afspraken worden gemaakt. We zien uw uitnodiging voor de Begeleidingsgroep dan ook met belangstelling tegemoet.

6

Reactie op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein op: Wonenwelzijnzorgvisie Aalsmeer 2025-2028, met actiepunten Datum: 3 december 2024 Zaaknummer: Z24-123661 1. Algemene opmerking vooraf De Adviesraad doet naast de inhoudelijke adviezen, een aantal voorstellen. Hieronder hebben we naast deze voorstellen onze reactie opgenomen. Voorstel ASD Uitdagingen zoals de dubbele vergrijzing waar deze visie o.a. het hoofd aan moet bieden zullen de komende 10 tot 15 jaar op ons af komen. Geef de visie een looptijd tot medio 2040.

Reactie College Het college heeft in deze Wonenwelzijnzorgvisie zowel een visie als concrete acties willen opnemen. Waar het visie-gedeelte makkelijk een langere tijdsspanne mee zou kunnen gaan, is het opportuun om met concrete acties niet te ver vooruit te kijken. Daarom heeft het college gekozen voor een tijdsspanne van 2025-2028, hoewel wij het met de Adviesraad eens zijn dat het aannemelijk is dat voor Aalsmeer na 2028 eenzelfde visie op Wonen, welzijn en zorg aan de orde is. Daarmee zou in 2028 mogelijk alleen een update van concrete acties belang zijn.