TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22i Harculo_Bijlagen bij de motivering_Bijlage 31 Voortoets en passende beoordeling

.+

Voortoets en Passende Beoordeling Nieuw Harculo

Reales Projecten 4 BV 6 februari 2026

Inhoudsopgave 1

Inleiding .................................................................................................................................................................. 5

2

Wettelijk kader ........................................................................................................................................................ 7

3

2.1

Natuurbeschermingsrecht in de Omgevingswet ..................................................................................................... 7

2.2

Natura 2000 ............................................................................................................................................................ 7

Voorgenomen activiteit ........................................................................................................................................... 9 3.1

Voorgeschiedenis van de locatie en huidige situatie .............................................................................................. 9

3.2 Toelichting op de planvorming ............................................................................................................................. 10 3.2.1 Gebiedsvisie ................................................................................................................................................. 10 3.2.2 Uitwerking van de gebiedsvisie in plannen voor Nieuw Harculo ................................................................. 10 3.2.3 Natuurontwikkelingsplan NOP ..................................................................................................................... 11 3.2.4 Ruimtelijk ontwikkelingsplan ROP ............................................................................................................... 15 3.2.5 Uitvoering van het plan ................................................................................................................................ 22 4

5

Natura 2000-gebied Rijntakken ..............................................................................................................................24 4.1

Beknopte gebiedsbeschrijving............................................................................................................................... 24

4.2

Aanwijzingsbesluiten en begrenzing ..................................................................................................................... 25

4.3

Instandhoudingsdoelstellingen ............................................................................................................................. 25

4.4

Habitattypen ......................................................................................................................................................... 29

4.5

Habitatrichtlijnsoorten.......................................................................................................................................... 29

4.6

Broedvogelsoorten ................................................................................................................................................ 29

4.7

Niet broedvogelsoorten ........................................................................................................................................ 30

Voortoets ...............................................................................................................................................................32 5.1

Inleiding: doel en scope van de voortoets ............................................................................................................. 32

5.2 Mogelijke effecten van aanleg en gebruik van Nieuw Harculo............................................................................. 32 5.2.1 Oppervlakteverlies ....................................................................................................................................... 33 5.2.2 Versnippering ............................................................................................................................................... 33 5.2.3 Verontreiniging ............................................................................................................................................ 33 5.2.4 Vermesting en verzuring door stikstofdepositie .......................................................................................... 33 5.2.5 Verdroging.................................................................................................................................................... 33 5.2.6 Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische effecten ...................................................................... 34 5.3 6

Conclusies voortoets en onderzoeksopgave passende beoordeling ..................................................................... 35

Effectbeschrijving passende beoordeling ................................................................................................................36 6.1

Effecten van oppervlakteverlies ............................................................................................................................ 36

6.2

Effecten van stikstofdepositie ............................................................................................................................... 36

6.3 Effecten van verstoring op niet-broedvogels ........................................................................................................ 37 6.3.1 Activiteiten met mogelijke effecten in de bouwfase ................................................................................... 37 6.3.2 Activiteiten met mogelijke effecten in de gebruiksfase............................................................................... 38

6.3.3 6.3.4 6.3.5 6.3.6 7

Dosis-effectrelaties geluidbelasting door heien........................................................................................... 38 Dosis-effectrelaties voor verlichting ............................................................................................................ 40 Gebruik van het Natura 2000-gebied door niet-broedvogels ...................................................................... 42 Effectbeschrijving ......................................................................................................................................... 43

Effectbeoordeling ...................................................................................................................................................47 7.1

Effectbeoordeling stikstofdepositie ...................................................................................................................... 47

7.2

Effectbeoordeling grauwe Gans............................................................................................................................ 47

7.3

Mitigerende maatregelen ..................................................................................................................................... 48

7.4

Cumulatieve effecten ............................................................................................................................................ 48

8

Conclusies...............................................................................................................................................................50

9

Gebruikte bronnen .................................................................................................................................................51

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 3 van 53

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 4 van 53

1 Inleiding Reales Projecten 4 BV en de gemeente Zwolle zijn bezig met het voorbereiden van de ontwikkeling van de locatie van de voormalige IJsselcentrale Harculo (Figuur 1-1). In het gebied liggen actuele opgaven rondom natuur, water, recreatie, wonen, cultuur en kleinschalig werken. In 2021 is door de gemeente Zwolle, ENGIE, de eigenaar van het terrein van de voormalige IJsselcentrale, en Floris Property Fund B.V., de eigenaar van de voormalige dienstenwoningen aan de Professor Feldmannweg, één gezamenlijke gebiedsvisie opgesteld voor

het gebied van de voormalige IJsselcentrale en de omgeving van de dienstenwoningen. In 2022 is begonnen met de verdere uitwerking van deze visie. Aangezien Floris Property Fund B.V. de ontwikkeling van de

voormalige dienstenwoningen aan de Professor Feldmannweg heeft stil gezet, heeft deze uitwerking uitsluitend betrekking op het gebied van de voormalige IJsselcentrale. Daarbij is door de gemeenteraad van Zwolle

besloten om plannen in twee lijnen te ontwikkelen: een Ruimtelijk Ontwikkelingsplan (ROP) voor alle gebiedsfuncties en een afzonderlijk Natuurontwikkelingsplan (NOP). Aangezien ENGIE het terrein van de voormalige IJsselcentrale in oktober 2023 heeft verkocht aan Reales, heeft Reales de uitwerking van het ROP en het NOP vanaf dat moment overgenomen van Engie.

Figuur 1-1 Overzicht van de huidige situatie in het plangebied. Het NOP is parallel aan het ROP opgesteld zodat de natuurwaarde maximaal geïntegreerd kan worden in de woningbouwontwikkeling. En om te voorkomen dat de natuurwaarde rondom de woningbouwontwikkeling niet worden aangetast. Tevens is onderzocht hoe natuurwaarde rondom de woningbouwontwikkeling versterkt kan worden. Het opstellen van een afzonderlijk NOP geeft de waarborg dat de natuurfunctie een stevige plek krijgt in het ontwikkelingstraject. Beide plannen zijn in nauwe samenhang uitgewerkt, zodat uiteindelijk een integraal natuurinclusief ruimtelijk ontwerp voor Nieuw Harculo ontstaat.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 5 van 53

De uiterwaard in het westelijk deel van het plangebied maakt deel uit van het KRW-Oost project van Rijkswaterstaat. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht Nederland om in 2027 de kwaliteit van alle wateren op het gewenste niveau gebracht te hebben. In het rivierengebied, en dus ook langs de IJssel, wordt een groot aantal maatregelen voorbereid en uitgevoerd die bijdragen aan versterking van de ecologische kwaliteit van het riviersysteem. Bij Nieuw Harculo wordt daarbij gedacht aan de aanleg van een meestromende nevengeul langs de IJssel, die leefgebied gaat vormen voor o.a. bijzondere soorten vissen. De plannen worden voorbereid door GROW, een consortium van advies- en onderzoeksbureaus, in opdracht van Rijkswaterstaat. Daarnaast wordt de winterdijk langs de IJssel in de komende jaren versterkt door de organisatie IJsselwerken, in het kader Hoogwater Bescherming Programma(HWBP). De ontwikkeling van de KRW-maatregel (nevengeul) en versterking van de Ijsseldijk volgen afzonderlijke besluitvormingstrajecten. De aanleg van de nevengeul vindt plaats binnen het plangebied voor Nieuw Harculo en maakt een natuurlijke inrichting van het buitendijkse gebied mogelijk. De effecten hiervan zijn niet meegenomen in deze passende beoordeling.

De effecten van de (uitvoering van de) dijkversterking zijn eveneens niet meegenomen, en worden afzonderlijke passende beoordeeld door IJsselwerken. Het buitendijkse deel van het plangebied is onderdeel van het Natura 2000-gebied Rijntakken. Op wat grotere afstand liggen de Natura 2000-gebieden Veluwe, Uiterwaarden Zwarte Water & Vecht, Vecht- en BenedenReggegebied, Olde Maten & Veerslootslanden, De Wieden, Sallandse Heuvelrug en Boetelerveld. De ontwikkeling van Nieuw Harculo kan invloed hebben op de natuurwaarden in deze gebieden. De Omgevingswet legt aan projecten met mogelijke effecten een onderzoeksverplichting op, en afhankelijk van de uitkomsten van dat onderzoek een mogelijke vergunningsplicht op. In dit rapport is dit wettelijk verplichte onderzoek uitgevoerd. Achtereenvolgens is in een voortoets beoordeeld of sprake is van een Natura 2000-activiteit, en welke onderdelen van het project daar dan binnen vallen. Voor deze onderdelen is vervolgens een Passende Beoordeling uitgevoerd, waarin is onderzocht of aantasting van de betrokken Natura 2000-gebieden als gevolg van de inrichting en het latere gebruik van het plangebied kunnen worden uitgesloten.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 6 van 53

2 Wettelijk kader

2.1 Natuurbeschermingsrecht in de Omgevingswet Sinds 1 januari 2024 is natuurbescherming geregeld in de Omgevingswet en is de Wet natuurbescherming vervallen. De integratie van de natuurbeschermingsregels in de Omgevingswet is beleidsneutraal verlopen. Inhoudelijk is daardoor weinig veranderd aan de wijze waarop Natura 2000-gebieden beschermd worden en de verplichtingen die dit oplegt aan initiatiefnemers en bevoegde gezagen. In de kern houdt de Omgevingswet drie verplichtingen in voor initiatiefnemers van een project: - uitvoeren van voldoende onderzoek om effecten van zijn activiteit te kunnen bepalen en beoordelen; - naleven van de zorgplichten ten aanzien van beschermde gebieden en soorten; en - aanvragen van een omgevingsvergunning indien sprake is van een Natura 2000-activiteit. Paragraaf 2.2 gaat in op de regels die volgens de Omgevingswet gelden voor activiteiten met mogelijke gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Deze regels zijn opgenomen in de Omgevingswet (Ow) zelf en in twee algemene maatregelen van bestuur, te weten: - het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Dit besluit bevat de algemene rijksregels voor activiteiten in de leefomgeving. Diegene die de activiteit uitvoert moet zich aan deze regels houden; en - het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Hierin staan regels over omgevingswaarden, instructieregels en regels voor monitoring.

Het Bkl geldt voor het Rijk en decentrale overheden bij de uitoefening van hun bevoegdheden.

2.2 Natura 2000 De Omgevingswet maakt het mogelijk gebieden aan te wijzen als beschermde natuurgebieden, waaronder Natura 2000- gebieden. Deze gebieden worden aangewezen ter uitvoering van de verplichtingen die voortvloeien uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. In ieder besluit tot aanwijzing van een Natura 2000-gebied zijn de instandhoudingsdoelstellingen voor het betreffende gebied beschreven. Daarbij gaat het in ieder geval om instandhoudingsdoelstellingen ten aanzien van de leefgebieden van vogels, voor zover nodig ter uitvoering van de Vogelrichtlijn en/of ten aanzien van habitats en habitats van soorten, voor zover nodig ter uitvoering van de Habitatrichtlijn. Gedeputeerde Staten en, in bijzondere gevallen (zoals de Noordzee) het Rijk, zijn verplicht zorg te dragen voor het treffen van instandhoudingsmaatregelen voor de (in de provincie gelegen) Natura 2000-gebieden. Als daar aanleiding toe bestaat, moeten zij passende maatregelen treffen om verslechtering van de kwaliteit van Natura 2000-gebieden te voorkomen. Voor ieder Natura 2000-gebied wordt een beheerplan opgesteld, dat elke zes jaar wordt geactualiseerd. In dit plan zijn de instandhoudingsdoelstellingen nader uitgewerkt, zijn maatregelen beschreven die nodig zijn om deze doelen te realiseren en zijn kaders voor vergunningverlening voor menselijke activiteiten binnen de Natura 2000-gebieden gegeven.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 7 van 53

De Omgevingswet regelt de bescherming van Natura 2000-gebieden ten aanzien van activiteiten die mogelijke effecten hebben op de natuurlijke kenmerken van de gebieden, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen die van kracht zijn. Dergelijke projecten worden ‘Natura-2000-activiteiten’ genoemd 1. Voor Natura 2000-activiteiten bevat artikel 11.6 van het Bal een specifieke zorgplicht. Deze zorgplicht verplicht een initiatiefnemer: - alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om nadelige gevolgen voor het Natura 2000-gebied te voorkomen, of wanneer dat niet kan, deze nadelige gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken; - voorafgaand aan het verrichten van de activiteit kennis te nemen van de informatie in het aanwijzingsbesluit van het gebied over de leefgebieden voor vogelsoorten, natuurlijke habitats en habitats van soorten waarvoor het gebied is aangewezen en de daarvoor geldende instandhoudingsdoelstellingen; - na te gaan of op voorhand op grond van objectieve gegevens verslechterende of significant verstorende gevolgen kunnen worden uitgesloten; - als die gevolgen niet kunnen worden uitgesloten: na te gaan welke gevolgen de activiteit kan hebben voor de leefgebieden, natuurlijke habitats en habitats van soorten, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen; - alle passende preventieve maatregelen te treffen om verslechterende of significant

verstorende gevolgen, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen, voor het betrokken gebied te voorkomen; - tijdens en na het verrichten van de activiteit na te gaan of de getroffen maatregelen de beoogde effecten hebben; en - als nadelige gevolgen niet kunnen worden voorkomen: de activiteit te staken, of wanneer dat redelijkerwijs niet meer mogelijk is, passende herstelmaatregelen te treffen als zich, ondanks de getroffen maatregelen, verslechterende of significant verstorende gevolgen voordoen voor de leefgebieden, natuurlijke habitats of habitats van soorten waarvoor het gebied is aangewezen. Artikel 5.1 van de Omgevingswet vereist een omgevingsvergunning voor het verrichten van een Natura 2000activiteit. Het is volgens de wet verboden zonder vergunning een project uit te voeren dat, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitattypen of leefgebieden van soorten in dat gebied kan verslechteren of een significant verstorend effect kan hebben op de soorten waarvoor dat gebied is aangewezen.

Wanneer het een project betreft dat niet direct verband houdt met, of nodig is voor het beheer van een gebied, en dat afzonderlijk of in cumulatie significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, wordt de vergunning niet verleend totdat uit een passende beoordeling is gebleken dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet worden aangetast (art. 8.74b Bkl).

1 Onder een Natura 2000-activiteit wordt verstaan: een activiteit, inhoudende het realiseren van een project als bedoeld in artikel 6, derde lid, van de

habitatrichtlijn dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied (bijlage bij art. 1.1. Ow).

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 8 van 53

3 Voorgenomen activiteit 3.1 Voorgeschiedenis van de locatie en huidige situatie Nieuw Harculo wordt ontwikkeld op het terrein waar lange tijd de IJsselcentrale Harculo heeft gestaan (Figuur 3-1). Tussen 1951 en 1955 werden de eerste twee kolengestookte turbines gebouwd en tussen 1961 en 1972 worden nog 3 turbines gebouwd. De locatie werd zorgvuldig gekozen, op een strategisch punt waar de spoorlijn Zwolle-Deventer en de IJsseldijk elkaar op enkele honderden meters afstand naderden. Aan de rivierzijde werd een nieuwe, hoge fabrieksdijk aangelegd, zodat twee al aanwezige kolken konden worden vergraven tot buitendijkse havenkommen voor de aan- en afvoer van koelwater en materialen. De centrale zelf lag uiteraard binnendijks. Er werd een doorbraak gegraven vanuit de IJssel naar het oude Kristalbad, dat zo onderdeel werd van het invoerkanaal naar de IJsselcentrale. Met de uitgegraven bagger werd het terrein opgehoogd en rondom werd de fabrieksdijk aangelegd.

Figuur 3-1 De voormalige IJsselcentrale gezien vanaf De Kolk in 2013

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 9 van 53

De IJsselcentrale is over een periode van enkele decennia geleidelijk steeds verder ontwikkeld, naarmate de vraag naar elektriciteit toenam. Daarbij is steeds consequent voortgebouwd op het oorspronkelijke plan van architect P.J. de Gruyter en het landschapsinrichtingsplan van landschapsarchitect Hein Otto. Ontwerpuitgangspunt was het concept ‘volumes in het groen’ waarbij grote, rationeel vormgegeven gebouwvolumes en een stoere landschapsinrichting met robuuste groenblokken een samenhangend beeld vormden. Zestig jaar lang werd er stroom opgewekt langs de IJssel. De centrale werd eind 2015 gesloten en in de jaren daarna stapsgewijs gesloopt. Het dienstengebouw met de hijshal, het koelwatergebouw, de vacuumgebouwtjes op de dijk en de twee insteekhavens met betonconstructies zijn echter behouden gebleven, en worden ingepast in het plan voor Nieuw Harculo. Ook de schakeltuin van TenneT blijft voorlopig in werking en gehandhaafd. Deze kan in de toekomst mogelijk nog verdwijnen. Het middenterrein waarop de centrale zelf, de schoorstenen en opslagtanks stonden is geheel vrijgemaakt, geëgaliseerd en gesaneerd. Dit terrein bestaat nu voornamelijk uit grasland, met nog enkele bomen. Het buitendijkse gebied met de insteekhavens en uiterwaarden is Natura 2000-gebied, maar nog niet als zodanig ingericht.

De oevers van de havens zijn nog vrij hard en op de uiterwaarden vinden nog agrarische activiteiten plaats.

3.2 Toelichting op de planvorming 3.2.1 Gebiedsvisie In 2021 is de Gebiedsvisie IJsselcentrale & Omgeving door de gemeenteraad van Zwolle vastgesteld. De gemeente Zwolle, ENGIE en Floris Property Fund 2 hebben deze visie in nauw overleg met de omwonenden en stakeholders opgesteld, waarbij alle kansen en opgaven bij elkaar zijn gebracht en op hoofdlijnen de ruimtelijke en programmatische kaders zijn bepaald voor de toekomstige ontwikkelingen in het gebied. De gebiedsvisie schetst een samenhangend en integraal beeld voor de ontwikkeling van het plangebied en de relaties die de opstellers willen maken met de omgeving. Het geeft ambities mee ten aanzien van landschap, ecologie, energie, duurzaamheid, gezondheid, verkeer en wonen en schetst op hoofdlijnen de stedenbouwkundige en landschappelijke hoofdstructuur en de daarvoor benodigde uitvoeringsstrategie. De inzet van de gebiedsvisie is de ontwikkeling van een natuurinclusief woongebied waarin natuurwaarden verbeterd worden, ecologische diversiteit wordt gecreëerd en ecologische verbindingen worden versterkt (Figuur 3-2). 3.2.2 Uitwerking van de gebiedsvisie in plannen voor Nieuw Harculo De gebiedsvisie is vanaf 2021 verder uitgewerkt in concrete plannen voor het gebied.

In eerste instantie zijn daarvoor twee afzonderlijke plannen uitgewerkt: - De raad van de gemeente Zwolle heeft gevraagd om voor het hele plangebied een natuurontwikkelingsplan (NOP) op te stellen waarin is uitgewerkt welke bestaande natuurwaarden in het gebied aanwezig zijn en bewaard moeten blijven, en welke mogelijkheden er liggen voor het versterken van de biodiversiteit in zowel het buitendijkse als binnendijkse gebied. In het binnendijkse gebied is daarbij wel geanticipeerd op de bouw van woningen (Reales, 2024a). - Een stedenbouwkundig plan voor de toekomstige inrichting van het binnendijkse gebied als woongebied met een aantal aanvullende functies in ‘De Uitspanning’ (Reales, 2024b). 2 Floris Property Fund heeft zich inmiddels terug getrokken uit de planvorming van nieuwe woningbouw op hun eigendommen..

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 10 van 53

Figuur 3-2 Sfeerbeeld ‘Wonen aan de Ijsseldijk’ uit de gebiedsvisie De voor de ontwikkeling van Nieuw Harculo in de gebiedsvisie gestelde ambities - sociaal- en natuurinclusief, klimaatadaptief, energieneutraal, circulair en op duurzame wijze bereikbaar - zijn in het ROP verder uitgewerkt en verankerd. Beide plannen, NOP en ROP, zijn op 6 mei 2025 vastgesteld. 3.2.3 Natuurontwikkelingsplan NOP Het natuurontwikkelingsplan voor Nieuw Harculo is gebaseerd op gegevens over de historische ontwikkeling van het gebied, de huidige abiotische omstandigheden en gegevens over in het gebied voorkomende habitats en soorten. In 2024 is opnieuw een ecologische inventarisatie uitgevoerd om te kunnen beschikken over actuele gegevens over de waarden van het gebied. De hieruit verkregen gegevens zijn betrokken in deze passende beoordeling. In het plangebied worden in de komende jaren ook door andere partijen projecten uitgevoerd: - De ontwikkeling van een meestromende nevengeul en natuurlijke rivieroevers in het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW) door Rijkswaterstaat. Deze worden uiterlijk in 2027 aangelegd. - Versterking van de winterdijk langs de IJssel door IJsselwerken. Ook dit project wordt ergens in de komende jaren uitgevoerd. Beide projecten leiden tot veranderingen in het plangebied, die ook gevolgen kunnen hebben voor Natura 2000-gebieden.

Hoewel de resultaten daarvan worden geïntegreerd in de planvorming voor Nieuw Harculo, doorlopen beide projecten zelfstandige besluitvormingsprocedures, waaronder de eventuele aanvraag van een omgevingsvergunning voor Natura 2000-activiteiten. De verschillende onderdelen van het NOP zijn hieronder kort uitgewerkt.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 11 van 53

Uiterwaard en nevengeul IJssel De uiterwaard heeft momenteel een beperkte ecologische waarde, vanwege de verstoorde ondergrond en het intensieve gebruik als landbouwgebied. Het huidige agrarische gebruik (beweiding en bemesting) wordt stopgezet en vervangen door een extensief beheer van (natuur)begrazing en/of maaien en afvoeren. In dit gebied vormen zich daarbij geleidelijk bloemrijke graslanden, die zich mogelijk kunnen ontwikkelen tot glanshaverhooilanden (habitattype H6510A). Na verloop van tijd kan hier ook geschikt broedbiotoop ontstaan voor de kwartelkoning (Vogelrichtlijnsoort). In de uiterwaard wordt in het kader van de realisatie van de KRW-opgave door Rijkswaterstaat een nevengeul aangelegd. Hiervoor wordt een apart besluitvormingstraject gevolgd. De geul is daarom niet meegenomen in deze passende beoordeling. De inrichting van de overige gronden in de uiterwaard, conform het NOP, is wel in de passende beoordeling meegenomen. Het deel van de uiterwaard tussen de nevengeul en de IJssel kan vanwege de rust en de ontoegankelijkheid van predatoren geschikt zijn als broedgebied voor weidevogels en andere steltlopers. Zuidelijke en noordelijke insteekhaven De beide insteekhavens houden vooral een natuurfunctie.

De zuidelijke en noordelijke haven zijn beide verbonden met de IJssel, waardoor het waterpeil in beide havens bepaald blijft worden door de waterstand in de IJssel. Ter hoogte van Nieuw Harculo varieert dit waterpeil gemiddeld met ca. 1,5 meter (zeer lage waterstanden en hoogwaters leiden tot een nog groter verschil in waterpeilen). Het water in de haven heeft daarmee een relatief grote dynamiek. Dit beperkt de mogelijkheden voor ontwikkeling van waterplanten en rietlanden langs de oevers. Wel kunnen zich langs de oever wilgen vestigen, die beter bestand zijn tegen waterstandsschommelingen. Op de droogvallende oevers ontwikkelen zich (éénjarige) pioniervegetaties (met soorten als slijkgroen, waterereprijs, tandzaad, duizendknoop-soorten, ganzenvoet-soorten). Hoger op de oever, op plaatsen die minder vaak overstromen zal de vegetatie vooral uit ruigtekruiden bestaan (bitterzoet, rietgras, dauwbraam e.a.). Dit wordt ook bevorderd door de aanwezigheid van aanspoelselgordels met veel organisch materiaal, die vooral hoger op de oever in de luwe havenbekkens worden afgezet. Omdat de havenbekkens in contact staat met de IJssel is het toegankelijk voor vis. Het relatief diepe water kan als vluchtplaats voor vissen dienen in tijden dat de rivierwaterstand erg laag is en de geul droogvalt. Ook kunnen ze dienen als opgroeigebied voor vis.

Het open water in het havenbekken is geschikt als rustgebied voor vogels vanwege het ontbreken van scheepvaart en de luwe ligging. Als foerageergebied is het vooral geschikt voor visetende soorten (aalscholver, fuut, diverse soorten eenden). Vanwege de dynamische omstandigheden en beperkte oeverbegroeiing heeft het gebied minder betekenis voor riviergebonden zoogdieren als otter en bever. Bijzonder elementen zijn de steigers in de havens. Deze worden, ook vanwege de veiligheid, afgesloten voor publiek en kunnen heel goed fungeren als predatievrije broedlocaties voor vogels (visdief, scholekster, meeuwen). Voor beide havens hoeven geen specifieke inrichtingsmaatregelen genomen te worden. De ontwikkeling van de vegetatie kan gevolgd worden, en alleen wanneer ongewenste ontwikkelingen optreden t.a.v. andere functies, waaronder de waterveiligheid, dient of kan worden ingegrepen door beheermaatregelen. Dijkzone De hele dijk (met uitzondering van de beide landhoofden bij de havens) wordt in de komende jaren versterkt door IJsselwerken.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 12 van 53

De dijk wordt na de versterking door IJsselwerken over de totale lengte bloemrijk ingericht en beheerd. De vegetatie kan bestaan uit bloemrijk (glanshaver-)hooiland met bijvoorbeeld soorten als veldsalie, wilde kruisdistel, grootbloemcentaurie, beemdkroon, margriet, groot streepzaad en vele andere soorten planten. Vanwege het bloemrijke karakter is de dijk eveneens van grote betekenis voor insecten, zoals verschillende soorten wilde bijen, hommels en dagvlinders. In de taluds broeden algemene soorten vogels als de graspieper. De dijk is rijk aan kleine zoogdieren, zoals diverse soorten muizen, wat ook roofvogels als torenvalken aantrekt. De dijk is toegankelijk voor wandelaars. Honden alleen aangelijnd. De dijk levert talloze uitzichten over de omringende natuur, die overal dichtbij is. Op verschillende locaties liggen uitzichtpunten met eventueel een bankje en een informatiepaneel. Tussen de dijken en klimaatpark Het bebouwde gebied binnen de dijken krijgt een gecombineerde woon- en natuurfunctie. Vanwege het intensieve gebruik kunnen hier geen natuurlijke habitats ontwikkeld worden. Daarvoor is de ruimte te beperkt en zijn de invloeden van het gebruik te groot. Wel wordt ingezet op een natuurinclusieve inrichting met condities en soorten die refereren aan dergelijke natuurlijke habitats in de nabije omgeving.

Kenmerken en soorten uit deze habitats krijgen in het gebied een plek en kansen op vestiging. Het gebied wordt zo ingericht dat deze soorten duurzaam kunnen leven. In sommige gevallen kunnen biotopen ontwikkeld worden die in de natuurgebieden buiten de dijk zeldzaam zijn geworden, en kunnen diersoorten kansen krijgen op geschikte broed- en voortplantingsplekken die in het buitengebied zijn verdwenen of te gevaarlijk zijn geworden (bijvoorbeeld vanwege predatie). Het ecologisch programma voor het bebouwde gebied is als volgt opgezet: - Er is een aantal referentiebiotopen afgeleid van natuurlijke habitats, waarbij deels is aangesloten op de (natuurlijke) habitats in de directe omgeving (rivierengebied, landgoederenzone), anderzijds is gekozen voor meer stedelijke leefmilieus, en deze zijn geprojecteerd op verschillende deelgebieden. Deze referentiebiotopen vormen de inspiratie voor de natuurinclusieve inrichting van het gebied. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om deze in volle omvang te ontwikkelen, er worden elementen uit gebruikt voor de groene inrichting van het gebied. -

Hieruit zijn ecologische condities afgeleid die binnen de deelgebieden moeten worden gecreëerd (bijvoorbeeld bodem, waterhuishouding, substraat, landschappelijke uitstraling). Voor de begroeiing in de openbare ruimte is gekozen voor een assortiment van boom- en plantensoorten die voorkomen in de referentiebiotopen, en kunnen gedijen in een stedelijke omgeving. Er is een aantal doelsoorten dieren genoemd die binnen deze referentiebiotopen thuishoren, verbonden zijn aan de soorten bomen en planten en binnen een stedelijke omgeving (al dan niet tijdelijk) kunnen floreren (Figuur 3-4).

In het binnendijkse gebied kunnen in het stedenbouwkundig ontwerp vier deelgebieden met elk een eigen sfeer worden onderscheiden. 1. Woongebied aan de rivierzijde met een meer landelijk karakter, inclusief klimaatpark De natuur in dit deelgebied refereert aan het rivierengebied voor de dijk. De invloed van de rivier is hier natuurlijk beperkt, maar biotopen van het rivierengebied kunnen hier wel worden gecreëerd, met veel ruimte voor bijbehorende soorten planten en dieren. De woonblokken met veel groene dooradering sluiten aan op het klimaatpark, waarin ook infiltratievoorzieningen zijn aangelegd (wadi’s).

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 13 van 53

Figuur 3-3 Doelsoorten voor verschillende leefmilieus in bebouwd gebied. Vanaf linksboven: hardhoutooibos, vochtige ruigte (in natuurvriendelijke wadi’s), stroomdalgrasland, stenig milieu en stadstuinen. Voor de vegetatie in dit deelgebied zijn drie referentiebiotopen gebruikt: - hardhoutooibos (voor opgaande beplanting zoals bomen, plantsoen, struweel); - natte ruigte (in watergangen en natuurvriendelijke wadi’s); - gesloten stroomdal grasland (in openbaar groen als natuurlijke vervanger van gazon). -

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 14 van 53

2. Woongebied op de oude locatie van de centrale met een stedelijk karakter Dit deelgebied refereert aan de IJsselcentrale die hier ooit stond. De sfeer is daarom stedelijk, en bestaat uit woonblokken met binnenhofjes waarin groen aanwezig is. Gebouwen en verharde oppervlaktes overheersen hier. Door het stenige karakter heeft dit deelgebied overeenkomsten met een rots. Daarnaast zijn er in dit deelgebied ook binnenhofjes aanwezig, die groene oases vormen. Hiervoor is de tuinbiotoop kenmerkend. Voor de vegetatie in dit deelgebied zijn dus twee referentiebiotopen gebruikt: - stenig biotoop (“rotsbiotoop”); - stadstuin. De Uitspanning De Uitspanning bestaat uit de directe omgeving van de gebouwen die zijn overgebleven van de IJsselcentrale. Dit gebied wordt beheerd door RAW (kunstenaar Ronald Westerhuis) en BOEi (Figuur 3-4. Op deze locaties vinden allerlei activiteiten plaats op het gebied van werken, horeca, ontspanning, cultuur en recreatie. Dit is een omgeving die straks relatief intensief gebruikt gaat worden. De inrichting van het terrein en de reconstructie van de gebouwen ligt in handen van beide eigenaren. Zij beoordelen daarbij zelf welke kansen benut kunnen worden voor natuurinclusieve bouw, inrichting en beheer van De Uitspanning. Een deel van de gebouwen steekt boven de dijk uit en dit is vooral zichtbaar vanuit de zuidelijke insteekhaven.

De Energietuin Voor de Kolk en Groene Kamers wordt de huidige inrichting gehandhaafd. De natuurwaarden zijn hier al relatief hoog. Het huidige gebruik door o.a. TenneT maakt het ook moeilijk om nu werkzaamheden uit te voeren, bijvoorbeeld aan de westelijke oever van de Kolk. De huidige functies (zonneweide, opslagplaats, schakelstation e.d.) blijven hier nog een tijd. Daarna kan dit deel van het plangebied eventueel verschillende (combinaties van) functies krijgen. Ook op de langere termijn is het doel de huidige ‘kamerstructuur’ te handhaven, waardoor cellen ontstaan die elk een eigen karakter en functie hebben. Hierdoor wordt ook aangesloten bij het binnendijkse landgoedkarakter van veel gebieden langs de noordelijke IJssel. Deze kamers worden gescheiden door opgaande beplanting, die tevens als ecologisch raamwerk kunnen dienen. Deze beplanting heeft betekenis als leefgebied voor allerlei soorten zoogdieren, vogels, amfibieën en insecten. Ook de hele omtrek bestaat uit (afschermende) opgaande beplanting. De kamers zelf kunnen verschillende ecologische karakters krijgen, die te combineren zijn met andere functies. Het gebied kan ook fungeren als uitloopgebied voor de woonwijk Nieuw Harculo. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van bestaande paden en eventueel opnieuw te verharden bestaande infrastructuur.

Aanleg van eventuele nieuwe paden is pas op langere termijn mogelijk, wanneer een aantal van de bestaande gebruiksfuncties uit dit gebied zijn verdwenen. 3.2.4

Ruimtelijk ontwikkelingsplan ROP

Landschappelijk raamwerk Het landschappelijk raamwerk voor Nieuw Harculo volgt de structuren die in het NOP zijn uitgewerkt. Het woongebied ligt te midden van natuur en groen, met aan de westzijde de blauwe corridor van de IJssel en haar uiterwaarden en binnendijks de schakel van parken, groengebieden en natuur van de ‘landgoederenzone’ (Figuur 3-5).

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 15 van 53

Figuur 3-4 Landschappelijk raamwerk voor Nieuw Harculo Woonprogramma Het woonprogramma is op basis van de vastgestelde uitgangspunten in de gebiedsvisie verder uitgewerkt tot een groene suburbane woonwijk met maximaal 500 woningen en 26 woningen in de uitspanning. Conform de Zwolse standaard wordt 50 procent betaalbaar gerealiseerd. Dit betekent 30 procent sociaal en 20 procent middelduur 1 (MD1). Dit wordt aangevuld met 20 procent middelduur 2 (MD2) woningen en 30 procent vrijesector wonen. Voor realisatie van de sociale huurwoningen zijn de ‘Uitgangspunten sociale huurwoningen Zwolle’ van toepassing. Voor de realisatie van middeldure huurwoningen geldt de ‘Verordening Middenhuurwoningen Zwolle 2022’. Van de circa 500 woningen zal 70 procent grondgebonden zijn, met voordeuren op maaiveld en 30 procent appartementen. Van het sociale segment wordt minimaal tweederde als huur gerealiseerd door een corporatie en van het MD1 segment is minimaal de helft een huurwoning. Binnen het gebied wordt door de grote verscheidenheid aan woonvormen en woontypologieën ruimte geboden voor een breed scala aan bewoners. Door nauw samen te werken met partijen zoals de woningcorporatie is het mogelijk om ook in de betaalbare sector voor veel groepen een passende woning te realiseren die aansluit bij de behoefte.

Hierin wordt tevens gekeken naar maatschappelijke doelgroepen en ruimte voor levensloopbestendige woningen. De grondgebonden woningen hebben maximaal 4 woonlagen, de appartementen maximaal 7 woonlagen. De hoogste gebouwen zijn de oude gebouwen van Boei en RAW in De Uitspanning en twee appartementengebouwen aan de noord- en zuidzijde van het complex, bij de vroegere opgangen van de beide steigers (Figuur 3-7 en Figuur 3-8 Voorgestelde bouwhoogtes.). Het hoogste gebouw blijft de voormalige hijshal.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 16 van 53

Figuur 3-5 Overzichtskaart Ruimtelijk Ontwikkelingsplan

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 17 van 53

Figuur 3-6 3D-impressies van delen van het woongebied die grenzen aan de zuidelijke insteekhaven (linksboven) en de noordelijke insteekhaven en uiterwaard (rechtsonder)

Figuur 3-7 Voorgestelde bouwhoogtes. Ontsluiting De wijk wordt voor autoverkeer ontsloten vanaf de IJsselcentraleweg aan de oostzijde, bij de huidige ingang van het terrein. Vandaar wordt het autoverkeer verder geleid door de wijk. Fietsverkeer wordt via de Professor Feltmannweg naar het woongebied geleid. Er is een route richting Harculo aan de oostzijde van het woongebied. Op de dijk binnen het plangebied komt geen fietspad te liggen (Figuur 3-9). Het plangebied wordt doorsneden door een fijnmazig netwerk van looproutes. Waterhuishouding Uitgangspunt voor Nieuw Harculo is dat de ontwikkeling geen verslechtering in het functioneren van het watersysteem brengt voor de directe omgeving. Dit betekent dat het plangebied ‘waterneutraal’ wordt ontwikkeld. Regenwater wordt zoveel mogelijk vastgehouden waar het valt om vervolgens te infiltreren in de bodem. Het infiltreren gebeurt via wadi’s, greppels en verlaagde bermen. Water blijft zoveel als mogelijk

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 18 van 53

zichtbaar in de wijk, geïntegreerd met het openbaar groen. Een IT-riool zorgt aanvullend voor berging en infiltratiecapaciteit. Tegelijkertijd zorgt het voor een veilige afvoer (transport) van regenwater op het moment dat het systeem gevuld raakt. Het voert dan af op een te verruimen watergang in het plangebied. Een stuw in de watergang zorgt ervoor dat ook in de watergang water wordt vastgehouden en vertraagd wordt afgevoerd naar de A-watergang van het waterschap. Er vindt geen directe lozing plaats op de IJssel of de beide insteekhavens.

Figuur 3-9 Verkeersopzet Nieuw Harculo conform (STO(M)P)-methode. Recreatie Er worden in Nieuw Harculo geen specifieke voorzieningen aangebracht voor recreatie langs de IJssel en de beide insteekhavens. De IJssel en de uiterwaarden zijn vanuit de wijk niet bereikbaar. De beide insteekhavens kunnen in beperkte mate bereikt worden door bezoekers. Het hele buitendijkse gebied is beleefbaar vanaf de

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 19 van 53

dijk, die voor voetgangers bereikbaar is middels een voetpad bestaande uit halfverharding/grasbetontegels aangelegd door IJsselwerken. De Uitspanning In de Uitspanning worden evenementen georganiseerd, die veelal iets met kunst en cultuur te maken hebben. Deze evenementen vinden alleen binnendijks plaats in het koelwatergebouw of op het plein tussen koelwatergebouw en dienstengebouw/hijshal. In de uitspanning komt ook horeca . Op de steiger in de zuidelijke haven wordt mogelijk een locatie geplaatst die incidenteel gebruikt wordt door een ‘artist in residence’.

Figuur 3-10 Bestaande gebouwen in de uitspanning. Activiteiten in de uitspanning mogen geen noemenswaardige overlast veroorzaken op de woningen en geen significante gevolgen hebben voor het Natura 2000-gebied. Hierbij is geluid het maatgevende aspect. Het maximaal toelaatbaar geluid op de grens van natura 2000 gebied is 50dB(A). Dit is de waarde waaronder verstoringseffecten door geluid voor vogels uitgesloten zijn. In het atelier van RAW vinden activiteiten plaats die geluid produceren, waaronder het bewerken van metalen kunstvoorwerpen en transport met vrachtauto’s (en piepsignalering). Metaalbewerking vindt alleen binnen het gebouw plaats met gesloten deuren en ramen. De werktijden zijn van maandag tot zaterdag 9:00-19:00 uur. Het koelwatergebouw wordt standaard gebruikt als expositieruimte en restaurant. Daarnaast kunnen evenementen gehouden worden, waaronder muziekuitvoeringen. Deze activiteiten kunnen onder

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 20 van 53

voorwaarden ook op het plein van De Uitspanning worden gehouden. Bij meer dan 250 personen en/of versterkte muziek is een aparte evenementenvergunning nodig, waarbij ook de mogelijke effecten op Natura 2000 worden betrokken. De gebouwen van BOEi worden gebruikt voor vergaderingen en congressen, wonen en kleine bedrijven. Er vinden geen activiteiten met versterkte muziek plaats. Op de steiger in de zuidelijke haven wil RAW een permanente artist in residency ontwikkelen voor internationale kunstenaars, ‘Studio on the Jetty’, waarmee de culturele identiteit van het gebied verder versterkt wordt. De kunstenaars kunnen een periode van een paar maanden op de steiger verblijven en werken in dit atelier met (tijdelijke) logeerfunctie om vervolgens de resultaten van hun residency in de Koelwaterhal aan het publiek te tonen. Het atelier is bewust geplaatst aan het begin van de steiger, zodat ook de vrije toegang wordt geblokkeerd. Zodoende blijft de steiger vrij van bezoekers en recreanten en blijft de zuidelijke insteekhaven een rustige plek voor verschillende soorten (broed)vogels.

Figuur 3-8 Overzicht van De Uitspanning met de Studio on the Jetty op de achtergrond (binnen rode rechthoek) Het gebruik zal exclusief zijn voor 1 à 2 personen die daar kunnen werken en verblijven met tot doel om in een stille omgeving in alle rust zelf kunst of andere vormen van culturele werkzaamheden te verrichten. Deze activiteit zullen altijd een tijdelijk karakter hebben en er zal dus nooit sprake zijn van vaste bewoning. Het doel is om kunst, cultuur en natuur bij elkaar te laten komen. Gekeken zal ook worden naar welke natuurinclusieve maatregelen mogelijk zijn om juist ook hier de steiger op te laten gaan in het natuurontwikkelingsplan door bewust ontwerp en gebruik af te stemmen op de doelen van het NOP. Natuurinclusieve maatregelen zoals grinddaken, nestkasten en extra groen voorzieningen worden daarbij verplicht gesteld om tot realiseren te komen. De toepassing van natuurinclusieve maatregelen beperken zich niet enkel tot de woning maar zullen zich ook uitbreiden tot de rest van steiger. Daarnaast zal de woning zorgen dat de steiger niet langer openbaar toegankelijk is waardoor er specifieke broed en nestplekken gerealiseerd kunnen worden. Hier dient als integraal onderdeel van het gehele ontwerp rekening mee te worden gehouden.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 21 van 53

Het atelier heeft een oppervlakte van ca. 75 m2 en zal worden voorzien van zonnepanelen, maar is verder ‘off the grid’. Er komen vensters in. De toegang is aan der zijde van de dijk. Er zal geen buitenverlichting worden aangebracht, alleen eventueel zwakke verlichting ter oriëntatie (en met bewegingssensoren). Aan het gebruik worden voorwaarden gesteld ten aanzien van geluid en licht. 3.2.5

Uitvoering van het plan

Bouwrijp maken Het plan wordt uitgevoerd tussen 2026 en 2030. In die periode worden ook de nevengeul in de uiterwaard en de dijkversterking uitgevoerd. Om de ontwikkeling van Nieuw Harculo mogelijk te maken, wordt het terrein tussen de dijken bouwrijp gemaakt. Dit houdt in: het verwijderen van obstakels en opstallen, aanleg van riolering, kabels en leidingen, aanleg van bouwwegen en afwerken van het terrein op hoogte. Het verwijderen van obstakels en opstallen is grotendeels al gedaan bij de sloop en sanering van de voormalige IJsselcentrale. Wat nog aanvullend plaats moet vinden is het verwijderen van het HCC-gebouw bij de entree van het terrein, het oude bedrijfsgemaal, stelconplaten, bestrating, hekwerken, oude cameramasten, nog resterende kabels en leidingen en riolering. Bomen worden zoveel mogelijk gespaard en alleen gekapt wanneer dit niet anders mogelijk is 3. Op basis van het stedenbouwkundig plan, en de nog op te stellen verkavelingskaart en ontwerp openbare ruimte wordt de nieuwe ondergrondse infrastructuur uitgewerkt en aangelegd door nutsbedrijven. De nutsbedrijven hebben een eigen verantwoordelijkheid voor de aanleg van de nieuwe kabels en leidingen (water, elektra en data). Riolering wordt aangelegd door een civieltechnische partij die ook het terrein bouwrijp maakt. Kabels en leidingen worden aangelegd door de exploitanten.

Het heeft de voorkeur om de hoofd kabels en leidingen aan te leggen voor start van de bouw van de woningen. Uitgangspunt is dat er hoogwaardige bouwwegen op hoofdstructuur niveau komen te liggen binnen de dijken, omdat de toekomstige bewoners van Nieuw Harculo een langere periode samen met de woningbouwers gebruik moeten maken van een onafgemaakte openbare ruimte. Onverharde bouwwegen geven veel overlast doordat deze slecht schoon te houden zijn, verzakken of de waterafvoer te wensen overlaat. Tevens zal het bouwverkeer en bewonersverkeer een langere periode gezamenlijk gebruik moeten maken van deze wegen doordat er niet volgordelijk gebouwd gaat worden. In principe kan de ontwikkelaar op iedere willekeurig ontwikkelveld starten met ontwikkelen en bouwen. De overige bestaande wegen blijven tijdens de bouw in takt en worden vernieuwd/aangepast in de woonrijpfase. Grondverzet Voor het bouwrijp maken en op hoogte brengen van het gebied en voor het verbreden van het profiel van de watergang is er redelijk wat grond verzet nodig. Er moet nog onderzocht worden of er met een gesloten grondbalans gewerkt kan worden. Maar ook voor het verhogen van het maaiveld is er redelijk veel zand/grond nodig. Het vermoeden is dat dit niet met een gesloten grondbalans kan. Echter dient er meer grond aangevoerd te worden dan afgevoerd.

Aan- en afvoer zal plaatsvinden via de IJsselcentraleweg of, als het kan, via de havens. Woonrijp maken Na het gereed komen van de woningen wordt de openbare ruimte ingericht op basis van het definitieve inrichtingsplan. Het grootste deel van de woningen kan waarschijnlijk op palen worden gefundeerd. Voor een aantal hogere (en dus zwaardere) gebouwen is mogelijk fundering op betonnen palen nodig, waarvoor geheid zal moeten worden. 3 Er wordt een aanzienlijk aantal bomen gekapt door IJsselwerken in het kader van de dijkversterking, waarbij overigens wel een herplantplicht geldt.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 22 van 53

Geprobeerd word per bouwveld de definitieve bestrating voor oplevering woningen gereed te hebben. Ook wordt gestreefd het klimaatpark gereed te hebben voor dat de eerste woningen worden opgeleverd. Echter kan het zijn dat seizoen gebonden beplanting later wordt aangeplant. De bouwwegen worden woonrijp gemaakt zodra er geen bouwverkeer meer door de wijk heen hoeft.

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 23 van 53

4 Natura 2000-gebied Rijntakken 4.1 Beknopte gebiedsbeschrijving Het Natura 2000-gebied Rijntakken omvat 4 deelgebieden: 1. 2. 3. 4.

Uiterwaarden IJssel Uiterwaarden Neder-Rijn Gelderse Poort Waal

De depositietoenames als gevolg van projecten in Zwolle vinden plaats in delen van het deelgebied Uiterwaarden IJssel.

Figuur 4-1 Begrenzing Natura 2000-gebied Rijntakken binnen de invloedssfeer van Harculo (in blauw en groen) Het deelgebied Uiterwaarden IJssel omvat het systeem van de rivier de IJssel, de aanliggende oeverwallen en de uiterwaarden. De IJssel is een zijtak van de Rijn en loopt van Arnhem tot aan het IJsselmeer. Het landschap

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 24 van 53

is ontstaan in een periode dat de rivier een veel groter deel van de waterafvoer verzorgde en de monding nog een echte delta was. De IJssel neemt in perioden van hoge afvoer 1/6 deel van de Rijnafvoer voor haar rekening. In perioden met lage afvoer wordt het water op peil gehouden door de stuw in de Neder- Rijn. Gedurende het winterhalfjaar zijn er grote delen van de uiterwaarden die geïnundeerd raken. De overstromingsduur en -frequentie variëren sterk van jaar tot jaar. Er zijn grote verschillen in het buitendijkse gebied: verschillen in hoogteligging, afwisseling tussen smalle en brede delen en tussen dichte kleinschalige en grote open delen. Plaatselijk treedt grondwater uit en monden beken uit in het IJsseldal. Zandige kalkrijke oeverwallen en rivierduinen worden afgewisseld met kleiige, vlakke stroomdalen. Bij Arnhem en Dieren snijdt de rivier de stuwwal van de Veluwe aan. Tot aan Olst zijn in het verleden brede meanders (kronkelwaarden) gevormd. In het middendeel stroomt de rivier tussen relatief smalle, hoog gelegen uiterwaarden. Bij Zalk, in het benedendeel, krijgt de rivier een breder bed dat bij Kampen overgaat in een kleine delta. Dit jonge gebied is gevormd na de Romeinse tijd en voor de afsluiting van het IJsselmeer. Tussen Dieren en Wijhe liggen veel landgoederen met daarbij behorende oude verkavelingspatronen, heggen en bossen.

Het landschap van het noordelijkste deel is open en wordt gekenmerkt door grasland. Een aantal vrijwel onvergraven en reliëfrijke uiterwaarden zoals Cortenoever, Rammelwaard, Ravenswaard en Scherenwelle, vormt een kleinschalig oud cultuurlandschap met daarin stroomdalgraslanden, kievitsbloemhooilanden en glanshaverhooilanden. In reliëfrijke delen komt plaatselijk hardhoutooibos voor. (www.natura2000.nl).

4.2 Aanwijzingsbesluiten en begrenzing De Rijntakken zijn in 2014 aangewezen als speciale beschermingszone in de zin van de Habitatrichtlijn (kortweg Natura 2000-gebied genoemd) (Ministerie van EZ, 2014). In het aanwijzingsbesluit zijn o.a. de (toenmalige) begrenzing en instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied vastgelegd (zie par. 4.2 en 4.3). Het gebied was in 2000 al aangewezen als speciale beschermingszone in de zin van de Vogelrichtlijn. Deze status is in het besluit van 2014 overgenomen. In de loop der jaren zijn verschillende wijzigingsbesluiten genomen die deels alleen wijzigingen van de begrenzing betroffen, maar (in 2022) ook een aantal habitattypen aan het gebied hebben toegevoegd. Vrijwel het hele Rijntakkengebied is aangewezen als Natura 2000-gebied. Het volledige gebied is aangewezen als Vogelrichtlijngebied (gericht op broedvogels en niet-broedvogels) en delen van het gebied als Habitatrichtlijngebied (gericht op habitattypen en niet-vogelsoorten). De aanwijzing is gedaan om in het gebied aanwezige habitattypen en soorten die van Europees belang zijn in goede staat van instandhouding te bewaren. Voor habitattypen en (leefgebieden van) soorten die niet in goede staat van instandhouding zijn, is een opgave van toepassing om deze uit te breiden en/of in kwaliteit te verbeteren.

De buitendijkse delen van het plangebied voor Nieuw Harculo zijn begrensd als Vogelrichtlijngebied (Figuur 4-1). Hier liggen vooral beschermingsdoelen en mogelijke ontwikkelingsopgaven die gericht zijn op vogels. Maar het gebied kan ook bijdragen aan het realiseren van doelstellingen voor de Rijntakken voor habitats en andere soorten. De dijk en het gebied binnen de dijken is geen onderdeel van het Natura 2000-gebied.

4.3 Instandhoudingsdoelstellingen

Voor het Natura 2000-gebied Rijntakken zijn in de diverse besluiten instandhoudingsdoelstellingen vastgelegd voor een groot aantal habitattypen, habitatrichtlijnsoorten (andere soorten dan vogels) en vogelsoorten broedvogels en niet-broedvogels). Al deze habitattypen en soorten zijn met hun instandhoudingsdoelstellingen opgenomen in Tabel 4-1. De instandhoudingsdoelstellingen voor habitattypen maken onderscheid in behoudsdoelstellingen (voorkomen verslechtering ten opzichte van het moment van aanmelding van het gebied bij de Europese Commissie in 2004), uitbreiding van de oppervlakte en verbetering van de kwaliteit. Voor habitattypen kunnen verschillende combinaties van deze doelen gelden. Voor soorten is zijn de doelen gericht op behoud,

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 25 van 53

uitbreiding of verbetering van het leefgebied. Bij vogels is daarbij aangeduid wat de aantallen broedparen of individuen zijn waarvoor het gebied voldoende draagkracht heeft. Dit is aangegeven in Tabel 4-1.

Figuur 4-2 Begrenzing Natura 2000-gebied Rijntakken in de omgeving van Nieuw Harculo (blauw en groen). Met paars zijn de meest nabijgelegen delen van het Natura 2000-gebied Veluwe aangeduid. Het plangebied voor Nieuw Harculo ligt in de rode cirkel Tabel 4-1 Instandhoudingsdoelstellingen Natura 2000-gebied Rijntakken. Voor de vetgedrukte habitats en soorten zou Nieuw Harculo in beginsel kunnen bijdragen aan de instandhoudingsdoelstellingen voor het Natura 2000-gebied. Habitattype / Soort Populatie Oppervlakte Kwaliteit Habitattypen H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden > > H3260B Beken en rivieren met waterplanten (grote > = fonteinkruiden) H3270 Slikkige rivieroevers > > H6120 Stroomdalgraslanden > > H6430A Ruigten en zomen (moerasspirea) = = H6430B Ruigten en zomen (harig wilgenroosje) = = H6430C Ruigten en zomen (droge bosranden) > > H6510A Glanshaver- en vossenstaarthooilanden > > (glanshaver) H6510B Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (grote > > vossenstaart) H9120 Beuken-eikenbossen met hulst > > H91E0A Vochtige alluviale bossen (zachthoutooibossen) = > H91E0B Vochtige alluviale bossen (essen-iepenbossen) > > H91E0C Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidend) = = H91F0 Droge hardhoutooibossen > >

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 26 van 53

Habitattype / Soort Populatie Oppervlakte Kwaliteit Habitatrichtlijnsoorten H1095 Zeeprik > > > H1099 Rivierprik > > > H1102 Elft > = = H1106 Zalm > = = H1134 Bittervoorn = = = H1145 Grote modderkruiper > > > H1149 Kleine modderkruiper = = = H1163 Rivierdonderpad = = = H1166 Kamsalamander > > > H1318 Meervleermuis = = = H1337 Bever > = > H1355 Otter Broedvogels (populatie = aantal broedparen) A004 Dodaars 45 = = A017 Aalscholver 660 = = A021 Roerdomp 20 > > A022 Woudaap 20 > > A119 Porseleinhoen 40 > > A122 Kwartelkoning 160 > > A153 Watersnip 17 = = A197 Zwarte stern 240 = = A229 IJsvogel 25 = = A249 Oeverzwaluw 680 = = A272 Blauwborst 95 = = A298 Grote karekiet 70 > > Niet-broedvogels (populatie = seizoensgemiddelde of maxima bij slaap- en rustplaatsen) A005 Fuut 570 = = A017 Aalscholver 1300 = = A037 Kleine zwaan 100 = = A038 Wilde zwaan 30 = = A041 Kolgans (slaap- en rustplaats) 180100 = = A041 Kolgans (foerageergebied) 35400 = = A043 Grauwe gans (slaap- en rustplaats) 21500 = = A043 Grauwe gans (foerageergebied) 8300 = = A045 Brandgans (slaap- en rustplaats) 5200 = = A045 Brandgans (foerageergebied) 920 = = A048 Bergeend 120 = = A050 Smient 17900 = = A051 Krakeend 340 = = A052 Wintertaling 1100 = = A053 Wilde eend 6100 = = A054 Pijlstaart 130 = = A056 Slobeend 400 = = A059 Tafeleend 990 = = A061 Kuifeend 2300 = = A068 Nonnetje 40 = =

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 27 van 53

Habitattype / Soort Populatie A125 Meerkoet 8100 A130 Scholekster 340 A140 Goudplevier 140 A142 Kievit 8100 A151 Kemphaan 1000 A156 Grutto 690 A160 Wulp 850 A162 Tureluur 65 A702 Toendrarietgans (slaap- en rustplaats) 2800 A702 Toendrarietgans (foerageergebied) 125 = behoud; > uitbreiding (oppervlakte, populatie) of verbetering (kwaliteit)

Oppervlakte = = = = = = = = = =

Kwaliteit = = = = = = = = = =

Figuur 4-3 Verspreiding van habitattypen in het Natura 2000-gebied Rijntakken in de omgeving van Nieuw Harculo. Van linksboven naar rechtsonder: H6120 Stroomdalgraslanden, H6510A Glanshaverhooilanden, H9120 Beuken-eikenbossen met hulst, H91E0B Essen-iepenbossen, H91E0C Beekbegeleidende bossen en H91F0 Droge hardhoutooibossen (in rood aangeduid) (Bron: AERIUS Monitor, versie 2023).

Voortoets en Passende beoordeling Nieuw Harculo | KE38-02 |6 februari 2026 | Pagina 28 van 53

4.4 Habitattypen Het buitendijkse deel van het plangebied voor Nieuw Harculo is aangewezen als Vogelrichtlijngebied. Binnen dit gebied komen geen habitattypen voor waarvoor de Rijntakken zijn aangewezen als Natura 2000-gebied. Op enige afstand van het plangebied, in de Hoenwaard aan de overzijde van de IJssel liggen delen van het Natura 2000-gebied die aangewezen zijn als Habitatrichtlijngebied. Hier komen de volgende habitattypen voor: -

H6120 Stroomdalgraslanden; H6510A Glanshaverhooilanden; H9120 Beuken-eikenbossen met hulst; H91E0B Essen-iepenbossen; H91E0C Beekbegeleidende bossen; H91F0 Droge hardhoutooibossen.

4.5 Habitatrichtlijnsoorten In 2024 is het hele plangebied onderzocht op het voorkomen van (beschermde) soorten planten en dieren (Ruiter et al., 2024). Volgens het beheerplan Rijntakken (Provincie Gelderland, 2018) vormt het plangebied geen geschikt leefgebied voor Habitatrichtlijnsoorten. De IJssel zal wel gebruikt worden door trekvissen (zeeprik, rivierprik, zalm en elft), maar deze worden niet beïnvloed door de planvorming voor Nieuw Harculo. Bevers hebben in het plangebied zelf geen verblijfplaatsen, maar ze hebben wel een burcht in de uiterwaarden net ten noorden van het plangebied ter hoogte van het Oldenelerpark. Hier komen meerdere bevers voor. Deze bevers bezoeken ook regelmatig de Noorder- en Zuiderhaven om te foerageren. Daarbij verzamelen ze ook wilgentakken (Ruiter et al., 2024). De otter is in 2024 enkele malen op de geplaatste wildcamera’s vastgelegd. Er zijn geen aanwijzingen dat er zich een familie otters in (de omgeving van) het projectgebied bevind. Zwervende otters kunnen per nacht lange afstanden afleggen. In de omgeving van Zwolle is de otter inmiddels geen zeldzaamheid meer (Ruiter et al., 2024). De meervleermuis is in 2024 incidenteel waargenomen, foeragerend in de beide havens. De meervleermuis heeft geen verblijfplaatsen in of nabij het plangebied (Ruiter et al., 2024).