Agendabundel

Zodra er een woning beschikbaar is wordt de vergunninghouder gekoppeld aan vluchtelingenwerk die zorgt voor begeleiding en ondersteuning.  Vluchtelingen: in Aalsmeer verblijft een groot aantal Oekraïense vluchtelingen. Deze mensen verblijven deels bij particulieren, deels in voorzieningen voor arbeidsmigranten en deels in gemeentelijke opvang. Na de eerste crisisfase is het nu tijd om zaken te bestendigen voor begeleiding, ondersteuning en bijvoorbeeld onderwijs.

31

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten Concreet zetten we de volgende acties in: 1. WoonWelzijnZorgvisie In 2023 stellen we samen met de Koplopersgroep WoonWelzijnZorgvisie20 de Aalsmeerse WoonWelzijn­ Zorgvisie op (ter besluitvorming gemeenteraad begin 2024). In het plan gaan we in op de uitdagingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg: (1) de toenemende schaarste aan passende woonvormen/woningen/grond aan de ene kant en (2) het tekort aan zorgpersoneel en de moeilijkheid om het sociale netwerk van mensen met een ondersteuningsbehoefte en een zorgvraag te versterken. Samen met inwoners en maatschappelijke partners willen we een visie opstellen met realistische keuzes. We willen daarbij zoveel mogelijk uitgaan van wat inwoners nodig hebben om zélf regie te blijven voeren over hun leven, samen met hun directe omgeving. Waar ze dat niet kunnen, blijft gemeentelijke ondersteuning van toepassing. We kijken in deze visie naar verschillende groepen van inwoners, dus naast ouderen met een beperking bijvoorbeeld ook naar (licht) verstandelijk beperkten. In de visie nemen we op wat we verwachten te bereiken. In de evaluatie over de nota rapporteren we over de resultaten tot dan toe. 2.

Nieuwe woonconcepten Vanuit inwoners en maatschappelijke organisaties vernemen we dat behoefte is aan het mogelijk maken van nieuwe woonvormen bijvoorbeeld voor kwetsbare ouderen bij nieuw- en verbouwopgaven. Hiervoor hebben we in 2023 al extra aandacht, vooruitlopend op de woonzorgvisie. We maken afspraken met ontwikkelaars over woonconcepten in bouwprogramma’s. Deze programma’s hebben immers een lange aanlooptijd. En als ze eenmaal in de afrondende fase zitten, zijn aanpassingen vaak moeilijk te realiseren.

4.8 Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer Aalsmeer is een gemeente met een grote diversiteit aan inwoners: veel verschillende nationaliteiten, achtergronden, geloofsovertuigingen en seksuele voorkeuren. Naast alle Nederlanders en een grote Poolse gemeenschap, wonen er 91 andere nationaliteiten in Aalsmeer. De populatie van Aalsmeer groeit gestaag en wordt daarbij ook steeds meer divers. Afgelopen jaar was er met name een groei van inwoners uit Oekraïne. In januari 2023 heeft meer dan 10% van onze inwoners een niet-Nederlands paspoort.

Taalsmeer is een school voor Nieuwkomers van 6-12 jaar. Dit zijn speciale groepen waar niet-Nederland­stalige kinderen Nederlands leren. Op dit moment bestaat Taalsmeer uit twee groepen. Het biedt een veilige plek om te wennen aan een nieuwe situatie in een nieuw land met een nieuwe taal. We werken thematisch met de focus op het leren van de Nederlandse taal. We besteden veel tijd aan het begrijpen, spreken, lezen en schrijven van het Nederlands. We vangen de kinderen maximaal 1 jaar op, daarna stromen ze uit naar een passende groep op een reguliere basisschool. Bij Taalsmeer werken enthousiaste leerkrachten die geschoold zijn in de NT2-didactiek. Ze vinden het leuk om met kinderen uit allerlei verschillende culturen te werken.

Susanne Nienhuis Directeur taalklassen “Taalsmeer” IKC Triade

20 Koplopersgroep WoonWelzijnZorgvisie bevat diverse professionele partijen die werkzaam zijn op de gebieden Wonen, Welzijn en Zorg, een afvaardiging uit de Adviesraad Sociaal Domein, en de gemeente. Samen met de Koplopersgroep werkt de gemeente aan het opstellen van de Aalsmeerse WonenWelzijnZorgvisie.

32

Deze diversiteit is tevens een kracht van Aalsmeer: het kan zorgen voor verrijking, kan mensen laten kennismaken met andere culturen en overtuigingen en heeft de mogelijkheid groepen en individuen te verbinden. Dit gaat echter niet altijd vanzelf. Samenleven met zo veel verschillende mensen is soms ook best ingewikkeld. Terwijl veel bewoners fijn samenleven met anderen in Aalsmeer, staan we ook voor uitdagingen. Gelijke kansen en (fysieke) toegankelijkheid staan hoog in het vaandel, maar zijn helaas nog niet altijd realiteit. Sommige mensen hebben te maken met discriminatie op basis van huidskleur, geslacht, seksualiteit, beperking of identiteit, ook op de arbeids- en woningmarkt. Ook andere ontwikkelingen in de maatschappij maken het onderwerp diversiteit nog relevanter. Zo neemt de kloof tussen arm en rijk toe. Armoede zorgt voor minder kansen. Het niet kunnen spreken van de Nederlandse taal eveneens. Met minimabeleid en taalscholing probeert de gemeente deze effecten te dempen (zie hiervoor de ambitie over Werken en financiele zelfredzaamheid). Daarnaast is het voor inwoners die laaggeletterd zijn minder makkelijk zelfstandig hun leven in te richten. Ook is het steeds lastiger als je niet digitaal vaardig bent. Denk bijvoorbeeld aan de dienstverlening van banken, die grotendeels digitaal is. Diversiteit gaat over in hoeverre mensen verschillen in de samenleving.

Dit is anno 2023 een feit, ook in Aalsmeer. Hoe we daarmee omgaan gaat over inclusie: mag en kan iedereen meedoen. Aalsmeer wil dat inwoners zich thuis voelen in de gemeente, zich geaccepteerd voelen, kunnen meedoen in de samenleving en prettig samenleven met andere inwoners. Dit vraagt iets van de gemeente, maar ook van alle inwoners van Aalsmeer.

Wat doen we al en wat blijven we doen Aalsmeer heeft al langere tijd een werkgroep toegankelijkheid en inclusie. Deze werkgroep bestaat uit inwoners en medewerkers van de gemeente en houdt zich bezig met de invulling van het VN verdrag Handicap. Aalsmeer is onderdeel van de stuurgroep Laaggeletterdheid, waarin de belangrijkste partners zijn vertegenwoordigd: bibliotheek, vrijwilligerscentrale, Participe, Stichting Lezen en Schrijven en taalaanbieders. Daarnaast maakt Aalsmeer deel uit van de regionale aanpak Laaggeletterdheid Groot Amsterdam. Aalsmeer biedt taalscholing en via het Taalpunt advies en taalcoaching aan iedereen met een taalvraag. Voor kinderen van 6 tot ongeveer 12 jaar hebben we Taalsmeer, een taalklas gericht op het leren van het Nederlands. Na een periode van circa twee jaar stromen de kinderen in het reguliere onderwijs in. Kinderen van 12 jaar en ouder stromen door naar het ISK, de internationale schakelklas. De Aanpak laaggeletterdheid 2022-2026 is vastgesteld. Daarnaast blijven we inzetten op het bereik van anderstaligen, zoals de arbeidsmigranten uit Oost-Europa. De bibliotheek verzorgt aanbod voor 0-100 jaar het gebied van leesplezier, (digitale) geletterdheid, mediawijsheid, ouderbetrokkenheid en het trainen van de professionals. Tevens is er een Leerplein met het Informatiepunt Digitale Overheid voor trainingen en vragen over digitale inclusie.

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten Concreet zetten we de volgende acties in: 1. Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie We maken een uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie, hierin nemen we mee: sociale samenhang en acceptatie, diversiteit, zichtbaarheid en bewustzijn, emancipatie, antidiscriminatie, en toegankelijkheid. Hiermee voldoen we tevens aan het VN verdrag Handicap. We hebben in dit uitvoeringsplan ook aandacht voor LHBTIQ+. We zetten in op concrete acties die passen in de context van Aalsmeer (zo nodig maatwerk in de verschillende dorpskernen). Hoe we acties meten en rapporteren, nemen we op in het plan. 2. Actieplan Laaggeletterdheid en Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid Binnen de Aanpak laaggeletterdheid 2022-2026 maken we een actieplan om een beter bereik van Nederlandstalige Laaggeletterden te realiseren. Daarnaast blijven we ons richten op anderstalige laaggeletterden. We gaat daarbij uit van de ondersteuningsbehoefte van de laaggeletterde inwoner. We betrekken de rol van het Sociaal loket bij dit plan in verband met hun signalerings- en doorverwijzingsrolrol. Hoe we acties meten en rapporteren nemen we op in het plan.

33

Eind 2024 krijgt de gemeente de regierol in de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. Kern is het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid. Samenwerken intern en extern staat hierin centraal. De bibliotheek heeft hierin een coördinerende en uitvoerende rol.

4.9 Hulp bieden die nodig is A. Signaleren en vergroten bereik volwassenen Signaleren en vergroten van het bereik maakt onderdeel uit van alle vormen van hulpverlening die de gemeente biedt in het sociaal domein. We merken dat inwoners en professionals niet altijd voldoende zicht hebben op wat de gemeente aan hulpverlening kan bieden en hoe inwoners een verzoek om hulp kunnen doen. Wat gaan we (extra) doen We zorgen dat inwoners en professionals beter inzicht krijgen in het aanbod van de gemeente binnen het sociaal domein. De acties hier we hiervoor uitvoeren zijn opgenomen in paragraaf 10 van hoofdstuk 4. B. Wmo-maatwerkvoorzieningen Een aantal van onze inwoners met een beperking heeft naast algemene voorzieningen voor korte of langere tijd ook persoonlijke ondersteuning nodig in de vorm van een maatwerkvoorziening21. Doel van deze ondersteuning (maatwerkvoorzieningen) is dat inwoners: 1. 2. 3. 4.

Een huishouden kunnen voeren Zich kunnen verplaatsen in en om een geschikte woning Zich lokaal kunnen verplaatsen per vervoermiddel Dagelijkse activiteiten hebben (‘dagstructuur’) met als doel zoveel mogelijk zelfregie en zelfredzaamheid.

Wat doen we al, blijven we doen en hoe meten we resultaten De gemeente biedt op integrale wijze persoonlijke ondersteuning in de vorm van: a. Woonvoorzieningen b. Vervoersvoorzieningen (collectief en individueel) c. Hulp bij het huishouden d. Rolstoelvoorzieningen e. Individuele begeleiding Wmo f. Dagbesteding Wmo (collectieve begeleiding) g. Respijtzorg en Algemeen Maatschappelijk Werk Het beroep op de Wmo zal verder stijgen door toename van het aantal ouderen22. En doordat van steeds meer mensen met een psychische of verstandelijke beperking wordt verwacht dat zij zelfstandig blijven wonen. Als Aalsmeer geen wijzigingen in beleid doorvoert, stijgen de uitgaven voor individuele Wmo maatwerkvoorzieningen, terwijl de inkomsten niet in gelijke mate meegroeien. Dit vraagt om keuzes in de mate waarin we deze vormen van ondersteuning bieden. Zodat we met de beperkte middelen inwoners zo goed mogelijk kunnen blijven ondersteunen. We houden hierbij zoveel mogelijk rekening met wat inwoners samen met hun netwerk zelf kunnen. Inwoners en hun netwerk zo passend mogelijk helpen, vraagt om nieuwe vormen van vrijwillige ondersteuning (zie paragraaf 6 Elkaar Helpen), nieuwe woon-welzijn-zorgvormen (zie paragraaf 8 Wonen en zorg) en nieuwe wijzen van samenwerking tussen Wmo en welzijn in de uitvoering.

21 In bijlage 5 is een uitwerking opgenomen van de gemeentelijke algemene en maatwerkvoorzieningen. 22 19% van de Aalsmeerse bevolking is 65+ in 2023, de voorspelling is dat dit 25% is in 2050.

34

Aanpassingen individuele Wmo-voorzieningen We voeren de volgende wijzigingen door voor nieuwe aanvragen. We gaan hierbij uit van een streefdatum van 1-1-2024: 1. Verhogen instaptarief en tarief per kilometer Wmo-vervoer In het huidige beleid zijn de tarieven gebaseerd op het 65+-tarief dat een inwoner betaalt als hij gebruikt maakt van het reguliere openbaar vervoer. De tarieven worden bijgesteld naar het tarief dat door de vervoersregio wordt gehanteerd. 2. Indicatie Hulp bij huishouden volgens ander normenkader Het oude normenkader dateert uit 2011 en voldoet niet meer aan de nieuwste jurisprudentie. Het nieuwe normenkader uit 2019 voldoet hier wel aan en biedt een grondslag om specifieker te indiceren. We verwachten dat met dit normenkader de indicaties lager worden vastgesteld, met behoud van maatwerk. Diverse gemeenten werken met dit normenkader. 3. Scherper indiceren individuele begeleiding en dagbesteding. Bij herindiceringen en verlengingen willen we nog zorgvuldiger onderzoeken of de voorgestelde uitbreiding van een indicatie echt nodig is. 4. Budgetplafond per aanvraag voor grote woonvoorzieningen. Bij grote woonvoorzieningen willen we een budgetplafond van € 10.000 instellen. Zie voor de financiële effecten ook hoofdstuk 7. Via het jaarlijkse klanttevredenheidsonderzoek Wmo gaan we na en rapporteren we hoe Wmo-ondersteuning wordt ervaren.

In de evaluatie over deze nota rapporteren we over de effecten van de maatregelen. Landelijke ontwikkelingen: Eigen bijdrage Wmo Het Rijk is voornemens om een inkomens afhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo in te voeren. Deze komt dan in de plaats van het abonnementstarief van € 19 per maand. C. Cliëntondersteuning Inwoners van Aalsmeer stellen vragen aan de gemeente over Wmo voorzieningen, Jeugdhulp, Werk en Inkomen en onderwerpen die daarmee te maken hebben zoals onderwijs en wonen. Er zijn inwoners die vanwege hun beperking behoefte hebben om ondersteund te worden bij vragen of aanvragen voor de gemeente op de genoemde domeinen. Aalsmeer wil haar inwoners optimaal ondersteunen. De gemeente biedt daarom alle (groepen) inwoners onafhankelijke cliëntondersteuning als kosteloze algemene voorziening voor de terreinen Wmo/zorg, WLZ, ZW, Jeugd, Werk en Inkomen, wonen en onderwijs. Wat doen we al, blijven we doen en hoe meten we resultaten: De gemeente heeft voor inwoners die hier gebruik van willen maken onafhankelijke cliëntondersteuning ingekocht bij een externe partij.

Deze ondersteuning omvat:  het geven van informatie en advies;  uitgebreide vraagverheldering (inclusief nader onderzoek);  (kortdurende) ondersteuning bij keuzes op diverse levensterreinen;  steun- en leuncontacten;  cliëntondersteuning bij geschillenbemiddeling;  diagnosestelling om te bepalen of iemand een verstandelijke beperking heeft;  trainingen en cursussen om de cliënt en diens netwerk te versterken en de redzaamheid te vergroten. Via het jaarlijkse klanttevredenheidsonderzoek Wmo gaan we na en rapporteren we hoe deze ondersteuning wordt ervaren.

35

D. Maatschappelijk werk en Ouderenadvies De ondersteuning van onze inwoners omvat ook algemeen maatschappelijk werk en ouderenadvies. Beide worden geboden op basis van de Wmo. Het zijn vormen van hulp die tot doel hebben redzaamheid van inwoners (en hun omgeving) te vergroten en te voorkomen dat huishoudens in grotere problemen of zelfs in een crisissituatie terecht komen. E. Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen, Doordecentralisatie en economische dakloosheid Landelijk is al enkele jaren de beweging van opname naar ‘thuis wonen met begeleiding’ gaande. Het idee hierachter is dat mensen het beste af zijn in een eigen woning, omdat daar de kans op herstel het grootste is. Die beweging is vertaald in de ‘doordecentralisatie’ van Maatschappelijke opvang en Beschermd wonen naar Beschermd verblijf en Begeleid thuis . Aalsmeer geeft dit vorm in Amstelland-regioverband en in nauwe samenwerking met gemeente Amsterdam. Nu is dit nog via een verplichte centrumgemeenteregeling, de gemeente wordt steeds meer zelf verantwoordelijk. Aalsmeer zal blijven samenwerken in regioverband. Alles zelf vormgeven is qua opzet en omvang niet haalbaar. Daarnaast staan gemeenten sinds 2021 zelf aan de lat om inwoners die economisch woningzoekend zijn geworden te ondersteunen.

De opvang van deze woningzoekenden vraagt veel aandacht vraagt vanwege de aard van deze doelgroep met zeer uiteenlopende problematiek en omdat er weinig tijdelijke woonvoorzieningen zijn. Aalsmeer geeft dit vorm in Amstelland-verband.

Wat gaan we (mogelijk) aanpassen 1. Doordecentralisatie naar Begeleid Thuis We onderzoeken of we per 1 januari 2024 een lokale toegang in kunnen richten voor begeleid thuis. Aalsmeer wil bij voorkeur binnen de gemeentegrenzen het verplichte onderzoek kunnen uitvoeren wat onze inwoners qua ondersteuning nodig hebben en hierover beschikken. Indicaties voor beschermd verblijf en ook de inkoop van deze vorm van begeleiding wordt momenteel uitgevoerd door centrumgemeente Amsterdam. De komende jaren gaan we na in hoeverre het haalbaar is en meerwaarde heeft deze indicaties zelf uit te voeren en de inkoop zelf vorm te geven. Zodra hierover meer duidelijkheid is, informeren we de gemeenteraad. 2. Economisch woningzoekenden De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit directe begeleiding en voor een deel van deze inwoners uit het regelen van een tijdelijk woonplek. In 2023 heeft Aalsmeer in Amstellandverband met centrumgemeente Amsterdam gesproken over de inzet en de middelen benodigd voor continuering van de aanpak economisch dakloosheid. De afspraak is dat de Amstelland gemeenten voor de periode 2023 tot en met 2026 via Amsterdam 1 miljoen per jaar ontvangen uit rijksmiddelen (Nationaal actieplan Dakloosheid) voor de aanpak economisch dakloosheid.

4.10 Experimenteren en innoveren Het sociaal domein is eigenlijk nooit af. Er valt altijd iets aan de gemeentelijke inzet te verbeteren Onze tiende ambitie gaat daar over. Specifiek op het gebied van kunst, cultuur en sport, en de verbinding tussen sociaal en fysiek domein is een vernieuwing en een integrale aanpak met de rest van het sociaal domein nodig. Dit nieuwe strategische kader is daarom meer gericht op integraal beleid, onder meer door het opnemen van kunst, cultuur en sport. Daarbij zoeken we naar mogelijkheden om vernieuwing en versnelling te bereiken. Tijdens de conferentie sociaal domein werd duidelijk dat de gemeente een verbeterslag kan doorvoeren als het gaat om (maatschappelijke) initiatieven en communicatie. De gemeente zou initiatieven van Aalsmeerders moeten oppakken. In sommige gevallen hebben onze inwoners zelfs geen overheid meer nodig om in actie te komen, maar speelt er regelgeving waardoor hun initiatief niet zomaar kan of mag.

36

Duidelijkheid over wat wel kan is dan relevant. Daarnaast zou de gemeente meer naar buiten moeten brengen wat ze te bieden heeft in het sociaal domein. Inwoners weten nu niet altijd voor welke hulp ze bij de gemeente terecht kunnen. En tegelijkertijd is de gemeente nu soms onzichtbaar, terwijl ze toch ondersteuning biedt in de vorm van allerlei maatschappelijke organisaties die ze opdracht geeft en volledig bekostigd. Ook dit zou duidelijker mogen worden. Wat doen we al en blijven we doen: Right to Challenge We blijven binnen het sociaal domein hanteren dat inwoners de gemeente kunnen uitdagen. Het gaat dan om het overnemen van taken die de gemeente binnen het sociaal domein uitvoert of laat uitvoeren, voor zover de gemeente deze taken kan en mag overdragen aan (organisaties van/georganiseerde) inwoners. Een belangrijke voorwaarde voor Right to Challenge blijft dat de partij die de gemeente uitdaagt de over te nemen werkzaamheden voor minimaal hetzelfde kwaliteitsniveau moet kunnen uitvoeren, tegen maximaal dezelfde kosten als waarvoor de gemeente dit uitvoert of laat uitvoeren. De voorwaarden voor Right tot Challenge staat in het uitvoeringskader dat het college heeft vastgesteld in februari 2021. Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten Concreet zetten we de volgende acties in: 1.

Communicatie en informatie We gaan voor het sociaal domein gestructureerd de informatie en communicatie versterken en begrijpelijk maken voor onze inwoners die minder digi-/taalvaardig zijn. a. De website van de gemeente wordt aangepast: we maken de online informatie van het Sociaal domein op de website meer toegespitst op doelgroepen. De huidige Pdf-aanvraagformulieren vervangen we door web­ formulieren. We kijken de komende tijd ook naar de structuur van de website, bijvoorbeeld met duidelijkere overzichtspagina’s per onderwerp. Het aanbod vanuit het Sociaal Loket komt dan ook duidelijker in beeld. b. We bundelen al informatie over het preventieve Jeugdaanbod en over bewegen voor ouderen. Aanvullend hierop zoeken we uit welk aanbod we nog meer periodiek gebundeld kunnen uitbrengen voor bepaalde groepen inwoners. Daarbij kijken we naar digitaal uitbrengen en waar relevant tevens fysiek/gedrukt. c. We brengen in een beperkte oplage de gemeentegids uit als fysieke gids in groot lettertype, gericht op algemene informatievoorziening aan ouderen. d. In 2024 doen we samen met onze partners een campagne over het sociaal domein (krant, social media, radio…). Hierin maken we duidelijk wat de gemeente te bieden heeft en welke rol de gemeente heeft e.

We onderzoeken of we bij subsidies duidelijker naar voren kunnen laten komen dat subsidieaanvragers hun activiteiten uitvoeren ‘(mede) mogelijk gemaakt’ door de gemeente Aalsmeer. f. We gaan na of we gemeentelijk informatiemateriaal in nog meer talen moeten aanbieden. Over (de resultaten van) al deze acties rapporteren we in de evaluatie over deze nota. 2. Kansrijke initiatieven tijdelijk ondersteunen a. Als we benaderd worden met innovatieve (maatschappelijke) voorstellen van (groepen) inwoners en organisaties gaan we actief hierover met ze in gesprek. Onze nieuwe wijkregisseur zal hier vermoedelijk een rol in gaan spelen (zie ook de paragraaf Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen). En group buurtwerk helpt jongeren bij het verder uitwerken van hun ideeën. b. We werken in dit kader ook een belangrijk onderdeel van het raadsprogramma uit: ‘in elke wijk een wijkcentrum’. In 2023 zijn we reeds enkele malen over dit onderwerp benaderd met verzoeken en ideeën. We rapporteren over de innovatieve (maatschappelijke) voorstellen en in hoeverre we hier als gemeente aan hebben kunnen bijdragen in de evaluatie over deze nota.

37

5

ZIJN WE GOED BEZIG?

Aalsmeer is een mooie gemeente waar inwoners graag wonen. Met veel van onze inwoners gaat het goed en dat is best begrijpelijk. Ieder mens heeft immers behoefte aan aandacht, geborgenheid en ‘er toe doen’ en we hebben allemaal een verantwoordelijkheid om naar elkaar om te zien. En de Aalsmeerse samenleving is van oudsher een hechte samenleving waar inwoners er voor elkaar zijn en veel onderlinge verbanden hebben.

5.1 Nieuw beleid evalueren We kiezen er voor het in deze nota geformuleerde strategisch beleid tijdig te evalueren: hebben we gedaan wat we voorgenomen hebben en wat hebben we hiervan geleerd. Dit doen we op de volgende manieren: 1. We maken een vertaling van de acties uit deze nota en nemen deze op in onze P&C-documenten. Zie bijlage 3, 2. We werken met cijfers en indicatoren die we periodiek meten. Ook voeren we kwalitatief onderzoek uit. Zie onder en in bijlage 4. 3. We evalueren deze strategische nota de tweede helft van 2025. De ervaringen uit deze bestuursperiode kunnen dan worden meegegeven voor de volgende bestuursperiode, 4. Daarnaast nemen we in onze uitvoeringsplannen op in hoeverre en wanneer we deze evalueren (zie voor een overzicht van de uitvoeringsplannen bijlage 6).

5.2 Een sturingsmodel voor Aalsmeer In haar rapport Onderzoek naar sturing in het Sociaal Domein in de gemeente Aalsmeer van oktober 2020, concludeert de rekenkamer dat Aalsmeer de afgelopen jaren geen duidelijk sturingsinformatie op het sociaal domein heeft gehad. De gemeente realiseert zich dat het sociaal domein zich moeilijk laat meten, maar dat dit niet onmogelijk is. Andere gemeenten blijken nogal wisselend te slagen in het benoemen van heldere doelen, het vertalen in wat ze willen bereiken en welke acties ze vervolgens gaan uitvoeren. Het benoemen van passende indicatoren en hoe ze deze meten blijkt nog moeilijker. Ofwel: Aalsmeer is niet de enige gemeente die worstelt met sturing in het sociaal domein en meetbaar beleid.

38

De gemeenteraad wil komen tot nieuwe set van indicatoren (Procesnotitie Sociaal Domein en motie Indicatoren Sociaal Domein 2). Een raadswerkgroep heeft uitgezocht hoe de raad beter zou kunnen sturen met behulp van indicatoren en kwalitatieve informatie. Het aanbrengen van focus door het voorkomen van een overvloed aan meetgegevens was een belangrijk uitgangpunt. De raadswerkgroep heeft het 4R-model van Robert Simon vrij vertaald waardoor het praktisch en goed bruikbaar is voor Aalsmeer. We krijgen dan: 1. Beliefs system Een aansprekende/duidelijke missie.  We nemen in deze nota een duidelijke missie op met een doel en kernopgaven (zie hoofdstuk 2). 2. Boundary system Een beschrijving van wat de gemeente wel en niet gaan doen en voor wie.  We geven aan wat we doen en wat niet, en voor wie. In hoofdstuk 2 zijn uitgangspunten opgenomen die grenzen stellen aan wat we doen voor wie. Verder heeft Aalsmeer in de vorm van tien ambities in hoofdstuk 4 positief geformuleerd wat ze wil bereiken (en dus ook wat niet).  Per ambitie in deze strategische nota benoemen we wat er speelt, wat we al doen en wat we gaan doen. Ook geven we aan hoe en wanneer we meten wat we willen bereiken en wanneer we hierover rapporteren. In hoofdstuk 4 hebben we dit in de paragrafen over de tien ambities uitgewerkt. 3.

Diagnostic control system Een behapbare set van cijfers/meetgegevens waardoor de raad weet hoe het gaat. En desgewenst keuzes kan maken waar de komende tijd extra aandacht aan te besteden.  We gebruiken een set van cijfers/meetgegevens (zie bijlage 4). Hierover rapporteren we elk jaar in de P&C cyclus. Daarbij willen we de gemeentelijke taken van het sociaal domein uitvoeren binnen de begroting.  We leveren diverse gegevens aan voor benchmarks met andere gemeenten (waarstaatjegemeente.nl) en voeren (verplichte) cliëntervarings- en andere onderzoeken uit. 4. Interactive control system Een aantal indicatoren voor specifieke onderwerpen die de raad deze raadsperiode extra wil volgen en monitoren. Daarnaast de keuze voor beleidsonderwerpen waar kwalitatief/ verdiepend klantervarings­ onderzoek naar gedaan wordt. Dit om inhoudelijk en kwalitatief beter zicht te krijgen op de resultaten en mogelijk effecten van het beleid.  We monitoren met indicatoren de (beleid-)onderwerpen schuldhulpverlening, gezondheid/bewegen en psychische problematiek. In bijlage 4 zijn de indicatoren voor deze onderwerpen uitgewerkt. Het college rapporteert elk jaar in de P&C-cyclus over deze indicatoren.

 We voeren deze bestuursperiode een verdiepend klantervaringsonderzoek uit naar ons aanbod mantelzorgondersteuning om een goed beeld te krijgen wat de gemeentelijke inzet voor mantelzorgers en hun naasten exact betekent. De gemeenteraad ontvangt de rapportage van dit onderzoek.

39

6

TOEGANKELIJK EN BETROUWBAAR VANGNET BIEDEN

Wij willen dat de gemeentelijke dienstverlening voor inwoners makkelijk toegankelijk is. Onze hulp en ondersteuning moet snel, efficiënt en effectief worden geboden aan iedereen die dat nodig heeft. En bij wie hulp uit eigen netwerk niet beschikbaar of toereikend is. We werken daarbij in onze uitvoering vanuit de menselijke maat (zie hoofdstuk 1).

Bij stapeling van problematiek die zich uitstrekt over meerdere terreinen (bijvoorbeeld Wmo en Werk en Inkomen) moeten de hulp en ondersteuning naadloos op elkaar afgestemd zijn en in samenhang worden geboden. Een goede samenwerking met bijvoorbeeld huisartsen en scholen is daarbij essentieel. We hebben de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van Wmo/welzijn, Jeugdhulp en Werk en inkomen als volgt georganiseerd: Toegang tot hulp en ondersteuning  Het Sociaal Loket Het Sociaal Loket is de integrale toegang Sociaal Domein. Inwoners kunnen op inloop terecht in het raadhuis, telefonisch of per mail met vragen over jeugdhulp, Wmo/zorg, welzijn, minimaregelingen, schuldhulpverlening en urgente woonproblematiek. Het Sociaal Loket is niet als een vast team georganiseerd, maar bestaat uit roulerende medewerkers vanuit de verschillende vakteams. Zij werken een dag(deel) per week in het loket en verspreiden de kennis die zij opdoen in het loket vervolgens in het eigen vakteam. Het loket geeft aan de inwoners en mantelzorgers informatie en advies, voert een vraag-verhelderingsgesprek, bekijkt met de inwoner de mogelijkheden in het preventieve voorveld en/of welke ondersteuning vanuit de gemeente nodig is. Het helpt waar nodig bij het indienen van aanvragen en is een aanspreekpunt voor de omgeving wanneer er ernstige zorgen om een inwoner zijn (Meldpunt Zorg).

Inwoners kunnen tevens een onafhankelijke cliëntondersteuner inschakelen als zij dat wensen.

40

Het loket is daarnaast ook de toegang tot het Sociaal Team en schakelt deze in wanneer ondersteuning nodig is voor problemen op meerdere leefgebieden. Het loket werkt samen met Participe, MEE cliëntondersteuning, Mantelzorg & Meer en vrijwilligersorganisaties.  Jeugdhulpverlening via basisscholen De jeugdhulpverleners van de gemeente werken een deel van hun tijd vanuit de diverse basisscholen in Aalsmeer. Op deze wijze zijn ze goed benaderbaar voor ouders en leerkrachten. Hierdoor kunnen problemen in een vroeg stadium worden herkend. Op middelbare scholen is schoolmaatschappelijk werk aanwezig.  Via de huisarts of andere professionals Vanuit de jeugdhulpverlening vult de gemeente de rol van Praktijkondersteuner Huisarts Jeugd (PoH Jeugd) in. Deze medewerker heeft specialistische kennis over de ondersteuning van jeugdigen en hun ouder(s)/verzorger(s) en kan de huisarts helpen met diagnosestelling en mogelijk effectieve interventies (/doorverwijzing naar specialistische jeugdhulp). Daarnaast kunnen huisartsen en andere professionals direct met het Sociaal Team overleggen in het geval van multiproblematiek en inwoners bij het Sociaal Team aanmelden.

Sociaal Team (multiprobleem aanpak, ondersteuning bij meervoudig complexe problematiek) De gemeente heeft een multidisciplinair team dat zich richt op de ondersteuning van inwoners met meervoudige complexe problematiek waar regie bij nodig is: Het Sociaal Team. Dit team richt zich op het vergroten van redzaamheid en zelfregie en het toewerken naar een duurzame oplossing, zodat inwoners weer grip op het leven ervaren. Extra focus ligt op het borgen van de veiligheid van kinderen en kwetsbare personen. Het Sociaal Team is bij uitstek een multidisciplinair team, met medewerkers vanuit verschillende specialismen. Het Sociaal Team richt zich onder meer op: (1) huishoudens met problemen op twee of meer leefgebieden, waarbij sprake is van beperkte redzaamheid of het ontbreken daarvan, (2) overlastgevers en zorgmijders (met en zonder psychiatrische problematiek), (3) huishoudens waar huiselijk geweld speelt, (4) huishouden in een zorgtraject na een Tijdelijk huisverbod, (5) huishoudens waar meervoudige en transgeneratieve problematiek speelt. Daarnaast vervult het Sociaal Team de rol van Proces voor het traject Intensieve Hulpverlening 13 Weken (IhV13w). Dit is een traject voor gezinnen met minderjarige kinderen waarin geprobeerd wordt te voorkomen dat een gedwongen traject gericht op jeugdbescherming ingezet wordt.

Door gecombineerde inzet van uit de volwassen-GGZ en jeugdhulpaanbieders worden ouders gedurende het traject intensief gemotiveerd om de onveiligheid van kinderen in hun gezin te verminderen en tot ‘goedgenoeg’ ouderschap te komen. Hiermee leveren we gezamenlijk met aanbieders een belangrijke bijdrage aan de hele jeugdveiligheidsketen en de zorg voor kinderen en hun ouders. De toegang naar het Sociaal Team verloopt via het Sociaal Loket of via zorgprofessionals. En is daarmee niet rechtstreeks toegankelijk voor inwoners. Multidisciplinair overleg (MDO) Ons beleid is één huishouden, één plan, één regisseur. Bij een casus waarbij meerdere partijen betrokken zijn is het nodig om multidisciplinair overleg (MDO) te voeren. Iedere medewerker kan een MDO initiëren. Ook bij spoed/crisis situaties wordt MDO gevoerd. Voor een MDO bij aanvang van een casus is toestemming van de inwoner/het huishouden nodig (tenzij de veiligheid in het geding is). Zij zijn in principe altijd zelf aanwezig bij het MDO. Het draait immers om regie van de inwoner en het ondersteunen hiervan.

41

Regie De Casusregisseur is regievoerder op proces. Hij maakt afspraken, monitort deze, heeft overzicht en heeft alle signalen en terugkoppelingen in beeld. Als het Sociaal Team betrokken is bij de casus is de Sociaal Team-medewerker de casusregisseur, tenzij anders is afgesproken. Bij opschaling naar een Gecertificeerde instelling (GI) zijn zij de casusregisseur. De casusregisseur handelt met toestemming van de cliënt, tenzij de veiligheid van de cliënt of de kinderen in het geding is. Outreachend werken Naast hun werk vanuit het gemeentehuis gaan de medewerkers in voorkomende gevallen ook op huisbezoek. Daarnaast zijn jeugdhulpverleners actief op de Aalsmeerse basisscholen. Op deze manier zijn ze direct benaderbaar voor ouders en leerkrachten. Problemen kunnen zo in een vroeg stadium worden herkend. Hulpaanbod en contractering Via aanbesteding koopt de gemeente een divers hulpaanbod in. Over het algemeen contracteert de gemeente meerdere aanbieders binnen een raamcontract. Op deze wijze kunnen inwoners zoveel mogelijk zelf een keuze maken voor een bepaalde aanbieder. Ook kan het een manier zijn om wachtlijsten bij een bepaalde aanbieder te omzeilen door voor een andere aanbieder te kiezen. Daarnaast kunnen inwoners kiezen of zij hulp in natura of een persoonsgebonden budget willen ontvangen.

Het contractmanagement maakt afspraken met aanbieders over de dienstverlening, het resultaat, de prijs en de kwaliteit. PGB Aalsmeer ziet het PGB als een belangrijke aanvulling op de ondersteuning vanuit de gemeente. De gemeente wil maatwerk bieden aan haar inwoners. Soms is de beste oplossing niet te realiseren via gecontracteerd aanbod, dan biedt een PGB uitkomst. Bij de Wmo kan de keuze gemaakt worden tussen PGB en door de gemeente gecontracteerde zorg in natura. Vanuit de Jeugdwet is een PGB een individuele voorziening als aanvulling op de geboden jeugdhulp.

42

7

FINANCIËN

De opgave hoe we nu en in de toekomst grip kunnen houden op de uitgaven binnen het Sociaal Domein houdt ons al langere tijd bezig. Als gemeente zijn wij de afgelopen jaren door de transities in toenemende mate risicodragend geworden voor de kosten binnen het sociaal domein. Terwijl wij als gemeente maar beperkt invloed kunnen uitoefenen op ontwikkelingen die spelen binnen de samenleving en keuzes die gemaakt worden door de landelijke overheid.

De vertaling van het beleid voor het sociaal domein is in Aalsmeer vastgelegd in programma 1 Sociaal Domein en programma 2 Onderwijs en ontplooiing van de gemeentelijke programmabegroting. Daarin zijn in een aantal thema’s diverse onderwerpen nader uitgewerkt. De acties en doelen uit deze nota kunnen worden uitgevoerd binnen de bestaande budgetten zoals opgenomen in de begroting 2024 en verder. De ambities vanuit het coalitieakkoord 2023-2026 zijn hierin vertaald. Het sociaal domein omvat met ca. € 38 miljoen aan uitgaven 36% van het totaal van de gemeentelijke begroting. Net als in voorgaande nota is het uitgangspunt dat de uitgaven Sociaal Domein binnen de beschikbare budgetten blijven. Met de motie RAP raad uit juni 2020 is besloten dat budgettaire overschrijdingen opgelost dienen te worden binnen het Sociaal Domein. Hiertoe is een bestemmingsreserve Sociaal Domein ingesteld. In de programmabegroting 2023 zijn (oplopende) taakstellingen opgenomen vanaf 2024 op de jeugd en de Wmo. Op het moment van het afronden van deze nota wordt aan deze taakstellingen nader invulling gegeven. Daar waar het de dienstverlening van onze cliënten raakt vragen wij advies aan de Adviesraad Sociaal Domein. Over de voortgang van de invulling van deze taakstellingen legt het college verantwoording af aan de raad in de gemeentelijke P&C documenten.

43

Ondanks voorgaande uitgangspunten en besluiten staat het meerjarenbeeld nog altijd onder druk. Dat betekent dat we nieuwe, aanvullende keuzes in de toekomst niet kunnen uitsluiten. Bij wijzigend beleid met financiële consequenties vanuit de overheid worden deze indien noodzakelijk binnen de planning en controlcyclus geclaimd. Het streven naar goede, kwalitatieve ondersteuning aan onze inwoners blijft centraal staan. Financiële uitdagingen mogen dit niet tekortdoen. De ambitie en de maatschappelijke resultaten die wij nastreven in deze nota moeten echter uitgevoerd worden binnen de huidige begroting. Nieuw voor oud is een belangrijk uitgangspunt. De keuzes moeten we met elkaar maken. Ontwikkelingen Abonnementstarief Wmo Om de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning te verbeteren overweegt het Rijk om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Hoe de nieuwe, inkomensafhankelijke eigen bijdrage er precies uit komt te zien wordt nog uit­ gewerkt. Wel is bekend dat het Rijk de algemene uitkering vanaf 2026 met de eerder toegekende compensatie na invoering van het abonnementstarief verlaagt (€ 280.000). Hervormingsagenda Jeugd In de meicirculaire 2023 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de Hervormingsagenda Jeugd tot en met 2025.

De beschikbaarstelling voor de middelen vanaf 2026 vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Randvoorwaarden Open einde regelingen Zowel de Wmo 2015, als de Jeugdwet en de Participatiewet zijn ‘open einde’ regelingen. Een ‘open einde’ regeling is een rijksbegrotingsbesluit waarbij aan een financiële regeling geen budgettair plafond wordt toegekend. Hierdoor kunnen wij bij de uitvoering van deze wetten geen limiet aanbrengen. Het rijksbudget dat de gemeente ontvangt voor de participatiewet en de bedragen voor Wmo 2015 en Jeugdwet in de totale algemene uitkering van het gemeentefonds zijn wel gelimiteerd. Daarbij speelt de vergrijzing en de onzekerheid over de ontwikkeling van de gemiddeld hogere kosten per kind een rol in de ontwikkeling van de kosten. Als de financiële effecten van de interventies zoals genoemd in hoofdstuk 4, paragraaf 3 bij ‘Dit doen we al…’ en het vierde actiepunt in dezelfde paragraaf onvoldoende zijn, kan er spanning ontstaan tussen de meer­ jarenbegroting en de exploitatie. Externe ontwikkelingen kunnen daarnaast ook het effect van deze interventies teniet doen (zoals een plotselinge toename van de zorgvraag onder jeugdigen). Om deze interventies goed uit te kunnen (laten) voeren heeft Aalsmeer met de AA-organisatie in 2023 afspraken gemaakt over extra inzet/capaciteit.

Deze afspraken zijn gemaakt voor de jaren 2023-2025. Vanaf 2026, dus nog in de huidige collegeperiode, lopen deze afspraken af. Op dat moment moet worden besloten in hoeverre deze investering in inzet wordt voortgezet om doelmatige zorg te blijven garanderen (en daarmee kostenbesparingen te realiseren). In lijn met de afspraken die hierover met de raad zijn gemaakt dient de AA-organisatie in dat geval voorstellen te doen om vermindering van andere dienstverlening te continueren of met andere voorstellen ter dekking van deze kosten te komen.

44

(Buiten-)sportvoorzieningen Zoals uit deze nota naar voren komt is het beschikbaar zijn van adequate (buiten)sportvoorzieningen relevant voor de invulling van de doelen die in deze nota zijn opgenomen. De financiële budgetten hiervoor zijn geen onderdeel van het Sociaal Domein en daarmee geen onderdeel van deze paragraaf van de nota. Op het moment dat deze nota wordt afgerond vinden nog diverse onderzoeken plaats naar de meest logische keuzes over (toekomstbestendige) (buiten)sportaccommodaties passend binnen het Aalsmeerse financieel meerjarenbeeld. Deze worden op een later moment aan college en raad voorgelegd. Planning en controlcyclus De taakvelden 4.2 Onderwijshuisvesting tot en met 5.6 Media en 6.1 Samenkracht en burger-participatie tot en met 7.1. Volksgezondheid omvatten de uitgaven en inkomsten van het Sociaal Domein per begrotings-/ realisatiejaar. In de programmabegroting/ jaarstukken is jaarlijks een apart overzicht van de uitgaven en inkomsten op deze taakvelden opgenomen. In onderstaande tabellen zijn de budgetten van programma 1 en 2 zoals deze in de programmabegroting 2024 meerjarig zijn opgenomen vertaald:

Programma 1 Sociaal domein Bedrag x € 1.000

Rekening

Begroting

Begroting 2024

Begroting

Begroting

Begroting

Programma

2022

2023

Lasten

Baten

Saldo

2025

2026

2027

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-4.920

-2.924

4.219

356

-3.863

-3.814

-3.409

-3.409

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

-1.810

-2.365

3.028

0

-3.028

-2.983

-2.595

-2.594

6.3 Inkomensregelingen

-3.021

-1.101

6.584

5.054

-1.530

-1.530

-1.500

-1.500

6.4 WSW en beschut werk

-725

-714

734

0

-734

-674

-666

-671

6.5 Arbeidsparticipatie

-490

-495

578

0

-578

-578

-578

-578

6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)

-1.149

-1.222

1.481

0

-1.481

-1.473

-1.468

-1.458

6.7 Maatwerkdienstverlening 18+

-426

0

0

0

0

0

0

0

6.71 Hulp bij het huishouden (Wmo)

-1.873

-2.053

2.094

0

-2.094

-2.055

-2.029

-1.977

6.71b Begeleiding (Wmo)

-1.863

-675

1.331

164

-1.167

-1.152

-1.142

-1.122

0

-741

757

0

-757

-743

-734

-717

6.71c Dagbesteding (Wmo) 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

-6.660

0

0

0

0

0

0

0

6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

-35

-6.033

6.105

0

-6.105

-6.378

-6.237

-6.212

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

0

-1.000

1.039

0

-1.039

-1.039

-1.039

-1.039

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/ GGZ-verblijf

0

-440

457

0

-457

-457

-457

-457

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

-98

0

0

0

0

0

0

0

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

-401

0

0

0

0

0

0

0

6.82a Jeugdbescherming

0

-593

570

0

-570

-570

-570

-570

-1.243

-1.272

1.417

0

-1.417

-1.413

-1.413

-1.413

Totaal saldo van baten en lasten

-24.712

-21.628

30.393

5.574

-24.819

-24.859

-23.838

-23.717

Reservemutatie

-1.908

0

0

184

184

150

150

0

Resultaat

-26.621

-21.628

30.393

5.757

-24.635

-24.709

-23.688

-23.717

7.1 Volksgezondheid

45

Programma 2 Onderwijs en ontplooiing Bedrag x € 1.000

Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Programma

2022

2023

Lasten

Baten

Saldo

2025

2026

2027

4.2 Onderwijshuisvesting

-1.272

-1.167

1.463

395

-1.067

-967

-968

-974

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-1.138

-1.080

1.577

255

-1.322

-1.322

-1.322

-1.322

5.1 Sportbeleid en activering

-1.575

-1.613

1.832

0

-1.832

-1.819

-1.807

-1.687

5.2 Sportaccommodaties

-431

-40

1.210

940

-270

-278

-246

-218

5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

-307

-347

582

0

-582

-460

-422

-374

5.4 Musea

-145

-150

158

0

-158

-158

-158

-158

5.5 Cultureel erfgoed

-76

-88

86

0

-86

-86

-86

-86

5.6 Media

-500

-532

589

0

-589

-589

-559

-559

-5.444

-5.017

7.496

1.590

-5.906

-5.679

-5.568

-5.378

14

25

0

25

25

25

25

25

-5.430

-4.992

7.496

1.615

-5.881

-5.654

-5.543

-5.353

Totaal saldo van baten en lasten Reservemutatie Resultaat

Begroting 2024

46

BIJLAGE 1

BEGRIPPEN EN AFKORTINGENLIJST

Algemene Voorziening

Elke vorm van professionele begeleiding die vrij toegankelijk is voor de doelgroep. Een algemene voorziening wordt groepsgewijs aangeboden, waarbij de doelgroep per afzonderlijke voorziening kan verschillen. Beperking Deze aanduiding wordt gebruikt om te verwijzen naar vaardigheden die niet of niet meer optimaal gebruikt kunnen worden. Cliëntondersteuning Cliëntondersteuning richt zich op het versterken van de eigen kracht en het versterken van het netwerk, onder andere door mantelzorgers te ondersteunen en vrijwilligers in te zetten. Community building Het opbouwen of versterken van een gemeenschap binnen een gebied (zoals een buurt). De participanten delen een doelstelling of hebben dezelfde interesses. Sociale motivaties kunnen een overweging zijn om een gemeenschap op te bouwen en te onderhouden. Eén huishouden, één plan, één Een instrument voor coördinatie van zorg wanneer er meerdere professiohulpverlener nals bij een huishouden betrokken zijn. Eerstelijns zorg Alle zorg die direct toegankelijk is voor de cliënt, zoals huisartsen en maatschappelijk werk. GGZ Geestelijke Gezondheidszorg Indicatie Huidige vorm van besluit waarin staat of iemand recht heeft op zorg. Wanneer dat het geval is, staat ook vermeld hoeveel zorg deze persoon krijgt en voor welke periode.

De indicatiestelling bestaat in hoofdlijnen uit drie stappen: de aanvraag, een onderzoek en een indicatiebesluit. Informatie en advies Met ‘geven van informatie en advies’ wordt gedoeld op activiteiten die de inwoner de weg wijzen in het veld van maatschappelijke ondersteuning. Het kan hierbij zowel gaan om algemene voorzieningen zoals (voldoende) informatiepunten, als om meer specifieke voorzieningen zoals een individueel advies, of hulp bij de verheldering van een ondersteuningsvraag. Kansrijke Start Het programma Kansrijke Start is een landelijk programma dat lokaal wordt ingevuld. Het programma heeft tot doel (aanstaande) kwetsbare ouders helpen zodat hun kinderen zo gezond mogelijk hun leven starten. De eerste 1.000 dagen van het kind zijn hierbij van doorslaggevend belang. Kansrijke Start richt zich op de zorg en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen in deze periode. Kwetsbare inwoner Inwoners die (tijdelijk) niet in staat zijn de regie over hun eigen leven te voeren. Lief & Leedstraten In een Lief & Leedstraat besteden bewoners extra aandacht aan een buur als dat nodig is. Bijvoorbeeld als iemand veel alleen is, net uit het ziekenhuis komt of een naaste heeft verloren. Zo dragen buren bij aan het bestrijden van eenzaamheid en houden ze een oogje op elkaar.

Dat laatste gebeurt ook op vrolijke momenten zoals bij de geboorte van een baby, een nieuwe baan of het behalen van een diploma. Zo ontstaan warme, zorgzame straten en iedereen kan meedoen. Maatwerkvoorziening Een maatwerkvoorziening wordt na onderzoek door de gemeente afgestemd op de individuele inwoner en persoonlijk verstrekt: voor een maatwerkvoorziening is wettelijk een beschikking vereist.

47

Mantelzorger

Participatie Ondersteuningsplan PGB Preventie Respijtzorg Sociaal Loket Sociaal Team

Signalering

Specialistische Zorg

Vroegsignalering

Wmo Zelfredzaamheid

Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie. (1) Actieve deelname van inwoners aan de maatschappij, (2) het meedenken en/of leveren van input voor (gemeentelijk) beleid en de uitvoering hiervan. Hierin wordt de zorgvraag en de ondersteuning die door de gemeente wordt geleverd vastgelegd. Persoonsgebonden budget. Preventie is gericht op het voorkomen dat er problemen ontstaan door van tevoren in te grijpen. Hierbij wordt de zorg die de mantelzorger normaliter uitvoert tijdelijk overgenomen door een beroepskracht om de mantelzorger te ontlasten. Het Sociaal Loket van de gemeenten Aalsmeer en Aalsmeer biedt inwoners toegang voor al hun hulpvragen. Het Sociaal Team ondersteunt inwoners die complexe problemen hebben en er zelf (tijdelijk) niet meer uitkomen. Het team gaat op huisbezoek en maakt samen met de klant een ondersteuningsplan die antwoord geeft op de hulpvragen van de inwoner. Het opvangen van en betekenis toekennen aan gebeurtenissen binnen en buiten de beroepspraktijk, die de sociale omstandigheden van de (potentiële) cliënten negatief kunnen beïnvloeden. Signaleren is direct dan, wel indirect, gericht op verbetering van de situatie van (potentiële) cliënten.

Specialistische zorg is zorg die buiten de wijk wordt georganiseerd op bovenregionale schaal. Deze zorg is niet vaak nodig en te duur om op gemeentelijk niveau te organiseren. Het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van inwoners met problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. Wet maatschappelijke ondersteuning Het vermogen om zelfstandig je leven te leiden en om je eigen problemen op te lossen

48

BIJLAGE 2

AALSMEER IN CIJFERS

Bevolkingsgroei

Op 1 januari 2023 telde Aalsmeer 33.066 inwoners, een stijging van 615 inwoners ten opzichte van vorig jaar. De groei is gedeeltelijk te verklaren door de komst van ruim 400 personen uit de Oekraïne. Daarnaast zijn woningbouwprojecten voltooid, waaronder migrantenhuisvesting. De komende jaren zal Aalsmeer nog verder door groeien qua inwonertal, naar verwachting tot boven de 35.000. Vooral in het oostelijke deel van Aalsmeer staan nog veel woningbouwprojecten op de planning.

Bevolking Aalsmeer 2000-2023 en bevolkingsprognose 2025-2045

Bevolkingssamenstelling Leeftijd Veruit de meeste Aalsmeerders zijn tussen 40 en 54 jaar oud, zo laat onderstaande bevolkingspiramide laat zien. Eén op de vijf inwoners (6.718) is jonger dan 18 jaar en één op de tien is 75 jaar of ouder (3.217). De gemiddelde leeftijd is met 42,0 iets lager dan het landelijk gemiddelde (42,4 jaar). Bevolking naar leeftijdsklasse en geslacht, 1 januari 2023

49

Nationaliteit

In Aalsmeer wonen in 2023 93 verschillende nationaliteiten. Veruit de meeste niet-Nederlanders zijn EU burgers, vooral Polen. Grootste stijger is uiteraard het aantal Oekrainers. De afgelopen jaren is het aantal inwoners met een niet-Nederlands paspoort over de hele linie gestegen. In 2013 had 5,5% van de Aalsmeerders een niet-Nederlands paspoort, in 2023 is dat 10,7%.

Bevolking naar nationaliteit, 1 januari 2023

Poolse Oekraiense Indiase Turkse Brits burger Duitse Roemeense Italiaanse Syrische Russische Spaanse Fran se

158 142 126 122 117 87 83 63 62 61 0

200

1.177

426

400

600

800

1.000

Huishoudens

1.200

1.400

De 33.066 inwoners wonen in 13.885 huishoudens. De verdeling van de huishoudens naar type staat in hieronder weergegeven. 28% van de huishoudens bestaat uit een alleenwonende, een even groot percentage bestaat uit twee personen. Gezinshuishoudens vormen een meerderheid in Aalsmeer: 35% van de huishoudens is een tweeoudergezin en 7% een eenoudergezin.

Huishoudens naar samenstelling, 1 januari 2023 Overige huishoudens 356; 2%

Eenoudergezin 984; 7%

Alleenwonend 3.868; 28%

Paar met kinderen; 4.828; 35%

Paar zonder kinderen; 3.849; 28%

50

Trends in de bevolking  De Aalsmeerse bevolking groeit vrijwel uitsluitend door de instroom van inwoners. Per saldo komt steeds meer uit het buitenland. De instroom betreft vooral arbeidsmigranten uit Oost-Europese landen, maar ook kenniswerkers (uit India) weten Aalsmeer steeds beter te vinden;  De bevolking vergrijst langzaam maar zeker: de gemiddelde leeftijd van de inwoners stijgt al jaren (van 39,2 in 2013 naar 42,0 in 2023), het aandeel jongeren daalt en aandeel ouderen stijgt. Op dit moment is 19% ouder dan 65 jaar, in 20245 is dat naar verwachting 25%. Met een groeiend aantal inwoners betekent dat ook een flinke stijging in absolute zin;  Aalsmeer telt relatief veel huishoudens met kinderen, gezien de samenstelling van de woningvoorraad geen verrassing. Het relatief grote aantal tweepersoonshuishoudens weerspiegelt de toenemende gezinsverdunning: de kinderen vertrekken, de ouders blijven in het huis wonen;  De komende jaren zal het aantal Aalsmeerse inwoners verder groeien. Tot 2030 staan meer dan 2.000 woningen in de projectenplanning. Woningen De ruim 13.900 huishoudens wonen in 14.000 woningen. Meer dan de helft van de huishoudens woont in een eengezinskoopwoning en 15% in een eengezinshuurwoning. In totaal is de verhouding koophuur 60% - 40% en de verhouding eengezins - meergezins 78% - 22%. Woningen naar type en eigendom, 1 januari 2023

Meergezins Meergezins particuliere huur; Overig; 2% corporatiehuur; 5% 9% Meergezins koop; 6% Eengezins particuliere huur; 9%

Eengezins koop; 54%

Eengezins corporatiehuur; 15%

51

Inkomens en opleidingsniveau Inkomens Het CBS berekent aan de hand van belastinggegevens het gemiddeld besteedbare inkomen over het hele jaar. Het gemiddeld besteedbare inkomen is vergelijkbaar met het netto jaarinkomen (inclusief vakantiegeld en andere toeslagen). De laatste cijfers dateren van 2020. Het gemiddeld besteedbare inkomen (GBI) van de 13.000 Aalsmeerse particuliere huishoudens (exclusief studenten) lag in 2020 op € 58.900, aanzienlijk meer dan het landelijk gemiddelde van 47.500. Onderstaande tabel laat zien dat huishoudens met een kostwinner tussen 45-64 jaar oud gemiddeld de hoogste inkomens genieten. Dit zijn vooral gezinnen met kinderen (niet in tabel). Particuliere huishoudens met inkomen (excl. studentenhuishoudens) naar leeftijdsklasse hoofdkostwinner, 2020. Aantal en %

GBI (€)

Totaal

13.100

58.900

Jonger dan 25 jaar

1,3%

28.600

25-44 jaar

27,3%

56.400

45-64 jaar

42,7%

72.200

65 jaar en ouder

28,7%

42.700

De volgende tabel zoomt in op huishoudens met lage inkomens. Lage inkomens zijn vooral te vinden bij alleenwonenden en eenoudergezinnen: 22% van de alleenwonenden heeft een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, bij paren met kinderen is dat 3,3%. Particuliere huishoudens met inkomen en huishoudens met inkomen tot 105% en 130% grens van het sociaal minimum, 2020 Aantal hh

Inkomen tot 105%

Inkomen tot 130%

Alleenwonend

3.600

10,0%

20,9%

Paar zonder kinderen

3.800

2,1%

6,0%

Paar met kinderen

4.400

1,1%

2,1%

Eenoudergezin

900

6,7%

14,0%

Overige huishoudens

200

4,3%

8,5%

Total

12.900

4,4%

9,4%

52

Opleidingsniveau Het CBS publiceert overzichten van het opleidingsniveau van de bevolking van 15 tot 75 jaar (potentiële beroepsbevolking). Het opleidingsniveau van Aalsmeerders is overwegend middelbaar (44%). In vergelijking met Nederland als geheel zijn er iets minder hoog opgeleiden (32% Nederland) en iets meer middelbaar opgeleiden (42% Nederland).

Opleidingsniveau bevolking 15 tot 75 jaar, 2021

Hoog; 28%

Laag; 28%

Middelbaar ; 44%

Beroepsbevolking, werkend en niet-werkend Het CBS rekent voor alle gemeenten door hoe groot de beroepsbevolking is, werkend en niet-werkend en de participatiegraad. Onderstaande tabel geeft de laatste cijfers voor Aalsmeer. De beroepsbevolking (in 2022 24.000) bestaat uit personen die betaald werk hebben of geen betaald werk hebben maar wel recent hebben gezocht en beschikbaar zijn voor werk. De niet-beroepsbevolking (in 2022 5.000) zijn personen zonder betaald werk, hebben niet recent gezocht of zijn niet beschikbaar voor werk. De netto participatiegraad in Aalsmeer is met 77,1% aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde (72,2%). Beroepsbevolking, werkend en niet-werkend en participatiegraad, 2018 en 2022 2018

2022

x 1.000

x 1.000

Totaal bevolking (15-75 jr)

23

24

Totaal beroepsbevolking

18

19

Werkzame beroepsbevolking

17

19

Werkloze beroepsbevolking

1

1

Niet-beroepsbevolking

5

5

Bruto arbeidsparticipatie1

77,6%

79,5%

Netto arbeidsparticipatie2

74,7%

77,1%

1 Het aandeel werkzame- en werkloze beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking) 2 Het aandeel werkzame beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking)

53

Sociale zekerheid: uitkeringen Voor mensen die niet kunnen werken of ondersteuning nodig hebben, zijn er sociale verzekeringen. Vanaf 66 jaar en 4 maanden is er de AOW (algemene ouderdomswet). Deze leeftijd wordt de komende jaren trapsgewijs verhoogd naar 67 jaar. De uitkeringen worden verstrekt via UWV, Sociale verzekeringsbank en de gemeente. Hieronder een overzicht van het aantal personen met een uitkering per 1.000 inwoners. WAO en WAJONG nemen langzaam af en WIA neemt toe. De grootste fluctuatie betreft het aantal personen met een WW uitkering, verklaarbaar door het coronajaar 2020. De hobbel bij de bijstand wordt veroorzaakt door de TOZO, ook een maatregel uit de coronajaren. Uitkeringsgerechtigden per 1.000 inwoners ultimo 2018-2022 2018

2019

2020

2021

2022

Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)

9,0

7,9

7,4

6,9

6,4

Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering jong gehandicapten (WAJONG)

8,5

8,5

8,5

8,4

8,3

Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)

12,5

13,5

13,2

14,4

14,9

Werkloosheidswet (WW)

13,6

12,0

16,2

10,8

8,2

Bijstandsuitkering

8,6

8,8

15,1

10,3

9,6

Algemene ouderdomswet (AOW)

174,6

174,0

175,7

177,2

174,1

54

BIJLAGE 3

VAN NOTA NAAR PROGRAMMAPLAN IN P&C STUKKEN

In de P&C stukken Begroting en Rekening zijn de programmaplannen van de verschillende programma’s opgenomen. Het sociaal domein Aalsmeer omvat (1) Kunst& Cultuur, (2) Sport, (3) Zorg, welzijn, Wmo, (4) Jeugd en onderwijs en (5) Werk en inkomen. Deze onderdelen vinden we terug in programma 1 en 2. De uitgangpunten van deze programmaplannen, te weten (1) ‘Wat willen we bereiken’ en (2) ‘Wat gaan we daar voor doen’, horen inhoudelijk aan de sluiten op het dan geldende nota sociaal domein. Bij vaststelling door de gemeenteraad in december 2022 van deze nota, is het van belang de uitgangpunten in de begroting 2024 (e.v.) aan te passen aan deze nieuwe nota. Hieronder zijn op basis van deze nieuwe nota de uitgangpunten voor ‘Wat willen we bereiken’ uitgewerkt. Voor de jaarschijf 2024 is eveneens ‘Wat gaan we daar voor doen’ nader ingevuld. Tekst ten behoeve van programmaplan in Begroting en Rekening Onze missie voor het sociaal domein is vertaald in 10 ambities voor het sociaal domein. Deze ambities vormen het kader voor de uitvoering van de integrale Nota Sociaal Domein: 1. Fit en gezond blijven 2. Leren en verbinden door kunst en cultuur 3. Veilig, gezond en kansrijk opgroeien en ontwikkelen 4. Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen wijk 5. Elkaar helpen 6. Werken en financiële zelfredzaamheid 7. Wonen en zorg combineren 8. Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer 9.

Hulp bieden die nodig is 10. Experimenteren en innoveren De acties die in de nota onder deze ambities zijn opgenomen, hebben we hieronder ingedeeld naar de onderdelen van het sociaal domein van de verschillende programma’s van de Begroting en Rekening.

1.1 Zorg en welzijn Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Inwoners zijn in staat om gezond te leven (we bevorderen gezond gedrag en positieve gezondheid)

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Uitvoering plan Brede SPUK (een uitvoeringsplan waarin de nieuwe/extra acties en inzet om inwoners te stimuleren en ondersteunen op het gebied van positieve gezondheid en bewegen (Brede SPUK) is opgenomen. Onderdelen als het Lokaal Sportakkoord, de Brede Regeling combifuncties, Kansrijke Start, het terugdringen Gezondheidsachterstanden, Eén tegen Eenzaamheid, Mentale Gezondheid, de domeinoverstijgende aanpak van kinderen en volwassenen met overgewicht en de domeinoverstijgende ketensamenwerking rond valpreventie staan in dit plan. 2024-1.2 In samenwerking met de eerstelijnszorg en Participe wordt Welzijn op recept uitgebreid.

55

Wat willen we bereiken in 2023-2026?

2. Mantelzorgers kunnen de zorg voor naasten beter aan en inwoners worden gefaciliteerd om elkaar te helpen.

3. Inwoners kunnen zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen.

4. Alle inwoners, met of zonder beperkingen, kunnen meedoen in de samenleving.

5. We ondersteunen mensen met psychische problematiek en zij die (tijdelijk) dak- en of thuisloos zijn (geworden).

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.3 De GGD blijft de basistaken vanuit de Wet Publieke Gezondheid uitvoeren, zoals Jeugdgezondheidszorg, gezondheidsmonitoring, gezondheidsbevordering, en de SOA poli. Daarnaast doet de GGD aanvullende hygiëne onderzoeken bij nader te bepalen instellingen. 2024-1.4 We blijven inzetten op het voorkomen / verminderen van het gebruik van genotmiddelen (alcohol, roken, drugs), het tegen gaan game verslaving en sociale media verslaving. 2024-2.1 Uitvoeringsplan herijking mantelzorgbeleid: Om mantelzorgers op termijn goed te ondersteunen herijken we in 2024 onze inzet. We kijken daarbij naar wat nodig is om mantelzorgers effectiever te kunnen ondersteunen. 2024-2.2 Inzet op ‘losse informele ondersteuning’ en vrijwillige inzet in de buurt (via vrijwilligerscentrale). 2024-2.3 (Sport)verenigingen actief helpen: verenigingen hebben steeds meer moeite vrijwilligers te vinden. Samen met onze professionele partners willen we nagaan hoe we onze verenigingen vernieuwend, creatief en effectief hierin kunnen ondersteunen. De focus ligt hierbij in eerste instantie op sportverenigingen. 2024-2.4 Versterken netwerk vrijwilligerscoördinatoren (via vrijwilligerscentrale). 2024-3.1 Via een publiekscampagne over het sociaal domein maken we duidelijk wat de gemeente te bieden heeft.

2024-3.2 Opstellen en uitvoeren Aalsmeerse WoonWelzijnZorg­ visie op (besluitvorming gemeenteraad). 2024-3.3 Uitwerken Nieuwe woonconcepten in bouwprogramma’s en maken afspraken hierover met ontwikkelaars 024-4.1 Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie opstellen en uitvoeren. 2024-4.1 Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie opstellen en uitvoeren. 2024-5.1 Uitvoeren Doordecentralisatie Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MOBW).

2024-5.2 Uitvoeren Aanpak economische dakloosheid.

56

1.2 Werk en inkomen Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Mee doen aan de samenleving versterken door de arbeidsdeelname te vergroten: inwoners, die (aangepast) kunnen werken, zijn (binnen korte tijd weer) aan het werk.

2. Inwoners met (voor hen onbeheersbare) schulden hebben voldoende perspectief er uit te komen. 3. Bevorderen van de maatschappelijke participatie met minimaregelingen.