Onderzoek Bureau Buiten zoekvraag locaties wielerbaan, evenementen en outdoor initiatieven;

het Westerveldse Bos biedt mogelijkheden om in samenspraak met de roeivereniging wel andere vormen van waterrecreatie te faciliteren. Stadsbroek In het Adviesrapport recreatiebehoefte 2030 en 2040 schreven we eerder dat er kansen liggen om de Milligerplas verder te ontwikkelen als recreatiegebied, als tegenhanger van de Wijthmenerplas voor de inwoners van Stadshagen: “Verhuur van laagdrempelige waterrecreatie, zoals kano’s en SUPs, breidt het aanbod richting de toekomst uit en vangt de vraag naar waterrijke uitstapjes gedeeltelijk op.” Bij de ontwikkeling van Stadsbroek als recreatiegebied zien we kansen aan de westzijde van Stadsbroek in combinatie met de oostzijde van de Milligerplas. Aan de Milligerplas is ruimte voor een steiger, de grond is in eigendom van de gemeente en stroom is in ieder geval aanwezig. Een toiletvoorziening zou dan aangelegd of mobiel geregeld moeten worden. Ruimtelijk gezien passen kleinschalige outdoor activiteiten goed bij de Milligerplas. Daarnaast zien we kansen voor multifunctioneel gebruik van het gebied, o.a. in combinatie met wandelen, natuurbeleving, individuele sport en de wielerbaan.

In de Visie Milligerplas (2020) heeft de gemeente een zonering vastgesteld die ontwikkelingen voorziet aan de westzijde (waterspeelmogelijkheden en jongerenplek), zuidzijde (behoud haventje) en oostzijde (verkenning voorziening verenigingen, aanleg vrijliggend fietspad, hondenstrand en visstekken). Aan de noordzijde worden de natuurlijke waarden behouden. Aan de oostzijde zien we ook kansen voor de uitbreiding van recreatief groen in combinatie met de (mogelijke) ontwikkeling van Stadsbroek. De benodigde bebouwing en aansluiting op nutsvoorzieningen kan eventueel in combinatie met de realisatie van Stadsbroek tot stand komen. Een aandachtspunt is het gebrek aan parkeerruimte (slechts beperkt aanwezig). Daarnaast wordt de Milligerplas ook gebruikt door de

24

brandweer en duikverenigingen die hier oefenen met afgezonken objecten. Indien het organiseren van outdoor activiteiten hier gewenst is, is het zaak hier duidelijke afspraken over te maken. In hoofdstuk 6 gaan we hier verder op in.

4.4.2

Locaties voor combinatie van veld en waterrecreatie

Een eventuele investering voor het terrein is beperkt, maar indien de gemeente ervoor kiest om ook een onderkomen te faciliteren, zijn de kosten uiteraard hoger. Planologisch gezien moet het veldje en de eventuele bebouwing uiteraard een juiste functie/bestemming krijgen, ook gelet op de ondergeschikte functies zoals (kleinschalige) horeca.

Twistvlietpark In het Twistvlietpark is met name het eilandje net ten westen van het Zwarte Water een interessante plek voor kleinschalige recreatie. Qua natuurbeleving zou deze locatie geschikt zijn voor de ontwikkeling van een (zeer) klein recreatieterrein, maar mogelijk is dit onwenselijk vanuit de hoofdgroenstructuur (bebost gebied). Een ander deel van het Twistvlietpark (tegenover het basketbalveld) is in mindere mate geschikt vanwege de beperkte groenbeleving en parkfunctie voor de woonwijk.

Westerveldse Bos Een andere mogelijk geschikte locatie is het Westerveldse Bos, waar mogelijkheden liggen in de samenwerking met de roei- en zeilverenigingen aan de Westerveldse Kolk (o.a. de nutsvoorzieningen lopen tot de betreffende verenigingsgebouwen en de steigers kunnen mogelijk worden gedeeld of uitgebreid). Het gebied heeft een hoge natuurbeleving en is voldoende landschappelijk divers, maar beschikt niet over een strand. Verder zijn de open velden aan de randen van het bos mogelijk geschikt voor outdoor activiteiten en in eigendom van de gemeente (momenteel wel in gebruik door agrarisch ondernemers).

Harculo – zuidelijke plas Met name het gebied rondom de Materiaalhaven is qua locatie uitermate geschikt. Binnen de ambities van eigenaar Engie en de recreatievisie zou een steiger goed passen, maar zijn er vraagtekens bij een open veld bestemd voor outdoor activiteiten. De (geplande) woningbouwontwikkeling in het gebied en de mate waarin dit al dan niet samen gaat met een locatie voor outdoor activiteiten zijn hier aandachtspunten. De noordelijke plas (Binnenkolk aan de IJssel) wordt een natuurplas en is in mindere mate geschikt. Hier zouden eventueel wel kansen zijn voor de ontwikkeling van alleen een kleine steiger.

Opslag is op deze locatie wel een aandachtspunt, omdat er mogelijkerwijs niet (overal) gebouwd kan worden. Nieuwbouw is echter niet nodig als er goede afspraken gemaakt kunnen worden met de roeivereniging. Daarnaast is waterrecreatie beperkt tot de kolk, omdat er in het Zwarte Water niet gezwommen of gekanood mag worden. De fietsbereikbaarheid en ontsluiting voor bijvoorbeeld een touringcar zijn ook niet optimaal en vergen aandacht.

Almelose Kanaal Een minder kansrijke, maar mogelijke, locatie vinden we in het hof van Edon aan het Almelose kanaal. Eventueel zou bebouwing hier gecombineerd kunnen worden met v.v. Edon. Verder is de locatie mogelijk geschikt voor een steiger/opstapplaats. Alleen de strook langs het kanaal is in eigendom van de gemeente. Ook de parkeergelegenheid voor met name een touringcar is een aandachtspunt. Verderop langs het kanaal ligt Park de Wezenlanden, waar mogelijk een aantrekkelijk rondje voor waterrecreatie zou kunnen starten (kansen voor ontwikkeling van een steiger). Qua natuurbeleving is het park echter suboptimaal en we achten de locatie bij het hof van Edon kansrijker.

25

Berkumerkolk De locaties aan de Berkumerkolk zijn vaak genoemd en ook mogelijk geschikt voor het combineren van verschillende outdoor activiteiten. Het gaat hierbij om het gebied ten noorden van de Vecht. Een smalle strook nabij en rondom de kolk is in eigendom van de gemeente en biedt mogelijkheden voor samenwerking met de aanwezige scoutingvereniging (Christofoor Zeeverkenners). Aandachtspunt hierbij is wel dat waterrecreatie enigszins beperkt en alleen op de kolk mogelijk is. Hetzelfde geldt voor het gebied ten zuiden van de Vecht en ten oosten van de Kolk van Koezen, waar we ook mogelijkheden zien. Het betreft een goede locatie voor een steiger en klein open veld, maar de grond is niet in eigendom van de gemeente. Ittersumerpark In het Ittersumerpark aan de overkant van de scouting zijn eventueel mogelijkheden om een open veld in te richten voor outdoor activiteiten. Daarnaast is er ruimte voor een steiger, eventueel afgeslankte opslag (niet ideaal) en lijkt het gebied geschikt om een rondje te varen. Daarnaast is de locatie vlakbij een aantal basisscholen (een van de belangrijkste doelgroepen van de outdoor-bedrijven). Indien gewenst, zou ook de samenwerking met de scouting gezocht kunnen worden.

Stinspark Mogelijkheden in combinatie met de bebouwing van de Voetbalvereniging W.V.F.. Een deel van de outdoor activiteiten zou in dit geval wel aan of nabij het water gelokaliseerd moeten worden. Het landschap in dit gebied is echter niet bijzonder uitdagend of divers. 4.4.3 Ontwikkelen kleinschalige steigers Naast veldjes voor outdoor activiteiten en een outdoor hub, zien we mogelijk kansen voor het aanleggen van kleinschalige, passende steigertjes aan wateren waar extensieve waterrecreatie wenselijk is. De locaties zijn indicatief en niet volledig geanalyseerd, maar geven de gemeente wel handvatten om verder te onderzoeken of een netwerk(je) van opstapplaatsen voor individuele sport ontwikkeld zou kunnen worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de volgende locaties (zie kaart op de volgende pagina):

Scania-terrein Op het huidige Scania terrein zou, in samenspraak met Scania, een opstapplaats voor sloepen gerealiseerd kunnen worden, eventueel in combinatie met opslag. Rondom het Zwarte Water en op het ZwolleIJsselkanaal is het niet mogelijk een andere vorm van waterrecreatie te faciliteren. Vermoedelijk is het hier ook lastiger om langjarige afspraken te maken en de locatie is landschappelijk gezien niet geschikt voor de ontwikkeling van een volwaardige outdoor hub waar verscheidene activiteiten kunnen plaatsvinden.

26

Figuur 4.1: Kaart met huidige en potentiële locaties voor kleinschalige steigers en huidige watersportlocaties in de gemeente (bron: gemeente Zwolle; aanpassing door Bureau BUITEN)

Potentiële locaties kleinschalige steigers Huidige locaties watersport

27

5 Verkenning locatie grootschalige evenementen 5.1 Beleid en ambitie Gemeente Zwolle Uit de Nota evenementenbeleid (2012) en de Evaluatie evenementenbeleid (2015) volgen dat (grootschalige) evenementen belangrijk zijn voor de Gemeente Zwolle. Ze zorgen voor levendigheid in de stad en voorzien in een omvangrijke en toenemende behoefte aan ontspanning en vermaak. Onder de (grootschalige) evenementen is de muziekstroming dance in Zwolle erg populair. Dance-evenementen beslaan bijna de helft van alle grootschalige evenementen. Zwolle groeit, de bevolking is relatief jong en ook in de groeiambities van de gemeente (zie hoofdstuk 2 en Kompas Zwolle) wordt nadrukkelijk gesproken over het aanspreken van onder andere jonge, creatieve mensen en hoogopgeleide kenniswerkers, jonge pioniers en studenten. Dance-evenementen zijn belangrijk voor de aantrekkelijkheid van een stad die deze doelgroepen wil aantrekken en vasthouden. Ook dragen dergelijke evenementen en festivals bij aan de trots op de stad. Daarnaast is er vanuit het Toeristisch perspectief Zwolle 2030 prioriteit gegeven aan het aanspreken van jonge en avontuurlijke doelgroepen. Grootschalige (dance-)evenementen dragen bij aan de zichtbaarheid en het profiel van de stad voor de plezier- en avontuurzoeker uit de stad en regio. Tegelijkertijd staat de gemeente voor een uitdaging.

Enerzijds is er de verantwoordelijkheid om ruimte te bieden aan evenementenlocaties als decor voor dance-evenementen. Anderzijds draagt de gemeente zorg voor de leefbaarheid van haar bewoners. Door bewoners wordt overlast van grootschalige evenementen ervaren. Een aandachtspunt bij specifiek dance-evenementen zijn de geluidsnormen en eindtijden (zowel qua

geluid als het sluiten van de schenkpunten). Een breed aanbod aan evenementen met onder andere dancefeesten is echter de kracht van Zwolle. Grootschalige (muziek)evenementen in aard en schaal vinden daarom buiten de binnenstad plaats op evenementenlocaties die daarvoor in omvang en inrichting het meest geschikt zijn. De gemeente heeft in de Evaluatie evenementenbeleid (2015) aangegeven op zoek te gaan naar een nieuwe evenementenlocatie, die, in aanvulling op de Wijthmenerplas, geschikt is voor het houden van maximaal drie grootschalige muziekfestivals per jaar.

5.2 Toelichting eisen en wensen initiatiefnemers De initiatiefnemers hebben wat betreft inrichting geen keiharde eisen, maar zien wel graag de volgende elementen: • Verhard terrein óf grasland met goede drainage; • Liefst op loopafstand vanaf het station; • Meerjarige toezegging; • Geluid: minimaal 91 dB(A), maar liever 93 dB(A); • Mogelijkheid bieden tot kamperen, zogenaamde weekenders; • Interessant landschap: natuur/groen/water, maar kan ook industrieel zijn of op een erfgoedlocatie; • Mogelijkheid om uit te breiden. De totale ruimtevraag hebben we berekend aan de hand van een schatting van ongeveer 1 vierkante meter per bezoeker. Doorgaans worden normen van 2-4 bezoekers per vrije vierkante meter aangehouden door organisatoren, maar omdat niet bekend is hoeveel oppervlakte van het terrein wordt gebruikt voor podia en andere onderdelen, maken we de inschatting van ongeveer 1 bezoeker per vierkante meter.

28

Voor grootschalige evenementen met bijvoorbeeld 40.000 bezoekers komt dat neer op 40.000 vierkante meter aan globale ruimtevraag. Schalen we iets af, dan kunnen we rekenen met 15.000 bezoekers en 25.000 bezoekers. Uit de gesprekken met initiatiefnemers komt naar voren dat grootschalige evenementen winstgevend worden vanaf 15.000 bezoekers en dat een gemiddeld festival pas na drie edities rendabel is.

5.3 Mogelijke locaties Door zowel gemeente als initiatiefnemers zijn verschillende locaties genoemd. Alle locaties zijn geanalyseerd op de genoemde variabelen. Onderstaande tabel geeft het eindoordeel weer. Op de volgende pagina’s worden de groene en sommige oranje locaties nader toegelicht.

Evenementengeluid meten: verschil tussen dB(A) en dB(C) Om het geluidsniveau te kunnen vaststellen worden twee maten gebruikt: decibel A (dBA) en decibel C (dBC). Het gemiddelde van de gehoorde geluidssterkte over alle toonhoogtes (frequenties) wordt gemeten in dB(A). Geluid wordt tegengehouden door bijvoorbeeld muren en andere ‘obstakels’. Of dat effectief is hangt ook af van de toonhoogte: lage tonen dringen sterker door dan hoge. Om die reden is dB(C) ingevoerd. Dit is een gemiddelde waar lage tonen sterker worden meegeteld en is bijvoorbeeld relevant als het gaat om (grootschalige) dance-evenementen met veel lage bastonen.

Tabel 5.1: Kansrijkheid mogelijke locaties grootschalige evenementen Grote Voort

Door de initiatiefnemers genoemd als de meest geschikte locatie voor middelgrote evenementen. Heeft mogelijk potentie op de lange termijn, mits grondafspraken te maken zijn. Aandachtspunten zijn de aanwezigheid van Bomhofplas woningen en de omgeving die nog niet heel aantrekkelijk is. Hoek bij Voorsterbrug Grond van Scania, geen festivalbeleving, wel geschikt voor een groot feest. Binnenplaats perron 38 Wordt al ontwikkeld, geschikt voor kleinere evenementen. Door bebouwing en ligging relatief weinig geluidsoverlast. Hessenpoort (onder voorwaarden) Niet geschikt. Geen festivalbeleving door o.a. hoogspanningskabels en beperkte bereikbaarheid (uithoek). Zandhove bos Qua festivalbeleving en ruimtelijk geschikt, maar dicht bij een woonwijk en heeft een functie voor stilte/rust/recreatie. Beste locatie qua festivalbeleving, maar gemeentelijk beleid staat uitbreiding van het aantal (dance-)evenementen in de weg. Wijthmenerplas (Oost en Zuid) Snijden in de omvang van de huidige feesten/festivals betekent waarschijnlijk dat de evenementen niet meer rendabel zijn. Harculo / IJsselcentrale Niet geschikt voor festivals i.c.m. plannen nieuwe woonwijk, natuurregels. Mogelijk wel geschikt voor kleinschalige outdoor. Mooie en geschikte locatie, maar niet wenselijk om een toegewijd evenemententerrein te ontwikkelen.

Recreatieterrein past Stadsbroek beter bij het landelijke karakter en de vraag vanuit Stadshagen, maar nieuwe inrichting biedt wel kansen om, met inachtneming van de natuurwaarden (noordelijk deel weidevogelgebied), enkele keren per jaar evenementen toe te staan. Wijde Aa (Noordzijde) Eerder door de gemeente besloten dat dancefestivals niet wenselijk zijn in park Aa-landen, ten noorden veel particuliere grond. Wellicht geschikt i.c.m. parkeerterrein en/of trainingslocaties, of geschikt voor kleinere feesten: 7.000-10.000 man. Aandachtspunt PEC stadion bij deze locatie is de aanwezigheid van verschillende zorginstellingen in de directe omgeving. Niet geschikt i.v.m. geluid en grenzend aan Stadshagen. Die hoek misschien wel aantrekkelijk voor semi-tijdelijke evenementen Nieuwe Wetering (boven Stadshagen) (bijvoorbeeld vergunning voor 5-6 jaar), indien wenselijk voor organisatoren (niet gecontroleerd). Braak terrein Blaloweg t.h.v. Eventueel geschikt bij gebrek aan bestemming kleiner feestterrein: tot 25.000 bezoekers. Het terrein is/was bedoeld voor een Talentstad Beroepscollege indoor evenementenvoorziening, maar dit proces ligt voorlopig stil.

29

5.3.1

Bestaande locaties

Grote evenementen: Wijthmenerplas Vanuit organisatoren is de wens duidelijk: de Wijthmenerplas is en blijft de beste locatie voor een groot zomerfestival. Kijken we puur naar de geanalyseerde data, dan onderschrijven we dat de Wijthmenerplas qua festivalbeleving en randvoorwaarden geschikt is als grootschalige evenementen- en festivallocatie. Maar op het punt van geluidoverlast scoort de Wijthmenerplas helaas ook hoog. Dit is voornamelijk gebaseerd op klachten uit het verleden waarna de gemeente de mogelijkheden voor grootschalige evenementen op deze locatie al heeft ingeperkt. Op dit moment mag er 3 dagen per jaar een grootschalig festival plaatsvinden, inclusief geluidsbeperking. Op basis van dit onderzoek kunnen wij niet onderbouwen dat dit aantal moet worden aangepast. Wel zien we grote meerwaarde van dit type evenement voor een stad als Zwolle. Puur gebaseerd op de ruimtelijke data, die voor dit onderzoek is geanalyseerd, is er plek voor evenementen aan de Wijthmenerplas. Maar het huidige beleid en afspraken met omwonenden staan uitbreiding van het aantal decibel en het aantal grootschalige evenementen niet toe. De vraag is ook of de gemeente hier van af moet wijken. Dat is een politiekbestuurlijke keuze. Het belang van evenementen voor de stad Zwolle is groot. Niet alleen vanuit economisch perspectief, maar ook als uitlaatklep en ontspanning voor de (jonge) Zwollenaren.

Uitbreiding van het aantal grootschalige evenementen door te spreiden in tijd en ruimte beperkt de overlast voor omwonenden en/of moeten er indoor-alternatieven gezocht worden. Ook dient een eventuele uitbreiding van het aantal evenementen dat per jaar wordt georganiseerd gepaard te gaan met aandacht voor mogelijke haken en ogen, zoals parkeerruimte en de (fiets)bereikbaarheid van het gebied. Ook kan hierbij gedacht worden voorzieningen voor meerdaagse

festivals, zoals toestemming om te mogen overnachten/aanleg van een (tijdelijk) kampeerterrein en sanitaire voorzieningen. Uiteindelijk betreft een eventuele uitbreiding een bestuurlijke keuze, waarbij een afweging dient te worden gemaakt tussen de door omwonenden ervaren overlast en hoe Zwolle zich als stad wil profileren: een aantrekkelijke plek om te wonen en te bezoeken (juist voor de doelgroepen die op dergelijke evenementen afkomen). Als men in Zwolle kiest voor het tweede komt daar onvermijdelijk geluidshinder bij kijken. Het huidige evenementenbeleid staat een uitbreiding van het aantal evenementen rondom de plas niet toe en ook omwonenden zullen overtuigd en in het proces meegenomen moeten worden. Daarnaast is er het aandachtspunt van de bestaande geluidsnormen (dBA en dBC) die binnen het huidige evenementenbeleid voor de Wijthmenerplas ontoereikend zijn voor een optimale festivalbeleving. Een gelijkwaardige locatie aan de andere kant van de stad biedt mogelijk lucht voor enkele grote evenementen, waarbij sprake is van evenredige spreiding over locatie en seizoen (zie 5.3.2 en hoofdstuk 6). Hierbij adviseren we om niet te snijden in het huidige aanbod, maar om het aantal evenementen uit te breiden op een andere locatie. Stadsbroek biedt ook hier op termijn kansen. In paragraaf 5.3.2 en het eindadvies gaan we hier verder op in.

Middelgrote evenementen: Grote Voort De Grote Voort komt voor feesten en kleine festivals als beste alternatief naar voren. Organisatoren zijn reeds bekend met de mogelijkheden van het terrein en het ligt relatief dicht bij het centrum, maar raakt niet direct aan bebouwing. Op dit moment is de grond niet in eigendom van de gemeente en zijn er plannen voor bedrijvigheid. Ondanks deze plannen adviseren wij, met het oog op de beperkte ruimte en sluiting van de IJsselhallen, om als gemeente in te zetten op het beschikbaar houden van

30

deze locatie voor evenementen en hier afspraken over te maken voor minimaal 5 jaar, liefst langer.

grootschalige evenementen, rekening houdend met het broed- en foerageerseizoen van weidevogels in het gebied.

PEC Zwolle stadion (MAC³PARK stadion) Het PEC Zwolle stadion biedt plaats aan zo’n 14.000 toeschouwers tijdens voetbalwedstrijden en heeft op het veld ruimte voor zo’n 7.000 bezoekers extra (uitgaande van het formaat van het veld en de norm van 1 bezoeker per vierkante meter). Het stadion is in eigendom van de Lenferink Groep. In andere stadions in Nederland van vergelijkbaar formaat en in vergelijkbare steden worden al succesvol evenementen gehouden, bijvoorbeeld in het AFAS stadion (Alkmaar, capaciteit 19.478), Goffertstadion (Nijmegen, capaciteit 12.500) en de Euroborg (Groningen, capaciteit 22.500). Het stadion zou in de zomermaanden mogelijk gebruikt kunnen worden als evenementenlocatie. Het voordeel van deze locaties is dat alle randvoorzieningen al aanwezig zijn, zoals water, stroom, data, toiletvoorzieningen, laad- en losplekken en parkeerplaatsen. Daarnaast ligt het stadion ook op fietsafstand van station Zwolle. Voor Zwollenaren zelf is de locatie gemakkelijk bereikbaar. In de directe nabijheid van het PEC-station is een aantal zorginstellingen gevestigd, dus is het wel zaak om goed te kijken naar bijvoorbeeld eindtijden van evenementen.

In 2023 heeft er een participatietraject plaatsgevonden waarbij omwonenden zijn gevraagd naar hun wensen voor Stadsbroek. In dit traject zijn grootschalige evenementen niet besproken. Gezien de stedelijke groei, de ambities van de stad én de relatief jonge bevolking, moet de gemeente afwegen om ook in Stadsbroek mogelijkheden te creëren voor grootschalige evenementen, maar moet dit met zorg en aandacht afgestemd worden binnen het lopende gebiedsproces. Hierbij moet onderstreept worden dat Stadsbroek een ander karakter heeft dan de Wijthmenerplas en dat het evenementenbeleid strak geregisseerd wordt.

Kleine evenementen: Binnenplaats perron 38 Voor kleine evenementen is de binnenplaats van Perron 38 geschikt, maar deze locatie wordt reeds ontwikkeld als klein evenemententerrein (pilotjaar 2023 en opname in het bestemmingsplan voor de Spoorzone). 5.3.2 Potentiële locatie: Stadsbroek Zoals in hoofdstuk 3 en 4 reeds is beschreven, zien we potentie om Stadsbroek te ontwikkelen als hoogwaardig multifunctioneel recreatiegebied waarbij voldoende ruimte is voor natuur maar ook voor vlakken met een intensievere vorm van recreatie. De combinatie met de wielerbaan en outdoor hub biedt mogelijk ook kansen voor enkele

De kansen voor evenementen in Stadsbroek zijn verder uitgewerkt in het advies (hoofdstuk 6).

5.4 Conclusie Op dit moment is er binnen de gemeente geen geschikte ruimte voor een groot, nieuw evenemententerrein. Wel zien we kansen voor multifunctioneel gebruik van te ontwikkelen nieuwe terreinen. Maar het duurt lang voor deze nieuwe terreinen ook daadwerkelijk ingericht zijn en in de tussentijd groeit het inwoneraantal door. Bij een regionale middelgrote stad als Zwolle hoort een actief evenementenbeleid. Uiteraard dient geluidsoverlast te worden voorkomen, maar geluid hoort ook bij stedelijk gebied. Met de sluiting van de IJsselhallen per 1 januari 2024 (en reeds lopende afschaling van activiteiten) is er geen indoor (en dus geluidsvriendelijker) alternatief meer voor grote evenementen. Grote evenementen worden volgens de organisatoren pas winstgevend vanaf 15.000 bezoekers en gemiddeld is een festival pas na 3 edities rendabel. Ook drukken oplopende kosten voor milieuonderzoeken op de

31

exploitatie. In combinatie met het inhuren van waterpunten en stroompunten, wordt het steeds moeilijker voor organisatoren om een rendabel evenement te organiseren. Kleinere feesten kunnen een alternatief zijn bij gebrek aan ruimte, maar ook deze feesten zijn pas rendabel vanaf een bepaald aantal bezoekers (1.500-2.000) waar plek voor moet zijn. Voor kleinere en middelgrote evenementen zien we qua locaties meer kansen. De binnenplaats van Perron 38 is al aangewezen als evenementenlocatie en ook het stadion van PEC Zwolle zou een goede optie kunnen zijn voor grote feesten, mits rekening wordt gehouden met de genoemde aandachtspunten. Voor alle evenementen en locaties geldt: • Wees glashelder als gemeente richting bewoners over wat de koers van gemeente is en welk beleid daarvoor zal worden uitgevoerd. Als men kiest voor een aantrekkelijke stad voor jongeren met evenementen, durf daar ook voor te staan en draag het helder uit. • Denk aan álle inwoners, niet alleen aan de mensen die de weg naar de raad of de pers kennen. • Spreiding in tijd en ruimte helpt overlast op één plek te beperken. Waar in het voorjaar grote evenementen plaatsvinden aan de Wijthmenerplas, is het logisch om dit aantal uit te breiden op een andere locatie en op een ander moment in het jaar.

Door ruimte voor grootschalige evenementen toe te voegen in bijvoorbeeld Stadsbroek blijft de overlast voor omwonenden van de Wijthmenerplas beperkt (hierbij rekening houdend met o.a. de broedseizoenen van weidevogels). • Voorkom ‘pleisters plakken’ en zorg dat de gemeente bij tijdelijke toezeggingen afspraken kan vastleggen voor minimaal 5 jaar, zodat het rendabel blijft voor organisatoren om te investeren in een festivalconcept op een vaste locatie.

We hebben het al eerder genoemd, maar het evenementenbeleid past onzes inziens niet bij de ambitie en het profiel van de stad. Het organiseren van grootschalige dance-evenementen is lastig en op de plekken waar het kan is men gebonden aan geluidsnormen, maximum aantallen en eindtijden. Naar aanleiding van de evaluatie evenementenbeleid in 2015 zijn deze kaders ook nog eens aangescherpt. De stad ambieert een alternatief te zijn voor de Randstad en met name jonge mensen (o.a. starters en studenten) aan te trekken om de groeiambities te verwezenlijken. Om dit te bereiken zijn er ook stedelijke functies en evenementen van eenzelfde ordegrootte nodig. Grootschalige dance-evenementen en/of festivals horen hierbij en dragen bij aan de aantrekkelijkheid van de stad (voor zowel de potentiële bezoekers als bewoners). Wellicht zijn er ook opties te vinden in samenspraak met naburige gemeenten. Voorbeelden van grootschalige evenementen in landelijk gebied zien we op talloze plaatsen in Nederland en België, bijvoorbeeld Down the Rabbit Hole in Beuningen/Nijmegen. Bij uitwijken naar omliggende weilanden moet wel goed gelet worden op drainage van het terrein, eventueel tegemoetkoming in kosten voor de exploitant door bijvoorbeeld een goed stroomnetwerk aan te leggen en ook hier geldt: afspraken moeten voor minimaal 5 jaar vastgelegd kunnen worden.

32

6 Advies De gemeente Zwolle staat voor een flinke toename van het inwoneraantal, mensen die moeten recreëren en van hun vrijetijd willen genieten. We adviseren de gemeente op hoofdlijnen om Stadsbroek in te richten als multifunctioneel recreatieterrein waar leisure en/of sportvoorzieningen een plek kunnen krijgen en waar op termijn eventueel kansen liggen voor grootschalige evenementen (eventueel gecombineerd met een wielerbaan). Daarnaast zien we kansen voor het uitbreiden van opstapplaatsen voor kano’s en SUP, voor het sterk neerzetten van de gemeentelijke wielerambitie passend bij Fietsstad Zwolle en voor het vastleggen van locaties voor evenementen. In dit hoofdstuk worden deze hoofdlijnen verder toegelicht. 6.1 Breder recreatievraagstuk richting 2030-2040 In 2023 is het Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 opgesteld waarin wordt beschreven hoe de toekomstige recreatiebehoefte eruit ziet en welke (ruimtelijke) kansen er vervolgens liggen om aan de toekomstige groen- en recreatiebehoefte te kunnen voldoen. De meeste kansen voor recreatie liggen in de groene zoom rondom het stedelijk gebied (zie pagina 9 voor kansenkaart). De groei van Zwolle gaat snel, terwijl het ontwikkelen van een recreatiegebied (laat staan recreatiebos of nieuwe zwemplas) een plan van de lange adem is.

Daarom adviseren we om binnen bestaande gebiedsprocessen alvast ruimte te maken voor de wielerbaan, landwaterrecreatie (outdoorfun) en eventueel grootschalige evenementen.

Stadsbroek is in dit opzicht de meest passende locatie. De ontwikkelingen passen binnen de zonering van de Visie Milligerplas en bewoners hebben middels een participatietraject aangegeven graag ruimte te zien voor groenbeleving en recreatie. Bovendien vraagt de uitbreiding van Stadshagen van de afgelopen jaren om voldoende opvangcapaciteit op loop- of fietsafstand.

6.2 Stadsbroek als multifunctioneel recreatiegebied Stadsbroek is in het Structuurplan Zwolle 2020 (2008) aangewezen als mogelijke locatie voor woningen, maar uit het participatietraject Stadsbroek en IJsselvizier blijkt dat er vooral veel draagvlak onder bewoners is voor groen en recreatie en dat zij de huidige landschappelijke kenmerken bijzonder waarderen. Meer toegankelijk groen en het ontwikkelen van een recreatief uitloopgebied zijn zeer wenselijk. Veel participanten zijn kritisch over verdere verstedelijking. Het Adviesrapport recreatiebehoefte 2030-2040 maakt duidelijk dat Zwolle het gemeentelijk beheerd groen rondom de stad flink moet uitbreiden om in de toekomst voldoende recreatieplaatsen te bieden aan de inwoners van de stad. In de Opinienota Verkenning Stadsbroek IJsselvizier (juni 2023) wordt aan de raad voorgesteld om Stadsbroek (en IJsselvizier) niet langer te beschouwen als locatie voor grootschalige woningbouw en in te zetten op groen en recreatie (waarbij er nog steeds sprake kan zijn van enige woningbouw). Stadsbroek heeft een oppervlakte van ongeveer 2-3 vierkante kilometer en is op dit moment nog agrarisch. Daar passen de verschillende functies qua ruimtevraag in elk geval goed in. Zeker met het oog op de multifunctionele inrichting van een wielerbaan, hoeft de ruimte geen bottleneck te zijn.

We adviseren, mede gebaseerd op het eerder genoemde adviesrapport, het participatietraject, de omgevingsvisie en andere beleidsstukken om Stadsbroek als volwaardig recreatief groengebied te ontwikkelen. Daarom raden we aan om de hier onderzochte recreatieve functies mee te nemen in het vervolgproces: het

33

opstellen van een gebiedsvisie voor Stadsbroek. Daarin kan integraal worden gezocht naar de inpassing van de verschillende voorzieningen in samenhang met de andere wensen en ideeën voor het gebied. Een gebied waarin allerlei vormen van recreatie de ruimte krijgen en zodanig is ingericht dat de natuur er weinig hinder aan ondervindt. Zonering van het gebied is daarom belangrijk om te sturen op gewenst gebruik. 6.2.1 Identiteit Milligerplas ten opzichte van de andere plassen Bij ontwikkeling van Stadsbroek is de verbinding met de Milligerplas (zowel thematisch als fysiek/ruimtelijk) zeer belangrijk. Gelet op het karakter van het gebied (weidevogelgebied en dichtbij de rode kern en IJssel) adviseren we om het huidige karakter van de Milligerplas niet los te laten. In het adviesrapport schreven we hierover: Bij de doorontwikkeling van de huidige plassen de huidige identiteit van de plassen behouden: • Wijthmenerplas, relatief intensief, gericht op plezierzoeker. Daar hoort o.a. verhuur bij van allerlei soorten (weliswaar binnen de beperkingen van het gebied); • Agnietenplas, gericht op harmoniezoekers (families) en rustzoekers.

Daar hoort bijvoorbeeld een half-verhard wandelpad rondom de plas bij, faciliteiten voor strandbezoek en speelmogelijkheden; • Milligerplas, als “tussenvorm” benutten voor verschillende doelgroepen, waarbij een alternatief voor de Wijthmenerplas wordt geboden voor inwoners van Stadshagen (zie vorige punt), maar waar het ook prettig sporten en ontspannen is voor de overige inwoners. Gezien het ruimtelijke karakter is dit gebied minder geschikt voor de avontuurzoeker, maar biedt ontwikkeling van Stadsbroek […] mogelijkheden voor aanbodontwikkeling.

6.2.2 Recreatiezonering De noordzijde van Stadsbroek is aangemerkt als weidevogelgebied en aan de oostzijde van het gebied is het Zwarte Water aangemerkt als Natura 2000 gebied. Een recreatiezonering geeft richting aan gewenst gebruik van een terrein en maakt minimaal onderscheid tussen intensief en extensief gebruik. Naast bescherming van de natuurwaarden is ook de natuurbeleving een belangrijk element in de beleving van het gebied. De verschillende groepen mensen in Zwolle voelen zich allemaal tot een ander type landschap aangetrokken en het is daarom zaak om het landelijke karakter af te wisselen met locaties die landschappelijk gezien iets meer divers zijn, bijvoorbeeld door toevoeging van recreatiebos of andere belevingselementen. Een dergelijke zonering kan bijvoorbeeld aan de noord- en oostzijde van het gebied slechts bestaan uit enkele struinpaden en voldoende zichtlijnen over het landelijk gebied. Laag-intensieve recreatie is veel minder verstorend voor vogels dan paden waar ook gemotoriseerd verkeer is7. In zuidwestelijke hoek is meer ruimte voor intensievere vormen van recreatie, waar we ook kansen zien voor het ontwikkelen van een zogenaamde outdoor hub en de wielerbaan. Aan de zuidzijde is het gebied verbonden aan de woonwijk Stadshagen. Daar passen laagdrempelige stedelijke faciliteiten zoals een hondenveldje en beweeglinten bij.

6.2.3 Ruimte voor bewegen Door het hele gebied zien we mogelijkheden om beweging te stimuleren, door een mix van verharde en onverharde paden aan te leggen zonder onderbrekingen waar je op kunt skeeleren, fietsen, wandelen en andere vormen van sport uit kan oefenen. (Onverharde) aftakkingen zijn ideaal voor veilige, laagdrempelige wandelpaden waar niet gefietst mag worden.

7

Verstoring van vogels door recreatie. Literatuurstudie van verstoringsgevoeligheid en overzicht van maatregelen. (Vogelbescherming, 2022)

34

Belevingselementen zoals bruggetjes, kids-avonturenroutes en speelnatuur maken het gebied interessant voor verschillende doelgroepen. Aan het verharde lint kunnen sportfaciliteiten worden ontwikkeld zoals velden en ‘buitengyms’. De ligging aan de Milligerplas biedt kansen voor triatlons. 6.2.4 Wielerbaan In de huidige situatie is het sportaanbod nog voldoende, maar de gemeente geeft in haar Visie sportaccommodaties (2019) aan dat dat evenwicht binnenkort omslaat in een tekort. Een multifunctionele wielerbaan, naar het voorbeeld van het TD Bike Park Sittard-Geleen, biedt mogelijkheden voor zowel verenigingen als het ongeorganiseerd sporten in de openbare ruimte (als er niet wordt getraind in verenigingsverband). Stadsbroek voldoet aan de ruimtelijke randvoorwaarden en is op basis van dit onderzoek de meest kansrijke locatie. Afhankelijk van de ambitie van de gemeente voor het uitwerken van de wielerbaan, zien we kansen voor een beweegnetwerk waar het wielerparcours onderdeel van uit gaat maken. De wielerbaan zou bijvoorbeeld in zuidwestelijke hoek van Stadsbroek kunnen worden ontwikkeld waarbij de baan middels twee toevoerspaden kan worden afgesloten en zo een veilig parcours ontstaat, maar waarbij de baan op momenten dat de baan niet gebruikt wordt, gewoon toegankelijk is voor individuele recreanten.

Segmentatie in het parcours zorgt ervoor dat er ook kleinere rondjes kunnen worden gereden om techniektrainingen uit te voeren of om veilig met meerdere teams tegelijk te trainen. Door landschappelijke elementen in te richten zoals heuvels, vijvers etc. wordt het gebied ook interessant voor andere recreanten. Wandelaars kunnen om het parcours heen lopen en/of kunnen op gezette tijden (delen van) het parcours gebruiken. Een verhard pad is ook aantrekkelijk voor recreatieve skeeleraars, recreatieve fietsers en hardlopers. In combinatie met sporttoestellen langs het lint en natuurspelen op strategische plekken maakt een dergelijke wielerbaan het gebied

interessant en toegankelijk voor jong en oud. Goede voorbeelden hiervan zijn het Tom Dumoulin Bike Park (eerder in dit rapport reeds genoemd) en de Nedereindse Plassen in Utrecht. 6.2.5 Outdoor recreatie De ligging aan de Milligerplas biedt kansen voor het ontwikkelen van een outdoor hub. We denken dan aan een open veld van 2000 vierkante meter (het liefst gesitueerd aan de zijde van de Milligerplas) en veilige mogelijkheden om een deel van de Milligerplas te gebruiken voor groepsrecreatie. Het bosje tussen Stadsbroek en de plas in zou idealiter beschikbaar worden gesteld voor outdoor activiteiten. Zowel bij de hub als bij de functie van recreatieterrein past ook een kleinschalige (overdekte) ontvangstruimte, toiletvoorzieningen en ondergeschikte horeca. Wellicht kan dit in samenspraak met de wielerbaan worden ontwikkeld zodat bebouwing tot een minimum beperkt wordt. Indien gebruik gemaakt wordt van de Milligerplas voor waterrecreatie moeten duidelijke afspraken gemaakt worden met de duikvereniging en de brandweer, omdat er afgezonken objecten in de plas liggen. Gedeelde accommodatie in gemeentelijk eigendom We adviseren om de grond en bebouwing niet in eigendom uit te geven of te verpachten. Het beheer van het terrein kan onderling worden afgestemd met de organisaties die hier gebruik van maken.

Indien dit gewenst is, is het wel zaak om duidelijke afspraken te maken over het gebruik en huur naar rato. De initiatiefnemers geven voorkeur aan een gedeelde opslagplek voor bijvoorbeeld kano’s en ander buitenmateriaal. Daarnaast is er behoefte aan vaste en langjarige afspraken, bijvoorbeeld over het gebruik van veldjes en plassen, maar ook met het oog op het ontwikkelen, pachten of huren van bestaande bebouwing. Ons advies is daarom om als gemeente een gebouw in te richten waar verschillende

35

ondernemers ruimten kunnen huren en waar langdurige opslag gerealiseerd kan worden. De gemeente mag niet zomaar grond uitgeven (verkoop óf pacht) aan een andere partij zonder openbare procedure. Overheden moeten eerst de voorgenomen pacht- of verkoop kenbaar maken om vanuit het gelijkheidsbeginsel alle geïnteresseerde partijen kans te geven om initiatief te nemen en moeten daar minimaal 20 kalenderdagen de tijd voor geven. Daarna moeten overheden de initiatieven transparant en naar redelijkheid beoordelen op redelijke criteria. Indien de gemeente een outdoor hub gaat ontwikkelen en ruimte wil vrijgeven (zie het als een sporthalconstructie) aan partijen die opslagruimte voor recreatie nodig hebben, is het noodzakelijk dat de gemeente geen pachtconstructies aangaat met één voorgenomen partij zonder gelijke kansen voor andere mogelijk geïnteresseerde partijen. Verhuur van losse ruimten moet, naar onze inschatting, mogelijk zijn, maar wij adviseren nadrukkelijk om voorafgaand aan de ontwikkeling te spreken met de grondjurist van de gemeente om de benodigde procedure vast te leggen. Denk hierbij onder andere aan de openbare aanbestedingsprocedure en lengte van huurcontracten.

Wat doet de gemeente indien er ruimte vrij komt? Wanneer spreekt men van huur en wanneer van pacht? 6.2.6 Waterverbinding Westerveldse Bos Een waterverbinding tussen Stadsbroek en het Westerveldse Bos voor wandelaars en fietsers zorgt voor een alternatieve aanvliegroute dan de toevoer door Stadshagen, geeft een extra dimensie aan de route naar het terrein toe en verbindt het gebied aan het wandel- en fietsroutenetwerk. 6.2.7 Ruimte voor evenementen In Stadsbroek hoort het niet elk weekend feest te zijn. Dat is niet wenselijk met oog op verstoring van de natuur en de natuurbeleving en 8

levert ook veel overlast op voor omwonenden. Ook uit het reeds lopende participatietraject is geconcludeerd dat er weinig animo is voor een (permanente) evenementenlocatie in Stadsbroek. Maar Zwolle is een stad waar af en toe wel ruimte moet zijn grote evenementen. We zien op termijn kansen voor het (onder voorwaarden) toestaan van enkele grootschalige evenementen als tegenhanger van de Wijthmenerplas. We adviseren ook om de huidige mogelijkheden aan de Wijthmenerplas in ieder geval niet verder uit te hollen. Qua festivalbeleving kan geen enkele locatie in en om Zwolle tippen aan deze locatie. Om toch ruimte te maken voor enkele extra evenementen in Stadsbroek zien we eenzelfde beleid voor ons als op dit moment geldt rond de Wijthmenerplas. Denk hierbij aan een redelijk geluidlimiet, maximaal 3 grote evenementen per jaar en idealiter complementair aan de agenda van Wijthmenerplas. Daar vinden vooral in het voorjaar evenementen plaats, wellicht biedt het broed- en foerageerseizoen van de weidevogels juist meer ruimte in de nazomerperiode8. Als de gemeente ook potentie ziet voor het uitbreiden van het aantal grootschalige outdoor evenementen door ruimte te maken in Stadsbroek, is er een zorgvuldig proces voor nodig om evenementen in te bedden in het lopende gebiedsontwikkelingsproces. In het participatietraject met omwonenden is niet gesproken over grootschalige evenementen.

Als de keuze voor een evenementenfunctie zonder zorgvuldig proces in de toekomstplannen landt, geeft dit een verkeerd signaal naar de omwonenden. Naast de grote evenementen biedt de wielerbaan ook ruimte om regionale sportevenementen te organiseren. Neem hierbij wel de draagkracht van de omgeving mee, met name gericht op de aanzuigende werking van verkeer en geluidsoverlast.

Dit betreft een aanname en is niet onderzocht.

36

6.2.8 Overige aandachtspunten Bij het ontwikkelen van Stadsbroek als recreatieterrein moet verder ruimte gezocht worden voor een parkeerterrein. Het autoluw maken van de toegangswegen is een overweging, waarbij ons advies zou zijn om in dat geval in te zetten op smart mobility opties, zoals deelfietsstations en oplaadpunten. Nutsvoorzieningen lopen door tot aan het eind van de woonkern en dienen bij de bebouwing doorgetrokken te worden.

georganiseerd (de naam verwijst naar de vorm van de Zwolse binnenstad). Met het realiseren van een hoogwaardige wielerbaan zijn er voor Zwolle mogelijkheden om de toppositie nog breder uit te dragen, bijvoorbeeld door het organiseren van een NK wielrennen. Lokale fiets- en schaatsiconen zouden een ambassadeursrol kunnen krijgen waarmee Zwolle hét uithangbord wordt van fietsend Oost-Nederland.

6.3 Ontwikkelen opstapnetwerk kleinschalige waterrecreatie

De evenementensector heeft het moeilijk. Mede door toenemende kosten, maar ook door een gebrek aan toekomstperspectief. De komende jaren is er in Zwolle te weinig ruimte voor grote en middelgrote evenementen. Op lange termijn is het niet duidelijk waar de gemeente naar toe wil. Aan de ene kant wil de gemeente werkgevers en talent naar de stad trekken en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor jonge, nieuwe inwoners ontwikkelen. Daar hoort een levendige programmering bij, maar de tendens van de laatste jaren laat echter zien dat er steeds minder mogelijkheden zijn om een evenement te organiseren. Op de verschillende locaties gelden steeds meer beperkende regels. Sommige aanpassingen zijn ad hoc doorgevoerd. Daarnaast zorgen toenemende kosten om vergunningen aan te vragen en milieuonderzoeken uit te voeren ervoor dat het in veel gevallen niet meer rendabel is om grote evenementen te organiseren. Wij adviseren de gemeente de komende jaren te investeren in een vitale evenementensector.

Hoewel dit adviesrapport alleen voorziet in advies richting nieuwe of bestaande locaties voor een wielerbaan, outdoor activiteiten en evenementen, zien we ook kansen voor locaties om kleinschalige faciliteiten voor outdoor te ontwikkelen voor individueel gebruik, maar die naar redelijkheid ook gebruikt kunnen worden voor scholen, scouting en eventueel commerciële groepen. In het Adviesrapport recreatiebehoefte 2030-2040 is berekend dat Zwolle zeker 3-5 extra tewaterlaatplekken nodig zal hebben. Daarnaast zien we een toename van warme dagen door klimaatverandering en zien we een toename in deelname aan en interesse in waterrecreatie. Kleine steigertjes die een netwerk vormen van kano- en SUProutes kunnen voorzien in die behoefte. In Zwolle Zuid zijn er genoeg sloten om op te kanoën, maar in andere delen van de stad zijn daar weinig opties voor. Als er in de toekomst ook in andere stadsdelen kleine vaarrondjes ontwikkeld worden, is het belangrijk om gebruik van het netwerk laagdrempelig te maken door opstapplekken te creëren.

6.4 Zwolle verder profileren als wielerstad Zwolle profileert zich als echte fietsstad en heeft met bijna 50% van de verplaatsingen binnen de stad op de fiets, het hoogste fietsgebruik in Nederland. De stad beschikt over verschillende fietsroutes in en rondom de stad voor recreatief gebruik en om snel van A naar B te komen. Daarnaast wordt er voor de wielerfans al sinds 1961 de Ster van Zwolle

6.5 Keuzes maken ten aanzien van evenementen

We adviseren de gemeente om: • De huidige evenementenlocaties langdurig te verankeren in beleid, waaronder: o Grote Voort behouden als evenemententerrein o Afspraken Wijthmenerplas niet verder uithollen • Mogelijkheden te verkennen voor gebruik van het MAC3PARK (PEC Zwolle stadion) voor evenementen; • De mogelijkheid om evenementen te laten plaatsvinden mee te nemen in verkenningen van toekomstige

37

•

• •

gebiedsontwikkelingsprocessen, met name gericht op recreatieterreinen (waarvan Stadsbroek er in dit adviesrapport één zou kunnen zijn); Spreid overlast in tijd en ruimte: af en toe een groot evenement moet plaats kunnen vinden, maar niet wekelijks en er moeten meerdere uitvalsplaatsen zijn voor grote events, zoals nu is meegenomen voor Stadsbroek, maar eventueel ook buiten de gemeentegrenzen; Meerjarige afspraken te maken met organisatoren, omdat festivals met onzekere of kortlopende locatiebepalingen te risicovol zijn voor ondernemers; Eventueel: identiteitsbepalende (dance-)evenementen óók te beschouwen als kernevenementen zodat meerjarige afspraken gemaakt kunnen worden over financiën, inhoud, groei, bereik en communicatie-uitingen onder de naam Zwolle.

38

39