Agendabundel

4. Meedoen aan de samenleving bevorderen door verbeteren inburgering

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Het Werkplein blijft alle inwoners van Aalsmeer ondersteunen terug naar werk en/of opleiding.

2024-1.2 Opstellen en uitvoeren Koersdocument Werk en Inkomen (Uitvoeringsplan): een integrale dienstverlening op het terrein van Werk en Inkomen op basis van 5 pijlers: (1) Menselijke maat (gezien, gehoord en geholpen), (2) Economische groei en regionale arbeidsmarkt , (3) Werk (toegang tot de arbeidsmarkt en kansengelijkheid), (4) Inkomen (participatie, vangnet en bestaanszekerheid) en (5) de Basis op orde. 2022-2.1 Nieuwe beleidsnota Schuldhulpverlening (besluitvorming gemeenteraad) 2022-3.1 Sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. Uitvoeren pilot en onderzoeken of (uitbreiding van) de Aalsmeerpas hiervoor de optimale wijze is, dan wel er andere passende wijze zijn die voor minima in Aalsmeer een beter ondersteuning zijn. 2022-3.2 Meer aandacht voor de bekendheid van minimaregelingen in Aalsmeer. 2022-4.1 Zo nodig aanpassen uitvoering inburgering op basis van de Evaluatie van de Wet Inburgering 2021 (evaluatie eind 2023).

1.3 Jeugd Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Vroege signalering en preventie blijven inzetten om waar mogelijk te voorkomen dat jeugdigen specialistische jeugdhulp nodig hebben (deels op basis van de Brede SPUK) en ter verbetering van de sociale samenhang.

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Binnen het preventief jeugdbeleid extra aandacht besteden aan (1) de ‘pedagogische basis’, (2) mentale gezondheid (bij jongeren) en (3) domein overschrijdende samenwerking tussen sport, cultuur, jongerenwerk, gezondheidszorg, onderwijs en kinderopvang. Op basis van de herijking preventief jeugdbeleid en het plan Brede SPUK die in 2023 zijn opgesteld dit beleid voortzetten. 2024-1.2 Voorzetten van de combinatiefunctionaris Jongeren (-welzijn) op basis van de Brede SPUK. 2024-1.3 Het jongerenwerk wordt kwalitatief en kwantitatief doorgelicht en waar nodig vinden aanpassingen plaats: oppakken o.b.v. jaarverslag 2022 en gemeenteraad hierover informeren.

57

Wat willen we bereiken in 2023-2026?

2. Jeugd en jongeren die hulp nodig hebben, kunnen zich naar eigen vermogen en gezond ontwikkelen met op hen afgestemd aanbod van (specialistische) ondersteuning, hulp en zorg. Tevens vermindering van uitgaven jeugdzorg (2023-2026).

3. Invoering van nieuwe landelijke regelingen.

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.4 Uitvoeren samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en sociale basis. 2024-1.5 Het jongerenwerk wordt kwalitatief en kwantitatief doorgelicht en waar nodig vinden aanpassingen plaats: oppakken o.b.v. jaarverslag en gemeenteraad hierover informeren. 2024-2.1 Doorontwikkelen aanpak IHV13w gericht op bevorderen van veiligheid in gezinnen.

2024-2.2 Pilot praktijkondersteuner jeugd (via Jeugdhulpverlening). 2024-2.3 Uitvoeringsplan inzet ervaringsdeskundigheid jeugd via pilot. 2024-2.4 Implementeren innovatieve oplossingen uitvoering jeugdhulp - moet tevens leiden tot structurele besparingen. 2024-2.5 Doorontwikkelen monitor jeugd (BVR). 2024-2.6 Borgen van voldoende aanbod en kwaliteit binnen het nieuwe stelsel voor inkoop van specialistische jeugdhulp door middel van contractmanagement en monitoring. 2024-2.7 Monitoren problemen bij grote jeugdzorgaanbieders door contractmanagement en bewaken dat levering van cruciale zorg in gevaar komt. 2024-3.1 Praktische (regionale en) lokale invulling Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming. 2024-3.2 Voorbereiden op veranderingen voortvloeiend uit de Hervormingsagenda.

58

1.4 Samenkracht en burgerparticipatie Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? Wat doen we hiervoor in 2024? 1. Stimuleren betrokkenheid van inwoners 2024-1.1 Het opstellen van een Participatienota op basis van de bij de voorbereiding, uitvoering en evalu- resultaten van de participatie 0-meting. atie van beleid, plannen en projecten. 2024-1.2 Voorbereiden evaluatie participatiebeleid bij Omgevingswet (participatiebeleid fysieke leefomgeving). 2024-1.3 Nieuwe vormen van participatie (ontwikkelen en) uitvoeren voor het fysieke en sociale domein. 2. Versterken sociale basis/sociale 2024-2.1 Uitvoeren van het plan Ontmoeten (inclusief aanpak samenhang eenzaamheid). 2022-2.2 Pilot gemeentelijke wijkregisseur. 2022-2.3 Voortzetten ‘Lief- & Leedstraten’. 2022-2.4 Kansrijke initiatieven tijdelijk ondersteunen.

2.1 Onderwijs Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Afgestemde activiteiten onderwijs, kinderopvang, jeugdhulp en andere relevante sectoren voor goede, gezonde ontwikkeling van jeugd en jongeren naar volwassenheid.

2. Versterken van de doorgaande leerlijn. 3. Voorkomen schooluitval/behalen startkwalificatie 4. Meer inwoners kunnen op een voldoende Nederlands taalniveau functioneren.

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Opstellen en uitvoeren van het uitwerkingsplan Onderwijsagenda, samen met onderwijs en kinderopvang, inclusief de aansluiting van de jeugdhulp op het Passend onderwijs, hoe om te gaan met het normaliseren van problemen en de ontwikkeling van de BSO+ in Aalsmeer. 2024-1.2 Het onderwijs neem deel aan bij het kernteam preventie jeugd Aalsmeer. 2024-1.3 Inzet resterende tijdelijke NPO-middelen, samen met partners. 2024-2.1 Opstellen beleid invulling zorgaanbod in de voorschoolse educatie. 2024-3.1 Lokale invoering van de wet 'Van School naar Werk’. 2024-4.1 Uitvoeren van het uitvoeringsplan gemeentelijke Gezinsaanpak Laaggeletterdheid. 2024-4.2 Extra aandacht voor/inzet op het bereiken van Nederlandstalige (en anderstalige) laaggeletterden, als actieplan binnen de Aanpak laaggeletterdheid 2022-2026).

59

2.2 Onderwijshuisvesting Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Een goed voorzieningenniveau aan duurzame schoolgebouwen en regionale samenwerking behouden.

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Integraal Huisvestingsplan Aalsmeer (besluitvorming gemeenteraad). 2024-1.2 Scholenbouw Oosteindedriehoek. 2024-1.3 Nader onderzoek Gymlokalen De Rozen en De Baccara. 2024-1.4 Onderzoeken opties Huisvesting Taalsmeer.

2.3 Sport Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Sportstimulering en verhogen sportparticipatie: mogelijk maken en stimuleren dat inwoners kunnen sporten en bewegen.

2. Toekomstbestendige sport en beweegaccommodaties

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Opzetten van één ‘sport en beweegloket’ voor alle inwoners, (sport)verenigingen, het onderwijs en maatschappelijke partners, met als doel om zoveel mogelijk Aalsmeerders in beweging te brengen en te houden. Het continueren en/of verhogen van de sport- en beweegdeelname bij verschillende doelgroepen. Met de focus op jeugd, ouderen en kwetsbare groepen. 2024-1.2 Scholenbouw Oosteindedriehoek. 2024-1.2 Ondersteunen verenigingen, waaronder verenigingsadvisering. 2024-1.3 Uitvoering van het Brede SPUK plan (inclusief buurtsportcoaches en inzet van Sport als Middel). 2024-1.4 Ondersteunen schoolsporttoernooien en topsportevenementen. 2024-1.5 Ondersteunen, faciliteren en participeren in het lokaal Aalsmeers Sportakkoord Aalsmeer 2.0 (inclusief inzet van Sport als Middel). 2024-1.6 Voortzetting deelname Samenwerkingsverband Aangepast Sporten. 2024-1.7 Uitvoeren Sport- en cultuurevent. 2024-2.1 Onderzoek toekomstbestendigheid Zwembad De Waterlelie. 2024-2.2 Onderzoek toekomstbestendigheid Sporthal De Proosdijhal. 2024-2.3 Mede op basis van onderzoek toekomstbestendigheid, MJOP buitensport en ledverlichting buitensport. 2024-2.4 Onderzoek naar de situatie rondom eigendomsrechten/ huurrechten (accommodatiebeheer buitensport). 2024-2.5 Goed beheer en onderhoud sportaccommodaties en openbare buitenruimte.

2022-2.6 Onderzoeken mogelijke overdracht groot onderhoud buitensport aan ESA (op basis van een nieuw meerjarenonderhoudsplan buitensport).

60

2.4 Kunst en cultuur Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Betere regierol in het culturele veld en meer samenwerking van kunst- en cultuurorganisaties in Aalsmeer.

Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Versterken en verbreden van de rol van het Cultuurpunt als verbinder en aanjager binnen het maatschappelijke cultuurveld. (Inclusief optimaliseren samenwerking Cultuurpunt met andere belangrijke dragers van gemeentelijk kunst- en cultuur­ beleid zoals de bibliotheek, De Oude Veiling, Kunst en Cultuur Aalsmeer (KCA), het Flower Art Museum, de Historische Tuin, erfgoed locaties en Radio Aalsmeer.) 2. Lokale cultuuractiviteiten in het aanbod 2024-2.1 Stimuleren cultuurparticipatie en educatie: versterking muziek- en cultuureducatie op scholen en van ambulant kennismakingsonderwijs, vernieuwing van het cultulokale amateurkunst versterken. rele aanbod, versterken cultuurdeelname jongeren en ouderen en versterken verbindingen amateurkunst (door Cultuurpunt). 2024-2.2 Voortzetten en uitbreiden combinatiefunctie kunsten cultuur op basis van de Brede SPUK regeling. 2024-2.3 Faciliteren Vernieuwende kunst- en cultuurprojecten, om kunst en cultuur in te zetten als middel. 2024-2.4 Cultuurorganisaties ondersteunen in de zoektocht naar een geschikte ruimte die, binnen de bestaande mogelijkheden, voldoet aan de vraag. 2024-2.5 De Oude Veiling een bruisend centrum van cultuur te laten worden. 2024-2.6 Uitvoeren Sport- en cultuurevent. 3.

Ontwikkeling toekomstgerichte bi2024-3.1 Opstellen Bibliotheekvisie met daarin de verbreding bliotheekvoorziening van de bibliotheekfunctie: naast leesproducten (ook digitaal), ontwikkeling rol in digitale inclusie/digitaal burgerschap, als ontmoetingsplaats en in de taalondersteuning. 2024-3.2 Mogelijke ontwikkeling van een bibliotheek in Kudelstaart. 2024-3.3 Blijven uitvoeren Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). 4. Versterken lokale omroep 2024-4.1 Voorleggen advies over aanwijsprocedure lokale omroep aan gemeenteraad. 5. Versterken positie van kunst in de 2024-5.1 Meerjarig onderhoudsplan bestaande kunst in de buitenruimte ter verbetering van de buitenruimte en uitvoeren onderhoud. leefomgeving, waaronder inzetten kunst in de buitenruimte voor het versterken van welzijn/ de sociale samenhang en natuurbeleving. 2024-5.2 Opstellen plan beeldende kunst buitenruimte en visie op reserve beeldende kunst buitenruimte, ter besluitvorming gemeenteraad, i.s.m. Adviescommissie Beeldende Kunst. 24 Sportaccommodaties zijn in de gemeentelijke P&C documenten onder gebracht bij maatschappelijk vastgoed (programma 5.6). Zij zijn dermate voorwaardelijk voor sportuitoefening dat ze in dit overzicht zijn opgenomen, maar zijn wat betreft de gemeentelijke begroting formeel geen onderdeel van het beleid sociaal domein.

Voor zover gepast worden deze actiepunten in de uiteindelijke P&C documenten opgenomen onder 5.6, of blijven ze anders ter informatie staan bij 2.3)

61

BIJLAGE 4

INDICATOREN

In hoofdstuk 5 beschrijven we het systeem waarbinnen we indicatoren meten. Gezamenlijk geven de diagnostic controls en de interactive contoles die we meten een breed overzicht over het hele sociale domein van Aalsmeer. 1. Diagnostic controls We meten: Totale kosten Cliëntaantallen Instroom gegevens Uitstroom gegevens Gemiddelde kosten per cliënt Dit meten we voor de onderwerpen26: Wmo: Hulp bij het Huishouden, Begeleiding, Woonvoorzieningen, Rolstoelvoorzieningen, Vervoersvoorzieningen, PGB Jeugd: Ambulante hulp, Betaalovereenkomst, Crisis, Dyslexie, Geëscaleerde zorg, Landelijk arrangement, Verblijf, PGB Werk en Inkomen: Participatiewet(-uitkeringen), IOAW, IOAZ, Bijstand Besluit Zelfstandigen, Inburgering Daarnaast meten we: % Inwoners wat mantelzorg verleent % Mantelzorgers en vrijwilligers in de bevolking van 18 jaar en ouder % Mantelzorgers dat zich overbelast voelt Leerlingen met een migratieachtergrond % van de scholen (PO/VO) die binnen- (en/)of buitenschools (cultuureducatie) aanbod afnemen bij het Cultuurpunt Aalsmeer Het aantal deelnemers aan pilots in het vrijetijdsaanbod dat het Cultuurpunt samen met haar partners organiseert Het aantal bezoekers van de bibliotheek in Aalsmeer % kinderen met plezier in lezen (Monitor leesplezier)

26 Voor een deel van deze onderwerpen werken wij nog aan een dashboard.

62

De gemeente is tevens verplicht de zogenoemde BBV-indicatoren te meten27: % Netto arbeidsparticipatie Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners) Lopende reïntegratievoorzieningen (per 10.000 inwoners 15-64 jaar) % Kinderen in een uitkeringsgezin % Werkloze jongeren % Jongeren met jeugdhulp (% jongeren tot 18 jaar) % Jongeren met jeugdbescherming (% jongeren tot 18 jaar) % Jongeren met een delict voor de rechter (% jongeren 12-21 jaar) % Jongeren met jeugdreclassering (% jongeren 12-23 jaar) Absoluut verzuim (per 1.000 leerlingen) Relatief verzuim (per 1.000 leerlingen) % Nieuwe voortijdig schoolverlaters tov totaal onderwijsdeelnemers: 2. Interactive controls We meten: Bewegen/Gezondheid % inwoners dat een goede gezondheid ervaart (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners met overgewicht/obesitas (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat rookt (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat alcohol gebruikt (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat ontbijt, groente en fruit eet en een warme maaltijd gebruikt, naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat actief sport (naar geslacht, leeftijd, etc.) % niet-sporters % fietsgebruik onder inwoners Aalsmeer % niet-sporters % fietsgebruik onder inwoners Aalsmeer

27 BBV staat voor Besluit Begroting en Verantwoording. Gemeente zijn verplicht een uniforme basisset beleidsindicatoren op te nemen in hun begroting en jaarverslag. Deze verplichte set behandelt een breed spectrum van onderwerpen.

63

Schuldenproblematiek Aantal cliënten met schuldhulpverlening Instroom Uitstroom totaal Uitstroom - Duurzaam Recidive % huishoudens met problematische schulden

Psychisch welbevinden jongeren % Jongeren met Jeugdhulp (als % van jongeren tot 18 jaar) Aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp Gemiddelde kosten per jongere met jeugdhulp Beëindigde jeugdhulptrajecten met afsluitreden Volgens Plan afgerond Beëindigde jeugdhulptrajecten met afsluitreden Vroegtijdig afgesloten (niet afgerond) Beëindigde jeugdhulptrajecten met afsluitreden Anders (niet afgerond) Instroom jeugdigen Uitstroom jeugdigen % Jongeren met psychische klachten

64

BIJLAGE 5

ALGEMENE EN MAATWERKVOORZIENINGEN WMO

De Wmo 2015 maakt een onderscheid tussen maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. Van algemene voorzieningen kan iedere inwoner van de gemeente Aalsmeer gebruikmaken, zonder dat hier een beschikking voor nodig is. Een maatwerkvoorziening wordt na onderzoek door de gemeente afgestemd op de individuele inwoner en persoonlijk verstrekt. Voor een maatwerkvoorziening is wettelijk een beschikking vereist. De gemeente verstaat onder algemene en maatwerkvoorzieningen: Algemene voorziening  Aalsmeer heeft een goed voorzieningenniveau waarvan inwoners gebruik kunnen maken (onderwijs, sportclubs, scouting, bibliotheek, cultureel aanbod, et cetera.).  Laagdrempelige voorzieningen in de wijk waar iedere inwoner gebruik van kan maken en die de leefbaarheid in de gemeente bevorderen (bijvoorbeeld: buurthuizen, De Oude Veiling en ontmoetingsplaatsen in de wijk).  Voorzieningen als het Mantelzorgsteunpunt en de Vrijwilligerscentrale.  Maatregelen om de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking te vergroten.  Voorzieningen voor het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld.  Verslavingszorg, Brijderweb.  Maatschappelijk werk (gemiddeld 7 uur per cliënt).  Ouderenadvies, huisbezoeken 75+, Valpreventie.  Wijkwelzijnswerk.  Preventieve GGZ.  Clientondersteuning. Maatwerkvoorziening  Woonvoorzieningen.

Bijvoorbeeld drempelhulp/hellingbaan naar de voordeur, elektrische dranger bij toegangs- en tussendeuren in flatgebouwen, weghalen van drempels in de woning of tillift om het bed in en uit te komen.  Vervoersvoorzieningen. Deze bestaan uit collectieve en individuele vervoersvoorzieningen. Collectieve vervoersvoorzieningen betreft het regiovervoer Aalsmeer, dit zijn taxi’s of taxibusjes die toegankelijk zijn voor iedereen die hiervoor in aanmerking komt (collectief), maar alleen rijden als zich van tevoren reizigers hebben aangemeld (vraagafhankelijk). Individuele vervoersvoorzieningen zijn: aanpassingen aan de auto, tegemoetkoming in de kosten van vervoer, scootmobielen en aangepaste driewielfietsen.  Rolstoelvoorzieningen.  Hulp bij het huishouden.  Individuele begeleiding.  Maatschappelijke- en vrouwenopvang.  Dagbesteding (Groepsbegeleiding).  Maatschappelijk werk (na de eerste 3-5 gesprekken).

65

BIJLAGE 6

OVERZICHT UITVOERINGSPLANNEN

Hieronder het overzicht van de uitvoeringsplannen per ambitie, zoals opgenomen in deze nota. 1. Fit en gezond blijven Uitvoeringsplan Brede SPUK (2023) 2. Leren en verbinden door kunst en cultuur Bibliotheekvisie (eind 2024) Uitvoeringsplan beeldende kunst (buitenruimte) (tweede helft, 2024) 3. Veilig, gezond en kansrijk opgroeien en ontwikkelen Onderwijsagenda (kwartaal 3, 2024) Herijking preventief jeugdbeleid aanvullend op plan Brede SPUK (eerste helft 2024) Uitvoeringsplan ervaringsdeskundigen (eerste helft 2024) 4. Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen wijk Uitvoeringsplan Ontmoeten (Kwartaal 1, 2024) Pilot gemeentelijk wijkregisseur (start in 2023/begin 2024) 5. Elkaar helpen Uitvoeringsplan: Herijking mantelzorgbeleid (tweede helft 2024) 6. Werken en financiële zelfredzaamheid Uitvoeringsplan Werk en Inkomen (2023/eerste helft 2024) Nieuwe beleidsnota Schuldhulpverlening (eind 2024) 7. Wonen en zorg combineren WoonWelzijnZorgvisie (2023/begin 2024) 8. Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie (eerste helft 2024) Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid en Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid (kwartaal 2, 2024) 9. Hulp bieden die nodig is 10. Experimenteren en innoveren

66

BIJLAGE 7

REGIONALE SAMENWERKING

Aalsmeer werkt binnen het sociaal domein regionaal samen op de volgende wijze: Beschermd verblijf, Begeleid Thuis met wooncomponent en Economisch werkzoekenden De gemeente Amsterdam voert als zogenoemde centrumgemeente de taak Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) uit voor de Amstelland gemeenten. Vanwege de door-centralisatie-MOBW gaat deze taak (in stappen) over naar Beschermd Verblijf en Begeleid Thuis met Wooncomponent en wordt Aalsmeer steeds meer zelf verantwoordelijk. We blijven echter in regioverband samenwerken aan deze taken (zie paragraaf 4.8). Alle gemeenten in Nederland zijn sinds 2021 zelf verantwoordelijk om inwoners die economisch werkzoekend zijn te ondersteunen. Aalsmeer werkt hierbij regionaal samen in Amstelland-verband. Regiosamenwerking geestelijke gezondheidszorg Op regionaal niveau werken we voor volwassenen met mentale gezondheidsproblemen aan de ambities uit het Integraal Zorgakkoord. Dit is gericht op het versterken van de samenwerking in de driehoek sociaal domein – eerstelijnszorg – GGZ. Deze samenwerking is onderdeel van de Regionale samenwerking Zorg en Welzijn, waarin naast de gemeenten in de regio onze ketenpartners in zorg en welzijn en zorgverzekeraar en zorgkantoor Z&Z deel van uitmaken.

Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland De Wet Publieke Gezondheidszorg schrijft voor dat de openbare gezondheidszorg regionaal wordt georganiseerd. Aalsmeer maakt onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland (GR-OGZ). Doel van deze GR is het beschermen en bevorderen van de gezondheid, het voorkomen en opsporen van ziekten en het bevorderen van de geestelijke gezondheidszorg. De GGD Amsterdam geeft invulling aan de taken van deze GR (inkoopmodel). Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam - Amstelland Aalsmeer maakt onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam - Amstelland. Doel is het voorkomen en tegengaan van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld. ‘Veilig Thuis’ en het Centrum Seksueel geweld geven invulling aan de taken van deze GR (inkoopmodel).

67

g

t

gs­ rt,

gs­ en

nden: ng en cten.

BIJLAGE 8

OPBRENGSTEN CONFERENTIE SOCIAAL DOMEINTafel 1

Taf

Fit en gezond blijven

Tafel 10

 Bewegen combineren met ontmoeten:

Terugkoppeling conferentie

7 maart 2023 | Event City Aalsmeer

 Breng voorzieningen en activiteiten

Iedereen doet mee

ALGEMENE CONCLUSIES:  Eenzaamheid onder ouderen komt voor omdat ze minder mobiel en minder digitaal vaardig zijn

‘Doen wat nodig is’

betaalbaar, dichtbij en bij voorkeur met professionele begeleiding

Lere Kun

 Gr

 Ideeën: Beweeghuis / maatschappelijk

beweegpark, Wijktuintjes, Wandelcoach

(ge op

 Meer bewustwordingscampagnes

 Versterk buurthuizen en Meer communicatie/bewustwordingscampagnes/bekendheid: verbind betrokken partijen

sociale kaart, website en gemeentegids  Versterken rol buurthuizen enmultifunctioneel gebruik  Inzetten op meer bewegen (jeugd, volwassenen en ouderen)  Aandacht voor openbare ontmoetingsplekken (in de wijk), ook Tafel 9 voor jongeren  Gemeente als facilitator: regisseur, samenwerken/verbinden, Wonen en zorg combineren  Buurthuizen vervullen belangrijke rol nieuwe concepten, ondersteuner in communicatie (ontmoeting en activiteiten)  De deelnemers hebben elkaar gevonden: zij spreken verder  Introduceer Noaberschap in Aalsmeer  Start over met kleine, snelle initiatieven samenwerking en het gezamenlijk oppakken van projecten. op wijkniveau in beeld

ALGEMENE CONCLUSIES:  Meer communicatie/bewustwordings­ campagnes/bekendheid: sociale kaart, website enTafel gemeentegids 10

Tafel 1

Tafel 8

Fit en gezond blijven Werken en financiële

 Bewegen combinerenzelfredzaamheid met ontmoeten:

 Versterken rol buurthuizen en Iedereengebruik doet mee multifunctioneel

Tafel 2 Leren van Kunst & Cultuur

betaalbaar, dichtbij en bij voorkeur met  Maatschappelijk werk verbinden  Graag meer professionele begeleiding (gemeentelijke) regie aan vindplaatsen (oa huisarts en  Ideeën: Beweeghuis / maatschappelijk op samenwerking school). beweegpark, Wijktuintjes, Wandelcoach

 Eenzaamheid onder ouderen

voor bewegen omdat ze minder  Inzetten opkomt meer mobiel en minder digitaal (jeugd, volwassenen en ouderen) vaardig zijn

 Inzetten op betere bekendheid  Meer bewustwordingscampagnes

Tafel 3

minimavoorzieningen

 Versterk buurthuizen en

verbindopenbare betrokken partijen  Aandacht voor ontmoetings­ plekken (in de wijk), ook voor jongeren

 Sociaal netwerk betrekken

Je goed voelen Tafel 7

 Gemeente als facilitator: regisseur, samenwerken/verbinden, nieuwe concepten, ondersteuner in Tafel 9 communicatie

Tafel 6

 Te veel zaken zijn alleen digitaal, vergeet de ouderen niet

Uw initiatief

Inwoners helpen elkaar  Inwoners kunnen input leveren bij de gemeente, maar terugkoppeling  Vrijwilligers vinden: inzetten op

ontbreekt soms flex­vrijwilligers / ‘nieuwe vrijwilligers’  Toegankelijkheid buurthuizen verbeteren  Toegankelijkheid wmo­loketkan Waardering voor de vrijwilligers zelf beter  Voorkomen van eenzaamheid  Stimuleren samenwerking  Voorzieningenniveau is goed, een vrijwilligerscentrale met  Bestaande concepten uitrollen

De deelnemers Wonen en zorg combinerenhebben elkaar gevonden:

coördinatoren bij partijen (oa generatiewonen) analoge sociale kaart voor ouderen en een goede website ontbreken

zij spreken verder over samenwerking en  Buurthuizen vervullen belangrijke rol

het gezamenlijk oppakken van projecten.

(ontmoeting en activiteiten)

 Introduceer Noaberschap in Aalsmeer  Start met kleine, snelle initiatieven  Breng voorzieningen en activiteiten

Wat gaan we nu doen:

op wijkniveau in beeld

1. De gemeente gaat na met welke punten uit deze opbrengst ze k 2. De rest wordt afgewogen in de strategienota sociaal domein en

Tafel 4 Opgroeien  Aandacht voor bewegen!  Samenwerking (blijven) faciliteren: onderwijs, kinderopvang, sport, cultuur en welzijn

Tafel 8 Werken en financiële zelfredzaamheid  Maatschappelijk werk verbinden aan vindplaatsen (oa huisarts en school).

Tafel 5

 Inzetten op betere bekendheid minimavoorzieningen

Ontmoeten in de wijk

 Sociaal netwerk betrekken

Tafel 6

Tafel 7

Inwoners helpen elkaar

Uw initiatief  Toegankelijkheid buurthuizen verbeteren

 Voorkomen van eenzaamheid  Bestaande concepten uitrollen (oa generatiewonen)

Wat gaan we nu doen:

 Vrijwilligers vinden: inzetten op

 Multifunctionele locaties, met

sport, maatschappelijke voorzieningen en aandacht voor verschillende doelgroepen

 Meer openbare ontmoetingslocaties (ook voor jongeren)

flex­vrijwilligers / ‘nieuwe vrijwilligers’

 Waardering voor de vrijwilligers zelf  Stimuleren samenwerking vrijwilligerscentrale met coördinatoren bij partijen

1. De gemeente gaat na met welke punten uit deze opbrengst ze komend jaar al aan de slag kan. 2. De rest wordt afgewogen in de strategienota sociaal domein en het bijbehorende nieuwe beleid.

68

Omzien naar elkaar, verbinden en versterken Strategienota Sociaal Domein 2024-2027

Enkele trends en ontwikkelingen

Ambities Fit en gezond blijven

1

Leren en verbinden door kunst en cultuur

2

Veilig, gezond en kansrijk opgroeien en ontwikkelen

Goedemorgen!

1

Het aantal ouderen en (chronisch) zieken neemt toe

2

Toename diversiteit

3

Alles goed?

Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen wijk

4

3 (Passende) woonruimte is schaars 4

Mentale problemen nemen toe, minder sporten, behoefte aan ontmoeting

5

Personeelstekorten

6

Financiële belemmeringen bij inwoners

7

Er zijn te weinig vrijwilligers structureel beschikbaar

8

Digitalisering en laaggeletterdheid spelen meer

9

Er is een toenemende aandacht voor kwaliteit van dienstverlening van het publiek domein

Elkaar helpen

5

6

Werken en financiële zelfredzaamheid

10 Financiële beheersbaarheid van het zorgstelsel

Hoe voeren we uit? Wonen en zorg combineren

Monitoring en Evaluatie

Monitoring via een nieuwe set van indicatoren en verdiepend klantervaringsonderzoek Evaluatie nota de tweede helft van 2025.

7

Participatie

Met dank aan professionals, maatschappelijke organisaties, bedrijven, inwoners, verenigingen, de Adviesraad Sociaal Domein en raadsleden.

Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer

8

Hulp bieden die nodig is

9

10

Experimenteren en innoveren

Info@asd-aalsmeer.nl Aan:

Het College van B&W, t.a.v. wethouder Kikkert Raadhuisplein 1, Aalsmeer

In cc. aan: Peter Boers en Janneke Sinke Aalsmeer, 14 september 2023 Geacht College, De Adviesraad Sociaal Domein gemeente Aalsmeer (hierna te noemen de Adviesraad) heeft op 18 juli 2023 het verzoek van het College van B&W van de gemeente Aalsmeer ontvangen om advies uit te brengen over de conceptversie van de Strategienota Sociaal Domein 2023-2026 van de gemeente Aalsmeer. De Adviesraad onderschrijft het voornemen van het College van B&W om de strategie met betrekking tot het Sociaal Domein te herijken en daar verschillende partijen bij te betrekken in de conceptfase van het document. We zijn positief over de brede aanpak binnen het Sociaal Domein die in de uitvoerige strategienota is opgenomen. Onderstaand brengen wij het gevraagde advies uit op de conceptnota. Leesbaarheid, schrijfstijl en toon van het document Een uitvoerig document in een behoorlijk ambtelijke schrijfstijl, dat - door de gekozen opbouw en structuur – lastig te lezen is. Dit komt omdat de thema’s telkens opnieuw beschreven worden vanuit een ander perspectief. •

Voorstel 1: laat de thema’s leidend zijn in het document. Cluster alle onderdelen per thema en beschrijf deze bij het betreffende thema.

•

Voorstel 2: maak ook een samenvatting of een infographic. Dit verbetert de leesbaarheid en het bereik onder geïnteresseerde lezers (onder wie ook burgers en doelgroepen).

Ambitie versus realisme Er wordt veel beschreven in termen van ‘we willen’ en ‘veranderen’. Dat is ambitieus maar is dit ook realistisch? De opgaven en ambities zijn hierdoor enorm, maar tijd (we kijken 3 jaar vooruit), geld/tekorten en beschikbare inzet zijn beperkt. Ook wordt niet helder hoe doelstellingen behaald worden. Welke aanpak, welk beleid past hierbij of moet aangepast worden? Hoe worden zorg- en welzijnspartijen aangestuurd zodat de gewenste ontwikkelingen gerealiseerd kunnen worden? Hoe kijkt de gemeente aan tegen de beschikbaarheid van vrijwilligers op langere termijn, zoals bijv. de ouderenadviseurs?

1

•

Voorstel 3: stel prioriteiten, waar realisme en urgente zaken echt voorrang krijgen. Durf te kiezen en beschrijf wat nog moet of kan wachten.

•

Voorstel 4: hoewel het een strategisch document is (dat het ‘wat’ beschrijft), wordt de nota sterker als er meer ingegaan wordt op de ‘hoe’ vraag. Zoals: hoe

Info@asd-aalsmeer.nl pakken organisaties iets op, hoe wordt ontmoeting tussen burgers gestimuleerd, hoe wordt de roep om eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid, en de bereidheid een ander te helpen vormgegeven? Denk aan voorlichting, beloning, belasting- of ander voordeel. Belangrijk daarbij is visie van de gemeente op de inkoop van welzijn- en zorgdiensten in de toekomst.

Verder merken wij het volgende op: Het hart van de nota is hoofdstuk 4 waarin duidelijk wordt weergegeven wat de 10 Aalsmeerse Kernopgaven en de ambities zijn voor de komende periode, die vervolgens nader uitgewerkt worden in de conceptnota. Bij de verschillende ambities wordt weergegeven welk beleid daarvoor wordt ingezet, dan wel gaat worden ontwikkeld. Bij veel ambities wordt gesteld dat er uitvoeringsprogramma’s opgesteld gaan worden, dan wel maatschappelijke organisaties worden ingezet om het betreffende beleidsdoel te bereiken. De Adviesraad vindt het belangrijk belang dat daaraan voorafgaand in de nota wordt benoemd wat we willen bereiken per ambitie, op welke manier, wat daarvoor nodig is en wanneer we tevreden zijn (SMART). •

Voorstel 5: Benoem vooraf heldere uitgangspunten (wat, hoe, wanneer, etc.) waarna het opzetten van de uitvoeringsprogramma’s kan starten. We adviseren in het document op te nemen wanneer deze programma’s gereed dienen te zijn en het moment van de toetsing van de uitvoeringsprogramma’s.

Hierna gaan we in op de verschillende paragrafen van hoofdstuk 4 waarbij u een nadere uiteenzetting van het advies aantreft.

Hoogachtend,

w.g. Theo Gallée

Jaap Overbeek

Secretaris

Voorzitter

2

Info@asd-aalsmeer.nl Onderdelen van het Advies gericht op hoofdstuk 4 van de Strategienota Sociaal Domein 2023-2026 van de Gemeente Aalsmeer.

4.1 Fit en gezond blijven Gezondheidscentra (pag. 12 boven) Huisartsen en fysiotherapeuten krijgen een vaste vergoeding voor huisvesting van de zorgverzekeraar. De kosten voor nieuwbouw van een gezondheidscentrum zijn te hoog. Zonder hulp van de gemeente kan deze nieuwbouw financieel niet gerealiseerd worden. In het Dorp en on Oost is er reeds een gezondheidscentrum gerealiseerd. Voor Kudelstaart lag/ligt er een mogelijkheid aan de Gr. Willemlaan (locatie Place2Be). De gemeente heeft de medewerking aan dit project gestaakt. In de Hornmeer ligt er een kans aan de Roerdomplaan, mits de gemeente bereid is hieraan mee te werken. Advies 1: Verleen als Gemeente een bijdrage voor de onrendabele top als u de ambitie hebt nieuwbouw inclusief gezondheidscentra te realiseren op bepaalde locaties. Sportakkoord: Advies 2: Zorg ervoor dat het aanbod goed te vinden is ook voor anderstaligen. Een versie in het Engels of Pools enzovoorts zorgt ervoor dat er een bredere doelgroep bereikt wordt en juist de doelgroep waar een ambitie ligt (kansengelijkheid en diversiteit).

4.3 Veilig, gezond en kansrijk opgroeien De Adviesraad citeert met instemming de volgende passage op pagina 15 waarbij u impliciet aangeeft dat bezuinigen op jeugdhulp geen doel op zich is. “Tegelijkertijd zijn de kosten voor de specialistische jeugdhulp in Aalsmeer in 2022 flink gestegen en geeft Aalsmeer meer uit aan specialistische jeugdhulp dan zij van het Rijk ontvangt. Aangezien het gaat om onze Aalsmeerse kinderen is dit overkomelijk.”

4.4 Welzijn en ontmoeten in de eigen wijk Er schijnt een visie op ontmoeten beschikbaar te zijn. De Adviesraad kent deze nog niet en verzoekt u deze toe te zenden. Ook de uitkomst van het in 2023 verrichte onderzoek naar de voorzieningen in Aalsmeer verzoeken wij u ons toe te sturen. Wellicht slaan beide op hetzelfde onderwerp. In ieder geval missen we de aandacht voor de voorzieningen in Aalsmeer-Oost, met name voor de jeugd. Advies 3: Realiseer ontmoetingsplekken in Aalsmeer-Oost, met name voor de jeugd.

3

Info@asd-aalsmeer.nl Aanpak Eenzaamheid In meerdere onderdelen van de nota wordt aandacht besteed aan het onderwerp eenzaamheid / voorkomen van eenzaamheid. Een onderwerp dat ook ter sprake kwam tijdens de eerder dit jaar door de gemeente georganiseerde conferentie over het onderwerp Sociaal Domein. In dit kader vragen we meer aandacht voor dit onderwerp in de nota. Advies 4: Zet meer in op toegankelijke buurthuizen en ontmoetingsplekken voor de doelgroep en waar mogelijk combinaties van de zorgfunctie met het voorkomen van eenzaamheid, zoals bijvoorbeeld in de Kloosterhof plaatsvindt. Wijkregisseur De Adviesraad ondersteunt het voornemen in de nota om de pilot wijkregisseur in te richten. Deze krijgt een belangrijke taak richting inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Advies 5: De wijkregisseur krijgt een omvangrijk takenpakket hetgeen in 2025 wordt getoetst. Wij achten in dat kader een heldere taakbeschrijving inclusief een duidelijke omschrijving (SMART) van de te behalen doelstellingen voor de wijkregisseur van belang. Zorg voor een goede afstemming met Participe daar het werk van de buurtverbinder veel raakvlakken heeft met dat van de wijkregisseur. 4.5 Elkaar helpen In het document wordt veel aandacht besteed aan de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers en de benodigde acties om het aantal vrijwilligers en mantelzorgers uit te breiden.

Dit beleid lijkt zich vooral te richten op mantelzorg voor ouderen en ouderen met dementie. Het is goed om te realiseren dat mantelzorgers ook ouders zijn met kinderen met een beperking, of mensen die voor hun nog jonge zieke partner zorgen, dan wel jonge kinderen met een zieke moeder of broertje. Deze groep is veel groter dan hier staat vermeld en wij vinden dat juist de gehele groep extra aandacht verdient. Advies 6: Zorg dat u de totale groep mantelzorgers in beeld hebt bij de herijking van het mantelzorgbeleid. Belangrijke taak wordt toebedacht aan de vrijwillige ouderenadviseurs (pagina 21). De afgelopen 10 jaar was er vanuit de gemeente geen oog voor deze groep adviseurs. De VOA’s hebben daarom onlangs besloten niet meer actief te werven en op te leiden. De groep zal richting een langzame afbouw gaan. Advies 7: Ga in overleg met de vrijwillige ouderenadviseurs om zicht te krijgen op hun inzet zodat de voortgang van de werkzaamheden wordt geborgd. 4.6 Participatiewet In de nota wordt benoemd (pagina 23) dat het College van B&W het van belang acht voor zover mogelijk bij de uitvoering van de Participatiewet alvast te anticiperen op komende wetswijzigingen, onder andere in de Participatiewet (Participatiewet in Balans) en

4

Info@asd-aalsmeer.nl het Sanctiebeleid (Wet Handhaving Sociale Zekerheid). Hierbij kan niet voorbij gegaan worden aan de brede aandacht voor “bestaanszekerheid” bij de huidige landelijke verkiezingen. Een goed uitgangspunt waarbij vooraf een heldere set van uitgangspunten voor de uitvoerende ambtenaren niet mag ontbreken. Advies 8: Formulier een heldere set van uitgangspunten voor de uitvoering bij het anticiperen op de komende wijzigingen van de Participatiewet. De inzet op betaalde arbeid als belangrijkste bron om armoede te bestrijden onderschrijven wij. Voor veel mensen zal de inkomensondersteuning vanuit de Participatiewet tijdelijk zijn als overbrugging naar een nieuwe baan. Mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt (<70% verdiencapaciteit) zullen echter via het Leer-werkbedrijf AM-Match voorbereid moeten worden op een nieuwe baan. In de nota mist de Adviesraad een weergave van de huidige activiteiten (en positieve resultaten) van AM Match. Daarbij adviseren wij te bezien of deze organisatie meer kan worden ingezet om de participatiedoeleinden te bereiken. Advies 9: Benoem het werk van AM-Match in de nota. Voor een deel van de bijstandsgerechtigden blijkt de overstap naar het “werkende leven” lastig. Het idee dat werk alle problemen oplost gaat niet meer op.

Er is een gebrek aan aansluiting tussen de vraag op de arbeidsmarkt en het aanbod van bijstandsgerechtigden. Beter maatwerk en individuele begeleiding en training kan de stap naar betaald werk overbruggen. Veelal zal er eerst gewerkt moeten worden aan het wegnemen van belemmeringen zoals een betere beheersing van de taal of digitale vaardigheden, het wegnemen van psychische of fysieke beperkingen, schulden, familie- of jeugdzorg. Schenk meer aandacht aan met name de inwoners die al langer afhankelijk zijn van bijstand. Uit het SCP-onderzoek “Een brede blik op de bijstand”, blijkt dat mensen met een bijstandsuitkering relatief vaak met allerlei problemen in het dagelijks leven kampen. Een deel van deze mensen heeft bijvoorbeeld moeite met huishoudelijke activiteiten, bewegen (zoals (trap)lopen), heeft beperkte administratieve vaardigheden en heeft vaak een klein sociaal netwerk. Ook hebben veel mensen in de bijstand gezondheidsproblemen. Door deze stapeling van problemen kunnen bijstandsgerechtigden minder actief meedoen in de samenleving en voelen zij zich vaker eenzaam. Aandacht voor participatie is dan belangrijker dan de focus op werk. Advies 10: Heb aandacht voor de mens achter de vraag en haal belemmeringen weg waardoor mensen (nog) niet aan het werk kunnen. Ook maatschappelijke participatie met een uitkering is een uitkomst van de toepassing van de Participatiewet.

Ga uit van vertrouwen in plaats van wantrouwen bij het schrijven van het Koersdocument. Tevens missen wij een analyse of de conclusie uit het Breed Offensief, dat de helft van de mensen met een arbeidsbeperking nog geen werk heeft, één op één opgaat voor Aalsmeer. Nader onderzoek naar de lokale situatie en afbakening van de doelgroep die wel en niet tot werk in staat is kan leiden tot een betere en gerichte aanpak. Door de inzet van AM-Match (detachering, beschut werk) en de dagbesteding van Ons Tweede Thuis in relatie tot “simpel switchen” denken wij dat het grootste deel van de inwoners met een arbeidsbeperking de juiste aandacht krijgt. Advies 11: Doe nader onderzoek of de conclusies van het Breed Offensief één op één opgaan voor Aalsmeer.

5

Info@asd-aalsmeer.nl Ten aanzien van het onderwerp Inburgering en Taalles heeft de Adviesraad reeds eerder aangegeven te bezien of deze cursussen ook in de avonduren gegeven kunnen worden. Een deel van de cliënten is immers overdag al werkzaam in of buiten onze gemeente. De grote groep arbeidsmigranten in Aalsmeer behoort zeker tot de doelgroep waaraan Taalles gegeven behoort te worden (zie ongevraagd advies Arbeidsmigranten) Advies 12: Biedt ook taallessen aan in de avonduren voor de werkende arbeidsmigranten en laaggeletterden. Hoofdstuk 4.7 Combineren wonen en zorg Gemist wordt de Taskforce Wonen en Zorg die toewerkt naar een Woon-welzijn-zorgvisie, en de daaruit voortkomende doelen en verbindingen in relatie met deze nota. We missen ook de aanbevelingen aan gemeenten van de Ombudsman (rapport ‘’Burger in zicht’’). Over de huisvesting van senioren wordt geschreven dat zowel ‘langer zelfstandig thuis’ als ‘doorstroming’ doelen zijn. Beiden kunnen samengaan maar in deze nota wordt dit niet duidelijk. Welke beleidslijn wordt gekozen? Advies 13: Neem een paragraaf op rond de Taskforce en de woonzorgvisie in relatie tot de inhoud van deze nota. Maak dit specifieker voor wat dit in Aalsmeer betekent. Advies 14: Neem een paragraaf op over de aanbevelingen van de Ombudsman in relatie tot de inhoud van deze nota. Maak dit specifieker voor wat dit in Aalsmeer betekent.

Advies 15: Combineer de thema’s ‘wonen’, ‘welzijn’ en ‘zorg’. Beschrijf de beleidslijnen en keuzes rond zelfstandig thuis kunnen wonen en doorstromen op de woningmarkt. Hoofdstuk 4.8 Iedereen kan en mag meedoen U lijkt te zoeken naar concrete kleinschalige acties op dit terrein. Het aansluiten van Aalsmeer bij het VN-Verdrag lijkt hiermee geen doel op zich ondanks de afspraken in het Coalitieakkoord. De Adviesraad zou zo’n markering wel toejuichen in navolging van de gemeente Amstelveen. De AA-organisatie is er dus al op voorbereid, nu alleen nog het Aalsmeerse gemeentebestuur en de Kernorganisatie. Advies 16: Zet in op aansluiting bij VN-Verdrag Handicap. Met de ratificatie van dit VN-Verdrag in 2016 is aan de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet de verplichting toegevoegd om in het periodiek op te stellen Beleidsplan Sociaal Beleid op te nemen hoe de gemeenteraad uitvoering geeft aan het verdrag. 4.9 Hulp bieden die nodig is Op diverse plaatsen in de nota gaat u in op de toename van het aantal ouderen de komende decennia en dientengevolge de toename van het aantal mensen met dementie en

6

Info@asd-aalsmeer.nl het grotere beroep hierdoor op het gebruik van de Wmo maatwerkvoorzieningen. Doordat ouderen langer thuis zullen blijven wonen zal er een verschuiving plaats vinden van de WLZ naar de Wmo. U zet in op nieuwe vormen van vrijwillige ondersteuning en op welzijn om de kosten hiervan op te vangen. Terecht dat u deze keus maakt en de samenleving probeert op te roepen om anders naar de ondersteuning door de gemeente te kijken (meer ‘naboarschap’) en niet alles meer van de overheid te verwachten als een afdwingbaar recht. De genoemde bezuiniging realiseren op de Wmo-uitgaven is niet realistisch gelet op de verschuiving van kosten van WLZ naar Wmo (mensen met complexe zorgvraag langer thuis laten wonen met ondersteuning vanuit de Wmo). Hooguit ontstaat er enige financiële ruimte in de afschaffing van het abonnementstarief en de eigen bijdrage baseren op inkomen en vermogen per 1-1-2026. Advies 17: Voer geen bezuiniging door op Wmo-maatwerkvoorzieningen. 4.10 Experimenteren We hebben positief kennis genomen van het bestendigen van de ‘Right to Challenge’ in Aalsmeer en in het sociaal domein.

7

Reactie op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein op: Omzien naar elkaar, verbinden en versterken, Strategienota Sociaal Domein 2024 - 2027 Datum: 31 oktober 2023 Zaaknummer: Z23-063486

1. Voorstellen Adviesraad De Adviesraad doet in haar begeleidende brief bij het advies een aantal voorstellen. Hieronder hebben we naast deze voorstellen onze reactie opgenomen.

Voorstel ASD

Reactie College

1.

Laat de thema’s leidend zijn in het document. Cluster alle onderdelen per thema en beschrijf deze bij het betreffende thema. Navraag bij de ASD leverde op dat hier bedoeld wordt: in de verschillende hoofdstukken komen diverse onderwerpen terug. Maak hoofdstukken per beleidsonderwerp en niet de hoofdstukindeling zoals deze nu is.

Het college kiest er voor qua opbouw dicht bij de opzet van de vorige nota te blijven. Dit volgt ook uit de Procesnotitie Strategienota Sociaal Domein. Daarbij vindt het college het van belang duidelijk te zijn over haar missie, te benoemen wat de ontwikkelingen zijn en een terugblik te geven. In de Procesnotitie Strategienota Sociaal Domein is opgenomen dat van belang is ook expliciet aandacht te besteden aan participatie en monitoring. Dit hebben we in separate hoofdstukken vorm gegeven.

2.

Maak ook een samenvatting of een infographic. Dit verbetert de leesbaarheid en het bereik onder geïnteresseerde lezers (onder wie ook burgers en doelgroepen)

Het college was al van plan een infographic over de nota te maken, zoals we ook gemaakt hebben over de brede conferentie sociaal domein van voorjaar 2023. Deze infographic is onderdeel van de stukken die ter besluitvorming aan de raad zijn aangeboden.

3.

Stel prioriteiten, waar realisme en urgente zaken echt voorrang krijgen. Durf te kiezen en beschrijf wat nog moet of kan wachten.

Het college heeft alle onderdelen in de nota opgenomen die wettelijk verplicht zijn om op te nemen. Daarnaast is de ambitie van het college opgenomen: de onderdelen uit het College uitvoeringsprogramma (Cup). Het college kiest hiermee waar ze op inzet en waarop minder. Bijvoorbeeld de hulp aan inwoners die dit het meest nodig hebben. Ook zijn de bezuinigingsopgaves op Wmo en Jeugd benoemd. In bijlage 6 is een overzicht van de uitvoeringsplannen opgenomen, inclusief de voorgenomen oplevertermijnen. Hieruit blijkt wat we eerst doen en wat later.

4.

Hoewel het een strategisch document is (dat het ‘wat’ beschrijft), wordt de nota sterker als er meer ingegaan wordt op de ‘hoe’ vraag. Zoals: hoe pakken organisaties iets op, hoe wordt

Met de Procesnotitie Strategienota Sociaal Domein heeft de gemeenteraad vastgelegd dat de strategienota het beleidskader op hoofdlijnen bevat en diverse uitvoeringsplannen en andere uitvoerende acties de uitwerking van dit beleid

1

5.

ontmoeting tussen burgers gestimuleerd, hoe wordt de roep om eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid, en de bereidheid een ander te helpen vormgegeven? Denk aan voorlichting, beloning, belasting- of ander voordeel. Belangrijk daarbij is visie van de gemeente op de inkoop van welzijn- en zorgdiensten in de toekomst.

zijn. In de nota zijn met name het ‘waarom’ en het ‘wat’ opgenomen, zodat de raad vanuit haar rol het kader kan stellen en het vervolgens college vanuit haar taak deze kaders kan invullen.

Benoem vooraf heldere uitgangspunten (wat, hoe, wanneer, etc.) waarna het opzetten van de uitvoeringsprogramma’s kan starten. We adviseren in het document op te nemen wanneer deze programma’s gereed dienen te zijn en het moment van de toetsing van de uitvoeringsprogramma’s.

Zie vorig antwoord. Aanvulling: in bijlage 6 van de nota zijn de voorgenomen oplevertermijnen voor de uitvoeringsprogramma’s opgenomen. Het college is verantwoordelijk voor het opstellen van de uitvoeringsplannen. Ze neemt in haar vergadering een besluit over een uitvoeringsplan (toetsing), waarna het betreffende plan ook voor de gemeenteraad en geïnteresseerden beschikbaar is. Het plan wordt openbaar gepubliceerd.

2. Adviezen Adviesraad De adviesraad geeft opmerkingen en/of adviezen gegeven op hoofdstuk 4 van de Strategienota. Hieronder hebben we naast de opmerkingen/adviezen onze reactie opgenomen.

Par.

Opmerking

Advies

Reactie College

4.1

Huisartsen en fysiotherapeuten krijgen een vaste vergoeding voor huisvesting van de zorgverzekeraar. De kosten voor nieuwbouw van een gezondheidscentrum zijn te hoog. Zonder hulp van de gemeente kan deze nieuwbouw financieel niet gerealiseerd worden.

Verleen als Gemeente een bijdrage voor de onrendabele top als u de ambitie hebt nieuwbouw inclusief gezondheidscentra te realiseren op bepaalde locaties.

Financiële ondersteuning van huisartsen door de gemeente, voor de huurprijs en ook voor de bouw van gezondheidscentra, is wettelijk niet toegestaan (wordt gezien als verkapte staatssteun). We zijn in goed overleg met de huisartsen en laten (ook juridisch) nog uitzoeken in hoeverre er in andere gemeenten goede voorbeelden zijn voor de vorming van medische centra.

4.1

Betreffende het Sportakkoord

Zorg ervoor dat het aanbod goed te vinden is ook voor anderstaligen. Een versie in het Engels of Pools enzovoorts zorgt ervoor dat er een bredere doelgroep bereikt wordt en juist de doelgroep waar een ambitie ligt (kansengelijkheid en diversiteit).

Het Sportakkoord wordt aangestuurd vanuit een stuurgroep. Deze bestaat uit afgevaardigden van maatschappelijke organisaties. We gaan dit positieve idee aanreiken aan de stuurgroep.

2

4.3

De Adviesraad citeert met instemming de volgende passage op pagina 15 waarbij u impliciet aangeeft dat bezuinigen op jeugdhulp geen doel op zich is. “Tegelijkertijd zijn de kosten voor de specialistische jeugdhulp in Aalsmeer in 2022 flink gestegen en geeft Aalsmeer meer uit aan specialistische jeugdhulp dan zij van het Rijk ontvangt. Aangezien het gaat om onze Aalsmeerse kinderen is dit overkomelijk.”

4.4

Er schijnt een visie op ontmoeten beschikbaar te zijn. De Adviesraad kent deze nog niet en verzoekt u deze toe te zenden. Ook de uitkomst van het in 2023 verrichte onderzoek naar de voorzieningen in Aalsmeer verzoeken wij u ons toe te sturen.

Aalsmeer wil goede zorg leveren aan kinderen die dit het meest nodig hebben. De kosten voor de specialistische jeugdhulp zijn tot 2022 inderdaad aanzienlijk gestegen. Bezuinigingen zijn geen doel op zich, een meerjarige gezonde financiële situatie is voor de gemeente (wel) van belang om deze zorg ook te kunnen (blijven) leveren.

Realiseer ontmoetingsplekken in Aalsmeer-Oost, met name voor de jeugd.

Het Uitvoeringsplan Ontmoeten staat gepland voor het eerste half jaar van 2024. Zoals eerder aangegeven betrekken wij de adviesraad bij dit uitvoeringsplan. Ontmoetingsplekken maken onderdeel uit van dit uitvoeringsplan. Het college heeft eind 2023/begin 2024 aan de Bernhardlaan de bestaande ontmoetingsplek geupdate, na overleg met gebruikers en omwonenden. Het onderzoek naar voorzieningen zal naar verwachting eind 2023 opgeleverd worden. We sturen de adviesraad hiervan een kopie.

4.1 en 4.4

Aanpak Eenzaamheid: In meerdere onderdelen van de nota wordt aandacht besteed aan het onderwerp eenzaamheid / voorkomen van eenzaamheid. Een onderwerp dat ook ter sprake kwam tijdens de eerder dit jaar door de gemeente georganiseerde conferentie over het onderwerp Sociaal Domein. In dit kader vragen we meer aandacht voor dit onderwerp in de nota.

Zet meer in op toegankelijke buurthuizen en ontmoetingsplekken voor de doelgroep en waar mogelijk combinaties van de zorgfunctie met het voorkomen van eenzaamheid, zoals bijvoorbeeld in de Kloosterhof plaatsvindt.

Onder de Brede SPUK valt tevens het onderdeel ‘een tegen eenzaamheid’. Dit komt terug in het plan Brede SPUK. Daarnaast komt de aanpak eenzaamheid terug in Het Uitvoeringsplan Ontmoeten. Wij nemen uw advies hierbij ter harte.

4.4

Wijkregisseur: De Adviesraad ondersteunt het voornemen in de nota om de pilot wijkregisseur in te richten. Deze krijgt een belangrijke taak richting inwoners, maatschappelijke

De wijkregisseur krijgt een omvangrijk takenpakket hetgeen in 2025 wordt getoetst. Wij achten in dat kader een heldere taakbeschrijving inclusief een duidelijke

De buurtverbinder en de wijkregisseur werken inderdaad nauw samen. Goede afstemming over taken en rollen zijn hierbij van belang. Wij nemen uw advies ter harte wat betreft de heldere taakomschrijving en de

3

4.5

4.6

organisaties en bedrijven.

omschrijving (SMART) van afstemming met Participe. De de te behalen pilot dient er voor om ervaring op doelstellingen voor de te doen. wijkregisseur van belang. Zorg voor een goede afstemming met Participe daar het werk van de buurtverbinder veel raakvlakken heeft met dat van de wijkregisseur.

In het document wordt veel aandacht besteed aan de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers en de benodigde acties om het aantal vrijwilligers en mantelzorgers uit te breiden. Dit beleid lijkt zich vooral te richten op mantelzorg voor ouderen en ouderen met dementie. Het is goed om te realiseren dat mantelzorgers ook ouders zijn met kinderen met een beperking, of mensen die voor hun nog jonge zieke partner zorgen, dan wel jonge kinderen met een zieke moeder of broertje. Deze groep is veel groter dan hier staat vermeld en wij vinden dat juist de gehele groep extra aandacht verdient

Zorg dat u de totale groep mantelzorgers in beeld hebt bij de herijking van het mantelzorgbeleid.

Het is onze bedoeling de totale groep mantelzorgers in beeld te hebben bij de herijking van het mantelzorgbeleid. We hebben de tekst van de nota hierop aangepast.

Belangrijke taak wordt toebedacht aan de vrijwillige ouderenadviseurs (pagina 21). De afgelopen 10 jaar was er vanuit de gemeente geen oog voor deze groep adviseurs. De VOA’s hebben daarom onlangs besloten niet meer actief te werven en op te leiden. De groep zal richting een langzame afbouw gaan.

Ga in overleg met de vrijwillige ouderenadviseurs om zicht te krijgen op hun inzet zodat de voortgang van de werkzaamheden wordt geborgd.

In hun reactie op de conceptnota hebben de vrijwillige ouderenadviseurs uit eigen beweging laten weten dat de vraag naar hun inzet sterk is afgenomen. Zelfs voor nieuwe (jongere) VOA’s blijken er geen werkzaamheden te zijn. De VOA’s vermoeden dat dit komt omdat (citaat:) ‘mensen steeds meer instaat zijn dingen zelf te regelen in tegenstelling tot het verleden.’ Zij hebben besloten voorlopig door te gaan, maar verwachten een verdere geleidelijke afbouw van hun werkzaamheden. Op hun verzoek hebben wij de nota hierop aangepast.

In de nota wordt benoemd (pagina 23) dat het College van B&W het van belang acht voor zover mogelijk bij de uitvoering van de Participatiewet alvast te anticiperen op komende wetswijzigingen, onder

Formulier een heldere set van uitgangspunten voor de uitvoering bij het anticiperen op de komende wijzigingen van de Participatiewet.

Voor zover de contouren van de Participatiewet in Balans helder zijn, nemen we deze uitgangspunten op in het uitvoeringsplan Werk en Inkomen.

4

andere in de Participatiewet (Participatiewet in Balans) en het Sanctiebeleid (Wet Handhaving Sociale Zekerheid). Hierbij kan niet voorbij gegaan worden aan de brede aandacht voor “bestaanszekerheid” bij de huidige landelijke verkiezingen. Een goed uitgangspunt waarbij vooraf een heldere set van uitgangspunten voor de uitvoerende ambtenaren niet mag ontbreken. 4.6

De inzet op betaalde arbeid als belangrijkste bron om armoede te bestrijden onderschrijven wij. Voor veel mensen zal de inkomensondersteuning vanuit de Participatiewet tijdelijk zijn als overbrugging naar een nieuwe baan. Mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt (<70% verdiencapaciteit) zullen echter via het Leerwerkbedrijf AM-Match voorbereid moeten worden op een nieuwe baan. In de nota mist de Adviesraad een weergave van de huidige activiteiten (en positieve resultaten) van AM Match. Daarbij adviseren wij te bezien of deze organisatie meer kan worden ingezet om de participatiedoeleinden te bereiken.

Benoem het werk van AM- Overgenomen: we benoemen AMMatch in de nota. match in de nota.

4.6

Voor een deel van de bijstandsgerechtigden blijkt de overstap naar het “werkende leven” lastig. Het idee dat werk alle problemen oplost gaat niet meer op. Er is een gebrek aan aansluiting tussen de vraag op de arbeidsmarkt en het aanbod van bijstandsgerechtigden. Beter maatwerk en individuele begeleiding en training kan de stap naar betaald werk overbruggen. Veelal zal er eerst gewerkt moeten worden aan het wegnemen van

Heb aandacht voor de mens achter de vraag en haal belemmeringen weg waardoor mensen (nog) niet aan het werk kunnen. Ook maatschappelijke participatie met een uitkering is een uitkomst van de toepassing van de Participatiewet. Ga uit van vertrouwen in plaats van wantrouwen bij het schrijven van het Koersdocument.

De menselijke maat is een belangrijk uitgangspunten in de nota sociaal domein en lijdend principe voor de uitvoering, zoals verwoord in hoofdstuk 1 van de nota.

5

belemmeringen zoals een betere beheersing van de taal of digitale vaardigheden, het wegnemen van psychische of fysieke beperkingen, schulden, familie- of jeugdzorg. Schenk meer aandacht aan met name de inwoners die al langer afhankelijk zijn van bijstand. 4.6

Tevens missen wij een analyse of de conclusie uit het Breed Offensief, dat de helft van de mensen met een arbeidsbeperking nog geen werk heeft, één op één opgaat voor Aalsmeer. Nader onderzoek naar de lokale situatie en afbakening van de doelgroep die wel en niet tot werk in staat is kan leiden tot een betere en gerichte aanpak. Door de inzet van AM-Match (detachering, beschut werk) en de dagbesteding van Ons Tweede Thuis in relatie tot “simpel switchen” denken wij dat het grootste deel van de inwoners met een arbeidsbeperking de juiste aandacht krijgt.

Doe nader onderzoek of de conclusies van het Breed Offensief één op één opgaan voor Aalsmeer.

Tijdens de bespreking van de reintegratie-verordening (inclusief het Breed offensief) in de vergadering van de Adviesraad Sociaal Domein op 18 september 2023 is afgesproken dat we nader onderzoek naar deze cijfers zullen doen.

4.6

Ten aanzien van het onderwerp Inburgering en Taalles heeft de Adviesraad reeds eerder aangegeven te bezien of deze cursussen ook in de avonduren gegeven kunnen worden. Een deel van de cliënten is immers overdag al werkzaam in of buiten onze gemeente. De grote groep arbeidsmigranten in Aalsmeer behoort zeker tot de doelgroep waaraan Taalles gegeven behoort te worden (zie ongevraagd advies Arbeidsmigranten)

Biedt ook taallessen aan in de avonduren voor de werkende arbeidsmigranten en laaggeletterden.

Eind 2022 zijn twee taallesgroepen gestart in de avonduren. Momenteel bezien we samen met werkgevers en Poolse vrijwilligers hoe we de taallessen kunnen versterken en vormgeven voor komend jaar.

4.7

Combineren wonen en zorg: Gemist wordt de Taskforce Wonen en Zorg die toewerkt naar een Woonwelzijn-zorgvisie, en de daaruit voortkomende doelen en verbindingen in relatie met deze nota. We

Neem een paragraaf op rond de Taskforce en de woonzorgvisie in relatie tot de inhoud van deze nota. Maak dit specifieker voor wat dit in Aalsmeer betekent.

In de nota is een paragraaf opgenomen over de WoonWelzijnZorgvisie. De Taskforce heeft in haar eindadvies de bouwstenen geleverd voor de start van de WoonWelzijnZorgvisie. Voor het interactieve proces van

6

missen ook de aanbevelingen aan gemeenten van de Ombudsman (rapport ‘’Burger inzicht’’). Over de huisvesting van senioren wordt geschreven dat zowel ‘langer zelfstandig thuis’ als ‘doorstroming’ doelen zijn. Beiden kunnen samengaan maar in deze nota wordt dit niet duidelijk. Welke beleidslijn wordt gekozen?

Neem een paragraaf op over de aanbevelingen van de Ombudsman in relatie tot de inhoud van deze nota. Maak dit specifieker voor wat dit in Aalsmeer betekent. Combineer de thema’s ‘wonen’, ‘welzijn’ en ‘zorg’. Beschrijf de beleidslijnen en keuzes rond zelfstandig thuis kunnen wonen en doorstromen op de woningmarkt.

het maken van de WoonWelzijnZorgvisie is een koplopersgroep geformeerd. Deze koplopersgroep nemen we op in de paragraaf over de WoonWelzijnZorgvisie. Waar de strategienota de hoofdlijnen benoemd, is de WoonWelzijnZorgvisie feitelijk de invulling op de combinatie van de thema’s ‘wonen’, ‘welzijn’en ‘zorg’ voor Aalsmeer, inclusief alles wat hierbij inhoudelijk van belang is. Het woonbeleid bevat daarnaast de invulling van het gemeentelijk beleid op het gebied van wonen, waaronder doorstroming.

4.8

Iedereen kan en mag meedoen. U lijkt te zoeken naar concrete kleinschalige acties op dit terrein. Het aansluiten van Aalsmeer bij het VN-Verdrag lijkt hiermee geen doel op zich ondanks de afspraken in het Coalitieakkoord. De Adviesraad zou zo’n markering wel toejuichen in navolging van de gemeente Amstelveen. De AAorganisatie is er dus al op voorbereid, nu alleen nog het Aalsmeerse gemeentebestuur en de Kernorganisatie

Zet in op aansluiting bij VN-Verdrag Handicap. Met de ratificatie van dit VNVerdrag in 2016 is aan de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet de verplichting toegevoegd om in het periodiek op te stellen Beleidsplan Sociaal Beleid op te nemen hoe de gemeenteraad uitvoering geeft aan het verdrag.

Aalsmeer zet net als haar buurgemeente in op het VNverdrag Handicap, zoals in de conceptnota is opgenomen: Aalsmeer zet in op een breed diversiteitsbeleid. De eerste helft van 2024 wordt het Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie opgeleverd, waar het VNverdrag handicap integraal in is opgenomen. Aalsmeer zet daarbij zo nodig in op maatwerk in haar dorpskernen.

4.9

Hulp bieden die nodig is: Op diverse plaatsen in de nota gaat u in op de toename van het aantal ouderen de komende decennia en dientengevolge de toename van het aantal mensen met dementie en het grotere beroep hierdoor op het gebruik van de Wmo maatwerkvoorzieningen. U zet in op nieuwe vormen van vrijwillige ondersteuning en op welzijn om de kosten hiervan op te vangen. De genoemde bezuiniging realiseren op de Wmo-uitgaven is niet realistisch gelet op de verschuiving van kosten van WLZ naar Wmo. Hooguit ontstaat er enige financiële ruimte in de