Wijzigingsbesluit TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22i Harculo (planregels met motivering)_

TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

vastgesteld

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Publicatieversie: NL.IMRO.0193.TAMh22i-0004 Datum:

12 mei 2026

2/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Inhoudsopgave

MOTIVERING Hoofdstuk 1

7 Inleiding

8

Hoofdstuk 2 Bestaande situatie 2.1 Wijzigingsgebied 2.2 Historie 2.3 Huidige ruimtelijke staat 2.3.1 Bestaande situatie 2.3.2 Autonome ontwikkelingen 2.4 Planologische rechten 2.5 Grondeigendom

10 10 12 13 13 15 15 17

Hoofdstuk 3 Planopzet 3.1 Vertrekpunt en doelstellingen 3.2 Programma 3.3 Nieuw Harculo 3.4 Deelgebieden 3.5 Openbare ruimte 3.6 Uitgangspunten omgevingsplan

19 19 25 26 29 34 36

Hoofdstuk 4

37

Participatie

Hoofdstuk 5 Beleidsdoelen 5.1 Rijksbeleid 5.2 Provinciaal beleid 5.3 Gemeentelijk beleid

46 46 48 53

Hoofdstuk 6 Verdieping Functies 6.1 Wonen 6.1.1 Kaders 6.1.2 Beoordeling 6.1.3 Conclusie 6.1.4 Uitgangspunten omgevingsplan 6.2 Gemengd De Uitspanning 6.2.1 Kaders 6.2.2 Beoordeling 6.2.3 Conclusie 6.2.4 Uitgangspunten omgevingsplan 6.3 Verkeer 6.3.1 Kaders 6.3.2 Beoordeling 6.3.3 Conclusie 6.3.4 Uitgangspunten omgevingsplan 6.4 Natuur 6.4.1 Kaders 6.4.2 Beoordeling 6.4.3 Conclusie 6.4.4 Uitgangspunten omgevingsplan 6.5 Water 6.5.1 Kaders 6.5.2 Beoordeling 6.5.3 Conclusie

59 59 59 61 63 63 63 63 66 73 73 73 73 75 81 81 82 82 82 83 83 84 84 84 84

3/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

6.5.4 6.6 6.6.1 6.6.2 6.6.3 6.6.4 6.7 6.7.1 6.7.2 6.7.3 6.7.4

Uitgangspunten omgevingsplan Groen Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Nutsvoorzieningen Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan

84 85 85 85 86 86 86 86 86 87 87

Hoofdstuk 7 Verdieping Omgevingskwaliteit 7.1 Stedenbouw en beeldkwaliteit 7.1.1 Kaders 7.1.2 Beoordeling 7.1.3 Conclusie 7.1.4 Uitgangspunten omgevingsplan 7.2 Landschap en natuur 7.2.1 Kaders 7.2.2 Beoordeling 7.2.3 Conclusie 7.2.4 Uitgangspunten omgevingsplan 7.3 Cultuurhistorie 7.3.1 Kaders 7.3.2 Beoordeling 7.3.3 Conclusie 7.3.4 Uitgangspunten omgevingsplan 7.4 Archeologie 7.4.1 Kaders 7.4.2 Beoordeling 7.4.3 Conclusie 7.4.4 Uitgangspunten omgevingsplan

88 88 88 89 94 94 95 95 100 105 105 105 105 107 109 109 109 109 111 111 111

Hoofdstuk 8 Verdieping Gezondheid en Veiligheid 8.1 Klimaat, energie en circulariteit 8.1.1 Kaders 8.1.2 Beoordeling 8.1.3 Conclusie 8.1.4 Uitgangspunten omgevingsplan 8.2 Water 8.2.1 Kaders 8.2.2 Beoordeling 8.2.3 Dijkversterking 8.2.4 Nevengeul 8.2.5 Conclusie 8.2.6 Uitgangspunten omgevingsplan 8.3 Bodemkwaliteit en ondergrond 8.3.1 Kaders 8.3.2 Beoordeling 8.3.3 Conclusie 8.3.4 Uitgangspunten omgevingsplan 8.4 Milieuzonering / Geluid door activiteiten 8.4.1 Kaders 8.4.2 Beoordeling 8.4.3 Conclusie

112 113 113 116 119 119 119 119 122 140 141 142 142 142 142 144 145 145 145 145 146 149

4/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

8.4.4 8.5 8.5.1 8.5.2 8.5.3 8.5.4 8.6 8.6.1 8.6.2 8.6.3 8.6.4 8.7 8.7.1 8.7.2 8.7.3 8.7.4 8.8 8.8.1 8.8.2 8.8.3 8.8.4 8.9 8.9.1 8.9.2 8.9.3 8.9.4 8.10 8.10.1 8.10.2 8.10.3 8.10.4 8.11 8.11.1 8.11.2 8.11.3 8.11.4 8.12 8.12.1 8.12.2 8.12.3 8.12.4

Uitgangspunten omgevingsplan Geluid verkeer en industrieterrein Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Luchtkwaliteit Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Trillingen Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Geur Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Externe veiligheid Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Infrastructuur Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Inrichting buitenruimte Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan Milieueffectrapportage Kaders Beoordeling Conclusie Uitgangspunten omgevingsplan

149 149 149 151 152 152 152 152 153 153 153 153 153 154 155 155 156 156 156 156 157 157 157 159 160 160 161 161 161 163 163 163 163 164 167 167 168 168 168 169 169

Hoofdstuk 9 Verdieping Natuur 9.1 Natuur en ecologie, regelgeving 9.1.1 Kaders 9.1.2 Beoordeling 9.1.3 Conclusie 9.1.4 Uitgangspunten omgevingsplan

170 170 170 172 174 174

Hoofdstuk 10 Uitvoerbaarheid 10.1 Financieel-economische uitvoerbaarheid 10.1.1 Kaders 10.1.2 Beoordeling 10.1.3 Conclusie 10.1.4 Uitgangspunten omgevingsplan 10.2 Overige regels fysieke leefomgeving

176 176 176 176 176 176 177

5/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

10.3 Vergunningen en Handhaving 10.3.1 Kaders 10.3.2 Beoordeling

177 177 178

Hoofdstuk 11 Juridische aspecten 11.1 Wijziging Omgevingsplan 11.2 Artikelsgewijze toelichting

179 179 181

6/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

MOT IVERING

7/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Hoofdstuk 1

Inleiding

Aan de zuidelijke rand van Zwolle ligt een bijzondere plek. Een plek waar zestig jaar stroom werd opgewekt. De IJsselcentrale (Harculo centrale) was jarenlang een belangrijk baken voor Zwolle, een blikvanger langs de IJssel. De centrale is in 2015 gesloten. Inmiddels zijn de meeste gebouwen van de elektriciteitscentrale gesloopt en ligt het terrein het terrein grotendeels braak.

Met het verdwijnen van de centrale is er een heel bijzonder gebied beschikbaar gekomen voor de stad Zwolle. Een gebied waar actuele opgaven liggen rondom natuur, water, recreatie, wonen, cultuur en kleinschalig werken. Daarom is voor het gebied van de voormalige IJsselcentrale en de omgeving één ruimtelijk samenhangende visie ontwikkeld. Waar ontwikkelingen in samenhang met elkaar zijn en worden bezien. Beoogd wordt het gebied als geheel een stevige kwaliteitsimpuls te geven, de kansen voor de stad en het omliggende landschap te verzilveren en de belangrijke historische verhalen van dit gebied een duurzame nieuwe betekenis te geven. Dit alles om niet alleen de bestaande waarden zoveel mogelijk te behouden, maar ook om nieuwe waarden toe te voegen voor de komende generaties. Inzet is een aantrekkelijk openbaar toegankelijk gebied aan de stad toe te voegen, met nieuwe natuur, waar het prettig wonen, werken en recreëren is. De beoogde ontwikkeling bestaat uit het ontwikkelen van natuur en de ontwikkeling van nieuwe woningen alsmede kleinschalig werken, horeca, cultuur en extensieve recreatie. De beoogde ontwikkeling voldoet niet aan het geldende Omgevingsplan gemeente Zwolle. Het is onder andere in strijd met de toegestane gebruiksregels.

Zo laat het bestemmingsplan Buitengebied-IJsselzone, Windesheim, welke sinds 1 januari 2024 deel uitmaakt van het omgevingsplan, ter plekke in hoofdzaak alleen openbare nutsvoorzieningen (elektriciteitscentrale), agrarische functies en groen toe. Om de beoogde ontwikkeling mogelijk te maken wordt het Omgevingsplan gemeente Zwolle gewijzigd. Aan deze wijziging van het omgevingsplan is een traject van planvorming en participatie voorafgegaan. Op 6 mei 2025 zijn het Ruimtelijk ontwikkelplan en het Natuurontwikkelplan Nieuw Harculo door de raad vastgesteld, welke de basis vormen voor deze wijziging. Deze plannen komen voort uit de Gebiedsvisie IJsselcentrale & omgeving, welke op 6 juli 2021 door de raad is vastgesteld.

8/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Voorliggend document geeft een motivering van de benodigde wijziging van het omgevingsplan. Het geeft een onderbouwing van het besluit. Het motiveert dat met deze wijziging tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt gekomen. Leeswijzer Hoofdstuk 2 van deze motivering beschrijft de huidige staat van het wijzigingsgebied en de omgeving. Ingegaan wordt op de feitelijke situatie en de bestaande planologische rechten. Hoofdstuk 3 geeft het beoogde eindbeeld van de nieuwe inrichting van het wijzigingsgebied. Een integrale onderbouwing op hoofdlijnen van de ruimtelijke aanvaardbaarheid en inpassing in de bestaande omgeving. Hoofdstuk 4 geeft aan hoe die nieuwe inrichting zich verhoudt tot de gevoerde participatie. Hoofdstuk 5 doet hetzelfde, maar dan tot het relevante generieke omgevingsbeleid van rijk, provincie en de gemeente. De hoofdstukken 6 tot en met 9 gaan dieper in op de diverse, bij dit besluit relevante onderdelen van de fysieke leefomgeving. Aan de hand van specifieke normen en kaders wordt per onderdeel een nadere onderbouwing gegeven. Ingegaan wordt op de nieuwe functies, de omgevingskwaliteit, veiligheid en gezondheid en natuur. De motivering wordt afgesloten met een hoofdstuk over de uitvoerbaarheid en een hoofdstuk over juridische zaken, waarin onder meer de te wijzigen planregels worden toegelicht.

9/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Hoofdstuk 2

Bestaande situatie

Om tot een aanvaardbaar plan te kunnen komen is inzicht nodig in de staat van de fysieke leefomgeving ter plaatse van het wijzigingsgebied en de omgeving. Naast de feitelijke situatie betreft dit ook de aanwezige (planologische) rechten en de eigendomssituatie. Dit hoofdstuk beschrijft die bestaande situatie en rechten.

2.1

Wijzigingsgebied

Het wijzigingsgebied van Nieuw Harculo omvat circa 68 hectare en is groter dan het gedeelte van het gebied waar voorheen de IJsselcentrale stond. Het wijzigingsgebied wordt grofweg begrensd door de IJssel, het Oldenelerpark, de Professor Feldmannweg, de IJsselcentraleweg tot en met de kruising met de Commissarislaan, de spoorweg Zwolle-Deventer en de dijk langs de zuidelijke insteekhaven.

Het wijzigingsgebied omvat delen van de uiterwaarden, twee insteekhavens, de IJsseldijk, de kolk met aangrenzende zonneparken (de Energietuin), grasland en enkele bestaande voormalige gebouwen van de elektriciteitscentrale. Het schakelstation van TenneT, wat zijn huidige functie behoudt, maakt deel uit van het wijzigingsgebied.

10/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Vanwege de complexiteit van de ontwikkelopgave en verschillen in ontwikkelsnelheid tussen de deelgebieden binnen de totale gebiedsontwikkeling, is gekozen om een knip aan te brengen in de ontwikkeling van die deelgebieden. Na vaststelling van de gebiedsvisie in 2021 is en wordt aan de hand van die visie een afzonderlijk ontwikkelproces doorlopen voor het deelgebied Het Professor Feldmannpark. Dit deelgebied maakt geen deel uit van deze wijziging van het omgevingsplan. Het wijzigingsgebied omvat de het terrein van de voormalige IJsselcentrale en de directe omgeving, bestaande uit de deelgebieden “de Uitspanning”, “Tussen de dijken'', "In de Centrale", "Klimaatpark", “Energietuin” en “Natuurgebied: IJsseldijk, uiterwaarden en insteekhavens”.

Grenzen wijzigingsgebied

11/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

2.2

Historie

Het wijzigingsgebied ligt in een landschap met een grote dynamiek. Het rivierlandschap is in voortdurende ontwikkeling, in een constante wisselwerking tussen natuur en mens. Om overstromingen van de IJssel tegen te gaan zijn in de vroege Middeleeuwen al verschillende dijken aangelegd, die in de loop van de tijd ook meerdere keren weer zijn doorgebroken. Er zijn als een gevolg daarvan diverse kolken ontstaan, die de dynamiek tussen natuur en mens nog goed zichtbaar maken in het gebied. Net ten noorden van Harculo lagen aan het begin van de 20ste eeuw diverse kolken buitendijks en binnendijks, van elkaar gescheiden door de (oude) IJsseldijk. Het terrein waar de latere centrale zou worden gebouwd werd de Harculoer Weerd en Meen genoemd en bestond naast de kolken en de oude IJsseldijk vooral uit weiland en moeras. In de '30 jaren van de twintigste eeuw werd de zuidelijke oftewel Herculosche Kolk ingericht als openluchtbad. Het Kristalbad was in gebruik tot aan de eindjaren '40 van twintigste eeuw. Na de Tweede Wereldoorlog was er een grote vooruitgangsdrang en groeide de elektriciteitsvraag in Nederland. Al snel kwam daarbij het gebied ten noorden van Harculo in beeld. De elektriciteitsfabriek IJsselcentrale Harculo werd tussen 1951 en 1955 gebouwd als opvolger van een centrale uit 1915 aan de Weteringkade in Zwolle.

Aan de rivierzijde werd een nieuwe, hoge fabrieksdijk aangelegd, zodat twee kolken konden worden vergraven tot buitendijkse havenkommen, voor de aan- en afvoer van koelwater en materialen. De IJsselcentrale is over een periode van enkele decennia geleidelijk steeds verder ontwikkeld, naarmate de vraag naar elektriciteit toenam. Daarbij is steeds consequent voortgebouwd op het oorspronkelijke plan van architect P.J. de Gruyter en het landschapsinrichtingsplan van landschapsarchitect Hein Otto. Ontwerpuitgangspunt was het concept 'volumes in het groen' waarbij grote, rationeel vormgegeven gebouwvolumes en een stoere landschapsinrichting met robuuste groenblokken een samenhangend beeld vormden.

12/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

De IJsselcentrale had een duidelijke functionele en visuele relatie met de grote maat van de IJssel. Er werd gekozen voor een modulaire manier van bouwen, zodat het plan goed aanpasbaar was en toch een grote visuele samenhang kon behouden. Typisch voor de wederopbouwarchitectuur van die tijd. Met dit concept als leidraad groeide de centrale uit tot een baken aan de IJssel, met zijn langgerekte en massieve centrale hal en hoge schoorstenen. Later werden op het terrein daarvoor de opslagtanks ontwikkeld. Het gebied werd ontsloten door een hoofdtoegangsweg langs de dienstwoningen aan de Professor Feldmannweg, door de IJsselcentraleweg en door een spooraftakking van het traject Zwolle-Deventer. Materiaal voor de centrale kwam ook binnen via de zuidelijke en noordelijke insteekhaven, waar twee stoere, betonnen steigers nog steeds aan herinneren. Waar de IJsselcentraleweg en de Professor Feldmannweg samen komen kwam een cluster met 'kleinere gebouwen' zoals het dienstengebouw, de hijshal en het koelwatergebouw. Hier bevonden zich ook de kantoren en de ontmoetingsruimtes zoals de eetzaal voor de centrale. Op de dijk langs de insteekhavens zijn nog kleine gebouwtjes gerealiseerd (vacuümgebouwtjes) voor het koelwater en aan de 'binnenzijde' van de voormalige IJsseldijk ontwikkelde zich de schakeltuin.

De omgeving van de dienstenwoningen, ook aan de 'binnenzijde'van de oorspronkelijke dijk, is in dezelfde geest van de wederopbouw ontworpen, maar hier is juist de relatie gezocht met het meer kleinschalige coulisselandschap van het binnendijkse landschap en met de kolk. Het gemeenschappelijk groen en de moestuinen lopen over in de natuurlijke oevers rond de kolk en er is ingezet op een breed scala aan boomsoorten, die het gebied nu een rijk en groen karakter geven. Zo zijn twee werelden ontstaan die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden alsmede met het landschap van de IJssel. Zestig jaar lang werd er stroom opgewekt langs de IJssel. De centrale werd eind 2015 gesloten en in de jaren daarna stapsgewijs gesloopt. Het dienstengebouw, het magazijn, de hijshal, het koelwatergebouw, de vacuumgebouwtjes op de dijk, een deel van de spoorlijn en de twee insteekhavens met betonconstructies zijn behouden gebleven. Deze zullen een nieuwe betekenis krijgen bij de herontwikkeling van het gebied en zullen de verhalen van deze periode van energieopwekking levend houden. Ook de schakeltuin van TenneT blijft in werking en gehandhaafd.

2.3

Huidige ruimtelijke staat

2.3.1

Bestaande situatie

Centraal gelegen gelegen in het wijzigingsgebied bevindt zich het terrein van de voormalige IJsselcentrale. Het overgrote deel van het terrein bestaat nu uit open grasland. In het zuidoostelijke deel van het terrein staat nog een aantal gebouwen van de voormalige centrale. Het betreft de voormalige een deel van de cultuurhistorisch waardevolle hijshal/dienstengebouw/magazijn, het koelwatergebouw, twee hevelgebouwen en de portiersloge. Verder bepalen de dijk om het terrein en de restanten van het groen rondom de voormalige centrale nu het beeld. Goed zichtbaar is de grote schaal van de IJssel en de locatie van de centrale, versus de kleinschaligheid en beslotenheid van het gebied rondom de schakeltuin en de noordelijk gelegen voormalige dienstwoningen. De IJsselcentraleweg vormt de huidige ontsluiting van het terrein. Eén tak loopt langs de spoorweg, een tweede tak loopt over het terrein zelf en sluit vervolgens aan op de Prof. Feldmannweg. Beide takken komen vlak voor de aansluiting op de Commissarislaan samen.

13/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

In het noordwesten en zuiden van het wijzigingsgebied liggen twee insteekhavens (voormalige aan- en afvoerhavens van de centrale). Deze vormen een onderdeel van het stroomgebied van de IJssel en van het Natura 2000-gebied Rijntakken. De westzijde wordt geflankeerd door de IJssel. Het buitendijkse gebied met de twee insteekhavens en uiterwaarden is Natura-2000 gebied, maar nog niet als zodanig ingericht. De oevers van de havens zijn nog vrij hard en op de uiterwaarden vinden nog agrarische activiteiten plaats. De betonnen steigers staan als stoere balkons in en naast de dijk, met hun voeten in de havens. In het oostelijk deel van het wijzigingsgebied bevindt zich de schakeltuin van Tennet. Vanaf dit punt lopen er meerdere bovengrondse hoogspanningslijnen in westelijke richting. De schakeltuin van TenneT en de daarnaast staande zendmast van WIG blijven gehandhaafd. Hier bevinden zich ook twee zonnevelden en, direct naast het schakelstation, een opslagterrein van TenneT en de voormalige parkeerplaatsen. Rondom de schakeltuin is veel groen. Centraal in dit gebied ligt de oude kolk omringd met groen. Het gebied tussen de IJsselcentraleweg en de Professor Feldmannweg is onderdeel van de hoofdgroenstructuur van Zwolle.

Het sluit aan de noordzijde aan op het Oldenelerpark en het Ittersumerpark en vormt onderdeel van het rondje Zwolle, een recreatieve route die een ring van parken, recreatiegebieden en natuurgebieden rondom de stad ontsluit. Het wijzigingsgebied wordt ten oosten begrensd door de IJsselcentraleweg en het spoor Zwolle-Deventer Aan de noordwestzijde sluit het wijzigingsgebied aan op de stad. Aan de zuid- en oostzijde loopt het wijzigingsgebied over in het landelijk gebied rondom Harculo en verder naar Windesheim. Rondom het Harculosepad bevinden zich direct naast de planlocatie twee landelijke woningen.

14/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

2.3.2

Autonome ontwikkelingen

Los van de realisatie van Nieuw Harculo zelf spelen er nog twee andere ontwikkelingen. Het betreft het dijkversterkingsproject in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), welke voornamelijk gevolgen heeft voor de buitenzijde van de dijk. Hier wordt een nieuwe kleilaag aangebracht. Onderdeel van het HWBP is ook het realiseren van een tijdelijk depot nabij of in Nieuw Harculo. In dit omgevingsplan is daarvoor een planregel opgenomen. Daarnaast is het Kaderrichtlijn Water (KRW)-project van Rijkswaterstaat aan de orde. Beoogd wordt met dit project een meestromende nevengeul in het gebied van Nieuw Harculo aan te leggen. Beide ontwikkelen doorlopen een eigen proces en procedure. Paragraaf 8.2 gaat hier verder op in. In de directe nabijheid van Nieuw Harculo krijgt het Oldenelerpark een upgrade, ter vergroting van het buitengeluk van zowel de huidige bewoners als de bewoners van Nieuw Harculo.

2.4

Planologische rechten

De planologische rechten binnen het wijzigingsgebied zijn vastgelegd in het op 1 januari 2024 in werking getreden Omgevingsplan gemeente Zwolle. Dat omgevingsplan bestaat uit de 'bruidsschat' (meerdere vanuit landelijke wetgeving overgegane regels, vooral over bouwen en milieu), enkele lokale verordeningen en alle geldende bestemmingsplannen. Zo ook de volgende bestemmingsplannen: Buitengebied – IJsselzone, Windesheim (vastgesteld 18 juni 2013) Buitengebied – IJsselzone, Windesheim, herziening 1 (vastgesteld 27 januari 2016) Buitengebied – IJsselzone, Windesheim, herziening 2 (vastgesteld 11 februari 2019) Zwolle-zuidwest (vastgesteld 6 juni 2016) Zwolle, parapluplan parkeren (vastgesteld 3 juli 2017) Zwolle, parapluplan cultuurhistorie aanvulling (vastgesteld 13 juni 2022) Zwolle, parapluplan bouw- en cultuurhistorie (vastgesteld 4 november 2024). De binnen het wijzigingsgebied toegestane gebruiks- en bouwactiviteiten zijn in hoofdzaak vastgelegd in het bestemmingsplan Buitengebied – IJsselzone, Windesheim. Het terrein van de voormalige IJsselcentrale heeft daarin de bestemming Bedrijf-Nutsvoorziening. Deze bestemming laat openbare nutsvoorzieningen toe. Binnen deze bestemming is een bouwvlak opgenomen waarbinnen gebouwen en bijbehorende bouwwerken zijn toegestaan. De toegestane bouwhoogte varieert en ligt tussen de 20 en 55 meter.

De schakeltuin van TenneT heeft dezelfde bestemming. Ter plekke van de zendmast geldt de bestemming Bedrijf – Zend/ontvangstinstallatie, welke een gebruik voor telecommunicatie toelaat. Het gebied ten oosten van het terrein van de voormalige IJsselcentrale heeft de bestemmingen Groen en, langs de spoorweg, Bos. De daarin liggende kolk en watergangen hebben de bestemming Water. De IJsselcentraleweg, die door het gebied loopt, heeft de bestemming Verkeer. Het zuidelijke deel van dit gebied is bestemd als Agrarisch met waarden – Landschap. De twee insteekhavens met aanliggende gronden en de uiterwaard zijn bestemd als Water, Natuur en Agrarisch met waarden – Natuur en landschap. De natuurbestemming is gericht op behoud, herstel en ontwikkeling van de natuur- en landschapswaarden. De agrarische bestemming laat de uitoefening van een agrarisch bedrijf toe. Gebouwen zijn niet toegestaan. Verspreid over het wijzigingsgebied geven de bestemmingsplannen diverse dubbelbestemmingen en aanduidingen. Deze zijn gericht op het in stand houden en beheer van bepaalde functies en waarden. Het betreft onder andere: Waterstaat – Waterstaatkundige functie, Waterstaat - Waterkering, Vrijwaringszone – dijk. Gericht op de aanleg en instandhouding van de waterstaatkundige functie van de IJssel en de daaraan gelegen waterkeringen (dijken).

Leiding – Hoogspanningsverbinding, Leiding - Hoogspanning en Leiding – Gas. Gericht op het

15/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

doelmatig en veilig functioneren van de ondergrondse inmiddels verwijderde hoogspanningsleiding, de bovengrondse hoogspanningslijnen die vanaf de schakeltuin in westelijke richting lopen en de ondergrondse hoge druk aardgastransportleiding. Natuurwaarden, in het zuidelijke deel van het terrein van de voormalige IJsselcentrale. Gericht op het beschermen van natuurwaarden. Waarde – Cultuurhistorie 2, ter plekke van de nog aanwezige gebouwen van de voormalige IJsselcentrale (hijshal, magazijn, dienstengebouw, koelwatergebouw, portiersloge). Gericht op het behoud en herstel van de cultuurhistorische waarden. Geluidzone – industrie 2, rondom het terrein van de voormalige IJsselcentrale. Het terrein is aangewezen als geluidgezoneerd industrieterrein. De geluidzone is gericht op het tegengaan van een te hoge geluidsbelasting op geluidgevoelige gebouwen in de omgeving. Op 15 juli 2024 is een omgevingsvergunning verleend voor het tijdelijk (voor een periode van 5 jaar) afwijken van het bestemmingsplan voor het realiseren van expositieruimten en een horecavoorziening (restaurant/daghoreca) in de koelwaterhal aan de IJsselcentraleweg 6 (kenmerk 0193ESUITE1558442023). Het gebruik kan worden voortgezet, de verleende omgevingsvergunning is verwerkt in de regels van dit wijzigingsbesluit.

Op 11 december 2013 is een omgevingsvergunning verleend voor het plaatsen van zonnepanelen (2013/0404018). De aanvraag gaat over de inrichting aan de IJsselcentraleweg 6. De zonnevelden zijn gerealiseerd op twee plekken binnen de Energietuin (binnen de bestemmingen Bedrijf – Nutsvoorzieningen en Groen), met een oppervlak van respectievelijk zo'n 0,5 en 1 hectare. De hoogte van de zonnepanelen ligt op maximaal 2,5 vanaf het maaiveld. Er zijn twee containers, met een hoogte net onder de 3 meter en een oppervlak van 20 en 40 m2.

16/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Uittreksel omgevingsplan: bestemmingsplankaart Buitengebied – IJsselzone, Windesheim

2.5

Grondeigendom

Het wijzigingsgebied omvat circa 68 hectare. Het overgrote deel is door Engie verkocht aan Reales die het gebied gaat ontwikkelen. Een deel van het gebied (dijken, havens, uiterwaarde) wordt doorverkocht aan een of meer andere partijen die het gebied gaan beheren. De gemeente neemt het openbaar gebied over. Het perceel met daarop de voormalige hijshal, het magazijn en dienstengebouwgebouw is in eigendom bij BOEI. RAW/Westerhuis bezit het perceel met daarop het voormalige koelwatergebouw. Overige eigenaren binnen het wijzigingsgebied zijn Tennet en WIG Netherlands B.V.. De gebiedsontwikkeling vindt grotendeels plaats binnen de eigendomsgrenzen van Engie (Reales) en binnen de gronden van BOEI en RAW/Westerhuis. Het terrein van de Uitspanning blijft in eigendom van de huidige eigenaren maar wordt wel openbaar toegankelijk. De al aanwezige schakeltuin van TenneT en de zendmast van WIG blijven gehandhaafd.

17/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

18/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Hoofdstuk 3

Planopzet

Dit wijzigingsbesluit maakt realisatie van Nieuw Harculo mogelijk. Wijzigen van het omgevingsplan is mogelijk met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Als resultaat wordt zo'n evenwichtige toedeling verwacht, gericht op het in samenhang bereiken van de gestelde doelen in en vanuit de Omgevingswet. Bij het stellen van regels met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt in ieder geval rekening gehouden met het belang van het beschermen van de gezondheid. Rekening moet worden gehouden met de samenhang van de relevante onderdelen van de fysieke leefomgeving en van de rechtstreeks daarbij betrokken belangen. Met aandacht voor de noodzaak van de functie, de geschiktheid van de plek en de (nadelige) gevolgen van de toedeling voor belanghebbenden. Een zorgvuldig afgewogen balans tussen beschermen en ontwikkelen. Gericht op het bereiken van ruimtelijk kwaliteit, met een afgewogen verhouding tussen de gebruikswaarde (het functioneren), de belevingswaarde (de uiterlijke verschijning) en toekomstwaarde (de houdbaarheid in de tijd). Dit hoofdstuk beschrijft het resultaat van de integrale afweging die is gemaakt en onderbouwt deze. Het geeft in essentie weer dat met het beoogde eindbeeld een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt bereikt. Paragraaf 3.1 gaat in op het vertrekpunt en de doelstellingen.

De volgende paragraaf geeft het programma. Paragraaf 3.3 beschrijft Nieuw Harculo als geheel. Vervolgens wordt nader ingegaan op de deelgebieden en de openbare ruimte. Paragraaf 3.6 geeft tot slot de uitgangspunten weer vanuit dit hoofdstuk voor de planregels.

3.1

Vertrekpunt en doelstellingen

Vertrekpunt voor de ontwikkeling van Nieuw Harculo zijn de binnen het wijzigingsgebied en in de omgeving aanwezige ruimtelijke structureren en systemen. Deze zijn uitgangspunt geweest voor het op 6 mei 2025 vastgestelde Ruimtelijk ontwikkelplan en Natuurontwikkelplan Nieuw Harculo. Hierin wordt de huidige kwaliteit, de kansen en inspiratie voor Nieuw Harculo beschreven. Een nieuwe woon-en leefplek met een eigen, unieke ruimtelijk kwaliteit, met een afgewogen verhouding tussen de gebruikswaarde, de belevingswaarde en toekomstwaarde. Raamwerk landschap en natuur Zwolle is gelegen in de IJsseldelta, die grotendeels is gevormd tussen 12e en 15e eeuw. Regelmatige overstromingen zorgden voor een vruchtbaar landschap waarin vanaf de vroege middeleeuwen vaste bewoning ontstond. Om te kunnen leven tussen het water, zijn in de 14e en 15e eeuw weteringen gegraven en polders en dijken aangelegd. Dit waterlandschap vormt nog steeds de basis van het huidige Zwolse landschap. Het landschap van de IJsseldelta, met de meanderende rivier en dijken, smalle en brede uiterwaarden en lange zichtlijnen bepaalt de ruimtelijke beleving van Nieuw Harculo. Het landschappelijk raamwerk versterkt de overgangen van de IJssel en de uiterwaarden met het binnendijkse landschap en verbindt de natuur- en de landschapswaarden van Windesheim, (Nieuw) Harculo en het Oldenelerpark met elkaar.

Voor de nieuwe wijk wordt een natuurinclusieve inrichting nagestreefd. Er is een aantal referentiebiotopen afgeleid van natuurlijke habitats. Hierbij wordt deels aangesloten op de natuurlijke habitats in de directe omgeving, zoals het rivierengebied en de landgoederenzone en anderzijds gekozen voor meer stedelijke leefmilieus. De referentiebiotopen vormen de inspiratie voor de natuurinclusieve inrichting van het gebied. Het IJssellandschap rond Zwolle kent twee contrasterende gezichten; het dynamische en grootschalige buitendijkse landschap van de IJssel en het kleinschalige, lommerrijke coulisselandschap aan de binnenzijde van de dijk. Het wijzigingsgebied ligt precies tussen deze twee landschappelijke hoofdstructuren; het rivierenlandschap van de IJssel met haar uiterwaarden, en de stadsrandzone met de overgang van het stedelijk landschap naar het buitengebied.

19/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Buitendijks natuurlandschap Het steeds veranderende natuurlandschap van de IJssel, insteekhavens en uiterwaarden wordt afgezoomd door de dijk en omarmt het wijzigingsgebied. Dit gebied is nog niet als natuur ingericht, maar is onderdeel van het Natura 2000 gebied. Het biedt grote kansen om de natuurwaarden in deze omgeving een nieuwe impuls te geven. In het buitendijkse gebied gaat natuur vóór. De inrichting richt zich op ontwikkelen en behouden van voor het gebied kenmerkende natuurwaarden die beperkt gevoelig zijn voor menselijke activiteiten in de omgeving. Verstorende invloeden vanuit de intensiever gebruikte omgeving worden zoveel mogelijk verzacht door slimme inrichting en voorzieningen. Het buitendijks gebied moet van alle kanten op verschillende plaatsen zichtbaar en beleefbaar zijn vanaf de dijk die het hele gebied omringt. Er worden geen aanvullende recreatieve voorzieningen ontwikkeld, recreatie in het buitendijkse gebied wordt niet gefaciliteerd. Sportvissen blijft toegestaan. Binnendijks coulisselandschap Dit coulisselandschap tussen stad en rivier bestaat uit kleinschalige veldjes en houtwallen, parken en buitenplaatsen en de groene woonbuurten bieden een meer besloten, intieme leefomgeving voor mensen, planten en dieren. Binnendijks en buitendijks verrijken ze elkaar wat dat betreft.

De lommerrijke omgeving van de kolk en de dienstenwoningen, met de volwassen bomen, de houtsingels en de groene kamers, is daarom van belangrijke waarde. In het binnendijkse gebied krijgen stedelijke functies en (deels nieuwe) natuur afwisselend de overhand. Dit gebied wordt zoveel mogelijk natuurinclusief ingericht en gebruikt. De ambitie van het plan richt zich op natuurwaarden die gebonden zijn aan stedelijke milieus en daarom niet gevoelig zijn voor menselijke aanwezigheid en activiteiten. Mogelijkheden voor natuurinclusief ontwerpen, bouwen en beheren worden benut. Beplanting in publieke ruimte richt zich op gebiedseigen, bloemrijke en voornamelijk extensief te

20/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

onderhouden beplanting. Bestaande bomen worden zoveel mogelijk gespaard en geïntegreerd in het ruimtelijk ontwerp. Schakel met de IJssel De locatie van de voormalige centrale sluit qua maat en schaal aan op het buitendijkse landschap met de bruggen en steenfabrieken, maar vormt natuurlijk net zo goed een onderdeel van het binnendijkse gebied, zeker nu de grotere, industriële delen van de centrale zijn gesloopt. Hier komen de beide werelden samen. Deze plek biedt de unieke kans om Zwolle een gezicht en plek te geven aan de IJssel, en om een meer innige relatie met de rivier te creëren. Nergens komt de stad zo dicht bij de IJssel en kun je zo goed bij het water komen. Het verder openbaar maken van de IJsseldijk is een belangrijk uitgangspunt. Nieuw Harculo zet in op het versterken van de waarden van de IJsseldelta, Natura 2000 en de hoofdgroenstructuur van Zwolle. Deze waarden omvatten niet alleen de robuuste groenstructuur en biodiversiteit, maar ook een passend extensief recreatief gebruik voor de bewoners en als onderdeel van een recreatief netwerk; 'het rondje Zwolle'. Raamwerk cultuurhistorie De geschiedenis van het plangebied is sterk bepaald door de ligging aan de IJsseldelta en de aanleg van een sluitend dijkenstelsel tegen de overstromingen. Er is in dit gebied in het verleden veel gebeurd en het levend houden van die verhalen is waardevol.

De kolken en de dijk vertellen het verhaal van de strijd tegen het water. De unieke, geïsoleerde ligging van het voormalige werklandschap met de voormalige IJsselcentrale en de typerende knikken in de rivierdijk rondom Harculo en de insteekhavens, zijn belangrijke pijlers voor het behoud van de geschiedenis. De cultuurhistorische waarden worden als vertrekpunt en inspiratie opgenomen om deze opnieuw betekenis te geven in het natuur- en woonlandschap van Nieuw Harculo. De landschappelijke elementen vormen de structurele dragers van de visie en krijgen een nieuwe betekenis voor de natuur en de recreatie. De gehandhaafde gebouwen van de centrale, de insteekhavens en de steigers vertellen het verhaal van de energieproductie. Het dienstengebouw, de hijshal en het koelwatergebouw krijgen een nieuwe functie. Ook de voormalige vacuümgebouwtjes, de voormalige aan- en afvoerhavens van de centrale en de kolensteiger en oliesteiger dienen een prominente plek en nieuwe betekenis te krijgen in het gebied. Het oude spoortracé naar de zuidelijke insteekhaven blijft als relict gehandhaafd. De terreininrichting, naar ontwerp van de landschapsarchitect Hein Otto, met krachtige groenstructuren, lommerrijke beplanting en een sterke relatie met het landschap vormen de basis en de inspiratie voor de nieuwe groeninrichting.

Raamwerk recreatie De natuur- en cultuurhistorische waarden in het ontwerp vormen de voedingsbodem voor de recreatieve functie van Nieuw Harculo. Het rivierlandschap langs de IJssel heeft al heel lang een belangrijke recreatieve betekenis voor Zwolle, die is terug te zien in de druk gebruikte fiets- en wandelroutes op en langs de dijk en de diverse parken en recreatiegebieden zoals “Het Engelse Werk”, het landgoed Schellerberg en Windesheim. Recreanten wisten in het verleden ook het wijzigingsgebied te vinden, zoals de bezoekers van het voormalige Kristalbad in de zuidelijke insteekhaven en de sportvissers rond de kolk en havens. Het afgesloten terrein vormt nu een barrière in een rijk en veelgebruikt netwerk van recreatieve routes rondom Zwolle, Harculo en Windesheim. Bij herontwikkeling van het gebied worden de recreatieve routes rondom Zwolle, Harculo en Windesheim met elkaar verbonden en ontstaat er ruimte voor extensieve vormen van recreatie. Zo kan de recreatie een flinke impuls krijgen en meer worden verdeeld over de gebieden. En ontstaat een fijnmazig netwerk waarin gewandeld, gespeeld en verbleven kan worden. 21/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Raamwerk ecologie Nieuw Harculo biedt de kans om nieuwe natuurwaarden en waardevolle ecologische overgangen toe te voegen aan het bestaande landschap, die nu niet (meer) aanwezig zijn in het gebied. Gelet op de omvang van het gebied en de ecologische variëteit is het plangebied opgedeeld in drie deelgebieden die weer zijn onderverdeeld in subdeelgebieden (zie figuur 3.6). Per (sub)deelgebied is de opzet en een ecologisch programma uitgewerkt. Dit geeft ruimtelijk en ecologisch extra betekenis aan de ontwikkeling van een woon- en leefomgeving in een natuurlijke setting, met gradaties naar gebruik en toegankelijkheid waarbij ook het Oldenelerpark een samenhang kan gaan vormen met het klimaatpark als grotere groene structuur in de stad voor recreatie en buitenactiviteiten. Een parkachtig landschap waar ook voor ecologie een boeiende leefwereld ontstaat.

22/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Raamwerk energie Energie zit in het DNA van de locatie. Al 70 jaar is het wijzigingsgebied een plek waar energie wordt geproduceerd, energie maakt onderdeel uit van de identiteit van het gebied. Ondanks dat de IJsselcentrale is verdwenen ligt er nog wel de nodige infrastructuur en wordt er ook nu schone energie opgewekt in de vorm van zonnevelden. Raamwerk bodem- en watersystemen Geomorfologie, reliëf en bodem Van de oorspronkelijke geomorfologie, de oorspronkelijke vorm van het landschap, is in het

23/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

wijzigingsgebied vrijwel niets meer overgebleven. De geleidelijke overgang van de stroomrug naar de vlakte van rivierafzettingen die hier waarschijnlijk heeft gelegen, is niet meer zichtbaar. De uiterwaarden aan de oostzijde van de IJssel zijn afgegraven of geëgaliseerd, waarschijnlijk voor kleiwinning. Het terrein van de voormalig IJsselcentrale is kunstmatig opgehoogd. Alleen de oostzijde van het gebied, rond de voormalige IJsselcentrale, heeft nog kenmerken van de brede stroomrug die hier ligt. De beide havens zijn uitgegraven in de oorspronkelijke doorbraakkolken, die hiermee hun natuurlijke karakter ook hebben verloren. Watersystemen Een deel van het wijzigingsgebied, de uiterwaarden en de beide insteekhavens, ligt buitendijks en staat in directe verbinding met de IJssel. De wisselende waterstanden en stroming in de IJssel beïnvloeden deze delen van het gebied. De waterstanden in de IJssel kunnen sterk variëren. De winterdijk beschermt het achterliggende gebied tegen overstromingen vanuit de IJssel. Bij hoge waterstanden kan het water in de IJssel en de uiterwaarden hoger staan dan het maaiveld achter de dijken. Dan is er kans op het optreden van rivierkwel, waardoor het binnendijkse gebied natter wordt. Het oppervlaktewater in het binnendijkse deel van het wijzigingsgebied bestaat uit de restanten van een doorbraakkolk en enkele smalle watergangen.

Langs de IJsselcentrale ligt een watergang die water uit de IJssel naar het achterland kan voeren via een gemaal aan de zuidelijke insteekhaven. Deze watergang staat ook in verbinding met de vijver bij de Prof. Feldmannweg. Verder zorgt een aantal sloten en greppels voor de drainage en watervoorziening van de terreinen. Ruimtelijk raamwerk Nieuw Harculo ligt niet aan de dijk, maar tussen de dijken. Het oogt als een balkon aan de IJssel, geflankeerd door de twee insteekhavens. Het wijzigingsgebied is volledig omgeven door het landschap met een parkachtige omgeving als overgang naar Zwolle-Zuid. Hier kan een hechte gemeenschap ontstaan met een eigen positie in de stad en twee herkenbare entree routes die samenkomen bij de Uitspanning.

24/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Het gebied wordt uitgewerkt als één samenhangend (suburbaan) woongebied. Hierbinnen worden vijf deelgebieden onderscheiden: 'de Uitspanning', 'In de Centrale', 'Tussen de Dijken', 'Het Klimaatpark' en 'de Energietuin'. Het stedenbouwkundig concept sluit aan bij de geschiedenis van het terrein: De Uitspanning (6) met de bestaande gebouwen vormt de vanzelfsprekende entree van de wijk en sluit aan op het centraal gelegen Klimaatpark (3); Het oostelijke deel, In de Centrale (5), herinnert aan de voormalige IJsselcentrale; Het westelijk deel, Tussen de Dijken (4), is open en groen van karakter, herinnert aan het groen ingerichte gedeelte van de IJsselcentrale met de opslagtanks en markeert de landschappelijke overgang naar de IJssel (1); In de Energietuin (2) ligt de nadruk op zorgvuldige inpassing in en behoud van het bestaande landschap. In de huidige ontwikkeling wordt alleen nabij de Uitspanning bebouwing ingevoegd De zone tussen de Energietuin en In de Centrale & Uitspanning is een gezamenlijk entree- en parkeergebied, terwijl de woongebieden een groen en autoluw karakter krijgen.

3.2

Programma

Nieuw Harculo is uiteindelijk niet enkel een mooie woonwijk als toevoeging aan Zwolle. Het wordt ook een eigen gemeenschap die naast wonen ruimte biedt aan creativiteit, ontspanning, ontmoeting en voorzieningen. Dit allemaal gericht op het natuurlijke karakter van de wijk als onderdeel van het omliggende landschap. Wonen Het woonprogramma is op basis van de vastgestelde uitgangspunten in de gebiedsvisie verder uitgewerkt tot een groene suburbane woonwijk met circa 500 woningen. Conform de Zwolse standaard wordt 50 procent betaalbaar gerealiseerd. Dit betekent 30 procent goedkoop (waarvan in totaal minimaal 20% sociale huurwoningen) en 20 procent middelduur 1 (MD1). Dit wordt aangevuld met 20 procent middelduur 2 (MD2) woningen en 30 procent vrijesector. Het gebied biedt de mogelijkheid om een grote diversiteit aan woningen en woonmilieus een plek te geven. De nadruk ligt op grondgebonden woningen met een eigen voordeur en buitenruimte. Er zijn kansen voor onderscheidende woningtypes. De Uitspanning Samen met de cultuurhistorisch waardevolle gebouwen Koelwaterhal, Hijshal, Magazijn, Hevelgebouwen en Dienstengebouw die zijn behouden bij de sloop van de IJsselcentrale, wordt door inrichting van de omgeving, het mogelijk nieuw te bouwen atelier van Ronald A. Westerhuis (RAW) en door toevoeging van functies een bruisend hart gecreëerd binnen de wijk, De Uitspanning.

Een plek waar bezoekers, bewoners en recreanten samen komen en waar ruimte is voor kunst, cultuur, werken, horeca en kleinschalige evenementen. In en rondom de te transformeren gebouwen van de centrale ontstaat ruimte voor functies die deze ontmoetingsplek handen en voeten gaan geven. Te denken valt aan kleinschalige bedrijven, kunst, exposities, kleinschalige congresfuncties, maar ook horeca, detailhandel, sportvoorzieningen en/of een recreatief knooppunt. Ook zijn mogelijk maatschappelijke voorzieningen en/of innovatieve startups. Deze centrale ontmoetingsplek biedt ook de kans collectieve voorzieningen voor de wijk te realiseren, zoals een pakketverzamelpunt. In de hijshal is ook ruimte voor wonen. In de hijshal kunnen 26 appartementen worden gerealiseerd. Overige voorzieningen

25/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Op fietsafstand in Zwolle-Zuid liggen diverse belangrijke voorzieningen, zoals scholen, winkels en sportvoorzieningen. Deze hoeven niet in het gebied zelf een plek te krijgen. Het is wel belangrijk om aantrekkelijke en veilige fietsroutes door te trekken naar Nieuw Harculo.

3.3

Nieuw Harculo

Het gebied van de IJsselcentrale ligt op een bijzondere plek, tussen stad, buitengebied en IJssel. Met de herontwikkeling van het terrein van de IJsselcentrale wordt een unieke kans gepakt om de stad, het landschap en de rivier met elkaar te verbinden en het nu ontoegankelijke landschap aan de IJssel (be)leefbaar te maken. Met Nieuw Harculo ontstaat een nieuwe landschappelijke stadsrand en een nieuw gezicht van Zwolle aan de IJssel. De bestaande kwaliteiten van het gebied zijn het vertrekpunt waar nieuwe waarden aan worden toegevoegd. Recreatieve routes worden verknoopt langs de IJssel, rond Zwolle en naar Windesheim, en er ontstaan aantrekkelijke ontmoetingsplekken in het groen, aan het water en rondom de te transformeren gebouwen van de voormalige centrale. Zo krijgt de stad met deze ontwikkeling nieuwe natuur, nieuwe recreatie, nieuwe woningen, nieuwe ontmoetingsplekken en nieuwe energie. Vanuit de woonbuurt zijn de dijken bereikbaar. Op en over de dijk ligt immers de grootste kwaliteit van deze locatie, het weidse uitzicht op de steeds veranderende rivier en uiterwaarden. De dijk is een openbare ruimte voor de buurt en de stad; een langgerekt park met bloemrijke beplanting en een pad op de kruin. Vanaf de dijk is er een prachtig uitzicht, over de nieuwe natuur, de IJssel met bootjes en verder naar Hattem en zelfs de Veluwe. Een publiekstrekker op zich.

De dijk, die kan worden gezien als dijkpark, loopt aan de zijde van de IJssel over in een langgerekt (niet toegankelijk) natuurgebied dat geregeld onderloopt bij hoogwater. De uiterwaarden zijn ingericht als leefgebied voor bijzondere dieren en planten binnen de biotoop Rijntakken, met rietkragen, wilgenbosjes en bloemrijke graslanden. Ontwerpprincipes Nieuw Harculo is gebaseerd op vijf ruimtelijke ontwerpprincipes: 1. Landschappelijk raamwerk definieert opzet voor samenhangende woonbuurt De stedenbouwkundige opzet is gericht op verwantschap in beeld door herkenbare woonvelden met overwegend geometrische hoofdvormen en gelaagdheid in massaopbouw. De woonvelden verkleuren in korrelgrootte en ruimtewerking naar gelang de positie ten opzichte van de landschappelijke hoofdstructuren en de natuurwaarden. 2. Ruimtelijke accenten maken cultuurhistorie en landschap beleefbaar. De hiërarchie in maat en schaal van de openbare ruimte, straatprofielen en gebouwen benadrukt de landschappelijke hoofdstructuur en maakt de cultuurhistorie zichtbaar. 3. Groene leefstraten verbinden de woonbuurten met het landschappelijk raamwerk Tussen de woonbuurten bevinden zich intieme en geborgen groene leefstraten met kleinschalige speel- en verblijfsplekken. 4.

Landschappelijke routing met geclusterd parkeren binnen de woonvelden De verkeersstructuur is eenvoudig van opzet en ondergeschikt aan het landschappelijk raamwerk en de verblijfswaarden van de openbare ruimte. 5. Verbindende scharrelroutes en ontmoetingsplekken Dwars door de woonvelden en tussen de woningen door, verbinden informele routes de collectieve ontmoetingsplekken met elkaar en met de openbare ruimte.

26/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Planopzet De stedenbouwkundige uitwerking geeft invulling aan de doelstellingen rond landschap, natuur, ecologie, passende extensieve recreatie, cultuurhistorie, programma, water en bodem sturend en duurzaamheid en toont hoe dit alles samenkomt in een natuurlijke en betekenisvolle woon- en leefomgeving. De resterende sporen van de cultuurhistorie en verhalen over de IJsselcentrale worden levend gehouden. Naast transformatie en een nieuw gebruik van de behouden gebouwen rondom De Uitspanning, refereert de stedenbouwkundige opzet en de inrichting van het openbaar gebied aan de verdwenen structuren en het landschap. Nieuw Harculo krijgt een gecombineerde woon-, cultuur-, werk- en natuurfunctie, met ruimte voor zo'n 500 woningen. Het gebied wordt natuurinclusief ingericht zodat flora en fauna zich duurzaam vestigen. Voor de natuurinclusieve inrichting van het gebied vormen de referentiebiotopen de inspiratie. De referentiebiotopen zijn afgeleid van natuurlijke habitats, waarbij deels is aangesloten op de (natuurlijke) habitats in de directe omgeving (rivierengebied, landgoederenzone), anderzijds is gekozen voor meer stedelijke leefmilieus, en deze zijn geprojecteerd op verschillende deelgebieden.

Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om deze in volle omvang te ontwikkelen, er worden elementen uit gebruikt voor de groene inrichting van het gebied De huidige uiterwaarden van de IJssel ondergaan een metamorfose. Daar ontstaat een gebied met bloemrijk grasland en glanshaverhooiland. Onderaan de dijk staat een natuurlijke haag als afscheiding van de uiterwaarden, met verschillende landschappelijke inheemse soorten erin, zoals meidoorn, sleedoorn, wilde liguster, vlier, hondsroos en veldesdoorn. De natuur krijgt hier de rust en ruimte om uit te breiden en vanaf het pad op de kruin van de dijk is er een prachtig uitzicht over het gebied.

27/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

In Nieuw Harculo woon je in en met de natuur. De uitwerking van de nieuwe woonwijk sluit aan op het landschappelijk raamwerk, het groen in de omgeving én op de hoofdgroenstructuur van de Zwolle. De herontwikkeling van het gebied heeft positieve effecten voor zowel de gebiedseigen flora en fauna als voor de toekomstige bewoners. Van grote schaal op structuurniveau, tot aan de kleinste schaal in tuinen en op daken. Voor de gebiedsontwikkeling worden zo veel mogelijk bewezen maatregelen toegepast op het gebied van klimaatadaptatie en circulariteit. Dit is uitgewerkt tot een realistisch stedenbouwkundig ontwerp, waarbij de cultuurhistorie van Harculo herleeft en de natuurwaarden van de IJsseldelta ruimtelijk betekenis krijgen. Het is de ambitie om de natuurontwikkeling zo veel mogelijk onderdeel uit te laten maken van het dagelijkse leven om hiermee het 'ecologisch' bewustzijn te vergroten. Een integrale aanpak waarbij de ecologische waarden van de beperkt toegankelijke IJsseldelta samengaan met de belevings- en gebruikskwaliteit van het toegankelijke landschap tussen de dijken en de kolk. Het landschap van Nieuw Harculo vormt hiermee een verbindende schakel tussen het Oldenelerpark, het buitengebied en de zuidelijke IJsselroute via het Harculosepad richting Windesheim.

De sterke identiteit van het IJssellandschap (natuur) en de voormalige IJsselcentrale (cultuur) zijn de voedingsbodem om het woongebied uit te werken in twee samenhangende woonmilieus rondom het Klimaatpark. Een stoer woonmilieu, geïnspireerd op de IJsselcentrale, die de cultuurhistorie actief beleefbaar houdt en een nieuwe betekenis geeft voor de toekomst. En een landschappelijk woonmilieu, beschut en compact onder aan de IJsseldijk. Juist deze onderscheidende identiteiten maken het mogelijk om de ambities en doelstellingen, divers en betekenisvol te maken.

28/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

3.4

Deelgebieden

Het wijzigingsgebied kent een aantal deelgebieden, die aangegeven zijn op onderstaande afbeelding.

Deelgebied Uiterwaarden

29/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

Insteekhavens Het wijzigingsgebied bevat twee insteekhavens: een zuidelijke insteekhaven en een noordelijke insteekhaven. Beide insteekhavens hebben vooral een natuurfunctie. Door de directe verbondenheid met de IJssel wordt het waterpeil in de havens bepaald door de IJssel. Ter hoogte van Nieuw Harculo varieert dit waterpeil gemiddeld met ca. 1,5 m. Het water in de haven heeft daarmee een relatief grote dynamiek. Beide insteekhavens hebben een steiger als bijzonder element. De steiger in de noordelijke haven wordt ontkoppeld, waardoor deze afgesloten is voor publiek. De steiger kan hierdoor heel goed fungeren als predatievrije broedlocatie voor vogels. Om de noordelijke montagesteiger te kunnen ontkoppelen is een vergunning van het Waterschap nodig voor het verwijderen van het betonnen pad naar de steiger. Dit pad is momenteel nog meegenomen in het dijkversterkingsproject. Onder voorwaarden zou het pad verwijderd kunnen worden. Zie voor een nadere toelichting onderdeel 8.2.3. De steiger in de zuidelijke insteekhaven is een indrukwekkend bouwwerk met een spectaculair zicht op de IJssel en met in de verte het Veluwemassief. Voornemen is op deze plek een artist in residence te ontwikkelen voor (internationale) kunstenaars, waarmee de culturele identiteit van het gebied verder versterkt wordt.

Kunstenaars kunnen een periode van een paar maanden op de steiger verblijven en werken in dit atelier met (tijdelijke) logeerfunctie om vervolgens de resultaten van hun residency in de Koelwaterhal aan het publiek te tonen. De artist in residence zorgt er mede voor dat de steiger afgesloten wordt voor openbaar publiek. Uiterwaard In de uiterwaard grazen nu nog koeien en er wordt mest uitgereden. Hierdoor is de ondergrond verstoord en heeft de uiterwaard een beperkte ecologische waarde. De agrarische functie wordt met dit wijzigingsbesluit omgezet naar natuur. De natuurwaarde van de uiterwaard wordt sterk vergroot door het ontstaan van natuurlijke oevers en halfnatuurlijke graslanden. Dijkzone De dijk is toegankelijk voor wandelaars. De dijk levert talloze uitzichten over de omringende natuur, die overal dichtbij is. Op verschillende locaties zijn uitzichtpunten ingericht met onder andere bankjes en eventueel informatiepanelen.

Deelgebied De Uitspanning De Uitspanning, met de bestaande cultuurhistorisch waardevolle bebouwing, ligt op het knooppunt van belangrijke (recreatieve) routes; het ligt centraal tussen de IJsseldijk en het Klimaatpark, vormt de

30/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

hoofdentree voor Nieuw Harculo vanaf de IJsselcentraleweg en is onderdeel van de stedelijke route uit de omgevingsvisie, die denkbeeldig loopt vanaf de Spoorzone tot aan de Uitspanning. De Uitspanning geeft Nieuw Harculo haar identiteit (samen met het natuurinclusieve karakter). De functies en het gebruik zijn afgestemd op de nieuwe woonwijk en passend bij de natuurwaarden van het gebied. Als onderdeel van het recreatieve landschap ontstaat in de stadsrandzone een unieke ontmoetingsplek voor de wijk en stad, duidelijk zichtbaar aan de IJssel.

In de Uitspanning krijgen de oude gebouwen van de IJsselcentrale een nieuwe bestemming voor kunst, cultuur, werken, horeca, ontmoeting, maatschappelijk, wonen en kleinschalige evenementen. De Uitspanning wordt het bruisend hart van de wijk. De inrichting en het gebruik zijn daarop ingesteld. Het is een gebied waar mensen samen komen voor evenementen en activiteiten. Het middenterrein is een belangrijke plek van samenkomst en wordt daarom mede ingericht om grotere groepen mensen te kunnen ontvangen. Het ontwerpprincipe is een groen plein verweven met kunst, divers verblijfsgedeeltes, en terras met mede ruimte voor parkeren. Er is een mogelijkheid voor de bouw van een nieuw atelier tussen de koelwaterhal en de dijk van de haven. De bestaande groenstructuur met bosjes en esdoornlaan langs de IJsselcentraleweg naar ontwerp van Hein Otto, geeft een bijzondere inleiding naar het gebied. De wandelroutes lopen door het gebied en sluiten aan op bestaande verbindingen naar de dijk en de rest van de wijk. Vanwege het intensieve gebruik van De Uitspanning en de daarop gerichte functionele inrichting zijn er in dit deelgebied beperkte mogelijkheden om het terrein zelf natuurinclusief in te richten. De belangrijkste aanknopingspunten zijn er bij de renovatie van de bestaande gebouwen.

Deelgebied In de Centrale

31/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

In de Centrale (5) grenst aan de Uitspanning en is opgezet als een compacte woonbuurt rondom intieme binnenruimtes. Het refereert subtiel aan de cultuurhistorische betekenis en vormentaal van de IJsselcentrale en de Uitspanning. De strakke buitenrand geeft het deelgebied een duidelijk herkenbare positie in het gebied, zoals de centrale vroeger solitair in het landschap stond. De buitenruimtes van woningen In de Centrale zijn onderdeel van de architectuur en massaopbouw en refereren aan het scherpe contrast tussen het landschap en de voormalige IJsselcentrale. De geometrische opzet van de verkaveling en de eenduidige bebouwingsrand refereert aan de functionele opzet en het industriële karakter van de IJsselcentrale. De verkaveling en bebouwingstypologie benutten deze maat en schaal en zijn aanleiding voor een grote diversiteit aan woonvormen en bewoners betrokkenheid.

Dit deelgebied refereert aan de IJsselcentrale die ooit op deze plek stond. De sfeer is daarom stedelijk en bestaat uit woonblokken met binnenhofjes met groen. In de centrale vormt in de basis een gebouwd casco op een industriële (stenen) vloer. In de leefstraten zijn hierin stedelijke wadi's en plantvakken opgenomen, aangesloten op de natuurinclusieve uitwerking van de woningen. De binnenzijde van In de Centrale is geïnspireerd op de binnenwereld van de IJsselcentrale. Een opeenvolging van ruimtes, waar entrees van woningen zich bevinden, parkeerhoven, autovrije hofjes en collectieve groene binnenhoven. Voor dit gebied is de referentiebiotoop 'rotsbiotoop' aangehouden. Het is een biotoop die in Nederland in natuurlijke zin weinig voorkomt, maar juist de stenige omgeving van steden en dorpen werkt als vervangende rotsbiotoop. Daarnaast zijn er in dit deelgebied ook binnenhofjes aanwezig die groene oases vormen. Hiervoor is de tuinbiotoop kenmerkend. Voor de vegetatie in dit deelgebied zijn hierdoor twee referentiebiotopen gebruikt, In de Centrale – Gebouw en In de Centrale - Stadstuin en hofjes.

Deelgebied Tussen de Dijken De ruimtelijke opzet van Tussen de Dijken (4) is gebaseerd op kleinschalige woonvelden te gast in het landschap. De maat en schaal van de bebouwing is bescheiden en ondergeschikt aan het IJssellandschap. De verschillende woonvelden onderscheiden zich door de wisselwerking tussen de woningtypologie en het aangrenzende landschap. De woningen grenzend aan de dijk oriënteren zich op het weidse IJssellandschap en de woningen aan beschutte groene hoven accentueren de landschappelijke overgang op het maaiveld tussen de woning en de openbare ruimte. De wisselende woonvelden met groene dooradering verbinden de IJsseldijk met het Klimaatpark met als uitgangspunt groene buitenruimtes

32/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

met landschappelijke en natuur inclusieve erfafscheidingen. Informele lijnen verbinden het gebied met het klimaatpark en de omliggende IJsseldijk. Het pad op de kruin van de dijk biedt oriëntatie en doorzichten op de woonomgeving. De natuur in dit deelgebied refereert aan het rivierengebied voor de dijk. De IJsselstand beïnvloedt alleen de grondwaterstand in het binnendijkse gebied dus de directe invloed van de rivier is hier beperkt, maar hier kunnen wel biotopen van het rivierengebied gecreëerd worden, met veel ruimte voor bijbehorende soorten planten en dieren.

Deelgebied het Klimaatpark Het Klimaatpark (3) is verbindend. Het combineert natuur en cultuur, integreert klimaatopgaves vanzelfsprekend met een landschappelijke parkinrichting en biedt ontmoetingsplekken voor onder andere spel, kunst en cultuurhistorie.

Het Klimaatpark ligt tussen deelgebied Tussen de Dijken (ten westen) en In de Centrale (ten oosten). Het verbindt zowel de noordelijke en zuidelijke insteekhaven als de woongebieden Tussen de Dijken en In de Centrale. De ecologische programma's van beide woongebieden en het Klimaatpark vloeien in elkaar over. Het centraal gelegen Klimaatpark verbindt de omliggende woongebieden en de Uitspanning met elkaar en stimuleert gezamenlijkheid en ontmoeting. Vanuit het centraal gelegen Klimaatpark zijn directe verbindingen en zichtrelaties met het omliggende landschap, de IJsseldijk, de twee steigers en de Uitspanning. De inrichting van het park legt de koppeling met de Uitspanning. Deelgebied de Energietuin De overgang tussen de zuidelijke stadsrand van Zwolle en Nieuw Harculo wordt gevormd door de Energietuin (2). Een hedendaags landgoed dat is samengesteld uit een lappendeken van cultuurhistorische, landschappelijke en industriële elementen. Programmatische toevoegingen zijn 'te gast' in De Energietuin en respecteren de waarden van deze elementen. In de Energietuin (het gedeelte aansluitend op de Uitspanning) wordt een beperkt aantal woningen gerealiseerd. Het tracé van de voormalige spoorlijn wordt ingericht als wandelpad en verbindt het bestaande wandelpad langs de kolk (vanaf de voormalige personeelswoningen aan de Professor Feldmannweg) met de Uitspanning en het woongebied.

Hierdoor ontstaat een recreatieve wandelroute door de Energietuin.

33/192

12 mei 2026 bestemmingsplan TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo

De huidige functies (zonneweide, schakelstation en dergelijke) blijven hier aanwezig. De Energietuin bevat een 'kamerstructuur'. Voornemen is deze 'kamerstructuur' te handhaven, waardoor cellen ontstaan met elk een eigen karakter en functie. Dit sluit ook aan op het binnendijkse landgoedkarakter van veel gebieden langs de noordelijke IJssel. De verschillende kamers worden gescheiden door opgaande beplanting, die ook als ecologisch raamwerk kan dienen. Deze beplanting heeft betekenis als leefgebied voor allerlei soorten zoogdieren, vogels, amfibieën en insecten. Ook de hele omtrek bestaat uit (afschermende) opgaande beplanting. De kamers zelf kunnen verschillende ecologische karakters krijgen, die te combineren zijn met andere functies. Het gebied kan ook fungeren als uitloopgebied voor de woonwijk Nieuw Harculo. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van bestaande paden en eventueel opnieuw te verharden bestaande infrastructuur. Aanleg van eventuele nieuwe paden is pas op langere termijn mogelijk, wanneer een aantal van de bestaande gebruiksfuncties uit dit gebied zijn verdwenen.