Agendabundel

15

 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is in februari 2023 ondertekend. De VNG, GGD, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en het ministerie van VWS hebben gezamenlijk afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Het doel is een impuls aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners van Nederland, en in het bijzonder van inwoners met gezondheidsachterstanden en inwoners in een kwetsbare situatie (waaronder minima). Een aantal bestaande landelijke programma’s, zoals de brede regeling combinatie functionarissen, sportakkoord en Kansrijke Start9, waar onze gemeente in eerdere jaren ook rijksmiddelen voor ontving, is eind 2022 als aparte regelingen gestopt. Deze zijn opgenomen in de nieuwe regeling (Brede SPUK10), waar de uitvoering van GALA (SPUK GALA) onderdeel van is. Aalsmeer heeft deze Brede SPUK aangevraagd.

Wat doen we al en wat blijven we doen? Een gezonde basis voor iedereen De gemeente stimuleert en bevordert een gezonde leefstijl onder alle leeftijden en geeft via diverse partners algemene voorlichting op onder andere scholen. Voor jeugdigen had Aalsmeer de afgelopen jaren het integrale programma Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG), voor een gezonde(re) leefstijl onder kinderen en jongeren. We hebben gemerkt dat een deel van de acties uit dit programma positief effect heeft op de leefstijl van kinderen en jongeren. Wat goed werkt behouden we en brengen we onder in onze preventieve aanpak voor jeugdigen. Aandacht voor social mediagebruik draagt ook bij aan een gezonde basis. De GGD Amsterdam-Amstelland voert vanuit de GR OGZ Amstelland veel taken op basis van de Wet Publieke gezondheid uit, zoals het consultatie­ bureau en het Rijksvaccinatieprogramma. Wat het bieden van de mogelijkheid om te bewegen en sporten betreft, heeft Aalsmeer (multifunctionele) binnensportaccommodaties en buitensportlocaties. Het beheer hiervan laten we uitvoeren, met name door Exploitatie Sportaccommodaties Aalsmeer (ESA). Aalsmeer kent een rijkgeschakeerd verenigingsleven met een breed sport- en beweegaanbod. Verspreid over de wijken zijn ruim 30 sportverenigingen actief. Deze verenigingen zijn sterk geworteld in de samenleving en kunnen voortbestaan dankzij de inzet van honderden vrijwilligers.

Ook beschikken we over diverse sportfaciliteiten in de buitenruimte en ondersteunen we sportevenementen en schoolsporttoernooien. Stimuleren en ondersteunen waar nodig Voor sportstimulering hebben we onder meer de combinatiefunctionarissen/buurtsportcoaches en het lokaal sportakkoord. Samenwerkende partijen hierin zijn Team Sportservice Aalsmeer, ESA, sportverenigingen, sportorganisaties en de stuurgroep van het lokaal sportakkoord. In dit kader hebben we de afgelopen jaren bijvoorbeeld de volgende interventies aangeboden aan onze inwoners: Max Vitaal, Sjors Sportief, vakantieactiviteiten, clubkadercoach bij Greenpark Aalsmeer, de website Aalsmeer Actief, Fietslessen voor vluchtelingen, bewegen op recept en de verenigingsmonitor gecombineerd met een eerste start van aanbieden van verenigingsondersteuning. We blijven ook inzetten op gerichte preventie op het gebied van (stoppen met) roken, alcohol, drugs, gameverslaving, voeding en overgewicht. Dit laten we uitvoeren door samenwerkende organisaties waaronder GGD, Brijder Verslavingszorg, group buurtwerk en de eerstelijnszorg. Voor oudere inwoners geven we via fysiotherapie praktijken valpreventie cursussen, die beantwoorden aan een grote vraag. We stimuleren vrijwilligerswerk, want dit houdt mensen sociaal actief en metaal gezond.

De samenwerking tussen huisartsen en welzijn hebben we versterkt en Welzijn op recept11 hebben we de afgelopen jaren in samenwerking met deze partijen opgestart. Ook hebben we samen met de eerstelijnszorg gekeken naar geschikte locaties voor medische centra. Gezien de eisen die een medisch centrum aan een locatie stelt (denk aan bereikbaarheid/aanrijtijden) en de huidige nauwelijks op te brengen bouwkosten voor eerstelijnszorg, blijkt dit een weerbarstig onderwerp.

9 Het programma Kansrijke Start is een landelijk programma dat lokaal wordt ingevuld. Het programma heeft tot doel (aanstaande) kwetsbare ouders helpen zodat hun kinderen zo gezond mogelijk hun leven starten. De eerste 1.000 dagen van het kind zijn hierbij van doorslaggevend belang. Kansrijke Start richt zich op de zorg en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen in deze periode. 10 O  nderdelen van de Brede SPUK zijn onder meer: Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling combifuncties, terugdringen Gezondheids-achterstanden, Kansrijke Start, mentale Gezondheid, aanpak overgewicht en obesitas, valpreventie, leefomgeving, vroeg signalering alcoholproblematiek en versterken sociale basis. 11 Welzijn op Recept is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten. In plaats van het ‘traditionele pilletje’ voor te schrijven, verwijst de huisarts deze patiënten door naar een welzijnsmedewerker. Klachten als, pijn in de nek, maar ook hebben lang niet altijd een medische oorzaak. Vaak spelen onderliggende sociaal maatschappelijke problemen een rol bij fysieke klachten als vermoeidheid, stress en somberheid. Bijvoorbeeld het overlijden van een partner, verlies van werk, eenzaamheid etc. Via het welzijnswerk wordt gekeken naar een oplossing voor de sociaal maatschappelijke problemen.

16

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten? We zetten de volgende acties in: 1. Onderzoek naar sportkapitaal De basis om te sporten en bewegen is het sportkapitaal (onder andere sportvelden, gymzalen, sporthallen, zwembad en plekken voor sport in de openbare ruimte/de beweegvriendelijkheid van de leefomgeving in Aalsmeer). Om sporten en bewegen voor al onze inwoners goed mogelijk te maken en tevens te stimuleren onder de verschillende doelgroepen, is een brede basis met goed onderhouden sportkapitaal noodzakelijk. Deze basis infrastructuur behoeft aandacht: diverse sportkapitaal is verouderd en/of heeft onderhoud nodig. De komende tijd voeren we een aantal onderzoeken uit naar de staat en mogelijkheden van ons sport­kapitaal. Op basis hiervan maken we keuzes. De huidige staat van een aantal sportvoorzieningen zorgt financieel immers voor een aantal uitdagingen. 2. Sportstimulering en verhogen sportparticipatie Onze huidige partners op het gebied van sport, ESA en TSS, krijgen de mogelijkheid om op het gebied van sportstimulering meer gezamenlijk op te trekken om de sportparticipatie in Aalsmeer te vergroten. De ambitie is één ‘sport en beweegloket’ voor alle inwoners, (sport)verenigingen, het onderwijs en maatschappelijke partners, met als doel om zoveel mogelijk Aalsmeerders in beweging te brengen en te houden.

Een krachtige en kwalitatieve bundeling van krachten voor een gezond, sociaal en vitaal Aalsmeer waarin iedereen van ‘0 tot 100 jaar’ de kracht van sport en bewegen benut. Namens de gemeente gaan ze deze regie en stimuleringsrol vormgeven en duidelijker uitdragen, onder meer door lokaal en/of wijkgericht in te zetten op sport en beweegregisseurs. Ook gaan zij verenigingsadvisering een prominente rol in Aalsmeer geven. Met de uitwerking van het sportakkoord 2.0 willen we de kansen benutten om sporten in te zetten als middel om (sociale en maatschappelijke) problemen bij inwoners op te lossen. We hebben daarbij extra aandacht voor (kwetsbare) doelgroepen, zoals inwoners met mentale problematiek, ouderen met een beperking, minima, vluchtelingen en arbeidsmigranten. Het Jeugdfonds Sport en Cultuur zetten we de komende jaren in om sporten mogelijk te maken voor inwoners die minder financieel draagdrachtig zijn. Onze inzet de komende jaren moet ervoor zorgen dat de sportparticipatie in gemeente minimaal gelijk loopt aan dat van het landelijk/regionaal gemiddelde. Hiervoor hanteren we de normen binnen de branche van sport en bewegen. In de evaluatie over deze nota rapporteren we over de resultaten. 3.

Uitvoeringsplan Brede SPUK en regionale aanpak (SPUK IZA) We maken een uitvoeringsplan waarin we de nieuwe/extra acties en inzet opnemen om inwoners te stimuleren en ondersteunen op het gebied van positieve gezondheid en bewegen (Brede SPUK). Onderdelen die we in het plan opnemen zijn: het Lokaal Sportakkoord, de Brede Regeling combifuncties, Kansrijke Start, het terugdringen Gezondheidsachterstanden, Mentale Gezondheid, de domeinoverstijgende aanpak van kinderen en volwassenen met overgewicht en de domeinoverstijgende ketensamenwerking rond valpreventie. Qua opbouw sluiten we met dit plan zo dicht mogelijk aan bij de eisen en de richtlijnen die het Rijk stelt voor de Brede SPUK. Op dit uitvoeringsplan sluiten we de herijking van het preventieve jeugdbeleid aan, als separate aanvullende notitie. Daarnaast geven we in Amstelland-regioverband de inzet op basis van de SPUK IZA nader vorm in samenwerking met de zorgen welzijn partijen en zorgkantoor en zorgverzekeraar (Zorg en Zekerheid). Onderwerpen zijn onder andere de Geestelijke gezondheidszorgaanpak, Ketensamenwerking rond ouderen en ketenaanpak preventie. We houden de raad hiervan op de hoogte en rapporteren in de evaluatie over deze nota over de bereikte resultaten.

17

Mijn kinderen grappen als ik ga werken: “zo mam ga je weer boeken rechtzetten”. Ze hebben geen idee dat de bibliotheek zoveel meer is dan alleen een boekenuitleen. In mijn werk als manager ben ik bezig met landelijk bewezen effectieve lees bevorderende programma’s als Boekstart en de Bibliotheek Op School. Dit doen we zowel in de bibliotheek als op scholen, in de kinderopvang en op het consultatiebureau. Ook helpen we bezoekers met vragen over de Digitale Overheid in het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). We geven trainingen en organiseren leuke culturele educatieve activiteiten in De Oude Veiling voor jong en oud. Bijzonder in Aalsmeer is het Open+ waarbij de bewoners van Aalsmeer de sleutel van de bibliotheek hebben gekregen. En ja, we hebben ook heel veel boeken. In Aalsmeer hebben we een vaste bezoeker die dagelijks voor zijn krantje, babbeltje en kopje koffie komt, als hij vertelt hoe blij hij met ons is dan kom ik s ’avonds tevreden thuis en dan zeg ik “ze staan weer recht jongens”. Lizet van Zegveld Manager Educatie, Programmering en Collectie

4.2 Leren en verbinden door kunst en cultuur Binnen het sociaal domein van Aalsmeer neemt kunst en cultuur een belangrijke plaats in. Het gaat om activiteiten die basisvoorzieningen zijn voor iedere inwoner. Deelnemen aan kunst en cultuur draagt bij aan het vergroten van kansen, het omarmt verschillen, bevordert sociale cohesie en verbetert begrip voor elkaar. Het draagt als vrijetijdsbesteding bij aan mentale gezondheid en ‘erbij horen’. Kortom: kunst en cultuur is belangrijk voor ontplooiing en brengt mensen samen. Het vormgeven van kunst en cultuur als basisvoorziening kunnen we niet alleen. Dit doen we samen met organisaties uit het culturele werkveld van professionals en vrijwilligers, scholen en inwoners, die hun werkzaamheden ook prima zonder de gemeente ontwikkelen. Daarnaast is van belang dat de gemeente midden in het maatschappelijke veld een coördinatie- en regiepunt heeft. Het in 2013 gestarte Cultuurpunt Aalsmeer willen we bevestigen en waar mogelijk verder versterken in zijn rol om namens de gemeente dit centrale punt te zijn. Zo kan het zijn oorspronkelijk toebedeelde rol en taken beter vormgeven. Wij willen dat Aalsmeerders gelijke toegang hebben tot (deelname aan) kunst en cultuur. Wij ondersteunen en stimuleren waar dit extra nodig is. Jeugdigen willen we er vroeg mee laten kennismaken en volwassenen willen we blijven betrekken bij kunst en cultuur.

Maar ook inwoners met een smalle beurs hebben onze aandacht, bijvoorbeeld de komende jaren via het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Onze maatschappelijke partners geven aan dat het culturele klimaat in Aalsmeer per wijk verschilt. Dit heeft alles te maken met de interesses van onze inwoners en (mede daardoor) met het verschil in de hoeveelheid kunst- en cultuuractiviteiten. Met kunst en cultuur dragen we bij aan een sterke sociale basis, waardoor inwoners zich onderdeel voelen van de samenleving.

Wat doen we al en wat blijven we doen

Een belangrijk onderdeel van kunst en cultuur is cultuureducatie en -participatie. Het gaat om kennis­ makingsonderwijs tijdens en na schooltijd, inclusief het ondersteunen van het onderwijs hierbij, en om het actief meedoen aan kunst en cultuur, individueel of in groepsverband. Op het gebied van amateurkunst verbinden, versterken en ondersteuning we diverse Aalsmeerse partijen. Daarnaast bieden we een (digitaal) overzicht van culturele activiteiten in Aalsmeer en ondersteunen deze. Ook stimuleren we inwoners om deel te nemen, met maatwerk per dorpskern en de inzet van het Jeugdfonds voor Sport en Cultuur. De gemeente heeft een wettelijke taak wat de bibliotheekfunctie betreft, waarbij de bibliotheek een partner is op het gebied van kunst, cultuur en digitale vaardigheden. Deze geven we in Aalsmeer vorm via de Amstelland bibliotheek. We ondersteunen onze Lokale omroep en museum De Historische Tuin, hebben diverse beeldende kunstwerken in de buitenruimte en een eigen Adviescommissie beeldende kunst.

18

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten Concreet zetten we de volgende acties in: 1. Versterken regierol en herijken gemeentelijke inzet In 2013 heeft de gemeente aan het Cultuurpunt een verbindings- en aanjaagrol gegeven binnen het maatschappelijke cultuurveld. Het blijkt van belang deze rol steviger neer te zetten. Dit vraagt bevestiging van de gemeente over deze rol van het Cultuurpunt naar alle partijen, inclusief een duidelijke opdracht aan en ondersteuning van het Cultuurpunt. Hierin werkt het Cultuurpunt samen met andere belangrijke dragers van gemeentelijk kunst- en cultuur­beleid zoals de bibliotheek, de Oude Veiling, Kunst en Cultuur Aalsmeer (KCA), het Flower Art museum, de Historische tuin, erfgoed locaties en Radio Aalsmeer. Enkele van zijn taken worden: versterking van ambulant kennismakingsonderwijs, vernieuwing van het culturele aanbod, versterken cultuurdeelname ouderen en versterken verbindingen amateurkunst. Daarbij breiden we de inzet op de combinatiefunctie kunst- en cultuur12 uit. Ook sluiten we in 2023 het Cultuureducatieconvenant Amstelland. Aalsmeer herijkt in hoeverre we, naast onze inzet op het Cultuurpunt, aan andere Aalsmeerse partijen ondersteuning bieden en waarom. Na corona blijkt er behoefte aan kleinschalige, laagdrempelige, wijk­gerichte culturele programmering, waarbij ook ontmoeting een belangrijke rol speelt.

Verder is er behoefte om laagdrempelige activiteiten te hebben voor kinderen en jongeren uit de wijk, onder meer gericht op talentontwikkeling. Een bewezen vorm uit andere gemeenten is bijvoorbeeld workshops op pleinen. We willen inzetten op vernieuwing van het culturele en amateurkunstaanbod, zodat inwoners betrokken blijven en het aanbod aantrekkelijk genoeg is. Ook willen we zoeken naar meer samenhang tussen 'gevestigde' instellingen, initiatiefnemers, bewoners en ondernemers om gezamenlijk op te trekken in een aantrekkelijke programmering. Dit alles brengen we samen met het Cultuurpunt en andere partners in beeld en zetten waar relevant in op vernieuwing. In 2025 evalueren we samen met de betrokken partijen de rol van het Cultuurpunt en vragen na hoe het (vernieuwde) aanbod ervaren wordt. We rapporteren hierover in de evaluatie over deze nota in 2025. 2. Nieuwe ontwikkelingen bibliotheek en bibliotheekvisie De bibliotheekfunctie wordt steeds breder. Digitalisering (ook van leesproducten) neemt toe en de bibliotheek krijgt steeds meer een rol in digitale inclusie/digitaal burgerschap, als ontmoetingsplaats en in de taal­onder­ steuning. Vanaf 2025 krijgen gemeenten van het Rijk structureel extra geld voor een toekomstgerichte bibliotheekvoorziening: een landelijk dekkend netwerk van fysieke bibliotheken en het versterken van de online bibliotheekfunctie zijn het doel.

Aalsmeer onderzoekt hoe dit voor de gemeente uitpakt en neemt hier de ontwikkeling van een bibliotheek in Kudelstaart in mee. In overleg met het primair onderwijs in Kudelstaart investeert de gemeente ondertussen in de ‘bib op school’, Boekstart in de kinderopvang en op het consultatiebureau. In 2024 maakt Aalsmeer een nieuwe bibliotheekvisie, waarin we alle ontwikkelingen opnemen en wat we willen bereiken. 3. Aanwijsprocedure lokale omroep Voor de lokale omroep in Aalsmeer geldt een nieuwe Aanwijsprocedure zendgemachtigde voor de periode 2024-2029. De gemeente zet de benodigde stappen om een omroep in Aalsmeer te behouden. 4. Uitvoeringsplan beeldende kunst (buitenruimte) Vanuit bewoners en lokale partijen is veel vraag naar beeldend kunstprojecten ter verbetering van de leef­omgeving. We willen de positie van beeldende kunst in buitenruimte versterken. Beeldende kunst kan een rol van betekenis spelen in het versterken van welzijn, de sociale samenhang en natuurbeleving. Dit geven we vorm, samen met de nieuw aangestelde Adviescommissie Beeldende Kunst, bestaande uit leden

12 Bevorderen dat de jeugdigen tot 18 jaar vertrouwd raakt met één of meer kunst- en cultuurvormen en het onder jongeren stimuleren van actieve kunstbeoefening is de taak van de combinatiefunctionaris kunst en cultuur. Zie voor meer uitleg over de SPUK-GALA de paragraaf ‘Fit en Gezond’.

19

die hun sporen in de kunstwereld verdiend hebben. We onderzoeken daarbij hoe we de Reserve Kunstzinnige Verfraaiing weer structureel vanuit projecten of op andere wijze kunnen aanvullen. Daarnaast voeren we een onderzoek uit naar de status van de huidige collectie. Deze lijkt in relatief slechte staat te verkeren en onderhoud is van belang. Daarna stellen we een Meerjarenonderhoudsplan voor de huidige collectie op. Hoe we de resultaten en effecten van acties meten en rapporteren, nemen we op in het uitvoeringsplan beeldende kunst.

4.3 Veilig, gezond en kansrijk opgroeien en ontwikkelen Wij willen dat ieder kind in Aalsmeer veilig, gezond én kansrijk kan opgroeien en zich kan ontwikkelen. Met veel kinderen, jongeren en hun ouder(s)/verzorger(s) gaat het goed. Aalsmeer heeft een rijk aanbod aan sport, cultuur, jeugdwerk en kwalitatief onderwijs. Een aantal jeugdigen heeft echter extra hulp nodig. Aalsmeer wil er vooral zijn voor die jeugdigen en hun ouder(s)/verzorger(s) die ons het meest nodig hebben. Het vraagt om goede afspraken met onze partners. Bijvoorbeeld over de ondersteuning van kinderen en gezinnen, het normaliseren van problemen en het -voortijdig schoolverlaten. Het vraagt ook om keuzes: wat moet en wat kan anders? We worden daarbij geconfronteerd met de gevolgen van corona. En helaas ook met wachtlijsten, onder andere veroorzaakt door personeelstekorten. Het bieden van overbruggingszorg, bijvoorbeeld vanuit onze eigen jeugdhulpverleners of aanbieders, is vaak het enige alternatief. Dat gezinnen en jeugdigen met lichtere hulpvragen soms even moeten wachten, vinden wij acceptabel. Onze prioriteit ligt bij die gezinnen en jongeren die in complexe en zware problemen zitten. Dit alles past bij de kernopgaves uit onze missie. Dit doen we in de eerste plaats samen met de ouder(s) en/of verzorger(s), met de scholen en de kinder­ opvang.

Maar ook met veel partijen die een onmisbare rol spelen in het leven van kinderen en jongeren zoals huisartsen, (andere) zorg- en welzijnsprofessionals, partijen die sport- en cultuuractiviteiten bieden en onze veiligheidspartners. De samenwerking met en tussen deze partijen is divers, maar kan nog verbeteren en daar blijven we op inzetten. Tegelijkertijd zijn de kosten voor de specialistische jeugdhulp in Aalsmeer tot 2022 flink gestegen. Aalsmeer geeft meer uit aan specialistische jeugdhulp dan ze van het Rijk ontvangt. Aangezien het gaat om onze Aalsmeerse kinderen is dit overkomelijk. Op de lange termijn kan de gemeente dit echter niet opbrengen. Daarom zetten we binnen de mogelijkheden die we hebben in op doelmatige jeugdhulp en proberen we daardoor besparingen te realiseren. Voor een deel zijn we afhankelijk van de ruimte die de Jeugdwet als open einde regeling biedt. Daarnaast is het Rijk voornemens in het kader van de Hervormingsagenda jeugd de reikwijdte van de Jeugdwet af te bakenen (zie onder bij Landelijke Ontwikkelingen).

Het jongerenwerk is een voorziening in de pedagogische basisinfrastructuur. Jongeren­ werkers focussen zich op de begeleiding van jongeren die steun nodig hebben bij het volwassen worden. Onze jongerenwerkers werken cultuur-, religie- en gendersensitief, weten dat normen en waarden verschillen en van invloed zijn op gedrag. We vinden, verbinden, versterken en houden een vinger aan de pols. Preventief en laagd­rempelig jongerenwerk voorkomt hoge kosten voor jeugdzorg, is bewezen goed voor het welzijn van jongeren, de wijk en de samenleving. Aniek Jong Teamleider gro-up Aalsmeer

20

Landelijke ontwikkelingen Met de volgende wijzigingen in wet- en regelgeving krijgt Aalsmeer de komende jaren te maken:  Hervormingsagenda Jeugd De Rijksoverheid, VNG, aanbieders jeugdhulp, professionals en cliëntenorganisaties hebben de Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld. De doelstellingen van de Hervormingsagenda zijn: (1) betere en tijdige hulp en ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen, op de juiste plek en wanneer dit nodig is, en (2) hulp en ondersteuning worden aangeboden binnen een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. We monitoren de landelijke ontwikkelingen wat de voortgang van de uitvoering van deze agenda betreft. Zodra meer bekend is informeert het college de gemeenteraad hierover.  Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming De meest kwetsbare kinderen bevinden zich qua jeugdhulp binnen de zwaardere gespecialiseerde jeugdhulp en de geëscaleerde zorg 18-. Landelijk wordt het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming uitgewerkt. Aalsmeer werkt mee aan praktische regionale en lokale invulling hiervan.  ‘Van School naar Werk’ De coronamaatregelen hebben voor een deel van leerlingen/studenten de afstand tot het onderwijs vergroot: de schoolbinding met het voortgezet onderwijs is afgenomen en voor een aantal jongeren passen de mbo-opleidingen niet meer. Schooluitval is het gevolg.

Het aantal voortijd schoolverlaters is in het schooljaar 2021-2022 in Aalsmeer (maar ook landelijk) toegenomen. Belangrijk hierbij is onderwijs beter passend maken, leerlingen ondersteunen om school af te maken en adequate bemiddeling naar werk voor de jongeren die daarbij ondersteuning nodig hebben. Het nieuwe wetsvoorstel Van School naar Werk speelt hier op in. Ook het uitbreiden van de doelgroep van kwalificatieplichtigen, waarvoor gemeenten de school-/werkloopbaan volgt, wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar vanaf 2025. Aalsmeer zal vanuit de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC/Doorstroompunt) de lokale invoering van deze wet vormgeven. Zodra er meer bekend is informeert het college de gemeenteraad hierover.

Wat doen we al en blijven we doen

De gemeente ondersteunt vanuit de Jeugdwet, dus bij jeugdhulpproblematiek. Aalsmeer voert binnen de Jeugdwet alle verplichte onderdelen van de (jeugd)hulp en ondersteuning van jeugdigen en hun ouder(s)/ verzorger(s) uit. Het gaat onder meer om hulp bij opvoeden en sociaal welbevinden, individuele begeleiding, dagbesteding, psychische en psychiatrische behandeling, logeeropvang, pleegzorg, residentieel verblijf, dyslexiehulp, jeugd- en gezinsbescherming en jeugdreclassering. We hebben specifiek aandacht voor de koppeling met de begeleiding van ouders met psychische problemen. Ook richt de gemeente zich op het voorkomen van schoolverzuim en voortijdige schooluitval. Daarnaast bieden we het onderwijs hulp en ondersteuning bij specifieke problematiek bij kinderen die zich op school voor doet. Voor de specialistische jeugdhulp hebben we diverse interventies en optimalisaties uitgevoerd in de werkwijze van de uitvoering. Dit om te komen tot meer doelmatige hulp. Deze interventies waren onder andere: inzet van de Praktijkondersteuner huisarts (PoH Jeugd), IHV13W (zie hoofdstuk 6), vergroten kostenbewustzijn bij verwijzingen, meer inzet op vroeg signaleren, opzet monitoring cijfers jeugdhulp en regie op de aanvragen tot verlenging van hulp.

Al deze interventies dienen overigens zowel een inhoudelijk doel (tijdige en noodzakelijke jeugdhulp, aanpakken problemen op vindplekken en in de jeugdhulpketen) als een financieel doel. Zie voor financiële effecten hoofdstuk 7.

13 Tegenslagen en tijdelijk niet lekker in je vel zitten horen ook bij het leven en kunnen soms zonder of met een klein beetje hulp verholpen worden. Dit ‘normaliseren’ van problemen en ze adequaat aanpakken is van belang. 14 De pedagogische basis bestaat uit alles wat bijdraagt aan het opgroeien, het opvoeden en de ontwikkeling van kinderen en jongeren. De pedagogische basis wordt gevormd door contacten tussen mensen onderling, hun sociale relaties en de verbinding met wat er in hun leefomgevingen aanwezig is. De gemeente kan kennismaking, ontmoeting, netwerkvorming en eigen initiatieven stimuleren. De ondersteuning van Buurtgezinnen door Aalsmeer is hiervan een voorbeeld.

21

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten Concreet zetten we de volgende acties in: 1. ‘Onderwijsagenda’ Samen met het onderwijs en de kinderopvang maken we een uitvoeringsplan over de samenwerking: de ‘Onderwijsagenda’. Deze agenda gaat inhoudelijk over de ontwikkeling van kinderen van 0-18 en onder andere de afstemming over preventieve inzet en specialistische jeugdhulp. Denk aan het normaliseren van problemen, een BSO+ in Aalsmeer en jeugdhulp en Passend onderwijs. We willen de jeugdhulp inzetten voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen. Dit betekent iets voor de rol van jeugdhulpverleners op scholen. Vroeg signaleren is van belang. Niet alles wat we signaleren, kunnen we echter altijd (meteen) oppakken via (lichte) jeugdhulp. Daarover willen we afstemmen en gezamenlijk goed communiceren. Hoe we acties meten en rapporteren, nemen we op in het plan. 2. Herijking preventief jeugdbeleid aansluitend op plan SPUK Gala Binnen preventie besteden we extra aandacht aan (1) de ‘pedagogische basis’ , (2) mentale gezondheid (bij jongeren) en (3) domein overschrijdende samenwerking tussen sport, cultuur, jongerenwerk, gezondheidszorg, onderwijs en kinderopvang. Het preventieve jeugdbeleid hangt nauw samen met de invoering van een nieuwe Brede Specifieke Uitkering vanuit het Rijk (SPUK GALA zie ook de paragraaf over de ambitie Fit en Gezond).

Aanvullend op ons plan voor deze SPUK maken we de herijking van het preventieve jeugdbeleid. Hoe we acties meten en rapporteren, nemen we op in het plan.

3. Uitvoeringsplan Ervaringsdeskundigen

Waar er sprake is van multiproblematiek, vragen behandelingen en diverse vormen van (jeugd)hulpverlening vaak veel van ouder(s)/verzorger(s). We willen verkennen of we met de inzet van ervaringsdeskundigen een verschil kunnen maken voor ouder(s)/verzorger(s). We maken een uitvoeringsplan waarin we uitwerken onder welke voorwaarden, wanneer, hoe en we ervaringsdeskundigen kunnen inzetten. Vervolgens willen we ervaring op gaan doen met ervaringsdeskundigen. We nemen onze ervaringen op in de evaluatie over deze nota in 2025.

4. Verbeteren samenwerking gecertificeerde instellingen

Het Aalsmeerse rekenkameronderzoek jeugdhulp van augustus 2021 heeft geleerd dat de wijze waarop we de jeugdhulp uitvoeren essentieel is. De komende jaren willen we intensiever samenwerken met gecertificeerde instellingen. Zij voeren de casusregie binnen de geëscaleerde zorg en verwijzen naar trajecten. We willen onnodige stapeling en te langdurige trajecten voorkomen. En we willen dat er tijdig wordt gewerkt aan een toekomstplan en borging vanaf 18 jaar. Dit kan leiden tot een besparing in de kosten van de jeugdhulp. We houden bij of trajecten door onze inzet wijzigen en passen bij gezinnen. Hierover rapporteren we in de evaluatie over deze nota. We rapporteren dan ook over onze samenwerking met de gecertificeerde instellingen en of we kosten bespaard hebben (en zo ja, hoeveel).

15 De sociale basis bestaat uit wat bewoners met en voor elkaar doen. Het gaat onder meer om verbanden met elkaar aangaan, elkaar helpen en initiatieven en activiteiten opzetten en uitvoeren. Hier hoort ook bij: de ondersteuning door professionals en voorzieningen om elkaar te ontmoeten en iets samen te kunnen. De sociale basis raakt aan alle aspecten van het dagelijkse leven: aandacht en ontmoeting, elkaar ondersteunen, gezondheid, wonen, opvoeding, onderwijs, werk, cultuur en veiligheid.

22

Het Buurthuis Hornmeer staat als sociaal hart in de wijk Hornmeer. Het is de thuisbasis voor diverse verenigingen, van bridgevereniging tot Buurtwerk en van de koffieclub tot de Buurtvereniging. Met onze eigen activiteiten zoals de Buurtbingo of Pannenkoekendag zijn wij een verbindende schakel tussen jong en oud. Het Buurthuis is ook beschikbaar als je zelf een feestje wilt organiseren.

Stichting Buurthuis Hornmeer

4.4 Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen wijk Welzijn, welbevinden en versterken van sociale basis Wij mensen zijn sociale wezens en hebben behoefte aan verbinding. We zoeken anderen op, willen iets betekenen en ergens bij horen en deel zijn van een groep. Dat geldt voor kinderen, jongeren en volwassenen. Ongeacht je achtergrond. Het maakt dat we ons goed voelen. Het vergroot ons welzijn, geeft vertrouwen en zelfs veiligheid. Aalsmeer wil een gemeente zijn waar inwoners zich thuis voelen, binnen hun eigen mogelijkheden kunnen meedoen en kansen krijgen. Hiervoor is een goede sociale basis15 nodig: inwoners voelen zich betrokken bij elkaar en hun leefomgeving, en gaan onderling sociale verbanden aan. Ze zetten zich in voor zichzelf, voor elkaar en voor de buurt (en breder). Anders kunnen eenzaamheid, isolement en depressie snel optreden bij degenen die niet in staat zijn om op anderen af te stappen en mee te doen aan de samenleving. Het belang van ontmoeting Ontmoeten is de sleutel tot een sterke sociale basis. Ontmoetingen zijn belangrijk voor een gezond en sociaal leven, waarbij niet per se de locatie belangrijk is. Het draait om de ontmoeting zelf. Meer ontmoeting stimuleren betekent dat inwoners gezien worden, het welbevinden toeneemt en eerder signalen opgevangen kunnen worden.

Dit draagt ook bij aan betere redzaamheid van inwoners en het voorkomen van eenzaamheid, bijvoorbeeld voor mensen met Parkinson of dementie. Ontmoetingen kunnen plaatsvinden in een buurthuis, kerk, bij een sportvereniging of buiten op straat, en bij voorkeur in wijken en buurten. Ontmoeten heeft veel raakvlakken met andere onderwerpen en beleidsterreinen. Elke wijk is anders, zoals de samenstelling van de wijk en de aanwezige voorzieningen. Het ‘ondersteunen van ontmoeten’ is daarmee een vorm van maatwerk, waarbij de wens en de behoefte van inwoners centraal staan. Aalsmeer wil ontmoeting ondersteunen. We kijken daarom samen met inwoners en professionals naar wat elke wijk nodig heeft.

16 In Aalsmeer werd de laatste jaren de term Buurtverbinder gebruikt. Tegenwoordig wordt vaak gesproken van ‘Wijkcoach/opbouwwerker’. Inhoudelijk gaat het om opbouwwerk in de wijken van Aalsmeer.

23

Wat gaat goed en blijven we doen? Er bestaan talrijke initiatieven in de wijken en er zijn veel kleine ontmoetingslocaties aanwe-zig voor de eigen buurt. Denk hierbij aan de Lief & Leedstraten en de koffie ochtenden van de welzijnsstichting in de buurthuizen. Over het algemeen ervaren onze inwoners dat het voorzieningenniveau in Aalsmeer breed is. Samenwerking tussen professionals verloopt over het algemeen goed: veel partijen weten elkaar meestal te vinden. Professionals blijven ook vaak voor lange periodes aan een organisatie verbonden en dat komt de samenwerking ten goede. Samen met al onze partners werken we aan ‘preventief welzijnswerk’: met veel inwoners gaat het goed en dit willen we graag zo houden. Inwoners die klachten krijgen willen we snel in beeld hebben, om te voorkomen dat iets mis gaat en dat er een crisis ontstaat. Vanuit het welzijnswerk hebben het algemeen maatschappelijk werk, het ouderenadvies en het opbouwwerk16 hierin een belangrijke rol.

Wat gaan we extra doen en hoe meten we dat? 1. Uitvoeringsplan Ontmoeten Concreet zetten we de volgende acties in: Dit plan richt zich op de actuele ontwikkelingen en behoeften in Aalsmeer en welke rol de gemeente en de partners hier in spelen. We willen de ontmoeting organiseren dicht bij de mensen in wijken en buurten. Ook willen we inzetten op samenwerking tussen verschillende initiatieven en ontmoetingslocaties, zodat er ingespeeld kan worden op tekort aan vrijwilligers. Een betere spreiding van ontmoetingslocaties over de gemeente vinden we van belang. We onderzoeken tevens de mogelijkheid van multifunctionele accommodaties waarbij de staat van het onderhoud van de verschillende voorzieningen betrokken wordt. Verder willen we aandacht hebben voor voldoende ontmoetingsplekken voor jongeren en in gaan op hoe nieuwe inwoners zoals statushouders en de ‘blijvende’ arbeidsmigranten zich welkom kunnen voelen in Aalsmeer. De uitkomsten van het onderzoek naar de voorzieningen in Aalsmeer in 2023 betrekken we bij dit uitvoeringsplan. In het plan nemen we op welke resultaten we willen bereiken en hoe we dit meten. In de evaluatie over deze nota rapporteren we over de resultaten.

2. Pilot gemeentelijk wijkregisseur

We helpen de sociale samenhang versterken met een pilot gemeentelijke wijkregisseur. De wijkregisseur kijkt samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven wat er in een wijk leeft. En hoe de sociale samenhang en het welzijn en welbevinden van onze inwoners verder verbeterd kunnen worden. Ook brengt hij initiatieven van inwoners binnen de gemeente verder en versterkt de samenwerking tussen de verschillende initiatieven in buurten en wijken. Het gaat met name om maatschappelijke initiatieven, maar waar relevant ook initiatieven gekoppeld aan ‘grijs en groen’. Ook behoort tot zijn taak het vergroten van ontmoetingsmogelijkheden en het betrekken van het bedrijfsleven bij het opzetten en financieren van nieuwe initiatieven. De gemeentelijke wijkregisseur legt de koppeling met het sociaal loket zodat de verbinding tussen het Sociaal Loket en wat er gebeurt in de wijken versterkt wordt. In 2025 meten we onder inwoners en professionals die met de wijkregisseur te maken hebben de tevredenheid over deze functie. We rapporteren hierover in de evaluatie over deze nota.

16 In Aalsmeer werd de laatste jaren de term Buurtverbinder gebruikt. Tegenwoordig wordt vaak gesproken van ‘Wijkcoach/opbouwwerker’. Inhoudelijk gaat het om opbouwwerk in de wijken van Aalsmeer.

24

Buurtgezinnen Het gezinsleven loopt nu eenmaal niet altijd op rolletjes. Hoe fijn en belangrijk is het dan, dat je mag aankloppen bij een gezin in de buurt. Opvoeden doe je niet alleen en juist het delen hiervan voegt veel toe aan de ontwikkeling van onze kinderen. Buurtgezinnen helpt een handje om gezinnen met elkaar te verbinden. Ik vind het mooi om de effecten hiervan te zien. Het biedt niet alleen praktische steun, maar er ontstaan vriendschappen en relaties die beide gezinnen veel goeds brengt. De twee berichtjes die ik afgelopen maand kreeg zeggen genoeg: “Ha Jorica! Het loopt erg goed, ze voelen echt als familie! We vinden het nu ook zo fijn dat onze zoon zich helemaal thuis voelt bij ze en daar ook al heeft gelogeerd. Het is gewoon ook zo fijn om een vangnet te hebben voor als het even niet lekker gaat. Dus we zijn nog steeds heel erg blij.” “De kinderen zijn helemaal weg van onze “Buurtgezinnen oma”, maar ze heeft ook ons hart veroverd. De laatste keer heeft ze met de jongens pannenkoeken gegeten. Ze wilden gelijk de volgende dag weer. Ik heb het gevoel dat ik er zelf een bonus moeder aan overhoud! Ik kan je niet genoeg bedanken!”

Jorica Adriaanse Coördinator Buurtgezinnen Aalsmeer

4.5 Elkaar helpen

Samenredzaamheid en community building Elkaar helpen kent vele vormen. Cruciaal hierbij is dat inwoners iets voor elkaar kunnen en willen doen. In Aalsmeer bestaat een sterke verbondenheid en verenigingsstructuur. Elkaar de helpende hand toesteken en je verbonden voelen met de straat en de buurt zit in de haarvaten van veel Aalsmeerders. Een goed buurt zijn, Lief & Leed straten, inwoners en bedrijven die iets voor een ander betekenen zonder dat dit georganiseerd geregeld wordt, het zijn allemaal vormen van samenredzaamheid en die zijn zeer waardevol voor onze inwoners. Daarnaast zien we dat er regelmatig ook enige mate van structuur nodig is om elkaar te kunnen helpen. Zo kent Aalsmeer waardevolle initiatieven zoals Buurtgezinnen, de vrijwillige ouderenadviseurs en Homestart. Het zogenoemde community building17 speelt hier op in. Soms komt het vanuit inwoners zelf. Daarnaast wordt dit in Aalsmeer ook professioneel ondersteund. Zo heeft Aalsmeer bijvoorbeeld een vrouwencirkel die activiteiten ontplooit via het welzijnswerk. En ondersteunt het jongerenwerk met activiteiten op thema’s het ontstaan van een community onder jongeren. Alle inwoners en bedrijven die op welke wijze dan ook anderen ondersteunen, zijn essentieel in onze Aalsmeerse samenleving.

Als gemeente vervullen we vaak hoogstens een ondersteunende rol om dit mogelijk te maken en/of (groepen van) inwoners bij elkaar te brengen. Dit willen we doen, zodat inwoners, bedrijven en partijen anderen kunnen helpen en ondersteunen. Hieronder schetsen we een aantal veranderingen, die zowel landelijk als in onze gemeente om een oplossing vragen. Mantelzorgers De komende jaren neemt de omvang van de potentiële beroepsbevolking af en staat de zorg steeds meer onder druk. Dit heeft effect op alle inwoners die ondersteuning en zorg nodig hebben en hun naasten, zoals ouders met kinderen met een beperking en inwoners die voor hun nog jonge zieke partner zorgen. Daarbij blijft het aantal 65-plussers blijft de komende jaren groeien. Dit betekent dat het aantal mensen met een (complexe) hulpvraag blijft toenemen, waaronder inwoners met dementie. Een gevolg is dat steeds meer inwoners (noodgedwongen) mantelzorgtaken voor hun naasten zullen moeten verrichten. Ook is aandacht voor jonge mantelzorgers van belang: kinderen en jongeren die binnen de familie noodgedwongen meehelpen.

17 Community building is het opbouwen of versterken van een gemeenschap binnen een gebied (zoals een buurt). De participanten delen een doelstelling of hebben dezelfde interesses. Sociale motivaties kunnen een overweging zijn om een gemeenschap op te bouwen en te onderhouden.

25

Vrijwilligers en ‘losse informele ondersteuning’ Steeds minder vrijwilligers verbinden zich voor langere tijd aan een organisatie of initiatief. Zij houden meer dan voorheen zelf de regie in handen en zoeken nadrukkelijker naar een gezond eigen belang en evenwicht. Tegelijkertijd blijkt er bereidheid onder jongvolwassenen om zich op nieuwe manieren op vrijwillige basis in te zetten. En is er in het bedrijfsleven is er een groeiende tendens dat werknemers de gelegenheid krijgen om zich onder werktijd in te zetten voor de samenleving. We krijgen dus steeds meer te maken met een nieuwe vorm: ‘losse informele ondersteuning’. De uitdaging voor iedereen die werkt met vrijwilligers is om rollen en taken zo vorm te geven en te organiseren dat ze aantrekkelijk zijn voor de nieuwe vrijwilliger, terwijl ze de traditionele vrijwilliger niet vervreemden. Dit geeft uitdagingen, maar biedt ook kansen. Verenigingen Na de coronapandemie blijkt het verenigingsleven moeite te hebben vrijwilligers te vinden die zich voor langere tijd willen verbinden. De moderne vrijwilliger wil bijdragen op een vast moment voor een activiteit die past in zijn leven. Bijna alle verenigingen moeten veel moeite doen om vrijwilligers te vinden voor bestuurstaken en andere structurele klussen binnen de club.

Wat gaat goed en wat blijven we doen ? Mantelzorgondersteuning Het mantelzorgsteunpunt Mantelzorg & Meer ondersteunt namens de gemeente inwoners die vragen hebben over de zorgen voor een naaste. Mantelzorg & Meer helpt mantelzorgers door ze te informeren, ondersteunen en adviseren. Zij geven trainingen, ondersteuning bij praktische zaken of bieden een luisterend oor. Ook kunnen zij helpen met het vinden van passende zorg of hulpaanbod en organiseren bijeenkomsten voor mantelzorgers (lot­ genotencontacten). Mantelzorg & Meer heeft een nieuwe website en een regionale doorzoekbare ‘respijtwijzer’. Ondersteuning vrijwilligers en ‘losse ’informele ondersteuning ‘Aalsmeer voor Elkaar’ is de vrijwilligerscentrale van Aalsmeer en helpt namens de gemeente om ons potentieel aan vrijwilligers (aanbod) en de behoefte bij inwoners, verenigingen en organisaties (vraag) bij elkaar te brengen. Denk aan hulp bij de boodschappen, een penningmeester voor een vereniging en vrijwilligers voor een zorgcentrum. Naast het maken van de matches geeft de vrijwilligerscentrale ook informatie aan organisatie over praktische zaken die spelen bij vrijwilligerswerk, zoals aansprakelijkheid en verzekeringen. Ook vanuit het sportbeleid wordt ingezet op versterking van de vrijwilligersorganisatie van de sportverenigingen. Daarnaast ondersteunen we organisaties als Homestart en Buurtgezinnen.

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten We zetten de volgende acties in: Ondersteuning mantelzorgers 1. Uitvoeringsplan: Herijking mantelzorgbeleid Veel van de geboden ondersteuning wordt als waardevol ervaren, maar we krijgen signalen dat mantelzorgers (vooral ook) behoefte hebben aan een ander type van inzet. We steken ons licht op bij gemeenten in Nederland die op een andere wijze mantelzorgondersteuning bieden en doen aanvullend kort behoefte onderzoek onder mantelzorgers en/of bij professionals die veel met mantelzorgers te maken hebben (huisartsen, (vrijwilliger) ouderenadviseurs en het Steunpunt mantelzorg. Samen met het steunpunt, andere partners en zo mogelijk directe input van mantelzorgers komen we tot een herijkt mantelzorgbeleid dat beter past bij wat mantelzorgers nu nodig hebben. Bij deze herijking willen we de totale groep mantelzorgers in beeld hebben. We hebben dus onder andere aandacht voor jonge mantelzorgers, ouders met kinderen met een beperking, inwoners die voor hun nog jonge zieke partner zorgen en mantelzorgers van dementerenden. Ook kijken we specifiek naar (de rol en mogelijkheden van) respijtzorg. Hoe we acties meten en rapporteren, nemen we op in het plan.

26

Ondersteuning vrijwilligers / informele hulp 1. Inzetten op ‘losse informele ondersteuning’ Via de Vrijwilligerscentrale willen we meer aandacht besteden aan inwoners die zich niet structureel willen inzetten als vrijwilliger, maar het leuk en haalbaar vinden op lossere basis informele ondersteuning te bieden. Bijvoorbeeld in de vorm van een pool van inwoners voor ‘losse informele ondersteuning’. We gaan kijken wat kan en werkt voor Aalsmeer en nemen hier ideeën en initiatieven elders in Nederland in mee. In de evaluatie over deze nota in 2025 rapporteren we over de uitkomsten, waarbij we ernaar streven een beeld te schetsen waaruit blijkt dat in Aalsmeer losse informele ondersteuning is toegenomen en goed ondersteund wordt. 2. Vrijwillige inzet in de buurt Vrijwillige inzet is een onmisbare en verbindende factor in de wijk. In samenwerking met onze welzijnsstichting en onze vrijwilligerscentrale gaan we kijken hoe we dit meer in de buurt kunnen organiseren. Ook hierover rapporteren we in de evaluatie over deze nota. 3. (Sport)verenigingen actief helpen Onze verenigingen laten ons weten dat ze steeds meer moeite hebben vrijwilligers te vinden voor de meer structurele rollen. Samen met onze partners gaan we na hoe we onze verenigingen hierin vernieuwend, creatief en effectief kunnen ondersteunen.

Gezien de aanzienlijke sociale functie die sportverenigingen in Aalsmeer vervullen als plek voor ontmoeten, samenkomen en verbinden, ligt onze focus in eerste instantie op sportverenigingen. We willen bij voorkeur toe naar één zichtbaar en herkenbaar sportloket. We rapporteren over de resultaten in de evaluatie over deze nota. 4. Versterken netwerk coördinatoren We willen het netwerk van vrijwilligerscoördinatoren verstevigen zodat deze meer met elkaar kunnen uitwisselen en van elkaar kunnen leren. We rapporteren hierover in de evaluatie over deze nota.

4.6 Werken en financiële zelfredzaamheid Als gemeente hebben we een rol als vangnet: we dragen bij aan de bestaanszekerheid, en zorgen dat mensen op ons kunnen terugvallen wanneer het even tegen zit. De inwoner voor wie we dit doen, kan namelijk iedereen zijn: schulden, werkeloosheid, of andere geldzorgen kan iedereen overkomen. En als dit je overkomt, is de gemeente er om te zorgen dat er een uitkering, een minimaregeling om de effecten van armoede te dempen, een schuldenregeling of andere ondersteuning is. Deze vangnetfunctie kan alleen goed werken als onze inwoners op een passende manier worden ondersteund. Hetzelfde werkt ook andersom. Als de basis (de bestaanszekerheid) op orde is, kunnen mensen zich verder ontwikkelen, participeren, leren waardoor de kansen op de arbeidsmarkt toenemen. Inburgering en taalbeheersing zijn hierbij tevens van belang. De problemen op de arbeidsmarkt zijn groot en acuut. Het oplossen die problemen is cruciaal om op andere belangrijke dossiers vooruitgang te kunnen boeken. Adviezen van de Commissie Borstlap, de SER (Leven Lang Ontwikkelen), nieuwe wet- en regelgeving, de koers zoals uiteengezet in het Coalitieakkoord en onze ervaringen in coronatijd maken dat de gemeente op het gebied van werk en inkomen wendbaar moet zijn en focus moet aanbrengen. Het in balans brengen van bestaanszekerheid, re-integratie en handhaving staan centraal.

Aalsmeer wil vooruitkijken naar de toekomst. Zodat werken loont, werkgeverschap en ondernemerschap aantrekkelijk blijft en personeelstekorten in vitale sectoren opgevangen kunnen worden. In dit kader sluiten we aan bij de stappen die binnen onze arbeidsmarktregio gezet worden richting een Regionaal WerkCentrum Groot-Amsterdam en de (regionale) strategische agenda18.

18 Deze strategische agenda omvat de thema’s: Krapte op de arbeidsmarkt, Mismatch op de arbeidsmarkt, Inclusieve arbeidsmarkt en Leven Lang Ontwikkelen.

27

Landelijke ontwikkelingen Met de volgende wijzigingen in wet- en regelgeving krijgt Aalsmeer de komende jaren te maken:  Wetswijziging participatiewet De minister van armoedebeleid heeft geconstateerd dat in de Participatiewet ondersteuning beperkt is, het sanctieregime te streng en de bestaanszekerheid te complex georganiseerd. Een wetswijziging per 1-1-2024 is in voorbereiding. In het kader van de menselijke maat stelt de minister een Participatiewet voor die: eenvoudiger is, passende ondersteuning biedt om mee te doen in de samenleving, met rechten en plichten die zinvol en begrijpelijk zijn en nageleefd kunnen worden door iedere uitkeringsgerechtigde. Proportioneel sanctioneren en doelbewust misbruik aanpakken zijn uitgangspunt. Voor zover mogelijk wil Aalsmeer bij de uitvoering van de Participatiewet alvast anticiperen op de komende wetswijzigingen in de Participatiewet.  Breed offensief Om de arbeidsmarktpositie van inwoners met een arbeidsbeperking te verbeteren, heeft het Rijk een zogenoemd breed offensief ontwikkeld. Dit naar aanleiding van de constatering dat ongeveer de helft van de mensen met een arbeidsbeperking nog geen werk heeft. Met het breed offensief heeft het kabinet maatregelen voorgesteld om meer mensen met een beperking aan een baan helpen en aan het werk houden. En de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten.

Dit vraagt ook inzet van gemeenten. We nemen onze acties in het kader van het Breed offensief op in het Koersdocument Werk en Inkomen (zie actie 1 onder).  Spreidingwet Inburgering kan natuurlijk niet los gezien worden van de landelijke en mondiale ontwikkelingen rondom de vluchtelingenstroom en de Spreidingswet. Achterliggende gedachte van de Spreidingswet is om gemeenten en provincies meer verantwoordelijkheden krijgen in de asielopvang. Zodra meer bekend is over de effecten voor Aalsmeer, informeren wij de gemeenteraad.

Wat doen we al en wat blijven we doen  Werk en inkomen: Betaalde arbeid is de belangrijkste bron van welvaart en is het instrument bij uitstrek om armoede te bestrijden en sociale ongelijkheid te verminderen. Voor sommige inwoners, met name ouderen, jongeren zonder startkwalificatie, statushouders en mensen met een arbeidsbeperking, is het niet eenvoudig om zelf werk te vinden. Het risico is groot dat zij (blijvend) in de bijstand belanden, met alle nadelige gevolgen. We blijven daarom onze inwoners te begeleiden naar betaald en/of beschermd werk of, als dit nog niet aan de orde is – naar vrijwilligerswerk of een opleiding. Voor inwoners met een arbeidsbeperking (met een verdiencapaciteit tot 70%) hebben we voor bemiddeling en begeleiding werkbedrijf AM-match. De gemeente Aalsmeer vraagt haar opdrachtnemers om een sociaal maatschappelijke bijdrage te leveren. Bij alle inkopen en aanbestedingen boven de Europese norm wordt Social Retrun On Investment (SROI) in het contract opgenomen.  Minimaregelingen en schuldhulpverlening: We hebben minimabeleid dat inwoners ondersteunt, zo veel mogelijk de gevolgen van armoede dempt en daarmee kansengelijkheid bevordert.

Voor inwoners met schulden bieden we schuldhulpverlening, waarbij we inzetten op preventie, vroegsignalering en het bieden van oplossingen voor problematische schulden, waaronder een specifieke aanpak hebben voor jongeren en ondernemers. Ook ondersteunen we inwoners onder meer via het Financieel Café, Humanitas Thuisadministratie en Cursussen, zoals ‘Omgaan met Geld’.  Inburgering en taalles: Samen met vluchtelingenwerk en diverse taalaanbieders geven we invulling aan de Wet Inburgering 2021 (Wi2021). We willen dat inburgeraars zo snel mogelijk participeren, liefst via betaald werk. Daarnaast dat statushouders zelfredzaam en maatschappelijk betrokken zijn en inburgeraars de taal voldoende beheersen om op eigen kracht een goede toekomst in Nederland op te bouwen. Ook hebben we Taalsmeer en de internationale schakelklas (ISK), gericht op het leren van de Nederlandse taal door kinderen en tieners (zie ook paragraaf 8).

28

Wat gaan we (extra) doen en hoe meten we resultaten Concreet zetten we de volgende acties in: 1. Uitvoeringsplan Werk en Inkomen De coronacrisis heeft enkele problemen bloot gelegd, zoals de onzekerheid op de arbeidsmarkt, tekorten in maatschappelijke sectoren en achterstallig onderhoud in de uitvoering van publieke diensten. Aalsmeer neemt de menselijke maat als uitgangspunt. Hiermee sluit Aalsmeer aan op de landelijke lijn en geeft er een eigen invulling aan. Dit vraagt om een integrale dienstverlening op het terrein van Werk en Inkomen. Daarom maken een koersdocument op basis van vijf pijlers: (1) Menselijke maat (gezien, gehoord en geholpen), (2) Economische groei en regionale arbeidsmarkt, (3) Werk (toegang tot de arbeidsmarkt en kansengelijkheid), (4) Inkomen (participatie, vangnet en bestaanszekerheid) en (5) de Basis op orde. We informeren de raad over het Koersdocument. Hoe we acties meten en rapporteren, nemen we op in dit plan. 2. Nieuwe beleidsnota Schuldhulpverlening We willen onze schuldhulpverlening blijven aanpassen aan wat nodig is gezien de ontwikkelingen in de maatschappij. In 2024 maken we daarom een nieuwe een beleidsnota schuldhulpverlening die we ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorleggen. We evalueren hiervoor tevens het huidige beleidsplan schuldhulpverlening: “De kracht van Balans”.

Het maken van nieuw beleid is tevens verplicht op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Hoe we acties meten en rapporteren, nemen we op in het plan. 3. Minimabeleid en Aalsmeerpas Binnen het bestaande minimabeleid willen we minima goed ondersteunen. Daarbij willen we deze collegeperiode bij voorkeur ook sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. We gaan na of (uitbreiding van) de Aalsmeerpas hiervoor de optimale wijze is, of dat andere manieren beter passende ondersteuning bieden voor minima in Aalsmeer. We besteden hierbij ook aandacht aan de bekendheid van minimaregelingen in Aalsmeer (dit sluit aan bij de acties uit de ambitie Experimenteren en innoveren). Bij het opstellen betrekken we nadrukkelijk inwoners die weten wat er nodig is om deelname aan de samenleving te stimuleren, de Adviesraad Sociaal Domein en de woordvoerders van de raadsfracties. We informeren de raad over de uitkomsten en rapporteren de behaalde resultaten uiteindelijk in de evaluatie over deze strategische nota in 2025. 4. Evaluatie Wet Inburgering 2021 Op 1 januari 2022 is de Wet Inburgering 2021 (Wi2021) ingevoerd. Het is een nieuw stelsel dat zich in de praktijk nog moet bewijzen.

Een van de belangrijkste pijlers in dit nieuwe inburgeringsstelsel is dat het de komende jaren nog doorontwikkeld moet worden en het dus een lerend stelsel is. Eind 2023 evalueren we de uitvoering van de Wet Inburgering 2021. Dit doen we in samenwerking met de klankbordgroep statushouders. We informeren de gemeenteraad over de uitkomsten. Waar nodig passen we op basis van deze evaluatie onze uitvoering aan.

29

4.7 Wonen en zorg combineren Thuis in Aalsmeer Een woning is een van de primaire levensbehoeften. Binnen de gemeente Aalsmeer zijn er ruim 13.000 woningen. Omdat er een groot tekort is aan woningen worden er in de periode tot en met 2030 ongeveer 2.000 woningen toegevoegd. De realisatie van nieuwe woningen en het intand houden van de bestaande woningvoorraad wordt beleidsmatig vastgelegd via de omgevingsvisie en de woonagenda. Maar, een huis is nog geen thuis. Een thuis is een plek waar mensen zich veilig voelen en zichzelf kunnen zijn. In de opgave om van de huizen in Aalsmeer een thuis voor onze inwoners te maken, komen wonen, sociale en zorgaspecten samen. Een groot deel van de inwoners is in staat zelf een fijn en veilig thuis te creëren. Hierbij maken ze gebruik van het eigen netwerk en aanwezige (welzijns)voorzieningen. Er is ook groep inwoners voor wie dit niet lukt. Zij hebben (extra) zorg en ondersteuning nodig. Voor Aalsmeer zijn de aandachtsgroepen:  Ouderen met een beperking  Jongeren die lang bij hun ouders thuis moeten blijven wonen  Mensen die uitstromen vanuit een intramurale instelling  Dak- en thuislozen en economisch woningzoekenden  Vergunninghouders  Vluchtelingen Het tekort aan geschikte woningen in Aalsmeer en de regio leidt tot concurrentie tussen deze aandachtsgroepen.

Om dit te doorbreken, vraagt de huisvesting van aandachtsgroepen om (1) een duidelijkere sturing en regie op de bouwopgave en (2) een duidelijke verdeling van beschikbare woningen en tevens ondersteuning van aandachtsgroepen. Voor het woonbeleid gericht op doelgroepen hanteert Aalsmeer de volgende uitgangspunten:  Inclusief Inwoners – of ze nu een zorgvraag hebben of niet – moeten kunnen wonen in een omgeving waar zij zich thuis voelen en waar aandacht is voor hun mogelijkheden en beperkingen. Iedereen heeft recht op een woonplek waar hij zichzelf kan zijn en zich veilig voelt. Het maakt daarbij niet uit of iemand zelfstandig, in een collectieve woonvorm of in een intramurale omgeving woont: in alle situaties gaat het om het thuis. Een eigen woonplek - met zo nodig zorg en begeleiding op maat - is dé springplank voor herstel en (re-) integratie in wijk en maatschappij.  Zelfstandig Inwoners met een zorgvraag moeten keuzemogelijkheden hebben in hoe ze wonen en welke zorg en begeleiding ze ontvangen. Onze inzet is dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen zijn en zelfstandig thuis kunnen (blijven) wonen, met hulp van hun sociale netwerk en waar nodig van professionals. We ondersteunen het combineren van wonen en zorg, het wonen voor diverse doelgroepen en de veiligheid van mensen met een beperking.

‘Zonnepanelen op het dak en meerdere generaties onder één dak’ Vanwege de sterke stijging van het aantal ouderen stimuleert de Rijksoverheid dat men-sen langer thuis blijven wonen. Dit vraagt ook in Aalsmeer van ouderen om zo fit en gezond mogelijk te blijven en via ontmoeting elkaar waar mogelijk te blijven helpen en eenzaamheid te beperken. Een inclusieve samenleving draagt bij aan onderlinge hulp door de verschillende leeftijdsgroepen in elkaars omgeving te brengen. Inwoners van Aalsmeer kunnen tot op hoge leeftijd zelfstandig blijven wonen, mits hun geestelijke vermogens dit toelaten. Een belangrijke voorwaarde is dat de woning gelijkvloers kan worden gebruikt, in de eigen vertrouwde wijken en met ontmoetingsplekken, winkels, OV en gezondheidszorg nabij. Dit vraagt om geclusterde woningen te realiseren, waar men elkaar (in de directe nabijheid) kan ontmoeten en helpen. En ook nieuwe woonvormen voor verschillende generaties onder één dak.

30

Ellen Keulemans directeur zorggroep Aelsmeer

 Gezamenlijk Als gemeente zien wij het als gezamenlijke verantwoordelijkheid van onze samenwerkingspartners om wonen, welzijn en zorg realiseren voor alle doelgroepen die ondersteuning nodig hebben in de gemeente Aalsmeer. In Aalsmeer werken we aan een optimale combinatie van huisvesting, ondersteuning en zorg zodat onze inwoners zo goed als mogelijk zelfstandig kunnen wonen, werken en deelnemen aan de samenleving. Dit doen we onder meer door het opstellen van de woonzorgvisie, het maken van afspraken met ontwikkelaars over woonconcepten in bouwprogramma’s, het programma arbeidsmigranten en inzet op beschut wonen voor bijvoorbeeld mensen met een psychische beperking. Dit heeft ook een verband met het verbeteren van het ontmoeten het mentaal welbevinden en de gezonde leefomgeving in de wijk. Landelijke ontwikkelingen  Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) Het WOZO-programma van minister Helder heeft als doel om een omslag te maken in de organisatie van de zorg en ondersteuning voor ouderen. Dit programma bevat landelijk ruim € 770 miljoen om in de komende vijf jaar investeringen te doen waarmee ouderen langer thuis kunnen blijven wonen en langer zelfredzaam te blijven. Het programma zet in op drie actielijnen die van belang zijn voor gemeenten: 1.

Snel starten met woonzorgvisies en woondeals: in samenwerking met corporaties, zorginstellingen en andere partijen moeten gemeenten woonzorgvisies opstellen. Voor ouderenwoningen moet de regionaal afgestemde bouwopgave worden vastgesteld. 2. Stimuleren van doorstroming: het gaat om informeren, ontzorgen en stimuleren van doorstroming van ouderen. Hiervoor zal het Rijk informatiecampagnes ondersteunen en onderzoek en innovatie stimuleren. 3. Leefomgeving/openbare ruimte geschikt maken voor ouderen. Bij het opstellen van de Woonzorgvisie voor Aalsmeer zullen we samen met de partners de uitgangspunten van dit programma betrekken bij de visie en het uitvoeringsplan.

Wat doen we al en wat blijven we doen Aalsmeer heeft al langere tijd aandacht voor inwoners die naast een woning ook specifieke zorg- en of begeleiding nodig hebben, te weten:  Ouderen: Binnen Aalsmeer zijn er verschillende woonvormen voor senioren: inleun-/aanleunwoningen en zelfstandige (huur)woningen in complexen als Mijnsheerlijckheid, Zuidveste, Laurierhof en (het nog in ontwikkeling zijnde) complex aan de Roerdomplaan. Zorgpartijen verzorgen, deels vanuit de Wmo, zorg en ondersteuning voor deze bewoners.  Jongeren: Aalsmeer heeft een specifieke regeling voor jongeren waarvan de thuissituatie niet houdbaar is. Deze jongeren krijgen woonruimte en specifieke begeleiding ter voorkoming van opname in een intramurale setting.  Uitstromers vanuit een intramurale instelling: we hebben afspraken met een woningbouwcorporatie om jaarlijks een aantal woningen beschikbaar te stellen voor deze inwoners.  Dak- en thuislozen en economisch woningzoekenden: de gemeentelijke inzet hierop is opgenomen in paragraaf 4.9.  Vergunninghouders: vergunninghouders zijn mensen die na het doorlopen van de asielprocedure een verblijfsvergunning hebben gekregen. Per half jaar krijgt iedere gemeente in Nederland een taakstelling vanuit het Rijk. De vergunninghouders die aan Aalsmeer gekoppeld worden zijn aangewezen op het sociale huursegment.