Onderzoek Bureau Buiten zoekvraag locaties wielerbaan, evenementen en outdoor initiatieven;

Locatieverkenning leisure voorzieningen Quickscan en advies potentiële locaties voor een wielerbaan, outdoorfun en evenementenlocatie in Zwolle

1

Locatieverkenning leisure voorzieningen

Auteurs: Desiree van der Heide MSc Nanne van der Struijs MSc Projectnummer 1898

Quickscan en advies potentiële locaties voor een wielerbaan, outdoorfun en evenementenlocatie in Zwolle

Aangeboden aan: Gemeente Zwolle t.a.v. M. Willems, I. Tuqan en A. Tuinman 24 november 2023

2

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

De vraag Totstandkoming van de verkenning Toelichting matrix locatiekansrijkheid Afbakening Leeswijzer

4 4 5 5 5

2

Ambitie van de stad: kaders voor ontwikkeling

7

2.1 Sprong in stedelijkheid: meer mensen, stedelijker profiel 2.2 Toekomstige vrijetijdsbehoefte 2.3 Evenementensector Zwolle onder druk 2.4 Kansen voor medegebruik en combinatie van recreatieve voorzieningen

7 7 13

3

Verkenning locatie wielerbaan

15

3.1 3.2 3.3 3.4

Beleid en ambitie gemeente Zwolle Toelichting eisen en wensen initiatiefnemers Mogelijke locaties Conclusie: twee locaties het meest kansrijk

15 17 17 18

4

Verkenning locatie outdoor bedrijven

21

4.1 4.2 4.3 4.4

Beleid en ambitie gemeente Zwolle Toelichting eisen en wensen initiatiefnemers Mogelijke locaties Conclusie: diverse vraag leidt tot veel potentiële locaties

21 21 22 24

5

Verkenning locatie grootschalige evenementen

28

5.1

Beleid en ambitie Gemeente Zwolle

28

5.2 5.3 5.4

Toelichting eisen en wensen initiatiefnemers Mogelijke locaties Conclusie

28 29 31

6

Advies

33

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Breder recreatievraagstuk richting 2030-2040 Stadsbroek als multifunctioneel recreatiegebied Ontwikkelen opstapnetwerk kleinschalige waterrecreatie Zwolle verder profileren als wielerstad Keuzes maken ten aanzien van evenementen

33 33 37 37 37

14

3

1 Inleiding De stad Zwolle ontwikkelt zich snel en daar horen voldoende en passende voorzieningen voor sport en vrije tijd bij. Mede naar aanleiding van het onderzoek naar de toekomstige behoefte aan recreatievoorzieningen voor de gemeente Zwolle in 2030 en 2040 heeft de gemeente Zwolle Bureau BUITEN gevraagd om mogelijke locaties te zoeken voor drie verschillende recreatieve voorzieningen: een plek voor een wielerparcours, een locatie voor outdoor bedrijven en een plaats voor grootschalige evenementen (met veel impact) in de buitenlucht. 1.1 De vraag De gemeente Zwolle vindt het belangrijk om voldoende ruimte te geven aan vrijetijds- en sportvoorzieningen, zowel voor de ontwikkeling van de stad als voor een sportieve, leefbare en gezonde woonomgeving. Uit het Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle 2030 en 2040 blijkt dat de stad op korte termijn te maken gaat krijgen met een toenemende recreatievraag als gevolg van bevolkingsgroei en inbreidingsbeleid. Er is in kaart gebracht hoeveel hectare recreatiegroen nodig is in 2030 en 2040. Het adviesrapport omvat een kansenkaart voor verschillende locaties en zoekgebieden én adviezen over hoe deze gebieden in te richten. In de komende periode ontwikkelt de gemeente nieuw groen- en recreatiebeleid waarvoor deze berekeningen als bouwsteen zijn gebruikt. Vanuit dit onderzoek ontstond de vraag: is er, binnen de kaders van het 1

De gemeente heeft ook ambities om een pumptrackbaan te realiseren, aansluitend bij het in ontwikkeling zijnde BOSS-beleid. In deze analyse is geen

advies uit het Adviesrapport recreatiebehoefte 2030 en 2040, ruimte om locaties aan te wijzen voor specifiek recreatief gebruik, voortkomend uit 3 verschillende initiatieven uit de samenleving? Deze rapportage gaat over drie verschillende locatievraagstukken1: A. Een vaste locatie voor een wielerparcours in de stad. De vraag komt vanuit de wielerclub namens vier organisaties die een gezamenlijke plek zoeken voor de wielersport. B. Locatie(s) voor outdoor bedrijven, naar aanleiding van drie ondernemers die een vaste plek zouden willen hebben voor de activiteiten die ze aanbieden. De gemeente wil daarvoor enkele locaties selecteren waar outdoor bedrijven hun groepen, vooral scholen, kunnen ontvangen. De aanwezigheid van water heeft de voorkeur. C. Een outdoor (dance-)evenementenlocatie. Zwolle is een jonge stad en wil dat ook blijven in de toekomst. Bij deze ambitie past de verkenning naar een vaste locatie waar dance- en andere muziekevenementen plaats kunnen vinden.

1.2 Totstandkoming van de verkenning Voor elk van deze drie onderwerpen is het volgende in kaart gebracht: 1. Wensen en eisen van zowel ondernemer als gemeente – per type voorziening (criteria); 2. Inzicht in potentiële locaties voor de voorzieningen (o.b.v. inzichten initiatiefnemers en betrokken beleidsadviseurs); 3. Advies over de meest kansrijke locatie(s) voor elk van de leisure voorzieningen op basis van de eerder in kaart gebrachte eisen, wensen en mogelijkheden, met speciale aandacht voor kansen voor multifunctioneel gebruik.

concrete studie uitgevoerd naar mogelijke locaties, maar er is op hoofdlijnen wel rekening gehouden met deze ambitie indien er kansen voordeden.

4

Wensen en eisen per functie in kaart

Longlist mogelijke locaties

Analyse kansrijkheid (van longnaar shortlist)

Advies kansrijke locaties

Deze verkenning is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeente Zwolle en initiatiefnemers van de drie sport- en vrijetijdslocaties (namen bekend bij gemeente).

afwegen van deze criteria leidt tot een eindoordeel per locatie. Het eindoordeel en de kansrijkheid van de locaties per voorziening zijn als tabellen opgenomen in de betreffende hoofdstukken. Hierbij hanteren we een stoplicht model: • •

1.3 Toelichting matrix locatiekansrijkheid De geïdentificeerde locaties en criteria zijn in een matrix tegen elkaar afgezet om de kansrijkheid van de locaties te analyseren. Sommige criteria zijn van belang voor alle leisure voorzieningen, zoals: • • • • • • • • •

Beschikbaar oppervlak; Grond in eigendom van de gemeente ja/nee; Gelegen in/nabij Natura 2000 en/of NNN gebied; Aanwezigheid van nutsvoorzieningen (water, stroom, data etc.); Bestaande parkeergelegenheid; Aanwezige ontsluiting/toegangswegen (o.a. connectie stations, fiets-/loopafstand, autoverkeer); Passende recreatieve ontwikkeling; Kansen voor multifunctioneel gebruik; Overige haken en ogen specifiek voor de locatie.

De criteria die van belang zijn voor een specifieke leisure voorziening worden in de betreffende hoofdstukken nader toegelicht. Voor de wielerbaan kan gedacht worden aan of het gebied ook geschikt is (te maken) voor mountainbiken, voor outdoor bedrijven aan de aanwezigheid van (zwem-/vaar)water en voor grootschalige evenementen aan een gebied met festivalbeleving. Het invullen en tegen elkaar

•

groen is kansrijk op basis van criteria en passend bij beleid/Omgevingsvisie oranje is mogelijk kansrijk, maar vraagt nader onderzoek of gemeentelijke of bestuurlijke actie (functiewijziging, bestuurlijk besluit, aanleg voorzieningen, afstemming met omwonenden etc.) rood betekent niet kansrijk op basis van de criteria óf wordt negatief geadviseerd om uiteenlopende redenen, toegelicht in tekst.

1.4 Afbakening Dit onderzoek betreft een verkenning naar mogelijke locaties voor een wielerparcours, dance-evenementen en outdoor bedrijven, en naar kansen voor multifunctioneel gebruik. De gemeente heeft behoefte aan een overzicht van alle potentiële locaties, inclusief plussen en minnen op de verzamelde eisen en wensen. Op basis van deze verkenning zal de gemeente verder onderzoeken hoe een eventueel vervolgtraject eruit komt te zien.

1.5 Leeswijzer Het rapport begint met een beschouwing van relevante beleidsstukken, trends en ontwikkelingen en zicht op de schaalgroei van de stad. Dit hoofdstuk geeft op hoofdlijnen antwoord op de vraag: is de voorliggende ruimtevraag logisch en past deze bij het huidige beleid van de gemeente? We duiden dit aan de hand van de Omgevingsvisie, BOSS-beleid (bewegen, ontmoeten, sport en spel), Visie sportaccommodaties, het

5

evenementenbeleid, het Adviesrapport recreatiebehoefte 2030-2040 en ondersteunende informatie uit o.a. de Leefstijlvinder en trends en ontwikkelingen op gebied van buitenrecreatie. Daarna volgen drie hoofdstukken. De hoofdstukken volgen dezelfde structuur: • match met beleid en ambitie; • eisen en wensen van initiatiefnemers/ondernemers; • een lijst met mogelijke locatie gekleurd naar kansrijkheid; • een conclusie waarin gesteld wordt welke locaties kansrijk kunnen zijn voor toekomstige ontwikkeling. In het laatste hoofdstuk staat vervolgens het advies aan de gemeente, waarin ook aandacht is voor multifunctioneel ruimtegebruik, mogelijke ontwikkelrichtingen en overige aandachtspunten.

6

2 Ambitie van de stad: kaders voor ontwikkeling Voordat we inzoomen op de ruimtelijke mogelijkheden voor een nieuw wielerparcours, een locatie voor outdoor bedrijven en een locatie voor grootschalige evenementen, is het verstandig om de vraag en de aanleiding te duiden, en te onderzoeken in hoeverre de voorliggende voorzieningen aansluiten bij het beleid en de ambities van de stad. De Omgevingsvisie, het concept BOSS-beleid en het ‘Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040’ bieden elk aanknopingspunten voor de zoektocht naar locaties voor de drie soorten leisure voorzieningen. 2.1 Sprong in stedelijkheid: meer mensen, stedelijker profiel Zwolle is op weg naar een flinke sprong in stedelijkheid. De gemeente zet met de Omgevingsvisie een ambitieus fundament neer richting een gezonde toekomst, waarbij het stedelijke karakter niet verloren gaat en voldoende ruimte wordt gemaakt voor recreatie, ontspanning, sport, spel en sociale activiteiten. De gemeente verwacht een toename van 10.000 woningen tot aan 2030 en nog eens 5.000-15.000 extra woningen in de periode tot 2040 (Omgevingsvisie, 2021). Het huidig inwoneraantal (130.000) zal daarmee flink gaan stijgen. De gemeente wil deze groei huisvesten door inbreiding en hoogbouw.

Dat zal gaan zorgen voor een sterk stedelijk profiel in de centrumwijken en dat betekent dat het drukker zal worden in de gehele stad, dat er meer mensen plek nodig hebben om te recreëren en dat het stedelijke voorzieningenniveau mee moet groeien.

2.2 Toekomstige vrijetijdsbehoefte Hoewel we niet kunnen voorspellen welke mensen er in de toekomst in Zwolle komen wonen, kunnen we wel een inschatting maken van hoe de vrijetijdsbehoeften er ongeveer uit komen te zien. Dat doen we aan de hand van profielen van de ‘Leefstijlvinder’, trends op gebied van recreatie en sport en de uitkomsten van het onderzoek naar recreatiebehoeften. 2.2.1 Vrijetijdsprofiel: grote groep plezierzoekers en avontuurzoekers Uit de data van de Leefstijlvinder, uitgebreid geanalyseerd in het eerdere onderzoek naar de toekomstige recreatiebehoefte, blijkt dat Zwolle een bovengemiddeld grote groep plezierzoekers, stijlzoekers en avontuurzoekers heeft, passend bij het profiel van een (middel)grote stad met aanwezigheid van kennisinstituten. De Leefstijlvinder segmenteert deze doelgroepen op basis van vrijetijdsbehoeften en niet op basis van demografische gegevens. Plezierzoekers zoeken vertier, festivals en evenementen Plezierzoekers zijn bij uitstek mensen die graag evenementen bezoeken. ‘Gezelligheid’ is voor plezierzoekers het belangrijkste motief om er op uit te trekken. Zij ondernemen vaker activiteiten in groepsverband en vinden horeca belangrijk. Plezierzoekers zijn in absolute zin de grootste groep in Zwolle.

We verwachten dat de verhouding tussen de leefstijlen de komende jaren niet veel zal gaan veranderen, behalve dat het absolute aantal uiteraard zal stijgen. Dat betekent voor het recreatieve aanbod dat de vrijetijdsbehoeften en -motieven van deze groep niet onderschat moeten worden om een mismatch tussen planning en daadwerkelijke behoeften te voorkomen. Dit is met name belangrijk voor evenementen en outdoor activiteiten. Wielerparcours past goed bij de behoeften van de sportieve Stijlzoeker Stijlzoekers zijn vaak sportieve mensen en halen eer uit competitie, unieke evenementen en prestige. Voor deze groep kan een wielerbaan een interessante ontwikkeling zijn, mits deze voorziet in elementen die de

7

stijlzoeker interessant vindt: sportieve uitdaging, goede faciliteiten, evenementen, competitie en een unieke setting. In Zwolle bevinden de stijlzoekers zich iets meer in de regio (in relatieve zin) waardoor het wielerparcours ook een aanzuigende werking kan hebben op de nabije regio. De sportdeelname is in Zwolle relatief hoog, blijkt uit de benchmark met drie andere Nederlandse steden met een vergelijkbaar stedelijk profiel (Den Bosch, Breda en Amersfoort)2. Avontuurzoekers Avontuurzoekers zijn met name te vinden in de binnensteden van grote steden. Deze groep is in Zwolle sterk geconcentreerd in de Binnenstad, een gebied waar het niet alleen drukker wordt, maar waar ook minder ruimte is om uit te breiden. Dat is voor de avontuurzoeker niet heel erg, want zij zijn bereid om een stukje te reizen om de natuur op te zoeken of om iets unieks te beleven. Avontuurzoekers zijn minder groepsgericht dan plezierzoekers, maar zoeken uitdaging en unieke activiteiten. Net als stijlzoekers zijn ze ook graag op of rondom het water te vinden. Realisatie van een outdoor hub, waardoor kleinschalige organisaties in hun bedrijfsvoering ruimte zien voor nieuwe sporten, zou (afhankelijk van de vorm) kunnen passen bij de avontuurzoeker.

Dit betekent voor de toekomstige ontwikkeling van Zwolle dat, naast het bewaken van rust en specifieke natuurwaarden, ook voldoende plaats moet zijn voor de recreatiebehoefte van deze groepen. 2.2.2 Algemene trends recreatie, sport en vrijetijd Niet alleen het inwoneraantal verandert, ook de wensen van recreanten veranderen. Zo is er meer behoefte aan afwisseling, minder verplichting en minder vaste tijden. Met name voor jongere mensen, die de stad hoopt aan te trekken en vast te houden, is het wenselijk om een uitgebreid en aantrekkelijk recreatief (en sportief) aanbod te realiseren. 2

Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 (2023)

Hernieuwde aandacht voor gezondheid, buiten zijn en ontspanning Recreatie in een groene omgeving wordt steeds meer geassocieerd met gezondheid, rust en ontspanning. Als gevolg hiervan wordt het ‘in de natuur zijn’ en ‘buiten recreëren’ belangrijker als vrijetijdsbesteding. De populariteit van gebieden waar men de natuur kan beleven door actief te zijn – door bijvoorbeeld te wandelen, fietsen of kanoën – neemt toe. Buitenrecreatie draagt bij aan een gezonde leefomgeving en daarmee aan het voorkomen van gezondheidsproblemen in de samenleving. Ook de interesse in en bewustwording van de natuur blijken voor kinderen belangrijk te zijn. Het belang van ‘buiten zijn’ is ook tijdens de coronapandemie nogmaals gebleken: mensen trokken er massaal op uit om te recreëren in een groene omgeving. Naast het feit dat er steeds vaker buiten gerecreëerd wordt, neemt de diversiteit aan (individuele) activiteiten die men onderneemt in het groen ook toe. Zo zijn activiteiten als bootcamps, wielrennen en suppen populairder. Ook de opmars van de e-bike is duidelijk merkbaar. Deze toegenomen diversiteit betekent ook dat de wensen veranderen: een groengebied met veel activiteit wordt vaak positiever beoordeeld dan een minder levendig groengebied. Wandelen en fietsen zijn onverminderd populair en blijken de meest tijdloze vormen van buitenrecreatie.

Ongeveer 10,5 miljoen Nederlanders wandelen voor hun plezier en 8,2 miljoen Nederlanders fietsen voor hun plezier3. Veel recreanten zien het belang van wandelen en fietsen: niet alleen als rustgevende activiteit, maar ook voor het voorkomen van gezondheidsklachten. Het ‘in de buitenlucht’ actief zijn is de grootste motivatie.

3

Fietsplatform en Wandelnet, 2018

8

• •

Waterrecreatie populair Buitenrecreatie, zoals fietsen en wandelen, is de nummer één meest ondernomen vrijetijdsactiviteit van Nederlanders4, maar ook waterrecreatie is populair. We zien een grote behoefte aan mogelijkheden voor recreëren op of aan het water. De verwachting is dat door het groeiende aantal warme dagen, de behoefte aan mogelijkheden voor waterrecreatie en zwemmen verder zal toenemen. Daarbij zien we een toenemende interesse in actieve (en deels nieuwe) vormen van waterrecreatie als (kite)surfen, suppen, waterskiën, wakeboarden en foilen. De aandacht voor varen verschuift naar drijven en verblijven en plezier op het water. In combinatie met land zien we nieuwe populaire activiteiten zoals (alternatieve) triatlons, trailrunnen en treasure hunting. Het algemene beeld is jarenlang geweest dat de traditionele watersporter vergrijst en het bootbezit structureel afneemt. Echter, door Corona is de verkoop en verhuur van boten toegenomen. Of dit op lange termijn ook door blijft zetten is nog niet bekend. Wel is te zien dat het bezit niet langer voorop staat, maar het gebruik. Het accent in de watersport verschuift van bootbezit naar bootverhuur: varen moet gezien worden als een service5. De aandacht van de consument verschuift daarbij ook van varen naar drijven en verblijven en plezier op het water.

Ook is er een toenemende interesse in deelconcepten, elektrisch varen en actieve vormen van waterrecreatie, zoals (kite)surfen en suppen. Ondernemers in de waterrecreatiesector moeten nieuwe concepten en andere verdienmodellen ontwikkelen en meer doen dan alleen het verhuren van ligplaatsen.

• • •

•

120-190 hectare aan parken en plantsoenen; 50-75 hectare gemeentelijk beheerd groen buiten de stad, denk bijvoorbeeld aan recreatiebos zoals het Westerveldse Bos of ander type (semi-)openbare natuur met voorzieningen, belevingswaarde en gebruikswaarde; 3-5 extra tewaterlaatplekken; 45-70 kilometer extra wandelroute. Dit zijn routes over aantrekkelijke paden en wegen (waaronder een deel vrijliggend wandelpad), als onderdeel van het wandelnetwerk; 220-340 kilometer fietspad (utilitair en recreatief), waarvan tussen de 70 en 100 km door aantrekkelijk gebied in de stad en 55 en 85 km door aantrekkelijk gebied buiten de stad. Voor fietsen geldt dat er al een goed fietsnetwerk aanwezig is en dat nieuw te ontwikkelen paden goed aangesloten moeten worden op het bestaande netwerk; 1,3-2 hectare strand, wat overeenkomt met ongeveer een extra zwemplas (gebaseerd op de capaciteit van de huidige plassen).

Waar moeten deze opgaven dan landen? De conclusie van het adviesrapport is in grote lijnen dat het recreatieareaal in de groene contour rondom de stad in de nabije toekomst vergroot én verrijkt moet worden. Op de volgende pagina is te zien dat de kansen voor het uitbreiden van uitloopgebieden en recreatiegebieden vooral aan de stadsranden liggen, met aandacht voor het versterken van routes en verbindingen, maar ook voor separate, locatie-gebonden opgaven.

2.2.3 Noodzakelijke uitbreiding recreatief groen en zwemplaatsen Op basis van berekeningen uit de GAP-analyse uit het Adviesrapport recreatiebehoefte schatten we in dat Zwolle aan de volgende uitbreidingen moet denken richting 2040: 4

Trendrapport Toerisme, Recreatie & Vrije Tijd (2020)

5

Trendrapport Toerisme, Recreatie en Vrije Tijd, 2019

9

Figuur 1: Ontwikkelkaart uit Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 (aanpassing Bureau BUITEN oktober 2023)

10

De recreatieve opgaven zijn onder te verdelen in de volgende thema’s (zie ook legenda kaart op pagina 9): • Groenbeleving in de buurt; • Groene recreatie in en om de stad; • Recreatie in, op en om het water; • Routestructuren (fietsen en wandelen). Groenbeleving in de buurt In het Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 gaan we uit van ongeveer 120-190 hectare extra aan beleefbaar groen binnen de bebouwde kom (in de wijk). Denk bijvoorbeeld aan parken en plantsoenen, bijvoorbeeld in combinatie met een speelplaats. De berekening in het rapport is gemaakt op basis van de bevolkingsprognose en de huidige verhouding groen-per-woning in de binnenstedelijke gebieden. Het doortrekken van de huidige verhouding park en plantsoen per woning is logisch omdat uit het Buurt-voor-buurt onderzoek 2020 blijkt dat inwoners best tevreden zijn met het huidige groen. Natuurlijk zijn er binnen de stad wel enkele verschillen: met name in de buurten in het centrum, zoals Kamperpoort, Indische Buurt en Binnenstad, is er behoefte aan extra beleefbaar groen. Groenbeleving staat wat ons betreft niet per se gelijk aan landbeleving: outdoorfun en/of waterrecreatie telt niet mee in de berekening voor het uit te breiden groenareaal, maar versterkt wel het recreatieve aanbod binnen dit areaal voor de inwoners van de stad (jong en oud) en regionale bezoekers.

Groene recreatie in en om de stad Zoals uit de kaart op pagina 9 blijkt, moet de stad de komende jaren investeren in het ontwikkelen van een soort groene zoom rondom de stedelijke kern en de buitenwijken. Naast groene dooradering van elke individuele wijk, is voldoende recreatiegebied van groot belang om de toekomstige behoefte op te vangen. De ruimte binnen gemeentegrenzen wordt schaarser. Kijkend naar het huidige bebouwingspatroon en de inbreidingskoers uit de Omgevingsvisie, zien we noodzaak in het

behouden, ontwikkelen en versterken van de groene rand. Binnen deze rand moeten mogelijkheden ontwikkeld worden voor zowel intensieve als extensieve vormen van recreatie. Kansen voor dagrecreatie, geschikt voor meerdere doelgroepen en voor meervoudige recreatieve activiteiten (denk bijvoorbeeld aan het huidige Westerveldse Bos) zien we met name in Stadsbroek. Daarnaast zien we kansen voor het verbreden van het recreatiegebied rondom de Wijthmenerplas en Zwolle Oost. Op voorhand zijn met name deze locaties geschikt voor de aanleg van een wielerbaan in combinatie met andere mogelijkheden voor beweging, ontspanning en recreatie, omdat op dagrecreatieplaatsen het voorzieningenniveau logischerwijs hoger is dan in de natuur en voor minder verstoring zorgt dan rondom kwetsbare natuur zoals in het rivierenlandschap langs de Vecht. In het Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 adviseerde we de gemeente Zwolle eerder om 50 tot 75 hectare gemeentelijk beheerd groen buiten de stad te ontwikkelen. Dat kan in de vorm van een recreatiebos zijn, zoals het Westerveldse Bos, of een ander type (semi-)openbare natuur, zolang er voldoende recreatieve mogelijkheden zijn (wandelen, fietsen, andere recreatievormen).

Ook moet het groen voldoende belevingswaarde hebben, eventueel met gebruik van zonering: donkerte, stilte, rust, natuur, uitzicht en zichtlijnen maken daar onderdeel van uit. Zwolle is relatief bosarm, dus het ontwikkelen van een recreatiebos in combinatie met andere recreatieve functies ligt voor de hand. Hoewel de 50 tot 75 hectare ook verdeeld over de stad gerealiseerd kan worden, is de minimale maat van één gebied zo’n 40-50 hectare. Dat is nodig om ook nog voldoende rust en natuur te kunnen ervaren. Als het gebied een landschappelijke eenheid vormt met een naastgelegen rustig en toegankelijk natuurgebied of landelijk gebied, kan het eventueel ook een kleiner gebied worden. We schreven in het rapport al over het participatieproces ‘Verkenning Stadsbroek/IJsselvizier” waaruit bleek dat bewoners kansen zagen om

11

Stadsbroek in te richten als nieuw recreatiegebied. Het inrichten van het gebied sluit aan bij de behoefteberekening en ook bij de kansen die wij zien voor het verder ontwikkelen van de Milligerplas (zie 6.3.2). De zoekzones voor dagrecreatie (waaronder Stadsbroek) zijn op de ontwikkelkaart op pagina 9 aangegeven. Recreatie in, op en om het water In het Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 schreven we eerder “Wanneer de stad groeit, en waterrecreatie populair blijft, dan is het aan te raden om ook het aantal tewaterlaatplekken uit te breiden. De indruk bestaat dat de bestaande tewaterlaatplekken intensief gebruikt worden. Denk hierbij niet alleen aan boothellingen of strand, maar ook aan steigers, aanmeerplaatsen en/of opstapplekken voor kano’s of SUPs. Juist kleinschalige waterrecreatie biedt inwoners een alternatief voor zwemmen, terwijl ze toch de ontspanning, rust en verkoeling van het water op kunnen zoeken.” We adviseerden 3-5 extra tewaterlaatplekken en in combinatie met het vierde en laatst thema ‘routestructuren’ ook het vergroten van de mogelijkheden om rondjes te kanoën vanuit de eigen wijk. Daarnaast adviseren we de stad Zwolle 1,3 tot 2 hectare extra strand te realiseren om in de groeiende vraag naar verkoeling te voorzien. Dit komt ongeveer overeen met de stranden die nu rondom de drie belangrijke recreatieplassen liggen.

Vanwege klimaatverandering is er meer behoefte aan veilig, verkoelend en schoon zwemwater. Zwemmen in de IJssel, Vecht en het Zwarte Water is onwenselijk en gevaarlijk. Rondom deze nieuwe zwemplas kunnen meerdere recreatieve opgaven een plek krijgen, als er een combinatie gemaakt wordt met bos, wandel- en fietspaden en andere voorzieningen. Het aanleggen van nieuw strand en een nieuwe zwemplas is echter een langetermijnopgave en is voor de schaal van dit onderzoek minder relevant. Toch laat het zien dat de stad kansen kan verzilveren om waterrecreatie te verbeteren in de stad, aansluitend bij de vraag om een locatie voor outdoorfun.

Kijkend naar de vraag van de outdoor ondernemers zien we in elk geval overeenkomsten met de behoefte aan het ontwikkelen van een ongemotoriseerd vaarnetwerk voor kano’s en SUPs en de behoefte aan een recreatieplaats aan het water, bijvoorbeeld op het nieuw te ontwikkelen strand. Hiervoor moeten barrières weggenomen worden, maar ook ruimte worden gemaakt om veilig en gemakkelijk groepen mensen te ontvangen en mee te nemen op het water. Zwolle heeft relatief weinig verhuurders en deze zitten allen aan de stadsgracht of op één van de plassen. De ondernemers die voor dit onderzoek bevraagd zijn, hebben geen vaste start- en of ontvangstruimte voor groepen die specifiek voor waterrecreatie bedoeld is. Denk bij de uitbreiding van opstapplaatsen dus ook aan logische startpunten die meer ontwikkeld kunnen worden als ‘hubs’, met kleinschalige horeca en zitplaatsen aan het water (ook een aandachtspunt uit het genoemde adviesrapport). Hier past eventueel ook een kleinschalige uitbreiding van het areaal bij, bijvoorbeeld een veldje of strandje voor sport en spel. Voor meer details verwijzen we u naar het Adviesrapport recreatiebehoefte Zwolle in 2030 en 2040 pagina 39 t/m 41. Routestructuren Routestructuren zijn voor de stad Zwolle van groot belang, maar voor voorliggend vraagstuk minder relevant.

Kortom De kansen voor een wielerbaan, outdoor bedrijven en grootschalige evenementen in de buitenlucht passen dus in meer of mindere mate binnen de kaders van de recreatieve opgaven voor Zwolle richting 2030 en verder. 2.2.4 Bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS) Daarnaast is de gemeente bezig met het concretiseren van het BOSSbeleid (bewegen, ontmoeten, spelen en sporten). De conceptversie van

12

het BOSS-beleid (d.d. zomer 2023) biedt aanknopingspunten en kaders voor de ontwikkeling van sportmogelijkheden. Het BOSS-beleid houdt rekening met verschillende niveaus; van wijkniveau tot regionaal niveau. Op regionaal niveau voorziet het beleid bijvoorbeeld sportevenementen. Daarnaast wil de gemeente inzetten op het vergroenen van sport-, beweeg- en spelplaatsen en het creëren van een stedelijk beweegnetwerk. Voorliggende vragen passen volgens ons goed binnen deze ambities. Groepssporten passen op wijkniveau: niet té dicht op woningen ontwikkelen, maar wel op loopafstand bereikbaar. Elke wijk heeft vervolgens een eigen beweegroute voor individuele sport, deel uitmakend van een groter stedelijk netwerk.

2.3 Evenementensector Zwolle onder druk Beperkingen op gebied van geluid, frequentie en soms zelfs muziekstromingen maken het voor ondernemers erg lastig om een rendabel of winstgevend evenement te organiseren, terwijl evenementen zorgen voor culturele profilering, ontmoetingen, ontspanning en vermaak en onmisbaar zijn voor een jonge stad zoals Zwolle. Het evenementenbeleid in Zwolle is zeer gedetailleerd. Gepokt en gemazeld door incidenten uit het verleden, zien we dat er op wijkniveau soms zeer gedetailleerde regels zijn opgenomen. Zo mag er bijvoorbeeld in Park de Wezenlanden geen dance-evenement worden gehouden, maar worden andere muziekstromingen niet benoemd. De gemeente heeft per schaalgrootte verschillende locaties aangewezen als evenementenlocatie of -terrein, passend bij het karakter van de omgeving. Grootste aandachtspunt is geluidsoverlast voor bewoners. Geluidsoverlast door evenementen is in een grote stad echter nooit te voorkomen. Dat is ook een keuze die de stad inherent maakt bij het inzetten op groei en verdichting. Een groeiend inwoneraantal betekent niet alleen meer mensen, maar in combinatie met inbreiding ook verdichting en grote aantrekkingskracht voor jonge stedelingen. Daarnaast heeft Zwolle ook

een regionale functie, voor grootschalige voorzieningen leunt ook de regio op de faciliteiten en mogelijkheden van de stad Zwolle. Hoewel de gemeente inzet op jonge mensen, sterke groei, verdichting en divers cultureel aanbod, heeft de gemeente juist steeds minder mogelijkheden om evenementen een plaats te geven. Met de sluiting van de IJsselhallen per 1 januari 2024 verliest de stad nog een belangrijke locatie voor grote feesten en evenementen waarbij geluidsoverlast een minder grote belemmering is. Gemeente moet keuzes maken en voor ambities durven staan Het huidige beleid en de ruimtelijke regelgeving bieden niet veel ruimte voor grootschalige evenementen. De vraag is in hoeverre het huidige evenementenbeleid en de geldende regelgeving correspondeert met de ambitie uit de Omgevingsvisie, waaruit een gewenste schaalsprong in stedelijkheid blijkt – en met de vrijetijdsbehoeften van de inwoners. De gemeente moet zich bewust zijn van de consequenties voor de stad als zij inzetten op stedelijke groei, inbreiding en het behoud van de grote groep jonge inwoners. Als gemeente maak je keuzes in wat voor stad je wil zijn. De regels moeten daar vervolgens ruimte aan geven. Ook op andere terreinen tegenstrijdigheden Ook op andere vlakken valt het op dat de ambities en verwachtingen van de stad niet altijd stroken met de regels.

Aan de ene kant wil Zwolle flink groeien en een vitale, jonge stad zijn met unieke stedelijke voorzieningen, maar aan de andere kant merkt de gemeente nu soms al dat het moeilijk is om aan alle behoeften van al deze mensen te voldoen. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de grote behoefte aan zwemwater (er wordt op veel plekken gezwommen waar de gemeente dat niet toestaat) en evenementen, waarvoor het steeds moeilijker is om te blijven bestaan. Dit geldt ook voor de afspraken die worden gemaakt met betrekking tot waterrecreatie en outdoor.

13

2.4 Kansen voor medegebruik en combinatie van recreatieve voorzieningen Op basis van bovenstaande begrijpen we de wens van de gemeente om te zoeken naar combinaties van functies en kansen voor medegebruik. Vooruitlopend op het advies in hoofdstuk 6, zien we aanknopingspunten voor het ontwikkelen van een volwaardig recreatief cluster, met in elk geval een combinatie van wielerfuncties, outdoorfun en overige recreatieve voorzieningen – dat eventueel meerdere keren per jaar als evenementenlocatie gebruikt kan worden. Gezien de druk op de ruimte adviseren wij ook om functies (waar mogelijk en logisch) te combineren. Waar de uitkomsten van het recreatieonderzoek aanknopingspunten bieden voor het ontwikkelen van een nieuw gemeentelijk beheerd groengebied, werkt het andersom niet zo. Het eventueel ontwikkelen van een nieuw recreatief cluster lost niet het totale tekort aan recreatieplaatsen/-gebieden op. Wel past voorliggende locatievraag volgens ons goed bij de uitkomsten uit het adviesrapport recreatiebehoefte.

Aandachtspunt Didam-arrest Eind november 2021 bepaalde de Hoge Raad in het Didam-arrest dat overheden de verkoop van grond niet langer via één-op-één transacties met een marktpartij mogen afwikkelen. De uitspraak heeft vergaande gevolgen en houdt onder andere in dat gemeenten alle lopende en nieuwe grondtransacties volgens het gelijkheidsbeginsel en bijbehorende procedure moeten afwikkelen. Aan alle geïnteresseerde partijen moeten gelijke kansen worden geboden als er meer dan één geïnteresseerde partij is. Bij uitgifte van grond (zowel koop, huur en pacht) moeten overheden: 1. Een voorgenomen uitgifte openbaar maken (minimaal 20 kalenderdagen) om alle potentiële partijen op de hoogte te stellen van de voorgenomen uitgifte; 2. De initiatieven toetsen aan objectieve en toetsbare criteria, veelal vastgelegd in beleid. Dat betekent voor de ontwikkeling van een wielerbaan en een outdoor hub dat er niet zomaar grond kan worden uitgegeven aan één partij en men rekening dient te houden met de openbare procedure voor gronduitgifte bij meerdere gegadigden.

14

3 Verkenning locatie wielerbaan Eén van de drie voorliggende vraagstukken betreft een outdoor wielerparcours. Hoewel Zwolle een echte fietsstad is en dat in de toekomst ook wil blijven, ontbreekt er op dit moment een afgesloten wielerparcours waar wielrenners en triatleten veilig kunnen trainen, waar jong talent opgeleid kan worden en waar (semi-)professionele wielerevenementen gehouden kunnen worden. De wielervereniging ‘De Hanzerenners’ traint momenteel uit noodzaak op de parkeerplaats bij de Wijthmenerplas. Als bestuurskamer mogen zij een ruimte gebruiken in het gebouw aan de Zalnéweg 102. Tijdens de trainingen wordt een gedeelte van de parkeerplaats afgezet zodat een kort parcours kan worden gereden. Ideaal is dit echter niet, omdat het gebied een hoog recreatief gehalte kent en er bijvoorbeeld afzwaaiende ballen van het volleybalveld op de baan belanden. Ook moet de openbare parkeergelegenheid worden afgesloten voor elke training. Daarnaast biedt deze locatie geen ruimte voor wielerevenementen die de stad én de sport op de kaart kunnen zetten. Kortom: het gaat, maar ideaal is anders. De Hanzerenners hebben de handen ineengeslagen met (triatlonvereniging) Triade, Schaatsvereniging Zwolle en MTB Zwolle. De betreffende verenigingen hebben samen ruim 500 leden en een veelvoud hiervan beoefent de sporten in kwestie op recreatieve basis.

Vanuit de initiatiefnemers bestaat de wens om een multifunctioneel bike park in te richten waarbij er ruimte wordt geboden voor een wielerbaan, skeeler-/schaatsbaan, mountainbikeparcours en eventueel veldrijden.

3.1 Beleid en ambitie gemeente Zwolle Hoe past deze vraag bij de ambities van de gemeente Zwolle? De gemeente geeft in de Visie sportaccommodaties (2019) aan dat de groeiambities van de gemeente ongetwijfeld gevolgen gaan hebben voor de toekomstige behoefte aan sportaccommodaties. In de omgevingsvisie (2021) is opgenomen dat de openbare ruimte een steeds belangrijkere plaats inneemt als het gaat om bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS6), mits de inrichting en het type landschap daarbij past. In het BOSS-beleid staat ook de ambitie om op regionaal niveau grotere sportlocaties te realiseren om toekomstige sporters voldoende ruimte en mogelijkheden te geven. Bovendien draagt sport bij aan een goede gezondheid van alle mensen. Het is daarmee een kwaliteit die Zwolle moet blijven bieden, ook met het oog op de groeiverwachtingen. In het BOSS-beleid wordt ook lokaal ambassadeurschap genoemd als kans voor het stimuleren van beweging, maar dat zou wellicht in combinatie met het ontwikkelen van een volwaardig wielercomplex ook op stadsniveau kunnen worden uitgerold, denk bijvoorbeeld aan Zwolse sporters. De wielerbaan zou idealiter zelfs (op gezette tijden) onderdeel kunnen uitmaken van een beweegroute en onderdeel worden van het stedelijk beweegnetwerk.

Vanuit deze ambitie en het karakter van de stad ligt het voor de hand om ruimte te bieden aan een wielerbaan of multifunctioneel bike park waar ook ruimte wordt geboden voor mountainbikers en veldrijders. Tijdens een bijeenkomst waarbij ruim 60 vertegenwoordigers van ca. 35 sportverenigingen bijeen waren om de resultaten van het project

6

De gemeente Zwolle werkt momenteel aan de uitwerking van het BOSS-beleid uit de Omgevingsvisie. De conceptversie is onder embargo gedeeld met Bureau BUITEN.

15

‘Actualisatie Sportaccommodatiebeleid Zwolle’ te bespreken kwam aandacht voor een wielerbaan/skeelerbaan nadrukkelijk naar voren. Het onderwerp werd door de aanwezigen vaak genoemd als zijnde belangrijk en tot nu toe ontbrekend in de Visie sportaccommodaties. 3.1.1 Kansen voor fietsen uit recreatievisie Uit het eerder genoemde adviesrapport naar de toekomstige recreatiebehoefte van Zwolle blijkt dat Zwolle een echte fietsstad is. Naast de prijzen die Zwolle heeft gewonnen als fietsstad (o.a. beste fietsstad ter wereld in 2021, Fietsgemeente 2014), zien we dat Zwolle nog steeds goed scoort op het gebied van ontsluiting, fietsvriendelijkheid en voorzieningen ten opzichte van vergelijkbare steden. Een grootschalig wielerparcours dat geschikt is voor diverse wielertrainingen, mogelijkheden biedt voor zowel professionele als amateurwedstrijden en met voldoende capaciteit voor evenementen die voor een breder publiek aantrekkelijk zijn dan enkel wielerfanatici, past heel goed bij de regiofunctie die Zwolle heeft, de status als vooraanstaande fietsstad en de ambitie om ook in de toekomst voldoende sportmogelijkheden te faciliteren voor de inwoners. We concluderen dat de vraag van de initiatiefnemers voor het ontwikkelen van een multifunctioneel bike park aansluit bij het beleid en de ambities van de gemeente voor de toekomst.

Voorbeeld multifunctioneel bike park: TD Bike Park Sittard-Geleen Het Tom Dumoulin (TD) Bike Park is mede mogelijk gemaakt door de gemeente Sittard-Geleen, provincie Limburg en Limburg Cycling en is toonaangevend als het gaat om multifunctioneel ruimtegebruik van een wielerbaan. Het wielerparcours heeft een maximale lengte van 3,15 kilometer, bestaat uit verschillende soorten wegdekken, bevat hoogteverschillen (tot 22,5%) en is op te delen in 6 segmenten waarop tegelijkertijd getraind kan worden. Het terrein van ca. 6 hectare biedt daarnaast plaats voor mountainbikers, bmx’ers (pump track), skeelers/skaters, handbikes en bolderen/klimmen. Gedurende de openingstijden is het TD Bike Park gratis toegankelijk en kan men van alle banen en faciliteiten gebruik maken. Via een website kunnen verenigingen of onderwijsinstellingen het parcours reserveren en wordt het parcours beperkt toegankelijk gemaakt. Op dinsdag- en donderdagavond vinden er besloten trainingen plaats van de lokale verenigingen. Daarnaast worden er ook wedstrijden georganiseerd, zo leent het parcours zich voor officiële UCI-wedstrijden en is op 10 juni van dit jaar de eerste editie van De Grote Prijs Tom Dumoulin verreden.

16

3.2 Toelichting eisen en wensen initiatiefnemers De ruimtevraag voor een multifunctioneel bike park is grofweg: • Wielerbaan: 70.000 – 100.000 m² oppervlakte; • Mountainbikeparcours: +/- 15.000 m²; • Skeelerbaan: +/- 14.000 m²; • Ruimte voor bebouwing: 155-195 m². Het parcours en de banen moeten afgesloten kunnen worden van de publieke ruimte op momenten dat er wordt getraind en wedstrijden worden verreden. Wielerbaan Binnen de ruimtevraag moet worden voldaan aan de wieleraccommodatie richtlijnen van de KNWU (Koninklijke Nederlandse Wielren Unie): • lengte: min. 1200m, min. 1500m is ideaal; • breedte: 5 meter, bij de finish 6 meter; • bebouwing: wedstrijd-/bestuurskamer en kleedkamers; • berm: min. 1m zonder begroeiing of obstakels; • segmentatie (voor gelijktijdige trainingen in groepen): zonder gelijkvloerse overgangen en bij voorkeur tenminste 600 meter lang; • hoogteverschil: bij voorkeur enig hoogteverschil; • parkeerruimte: 100 auto’s + 100 fietsen en plek voor mindervaliden. Schaats-/skeelerbaan Voor de skeeler-/schaatsvereniging gelden de volgende richtlijnen: • lengte: 400 meter, schaatsen in de wintermaanden en skeeleren in de maanden daarbuiten; • breedte: 10 meter en straal van de binnenbocht: 25 meter; • verharding: bij voorkeur gasbeton, dit in verband met de goede thermische eigenschappen (relatief snelle bevriezing van water);

•

ligging: vanaf het midden gezien loopt de baan licht af, zodat regen niet op de baan blijft liggen (relevant voor skeeleren).

Triatlon De triatlonvereniging maakt gebruik van de wielerfaciliteiten. De aanwezigheid van zwemwater voor de triatlonvereniging is een wens (nice-to-have) van de initiatiefnemers, maar niet noodzakelijk. MTB-parcours en veldrijden Om te kunnen veldrijden en mountainbiken zijn ongeveer dezelfde voorzieningen nodig. De initiatiefnemers hebben aangegeven dat de aanwezigheid van een veldrijparcours een wens is (nice-to-have) en dat de mogelijkheid om te kunnen mountainbiken meer neigt naar een eis (must-have). We gaan hier daarom uit van de volgende richtlijnen voor een MTB-parcours: • lengte: 6 km, rondetijd minstens 15 minuten; • verharding: niet natte ondergrond of drainage mogelijk; • verharding start en finish: geasfalteerd, al dan niet gecombineerd met de wielerbaan; • natuurlijke obstakels: toestemming nodig om grond aan te brengen (tot 5 meter hoogte); • houten obstakels: toestemming nodig om deze te plaatsen; • bebouwing: kleine fietsenstalling voor reparaties en schoonmaak; • verlichting: om de 20-25 meter een lichtbron.

3.3 Mogelijke locaties Voor de wielerbaan zijn 14 locaties aangedragen door de initiatiefnemers en/of gemeente. Deze zijn gescand op potentie voor het aanleggen van een nieuw wielerparcours. Tabel 3.1 geeft de locaties weer inclusief korte toelichting op het eindoordeel (zie paragraaf 1.3 voor een toelichting op de totstandkoming hiervan).

17

Tabel 3.1: Kansrijkheid mogelijke locaties multifunctioneel bike park

3.4 Conclusie: twee locaties het meest kansrijk

Driehoekje manege

Het aanleggen van een wielerbaan vraagt om een aanzienlijke hoeveelheid ruimte. Voor een multifunctioneel bike park is de ruimtevraag nog groter, maar wordt wel efficiënter omgegaan met de ruimte dan wanneer alle deelfuncties zouden worden opgesplitst. Het splitsen van de verschillende deelfuncties kan een mogelijkheid zijn wanneer niet aan de totale ruimtevraag van een bike park kan worden voldaan. Denk dan bijvoorbeeld aan het aanleggen van een MTB-parcours of het ontwikkelen van een losse skeeler-/schaatsbaan, waarvoor logischerwijs minder ruimte nodig is.

Engelse Werk Golftuin in Zwolle-Zuid Grote Voort

Locatie is te klein en niet optimaal voor een wielerbaan; wel eventueel geschikt voor een kleinere baan, b.v. MTB/veldrijden of pumptrack (BMX). Niet wenselijk. Het behouden van extensieve recreatie en de parkfunctie is van groter belang. Ongeschikt. Het terrein heeft een landgoedstatus en weinig grond is in eigendom van de gemeente. Een ronde om de golftuin is onwenselijk i.v.m. de gewenste segmentatie van de wielerbaan. Waarschijnlijk beter geschikt voor (dance-)evenementen; op dit schaalniveau gaan deze functies niet samen.

Locatie huidige Relatief klein en daarmee vooral geschikt voor een skeeler-/schaatsbaan. ijsbaan (Zalne) Nieuwe Beperkte mogelijkheden. Grond niet in eigendom van de gemeente en Wetering (boven grenst aan een woonwijk. Stadsbroek is een betere optie. Stadshagen) I.v.m. het semi-landelijke karakter (wijd en open) met populair en goed Omgeving onderhouden wandelpad is een parcours rondom de plas niet wenselijk. rondom de Het omliggende terrein is niet in eigendom van de gemeente. Bovendien Wijde Aa is de Wijde Aa geen zwemwater. Pelikaan (ruimte Qua oppervlak is er voldoende ruimte, maar groenstructuur maakt aanleg incl. verenigings- van parcours onwenselijk. Niet optimaal voor een wielerbaan; eventueel gebouwen) kansen voor een kleinere baan, b.v. MTB/veldrijden of pumptrack. Niet wenselijk. Eventueel wel mogelijk om het bestaande skatepark op te Schellerpark frissen en om te dopen naar een urban sports park. Zie toelichting Engelse Werk. Bovendien is de grond niet in eigendom van Spoolderbos de gemeente. Meest geschikte locatie: betreft nieuw te ontwikkelen gebied. Hier liggen Stadsbroek kansen voor een volwaardig recreatiegebied i.c.m. een parkfunctie voor Stadshagen en ruimte voor outdoor bedrijven. Westerveldse Geschikte locatie voor een recreatiecluster met wielerbaan, mits in Bos (omgeving, eigendom en afhankelijk van de plannen van de gemeente.

beide kanten Aandachtspunt: enkele agrariërs op terrein ten zuiden van het bos. Huidige locatie van de wielerbaan. Deze volstaat voor trainingen, maar Wijthmenerplas geen groeimogelijkheden en niet ideaal gesitueerd op een parkeerterrein - parkeerplaats nabij een volleybalveld. Wijthmenerplas In theorie voldoende plek en de grond is in eigendom van de gemeente, - tussen maar wordt vermoedelijk verpacht aan de boerderij. Verder lijkt het niet golfbaan en wenselijk (ondergrond en groenstructuur) hier verharding aan te leggen. spoor

Op basis van onze inventarisatie zien we twee mogelijk geschikte locaties waar voldoende vrije ruimte lijkt te zijn voor een multifunctioneel bike park, de grond in eigendom van de gemeente is, geen N2000 of NNN is en waar eventueel (gedeeltelijk) aansluiting op bestaande nutvoorzieningen mogelijk is (water, riolering, stroom en data). Dit zijn Stadsbroek en het gebied ten zuiden van het Westerveldse Bos. Stadsbroek De eerste locatie is Stadsbroek waar mogelijkheden liggen in nog te ontwikkelen gebied. In de recreatievisie staat Stadsbroek aangemerkt als potentiële locatie voor een nieuw recreatiecluster. Ook in het lopende participatietraject voor Stadsbroek en IJsselvizier wordt recreatie voor bewoners vaak genoemd als gewenste bestemming voor dit (nu nog) agrarische gebied. Met het oog op de uitgesproken ambities van de gemeente én initiatiefnemers voor Zwolle als fietsstad zien wij in Stadsbroek de meeste kans voor het realiseren van een wielerbaan, omdat een multifunctioneel bike park hier als onderdeel van een sport- en recreatiecluster een regionaal verzorgingsgebied kan bedienen. Qua inrichting is het Maximapark in Utrecht Leidsche Rijn een goed voorbeeld van een multifunctioneel beweeg- en recreatiepark (zie kader op de volgende pagina).

18

Voordelen van Stadsbroek zijn: • Gebied is in eigendom van de gemeente en moet nog ingericht worden; • Voldoende ruimte voor multifunctioneel bike park; • Gebied ligt naast relatief nieuwe woonwijk, maar grenst aan noordzijde aan polderlandschap; • Aanwezigheid zwemwater: de Milligerplas zou dienst kunnen doen als zwemwater, o.a. voor de triatlonvereniging; • Sluit aan bij de Visie Milligerplas (recreatieve ontwikkeling aan oostzijde); • Sluit aan bij wensen uit participatietraject Stadsbroek en IJsselvizier (natuur en recreatie); • Reeds aangeduid als potentiële locatie voor nieuw te ontwikkelen recreatiegebied in onderzoek recreatiebehoefte; • Beperkte overlast voor omwonenden; • Kansen voor waterverbinding Westerveldse Bos.

Voorbeeld sport- en recreatiecluster: Maximapark in Utrecht Het Maximapark in Utrecht vormt het groene centrale hart van de stadsuitbreiding Leidsche Rijn (start ca. tweede helft jaren ’90). Het park is met ca. 300 ha bijna net zo groot als de binnenstad van Utrecht en huisvest o.a. drie sportparken, twee omni-verenigingen, een voetbalvereniging en een hockeyclub. Verder is er voldoende plek voor recreatie in de natuur. Kenmerkend aan het park en relevant voor deze locatiescan is ‘Het Lint’, een brede strook gedeelde ruimte rond het Maximapark van bijna 10 km lang, die dankzij het gladde wegdek toegankelijk is voor zowel wandelaars, fietsers, hardlopers als skaters. In Stadsbroek zou de inrichting van een groen sport- en recreatiecluster rekening kunnen houden met een vergelijkbaar (korter) lint, wat mogelijk afgesloten zou kunnen worden. In het Maximapark kan dat niet, maar in het parkontwerp kan hier rekening mee gehouden worden.

Nadelen van Stadsbroek zijn: • Mogelijke effecten op natuur: het noordelijke gedeelte van Stadsbroek is weidevogelgebied. Aan de oostzijde grenst Stadsbroek aan het Zwarte Water (NNN en N2000). Zonering biedt echter wel mogelijkheden (zie hoofdstuk 6); • Bereikbaarheid dient te worden verbeterd, maar hier kan bij de inrichting van het gebied rekening mee worden gehouden; • Ruimte voor parkeren is een aandachtspunt (richtlijnen KNWU); • Het gebied heeft grotendeels agrarische bestemming: geschikt maken voor een wielerbaan, al dan niet als onderdeel van een sport- en recreatiecluster, vergt een relatief grote investering (o.a. aanleg/doortrekken nutsvoorzieningen, toegangswegen, verharding et cetera).

19

Westerveldse Bos Een tweede locatie is het Westerveldse Bos, specifiek de locatie naast de parkeerplaats en ten zuiden van de bosrijke omgeving. Voordelen van het Westerveldse Bos zijn: • Gebied in eigendom van de gemeente; • Voldoende ruimte voor multifunctioneel bike park; • MTB-parcours al aanwezig (integratie in multifunctioneel bike park?); • Beperkte overlast voor omwonenden; • Geplande woningbouw ten zuiden van de geïdentificeerde locatie biedt kansen voor aansluiting tussen de woonwijken en de wielerbaan, al dan niet als onderdeel van een sport- en recreatiecluster; • Koppelkansen met Zwolsche Roei- en Zeilvereniging aan de Westerveldse Kolk (kans: zwemwater?). Nadelen van het Westerveldse Bos zijn: • Het gebied heeft grotendeels agrarische bestemming: geschikt maken voor een wielerbaan, al dan niet als onderdeel van een sport- en recreatiecluster, vergt een relatief grote investering (o.a. aanleg nutsvoorzieningen); • Bereikbaarheid dient te worden verbeterd; • Ruimte voor parkeren is een aandachtspunt (richtlijnen KNWU).

Sportpark de Pelikaan en nabij gelegen driehoek ten westen van manege • Onvoldoende ruimte voor een wielerbaan/multifunctioneel bike park volgens richtlijnen KNWU (ook met het oog op uitbreiding van het crematorium); • Wel mogelijk geschikt voor MTB-parcours en/of veldrijden door aanwezigheid van natuurlijke begroeiing; • Kansen voor uitbreiding sportcluster bij de Pelikaan. Locatie ijsbaan Zalné • Te klein om te voorzien in totale ruimtevraag; • Wel geschikt voor de aanleg skeeler-/schaatsbaan; • Aandachtspunt: verharding (bij voorkeur gasbeton) gewenst. Schellerpark • Te klein om te voorzien in totale ruimtevraag; • Kansen voor opwaarderen skatebaan tot pumptrackbaan, al dan niet als onderdeel van een groter urban sports park.

Overige locaties (voor delen van de vraag) Naast Stadsbroek en het Westerveldse Bos vinden we een aantal locaties die geschikt kunnen zijn voor een mountainbikeparcours of skeelerbaan. Deze locaties komen tekort voor het realiseren van een wielerbaan of multifunctioneel bike park, maar we zien wel kansen voor het realiseren van één van de gevraagde functies.

20

4 Verkenning locatie outdoor bedrijven 4.1 Beleid en ambitie gemeente Zwolle Outdoor activiteiten zijn van groot belang voor het avontuurlijk dag- en verblijfsaanbod van Zwolle (Toeristisch Perspectief Zwolle, 2021). Ze dragen bij aan het doel van de gemeente om zich te profileren als experimentele hotspot waar plaats is voor avontuur, verkenning, spel en vermaak. Hieraan gekoppeld zijn de verwachte groei van de stad en de behoefte van de beoogde doelgroep die de natuur in al haar facetten benut. Het Kompas Zwolle beschrijft dat met name het avontuurlijke aanbod in de natuur ontbreekt, terwijl dit juist de beoogde “pioniers” aantrekt. De gemeente geeft aan dat het belangrijk is om een kwaliteitsslag te maken aan deze buitenruimte. Er zijn steeds meer outdoor activiteiten en sportmogelijkheden in de buitenlucht, maar dit kan meer en beter geëxploiteerd worden, zeker omdat de vraag naar alle verwachting alleen maar groter zal worden. Uit het onderzoek naar toekomstige recreatiebehoefte blijkt dat er in de toekomst meer zwem- en tewaterlaatplekken gecreëerd moeten worden. Het versterken van het outdoor aanbod kan helpen in het voorzien van deze toekomstige behoefte. De verschillende outdoor ondernemers die zijn bevraagd voor deze verkenning geven aan scholen als belangrijke doelgroep te hebben.

Vanuit het BOSS-beleid zien we aanknopingspunten voor avontuurlijk spelen en de ontwikkeling van spel-, sport- en avontuur op scholen. Voor recreatieve uitjes is de grote groep plezierzoekers in de stad een goede afzetmarkt.

4.2 Toelichting eisen en wensen initiatiefnemers In vergelijking met de wielerbaan en grootschalige evenementenlocaties is de ruimtevraag relatief klein. Deze is grofweg op te delen in drie elementen: • toegang tot water voor waterrecreatie (steiger van 10x4m); • open veld (1000-2000 m²); • opslagruimte (ca. 600 m²). De opslagruimte voor kano’s en ander buitenmateriaal zien de initiatiefnemers eventueel in samenwerking met andere ondernemers/verenigingen tot stand komen, waarbij ieders inzet en gebruik van de ruimte kan fluctueren. Uit de gevoerde gesprekken komt vooral naar voren dat men veel behoefte heeft aan duidelijkheid in de vorm van vaste en meerjarige afspraken over het gebruik van een terrein en/of opslagruimte. Qua inrichting is een zekere mate van natuurbeleving ook een vereiste. Vanuit de initiatiefnemers zijn er geen harde eisen wat betreft aansluiting op de bestaande nutsvoorzieningen.

Daarnaast is er nog een aantal wensen (nice-to-haves): • Landschappelijk divers: met zowel gras en bomen als zand/strand; • (fiets)bereikbaarheid en parkeergelegenheid is ook van belang, zeker met het oog op de doelgroepen (met name schoolklassen die per fiets of touringcar aankomen); • Mogelijkheid tot ontvangst groepen: parkeerplaats/afzetplaats voor 1 touringcar en eventueel een overdekte ontvangstruimte, al dan niet in combinatie met kleinschalige horeca en toiletvoorzieningen; • Uitbreiden van routes voor kano en SUP buiten Zwolle Zuid.

21

4.3 Mogelijke locaties Vanwege de diverse ruimtevraag onderscheiden we een groot aantal potentiële locaties die in meer of mindere mate geschikt zijn. We zien zowel kansen voor een recreatiecluster waarin ook ruimte wordt gemaakt

voor outdoorfun, als voor het uitbreiden van het waterrecreatieaanbod voor scholen, groepen óf individueel gebruik, al dan niet in combinatie met een veldje geschikt en bestemd voor commerciële outdoor activiteiten.

Tabel 4.1: Kansrijkheid mogelijke locaties outdoor bedrijven Ruimtelijk mogelijk geschikt (indien huidige skatebaan vervangen wordt of verplaatst wordt naar een andere locatie), maar niet passend bij de huidige contractuele afspraken met Lakeside. Ruimtelijk eventueel geschikt voor een steiger en klein veldje, maar niet passend bij de huidige contractuele afspraken met Lakeside. Ruimtelijk (locatie volleybalveld) is outdoor mogelijk i.c.m. een kleine steiger en eventueel opslag bij het toiletgebouwtje, maar niet passend bij de huidige contractuele afspraken met Lakeside.

Wijthmenerplas - driehoek naast huidige skeelerbaan

combi

Wijthmenerplas - icm blokje einde parkeerplaats/fietsenstalling

combi

Wijthmenerplas (Oost en Zuid)

combi

Nooterhof-Almelose Kanaal (ism VV Edon)

combi

Mogelijk geschikt voor een steiger/opstapplaats, bebouwing i.s.m. Edon.

Turfmarkt/Nieuwe Vecht

steiger

Mogelijk geschikt voor een steiger/opstapplaats, maar bebouwing is waarschijnlijk niet wenselijk.

Groot Wezenland

steiger

Strook mogelijk geschikt voor een opstapplaats, maar bebouwing waarschijnlijk niet wenselijk.

Agnietenplas – locatie camping

combi

Agnietenplas – andere zijde

combi

Veel ruimte, maar outdoor functie past niet bij het huidige karakter van het bos. Water ontbreekt en parkeren is een minpunt. Niet wenselijk. De camping heeft de samenwerking met de voorgaande outdoor ondernemer opgezegd. Locatie is qua beleving wel geschikt, eventueel kan worden ingezet op de verbinding tussen campingeigenaar (die zelf de exploitant kiest) en outdoor ondernemers. Gebied betreft Natura 2000. Hier zijn nu wel outdoor bedrijven actief, maar er zijn mogelijk beperkingen voor (permanente) bebouwing.

Westerveldse Bos - strook naast roeivereniging

hub/combi

Scoutingterrein aan de Vecht

hub

Zandhove Bos

Omgeving rond om de Wijde Aa (bv windsurfles) Ittersumerpark (overkant scouting)

steiger

Milligerplas (groenstrook en strandje)

hub

Kansen voor recreatiestrook, maar niet mogelijk om te zwemmen/kanoën op het Zwarte Water. Kleine strook in eigendom gemeente biedt wel mogelijkheden voor outdoor, in dat geval afspraken maken met de scouting. Kanoën is alleen beperkt mogelijk op de kolk . Initiatiefnemer ziet kansen voor o.a. windsurfles, gezien het karakter van de plas is een steigertje eventueel mogelijk. Geen zwemwater, dus kan dan wel uitnodigen tot ongewenst gebruik. Betreft gedeelte voor het veldje. Rondje geschikt om te varen, voor een kleine steiger en beperkte opslag. Ook in de buurt van basisscholen (is doelgroep). Niet geschikt voor grote opslag. Voldoende ruimte voor een steiger, gemeentelijk grondeigendom, stroom aanwezig en toiletvoorziening kan aangelegd worden. Bebouwing eventueel i.c.m. ontwikkeling Stadsbroek.

22

Water- en outdoor recreatie is wenselijk vanuit visie. Ruimtelijk gezien past kleinschalige outdoor goed bij de Milligerplas. Kansen voor multifunctioneel gebruik. Eventueel opstapplaats of opslag, i.s.m. Scania, vermoedelijk niet voor de lange termijn. Een Scania terrein steiger/opslag echte outdoor plek voor bijvoorbeeld Stratego-achtige spellen past hier niet. Waterwegen niet geschikt voor zwemmen en suppen. Harculo / Oldenerpark (Binnenkolk aan de IJssel, noordelijke Wordt een natuurplas, eventueel mogelijkheid voor een kleine, laagdrempelige steiger voor steiger plas) individueel gebruik. Zuidelijke plas is kansrijker voor outdoor. Plannen voor recreatiehaven bieden mogelijkheden voor opslag en een steiger, Harculo / Tweede plas combi projectontwikkelaar zou dan mee moeten werken aan een open veldje. Stadsbroek

hub

Mercure Hotel

Geen water in de buurt, geen landschappelijke elementen en weinig ruimte voor bebouwing. Niet het meest wenselijk qua landschappelijke diversiteit. Waarschijnlijk niet mogelijk vanwege zandwinning. Geen gemeenschappelijke grond. Niet mogelijk door functie zandwinning en zonnepark.

Bomhofplas (Noord-Noordwest) Sekdoornseplas Zwarte Water t.h.v. Twistvlietbrug (NW in de gemeente)

steiger

Mogelijke plekken voor steigers/opstapplekken, niet zozeer voor opslag.

Zwarte Water t.h.v. Hasselterdijk 51)

steiger

Mogelijke plekken voor steigers/opstapplekken, niet zozeer voor opslag.

Park de Wezenlanden

steiger

Rondje in het park geschikt voor SUP/kano en kansen voor ontwikkeling van een kleine steiger.

Twistvlietpark (Stadshagen tegenover basketbalveld)

steiger

Stinspark (Voetbalvereniging WVF)

combi

Zalkerveerweg (driehoek)

steiger

Berkumerkolk (Oost)

combi

Rondje SUP/kano mogelijk geschikt, eventueel i.c.m. een klein veld op het eilandje. Wellicht niet wenselijk vanwege groenstructuur. Eventueel mogelijk i.c.m. bebouwing van de voetbalvereniging, wel lokaliseren aan het water. Weinig landschappelijke uitdaging, niet erg inspirerend. Karakter park mogelijk ook niet geschikt. Ruimtelijk mogelijk (gemeentegrond ten zuiden van de weg), maar niet uitdagend genoeg voor outdoor. Wel mooi om op de kolk te kanoën. Niet heel geschikt voor bebouwing. Geen gemeentegrond. Wel een goede locatie voor een steiger, i.c.m. een klein open veld.

23

4.4 Conclusie: diverse vraag leidt tot veel potentiële locaties Kijken we puur naar de ruimtevraag, dan zien we veel mogelijkheden. De vraag past daarnaast goed bij het vigerend beleid en bij de ontwikkelruimte die de gemeente voor recreatie moet gaan maken richting 2040 (Adviesrapport recreatiebehoefte 2030 en 2040). Wel verschilt de concrete vraag per initiatiefnemer en dat maakt het ook ingewikkeld om geen uitspraken te doen over individuele aanvragen en plannen. We concluderen op basis van het locatieonderzoek dat er mogelijkheden zijn om: A. Een outdoor hub te creëren met een veldje, watermogelijkheden, grote steiger, opslagruimte, ontvangstruimte en kleinschalige, ondergeschikte horeca – voorkeur voor Stadsbroek of in afgeslankte vorm het Westerveldse Bos en/of; B. Een combinatie van een open veldje en water, geschikt en bestemd voor outdoor te combineren met een plaats om het water op of in te gaan, zoals aan de oostzijde van de Wijthmenerplas (buiten afspraken met huidige exploitant), huidige locatie van de skeelerbaan, Berkumerkolk, Stinspark of Almelose Kanaal i.c.m. VV Edon, en/of; C.

Daarnaast zien we kans voor het (verder) ontwikkelen van een netwerk van kleinschalige steigers voor individueel en commercieel gebruik om beweging op het water te stimuleren, bijvoorbeeld in het Twistvlietpark, Park de Wezenlanden, rondom de kolk, Harculo, langs het Zwarte Water en in Zwolle Zuid. 4.4.1 Outdoor hub In het vorige hoofdstuk beschreven we de kansen om een wielerbaan onderdeel uit te laten maken van een multifunctioneel recreatiegebied in Stadsbroek of het Westerveldse Bos. Ook hier heeft Stadsbroek de voorkeur, vanwege de aanwezigheid van zwemwater (Milligerplas), maar