-Meerjarenbedrijfsplan 2026 - 2028 Museum de Fundatie

2026 2028 M E ERJA RE N B E DRI JFSP LA N

1 maart 2025

1

INHOUDSOPGAVE Voorwoord van de Raad van Toezicht. ..............................................................................................4 Bestuurlijke samenvatting. ....................................................................................................................... 5 Overzicht meerjarenplanning 2025-2028..................................................................................... 7

1 . CONTE XT & POSI TION ERING ............................................................................................ 9 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Terugkijken en leren. .............................................................................................................. 9 Maatschappelijke trends. .................................................................................................10 Omgevingsanalyse en positionering. .......................................................................12 Missie, visie, kernwaarden. ..............................................................................................16 Economische waarde Museum de Fundatie. .....................................................17 Maatschappelijke betekenis Museum de Fundatie. ......................................18

2. DOE L E N E N DOE LGROEP EN . ............................................................................................23 2.1 Kerndoelen. ...............................................................................................................................23 2.2 Doelgroepen.............................................................................................................................25

3. ACTI VI TE I TE N E N PL ANNING .........................................................................................28 3.1 3.2 3.3 3.4

Programmalijnen. .................................................................................................................29 Geplande activiteiten 2025-2028. ...........................................................................33 Collectie & Onderzoek. .....................................................................................................38 Marketing. ..................................................................................................................................40

4. B E DR I J FSVOE R I NG . ..................................................................................................................43 4.1 4.2 4.3 4.4

Inleiding. ......................................................................................................................................43 Uitgangspunten bedrijfsvoering ................................................................................43 Dekkingsplannen...................................................................................................................44 Development. ..........................................................................................................................44

5. PE RSONE E L & ORGANISATIE . .......................................................................................46 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Organisatie, formatie en transitie..............................................................................46 De rol van de Raad van Toezicht.................................................................................48 Codes Cultuur. ........................................................................................................................49 Medezeggenschap. .............................................................................................................49 Arbeidsvoorwaarden (functiehuis en beloning). .............................................49

5.6

Organisatiecultuur. ..............................................................................................................50

5.7

Projectmatig werken..........................................................................................................50

5.8

Vertrouwenspersonen en ziekteverzuim.............................................................50

5.9

Onboarding en MTO. ............................................................................................................51

5.10 Diversiteit en inclusie..........................................................................................................51

2

6. HU I SVE STI NG & HOSPITALITY .......................................................................................52 6.1

Gastvrijheid en publieksbeleid.....................................................................................52

6.2

Gebouwen en voorzieningen........................................................................................52

6.3

Verduurzaming.......................................................................................................................53

6.4 Techniek en ICT . ....................................................................................................................53 6.5

Zakelijke verhuur en evenementen. .........................................................................54

6.6

Winkel en horeca...................................................................................................................54

7. F I NANC I Ë N E N ME E R JARENBEGROTING ...........................................................56 7.1

Zwarte cijfers...........................................................................................................................56

7.2

Bredere financieringsmix................................................................................................56

7.3

Groei. .............................................................................................................................................56

8. ME E R JAR E NB EGROTI NG ..................................................................................................... 57 8.1

Toelichting meerjarenbegroting. ................................................................................58

8.2

Analyse staat baten en lasten volgens Iglo model. ........................................62

9. RANDVOORWAAR DE N EN RIS ICO’S . ......................................................................64 1 0. VOORU I TB L I K 2029- 20 3 2 ................................................................................................66 MATR I X . ..........................................................................................................................................................68

3

VOORWOORD VAN DE RAAD VAN TOEZICHT VAN MUSEUM DE FUNDATIE De Raad van Toezicht van Museum de Fundatie is van mening dat het museum na een intensieve periode de basis weer op orde heeft en de weg voorwaarts heeft gevonden. De Raad is de directie en medewerkers zeer erkentelijk voor het voorliggende meerjarige beleids- en bedrijfsplan, waaraan door veel betrokkenen hard gewerkt is. De Raad dankt de Provincie Overijssel, de gemeente Zwolle, de VriendenLoterij , founders, fondsen en andere begunstigers voor hun niet aflatende steun en belangstelling en ziet ernaar uit deze samenwerking in de toekomst te bestendigen. De Raad onderschrijft de doelstellingen en maatregelen zoals in dit meerjarenplan beschreven en heeft vertrouwen in de toekomst. Namens de RvT van Museum de Fundatie, René Wolfkamp, Voorzitter Raad van Toezicht Museum de Fundatie

Kasteel het Nijenhuis

4

BESTUURLIJKE SAMENVATTING Museum de Fundatie, het toonaangevende museum voor beeldende kunst in Overijssel met een landelijk en internationaal bereik, is door de subsidiënten gemeente Zwolle en provincie Overijssel gevraagd om zijn beleidsplan 2025-2028 uit te breiden tot een compleet bedrijfsplan, waarin de strategische koers wordt doorvertaald in bedrijfsvoering en begroting. Doel van dit bedrijfsplan is om voor bestuurders en lokale politici de financiële en organisatorische inbedding van al onze activiteiten te schetsen en te verduidelijken wat wij betekenen voor Zwolle, Overijssel en daarbuiten – voor bewoners, makers, het sociale en toeristische verblijfsklimaat en de culturele infrastructuur. Bij het ontwikkelen van dit bedrijfsplan hebben wij de feedback van de Zwolse Adviescommissie BIS, Bureau Berenschot, BMC en onze subsidiënten ter harte genomen en verwerkt in dit plan. In dit Meerjarenplan 2025-2028 lichten wij toe hoe wij onze inhoudelijke plannen en groeiambities gaan waarmaken en hoe we dat organisatorisch en financieel onderbouwen, onder meer met een meerjarenbegroting. Uitgangspunt voor ons artistieke programma zijn 6 tot 8 tentoonstellingen per jaar, waarvan de herfsteditie steevast een publiekstrekker is waarbij we veel publiek verwachten. We streven naar 160.000 tot 180.000 bezoekers per jaar.

Museum de Fundatie wil via zijn programmering impact maken door mensen te verbinden met kunst, makers en elkaar. Wij zijn het grootste museum in Overijssel met (inter)nationale allure en nauw verbonden met onze subsidiënten door onze unieke monumentale locaties en door het beheer van de provinciale collectie. We vergroten ons publieksbereik en inbedding in de regio en daarbuiten door het verstevigen en uitbreiden van ons publieks- en educatieprogramma. Daarnaast werken wij aan het verbeteren van onze toegankelijkheid, met onder meer een pilot voor visueel beperkten in 2025. Museum de Fundatie vervult hiermee zijn maatschappelijke rol en draagt op deze manier bij aan het welzijn en het inclusieve, brede culturele aanbod in Overijssel. We geven vorm aan het culturele ecosysteem door ons open te stellen voor regionale en provinciale samenwerkingen en we creëren ruimte voor talentontwikkeling samen met VAKTOR en diverse opleidingen in Zwolle, zoals ArtEZ en Cibap, maar ook daarbuiten. Museum de Fundatie biedt jong en/of lokaal talent jaarlijks een expositiemogelijkheid en ondersteunt hiermee het lokale en nationale makersklimaat.

Marianne von Werefkin - Pionier van het expressionisme, 2024, Museum de Fundatie Zwolle

5

Naast deze maatschappelijke en culturele impact lichten we in dit plan het economisch belang van Museum de Fundatie voor Zwolle en de provincie toe. Onze locaties, zowel in Zwolle als in Heino/Wijhe, zijn aantrekkelijke monumenten die veel toeristen naar Overijssel trekken die hier een dag of weekend spenderen. Ook zorgen we voor werkgelegenheid in de regio. Samen met de andere (culturele) instellingen in de omgeving en collega-musea uit de provincie is Museum de Fundatie een van de belangrijkste pijlers van een levendig woon-, werk- en verblijfsklimaat in Zwolle en daarbuiten. Nu de Regio Zwolle door de Regio Deal de vierde economische topregio in het land is geworden, met Zwolle als bruisend centrum dat steeds meer mensen uit de Randstad naar deze regio trekt, is het spraakmakende en artistiek onderscheidende Museum de Fundatie onmisbaar. Voor het uitvoeren van onze plannen en ambities hebben we mensen, tijd en middelen nodig. Museum de Fundatie heeft een zeer betrokken en talentvol team dat alles inzet om het museum succesvol te laten zijn en te doen waar we goed in zijn: mensen verbinden met kunst, makers en elkaar. Het hoofdstuk Bedrijfsvoering laat zien dat we inmiddels verge­ vorderd zijn met het op orde brengen van de organisatie en financiën.

We zijn bedrijfsmatig weer in control gekomen door het aanstellen van een nieuw financieel administratief team, het invoeren van budgetverantwoordelijkheid, financiële maandrapportages en risicoanalyses. Het verheugt ons te kunnen meedelen dat de voorlopige cijfers van 2024 een positief resultaat laten zien. Ook zijn we gestart met het verhogen van onze eigen inkomsten door het opzetten van een nieuw steungeversprogramma en door het uitbreiden van zakelijke verhuur en evenementen. Het museum werkt in deze beleidsperiode verder aan een evenwichtige financieringsmix, zorgt voor verdere profes­ sionalisering van de organisatie en voor een prettig en veilig werkklimaat. Dit doet het museum onder nauw toezicht van een bijna geheel vernieuwde Raad van Toezicht, die de koers en herstelplannen van Museum de Fundatie ondersteunt. Wij volgen hierbij de Governance Code Cultuur, Code Diversiteit en Inclusie en de Fair Practice Code. Om onze opgaven en ambities te kunnen realiseren, doen wij een beroep op onze voornaamste subsidiënten gemeente Zwolle en provincie Overijssel om de subsidies, inclusief de aanvullende steun voor 2024 en 2025, voor 2026 tot en met 2028 voort te zetten. Samen met onze verbeterde bedrijfsvoering en onverminderde inzet kunnen we op deze manier onze prachtige plannen voor de inwoners van Zwolle en Overijssel en ver daarbuiten waarmaken.

We vertrouwen erop dat met dit aangescherpte meerjarenplan voldoende input hebben gegeven voor de benodigde besluitvorming. Voor aanvullende informatie of vragen staan wij altijd open.

Beatrice von Bormann, directeur-bestuurder Rinette van der Vliet, adjunct-directeur

Dit herziene meerjarenplan is tot stand gekomen dankzij de input van makers, experts, steungevers, collega’s uit het veld, het team van Museum de Fundatie en de Raad van Toezicht. Ook werkbezoeken bij collegainstellingen hebben nieuwe inzichten opgeleverd. Het proces van het aanscherpen en aanpassen van het eerste beleidsplan tot een volledig bedrijfsplan gebeurde onder begeleiding van Bureau Berenschot en met feedback van het bureau BMC en de adviescommissie cultuur. Het was een waardevolle reis die ons verder heeft gebracht in het aanscherpen van onze visie, onze positionering en onze ambities en in het stapsgewijs realiseren daarvan met de beschikbare middelen.

6

OVERZICHT MEERJARENPLANNING Onderwerp

2025

2026

2027

2028

Publieksbereik

165.000

165.000

170.000

180.000

Collectie

·  Opstellen collectieplan

·  Digitale ontsluiting collectie ·  Herwaardering collectie

Tentoonstellingsprogramma

·  9 Zwolle en Heino ·  2 collectie­ presentaties ·  2 Museum de Fundatie te gast ·  Doorplannen programmering t/m 2028 mbv programmalijnen

·  7 Zwolle en Heino ·  2 collectie­ presentaties ·  3 Museum de Fundatie te gast

·  7 Zwolle en Heino ·  2 collectie­ presentaties ·  3 Museum de Fundatie te gast ·  Ontwikkelen programma 2029-2032

·  8 Zwolle en Heino ·  2 collectie­ presentaties ·  3 Museum de Fundatie te gast ·  Organiseren programma 2029-2032

Educatie & participatie & publieks­ programmering

·  Realisatie tijdelijke educatieruimte ·  Toegankelijkheid (zorg) doelgroepen verbeteren; ·  Uitbreiden educatieen publieksprogramma ·  Productontwikkeling; ·  Richten op families; ·  VTS training voor museumdocenten

·  VTS methode implementeren en doorontwikkelen

·  Online publieksservice optimaliseren ·  Ontwikkelen educatie- en participatieplan 2029-2032

·  Organiseren educatie en participatie 2029-2032

Marketing & development

·  Nieuwe huisstijl en website · Marketing-strategie ·  Publieksonder­zoek

·  Vervangen huisstijldragers; ·  Optimaliseren betaalproces Vrienden MdF

·  Publieksonderzoek

·  Herijking marketingstrategie o.b.v. bedrijfsplan 20292032

Zakelijk & hospitality

·  Voorverkenning nieuwe partner horeca ·  Zakelijke arrangementen in de markt zetten ·  Steungeversprogramma ·  Werken met dekkingsplannen voor tentoon­ stellingen en projecten ·  Bestuurlijke fusie Kunstwegen

·  Businesscases horeca en winkel opstellen ·  Steungeversprogramma ·  Businesscase zakelijke markt

·  Verbouwing/ herinrichting winkels en horeca beide locaties

·  Herijken en intensiveren steungeversprogramma

7

·  Verhogen collectiemobiliteit

Onderwerp

2025

2026

2027

2028

Personeel & organisatie

·  Nulmeting MTO ·  Functiehuis ·  RIE/PAGO ·  Directiereglement ·  Teamtrainingen

·  Voorbereiding overgang naar Museum CAO, onderhandelingen met OR en vakbonden

·  Overgang naar Museum CAO ·  MTO

·  Teamtrainingen

Huisvesting

·  Besluit dienstwoningen ·  Kantoor verhuizen ·  Fysieke toegankelijkheid vergroten voor visueel beperkten ·  Nieuw MJOP verhuurders/ huurder ·  Onderhoud schilderwerk en raamfolies; verlichting kasteel vervangen

·  Onderhoud conform MJOP ·  Vervanging daken Kasteel

·  Onderhoud conform MJOP ·  Vervanging daken Kasteel

·  Onderhoud conform MJOP

Bedrijfsvoering overig

·  Publieksbeleid en interne en externe gedragscodes aanscherpen

·  Training Projectmatig Werken ·  Veiligheidsplan tbv veiligheid collectie, cybersecurity en bezoekers/ personeel ·  Aanbestedings­ beleid

·  Voorbereiden bedrijfsplan 2029-2032

·  Indienen bedrijfsplan 2029-2032

Risico’s & Maatregelen

·  Risico- en beheerstrategie; dashboard opstellen ·  Aandacht voor ziekteverzuim vs. werkdruk

·  Nieuw huurcontract Nijenhuis vastleggen met provincie Overijssel

·  Overleg kaders met Zwolle en Overijssel 2029-2032 ·  Account-gesprek VL contract 28 ev

·  Verlenging contract VL

8

1. CONTEXT & POSITIONERING 1.1 TERUGKIJKEN EN LEREN Het museum heeft een roerige tijd achter de rug. In de afgelopen beleidsperiode (2021-2024) zorgde de coronapandemie voor een flinke daling in bezoekersaantallen en had een behoorlijke impact op de inkomsten en organisatie van Museum de Fundatie – dat gold overigens voor alle Nederlandse musea. In januari 2023 startte de huidige directeur-bestuurder, gevolgd door een adjunct-directeur in januari 2024. Zij werden geconfronteerd met grote financiële tekorten en een uitgeklede organisatie met een hoog ziekteverzuimpercentage en een hoge mate van onrust onder het personeel. Inmiddels is de rust teruggekeerd en heeft het museum dankzij een extra financiële injectie van zowel de gemeente als de provincie zijn tekort kunnen wegwerken en bouwt het aan herstel en nieuwe veerkracht. Een belangrijke les om mee te nemen is de te grote afhankelijkheid van bezoekerscijfers. Toen die tegenvielen tijdens en na de coronapandemie, liepen de financiële tekorten direct op. Er is daarom hard gewerkt aan mogelijke kostenbesparingen en het verbeteren van de financieringsmix: naast subsidie en entreegelden wordt de komende tijd sterker ingezet op de zakelijke verhuur en het weer opbouwen van steungeverskringen.

Er is een professionaliseringsslag gemaakt, het team is grotendeels op orde gebracht, er is een begin gemaakt met een functiehuis en met het vastleggen van richtlijnen, procedures en processen. Er is ook veel gedaan aan de verzakelijking van de processen: naast projectmatig werken zijn er in 2023 budgetten voor projecten en afdelingen ingevoerd, en wordt er vanaf 2025 met dekkingsplannen gewerkt. In 2024 heeft de directie samen met een nieuwe financiële medewerker en een nieuwe controller de financiële processen en systemen op orde gebracht. Een minstens even belangrijke les betrof de organisatie zelf. De organisatie was niet meegegroeid met de ambitieuze programmering en was hierdoor kwetsbaar geworden. Veel medewerkers vervulden twee of drie functies tegelijk en medewerkers voor essentiële museale taken, zoals conservatoren, ontbraken. Veiligheid, medezeggenschap en een andere leiderschapsstijl stonden de afgelopen twee jaar centraal en zullen een vast aandachtspunt blijven binnen de professionalisering en organisatieontwikkeling. Inmiddels zijn een aantal belangrijke maatregelen op HR-gebied genomen, zoals het vastleggen van processen en procedures, het uit elkaar trekken van functies om de werkdruk te verlagen, het aantrekken van nieuwe vertrouwenspersonen, het instellen van een ondernemingsraad, het aanbieden van trainingen en het instellen van een opleidingsbudget.

In 2023 en 2024 heeft Museum de Fundatie de bakens al verzet; het museum wordt steeds meer een plek voor inspiratie, dialoog, verwondering en debat, met een gevarieerd programma om verschillende doelgroepen te bereiken, jong en oud, van ver weg en van dichtbij. We zijn de afgelopen twee jaar veel nieuwe samenwerkingen aangegaan in Zwolle en Overijssel (zie H 1.6), waardoor het museum beter verankerd is in de regio en een ander publiek weet te bereiken. Ook landelijke en internationale samenwerkingen helpen het museum beter op de kaart te zetten en de werking te versterken. We gaan uit van de kracht van beide locaties en brengen met onze programmering nieuwe verhalen aan het licht. Hierover gaan wij in gesprek met ons publiek en onze partners.

9

1.2 MAATSCHAPPELIJKE TRENDS Om Museum de Fundatie te positioneren in Zwolle, Overijssel, maar ook binnen de Nederlandse en internationale kunstwereld, hebben we hieronder een aantal trends en ontwikkelingen in kaart gebracht die belangrijk zijn voor de toekomst en de beleidskeuzes voor musea in het algemeen en dus ook voor ons.

M U S E U M D E F I N I T I E VOLG E N S H E T I N T E R N AT I O N A L C OU N C I L O F M U S E U M S ( IC O M ) 2 0 2 2 : ‘Een museum is een permanente instelling zonder winstoogmerk, in dienst van de samenleving, gericht op het onderzoeken, verzamelen, bewaren, interpreteren en tentoonstellen van materieel en immaterieel erfgoed. Musea zijn openbaar, toegankelijk en inclusief en bevorderen diversiteit en duurzaamheid. Ze werken en communiceren ethisch, professioneel en met participatie van gemeenschappen. Musea bieden een verscheidenheid aan ervaringen met het oog op educatie, genoegen, reflectie en kennisuitwisseling.’

Veranderende rol De rol van musea is de afgelopen jaren veranderd van een belerend naar een lerend instituut, van zendend naar participatief, van een intern gericht instituut naar een plek voor inspiratie, dialoog, verwondering en debat voor mensen van diverse leeftijden en achtergronden, die er in aanraking komen met uiteenlopende uitingen van kunst en vormgeving. Wij willen, passend bij onze missie, visie en kernwaarden, luisteren naar en leren van ons publiek, makers, collega’s en de wereld om ons heen. Onze huizen worden steeds meer dynamische hubs die inspelen op maatschappelijk relevante onderwerpen. Samen sterker Samenwerking krijgt in de culturele sector steeds meer aandacht, niet alleen uit noodzaak – veel musea bijvoorbeeld hebben de laatste jaren steeds minder te besteden door kosten- en loonstijgingen – maar ook omdat het inzicht groeit dat we door samenwerking de slagkracht enorm kunnen versterken. Dit geldt voor samenwerkingen met makers, lokale gemeenschappen, organisaties, instellingen evenals andere musea en culturele instellingen in Zwolle en Overijssel en daarbuiten. Zie hiervoor ook H 1.6. Van periferie tot centrum: regio Zwolle en Overijssel Er is landelijk steeds meer aandacht voor de regio en daarmee ook voor regionale musea. Museum de Fundatie is een van de belangrijkste pijlers van een levendig woon- en verblijfsklimaat in Zwolle en in Overijssel.

Steeds meer mensen vinden vanuit de Randstad de weg naar Zwolle en Overijssel, ook vanwege onze twee huizen in Zwolle en Heino/Wijhe. Nu deze regio door de Regio Deal de vierde economische topregio in het land is geworden, verandert de visie op wat centrum en wat periferie is. Een spraakmakend en artistiek onderscheidend museum als de Fundatie met zijn twee historische huizen is in deze context onmisbaar. Polarisatie Veel thema’s in de maatschappij, van klimaatverandering en zorg tot en met migratie, leiden tot heftige debatten en tegenstrijdige meningen en belangen. Kunst kan een rol spelen in het verzoenen van de verschillende kanten van deze debatten, door mensen anders hiernaar te laten kijken en een open gesprek via kunst mogelijk te maken. Wij zien hier een belangrijke rol voor ons als museum, als een plek voor discussie en debat door middel van kunst, maar ook voor verwondering en verbinding. Door extra aandacht te geven aan toegankelijkheid voor verschillende groepen in de samenleving en deel te nemen aan veel verschillende landelijke en regionale evenementen kunnen we steeds meer die plek zijn waar mensen met kunst, makers en vooral met elkaar worden verbonden.

10

Roze Salon bij Marianne von Werefkin - pionier van het expressionisme, met studenten van ArtEZ Conservatorium, november 2024

Digitale duurzaamheid Via internet en social media worden sinds de coronapandemie steeds meer digitale museumervaringen aangeboden, van online onderwijsprogramma’s en lezingen/symposia tot en met digitale rondleidingen. Wij ambiëren vanaf 2026 onze evenementen live te kunnen streamen, wat een investering in techniek vergt. Er wordt al veel digitaal gekoerierd bij tentoonstellingsinrichtingen, wat niet alleen kosten bespaard maar ook veel duurzamer is. Hedendaagse makers werken in toenemende mate met virtual reality en AI, wat voor een nieuwe kunstbeleving zorgt. Museum de Fundatie toont regelmatig werk van makers die met deze middelen werken. Onze collectie is voor 99 % gedigitaliseerd en wat nog niet online staat, wordt in de loop van 2025 online gezet in de context van de vernieuwde website (zie H 3.4). Dit wordt projectmatig opgepakt door een collectiemedewerker hier een half jaar voor vrij te maken. Daarnaast wordt dekking gezocht middels externe fondsenwerving. Aangezien onze depots maar beperkt toegankelijk zijn voor publiek, is deze digitale toegankelijkheid uiterst belangrijk voor ons en heeft daarom prioriteit. Naast de digitalisering van kunst groeit het belang van datagedreven keuzes voor musea.

Museum de Fundatie laat sinds 2023 doorlopend publieksonderzoek doen, kijkt naar verschillende doelgroepsegmentaties en doet diepgaander onderzoek naar de bezoekersprofielen (zie H 2.1). Bezoekersbeleving De beleving van de museumbezoeker staat steeds meer centraal. Uiteraard hebben wij daar ook oog voor, onder meer door een gastvrije ontvangst, verzorgde ruimtes en programma’s als de tuinconcerten en Fundatie Fridays. Vanuit onze historische gebouwen bieden wij nieuwe ervaringen, zoals spannende nieuwe presentatievormen en experimentele kunstvormen op beide locaties, van Kunst in de Vide in Zwolle tot en met hedendaagse kunst in de historische context van Kasteel het Nijenhuis en straks een nieuw ingerichte beeldentuin. Duurzaamheid De verandering van de wereld gaat ons allemaal aan. Duurzaamheid is een belangrijk aandachtspunt voor makers en voor de maatschappij, en ook voor ons als museum. Wij hebben dit zelfs benoemd als een van onze kerndoelen (zie H2) Dit betekent onder meer dat wij het plannen en inrichten van tentoonstellingen zo duurzaam mogelijk doen, maar ook ons eigen gedrag hierop aanpassen, door onder meer dienstreizen per trein. We zijn met gemeente en provincie in gesprek over de verduurzaming van de gebouwen (zie H 6).

11

1.3 OMGEVINGSANALYSE EN POSITIONERING

Kunstwegen, Marijke de Goeij, Blauwe Bogen, Dalfsen

Omgevingsanalyse Overijssel kent een rijk cultureel aanbod, met veel podia, erfgoedinstellingen, opleidingen, kunst in openbare ruimte zoals de beeldenroute Kunstwegen en diverse musea. Museum de Fundatie neemt in dit cultuurlandschap een unieke positie in en verhoud zich ertoe, met zijn twee gebouwen in Zwolle en in Heino/Wijhe, en met de collectie Overijssel als bijzonder cultureel kapitaal. Museum de Fundatie is een aanjager voor cultuur; lokaal, regionaal en (inter-)nationaal. Het museum is een essentieel deel van de grootstedelijke voorzieningen van Zwolle. Als belangrijk onderdeel van het landelijk culturele aanbod vormt het museum een verbinding tussen de regio, het land en de internationale kunstwereld. Daarmee speelt het museum een essentiële rol in het creëren van een goed vestigingsklimaat voor diverse bevolkings- en beroepsgroepen in Zwolle en omstreken, wat van groot belang is gezien de groeiambities van de stad. Bij een groeiende stad hoort een bloeiend cultureel klimaat. Museum de Fundatie heeft daarin een ketenverantwoordelijkheid, door oog te hebben voor het makersklimaat in de regio, voor kleinere instellingen in de provincie en door talentontwikkeling te stimuleren (zie H 1.6 en H 3.1). Het toegankelijk maken van kunst en cultuur zorgt voor sociale cohesie en draagt bij aan de leefbaarheid en algemeen welzijn in de stad en de regio.

Als basisinstelling van de stad dragen we bij aan het behalen van de ambities van de Gemeente Zwolle, zoals verwoord in haar Cultureel Perspectief 2040: ‘Een bloeiende cultuursector is onmisbaar voor een vitale samenleving, het geeft de stad waarde. Zwolle is het kloppend culturele hart van de regio waar kunst en cultuur bijdragen aan de hoge kwaliteit van leven van een ieder die hier woont en werkt of de stad bezoekt.’ We geven als museum met onze aantrekkelijke artistieke en maatschappelijke programmering invulling aan de Meerjarige Agenda 24-28 Regio Zwolle Stapt Door en de provinciale cultuurnota, waarin brede welvaart en duur­zaam­heid centraal staan. Door de samenwerking met lokale en regionale instellingen en verenigingen en het verhogen van onze toegankelijkheid bieden we kunst en cultuur voor iedereen en brengen we mensen en organisaties samen door thema’s die spelen in de samenleving, in onze programmering te verwerken. Het museum is daarmee een aantrekkelijke partner voor collega-instellingen, diverse organisaties en bedrijven in zijn omgeving. Door samenwerking in de vorm van co-producties, educatie en participatie wordt het woon- en leefklimaat van stad en regio bevorderd. Inwoners en toeristen geven het leven in Zwolle en de regio door deze initiatieven gemiddeld een 7,8 (2024).

Museum de Fundatie is een onmisbare schakel in het culturele ecosysteem en de toeristische en economische aantrekkingskracht van Zwolle en de regio.

12

Positionering

Museum de Fundatie neemt binnen het cultuuraanbod een bijzondere positie in, omdat het de provinciale kunstcollectie beheert, behoudt en actualiseert. Het museum zorgt met de provinciale collectie en eigen collecties voor een uitdagende tentoonstellingsprogrammering, met landelijke en internationale uitstraling, op het gebied van moderne en hedendaagse kunst op de locaties Kasteel het Nijenhuis in Heino en het Paleis aan de Blijmarkt in Zwolle. Het museum draagt hiermee bij aan het versterken van het culturele profiel van de stad Zwolle, de regio en de provincie Overijssel als geheel. (uit: Cultuur- en Erfgoedbeleid Overijssel 2025-2028 ‘Morgen wacht niet’, provincie Overijssel)

Museum de Fundatie is in Zwolle en de regio het enige museum voor beeldende kunst en vormgeving en is tevens een van de belangrijkste musea in het oosten van Nederland. Met Kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe en Museum de Fundatie in Zwolle heeft het museum twee unieke historische locaties die elk hun eigen karakter hebben, elkaar aanvullen en die samen veel kansen bieden, zowel regionaal als internationaal. We hebben als een van de weinige musea in Nederland een stedelijke én een landelijk gelegen locatie. Dankzij de museumfunctie blijven deze twee belangrijke rijksmonumenten behouden voor iedereen. Onze veelzijdige, interdisciplinaire collectie biedt veel mogelijkheden tot exposities van lokale en internationale kunst en vormgeving. Met deze collectie, onze bijzondere gebouwen en onze interdisciplinaire, op co-creatie gerichte benadering onderscheiden wij ons van andere musea. Rol en betekenis van de collectie Museum de Fundatie heeft een unieke collectie met een bijzondere geschiedenis. De collectie van Museum de Fundatie telt ruim zestienduizend objecten, voornamelijk van de late middeleeuwen tot nu: schilderijen, tekeningen, keramiek en sculptuur tot en met vormgeving, toegepaste kunst en nieuwe media.

We bewaren topstukken van Europese makers onder wie Vincent van Gogh, Jacoba van Heemskerck van Beest, Bernardo Strozzi, Charley Toorop en William (J.M.W.) Turner, maar ook unieke objecten uit andere werelddelen, zoals monochrome Chinese keramiek en Japanse tsuba’s (stootplaten van zwaarden). Deze enorme variatie maakt het mogelijk om uitgaand van één of enkele objecten uit de collectie steeds weer nieuwe verhalen te vertellen.

Fundatie Collectie: Remix in Kasteel het Nijenhuis

13

Raquel van Haver, La Historia de Migrantes (2020), in 2023 aangekocht voor de collectie van de provincie Overijssel

Feitelijk beheert het museum twee collecties. De kern wordt gevormd door de Collectie Stichting Hannema-de Stuers, ontstaan uit de particuliere verzameling van Dirk Hannema (ongeveer drieduizend objecten), die objecten uit alle tijden en landen verzamelde. Sinds Hannema’s overlijden in 1984 is deze verzameling substantieel uitgebreid onder diverse directeurs en door legaten zoals van het echtpaar de Graaff-Bachiene en Pieter en Marieke Sanders. Sinds 1993 beheert Museum de Fundatie bovendien in opdracht van de provincie Overijssel de kunstcollectie van de provincie, ontstaan vanuit de privé­ verzameling van Paul Citroen, bestaand uit de omvangrijkste collectie werk van de kunstenaar zelf evenals uit werken van belangrijke vertegenwoordigers van de avant-garde van Marc Chagall tot en met Pablo Picasso. Ook voor deze collectie zijn de afgelopen jaren belangrijke nieuwe verwervingen gedaan, onder meer van Emmy Bergsma, Raquel van Haver, Guillaume Lo A Njoe, Kristina Norman en Maria Roosen. Inmiddels maakt deze provincie collectie zo’n 40% uit van het totaal aantal werken dat Museum de Fundatie beheert. Kasteel het Nijenhuis Kasteel het Nijenhuis is de ontstaansplek en het stamhuis van het museum en in bezit van provincie Overijssel. Hier woonde grondlegger Dirk Hannema vanaf 1958 tot aan zijn dood in 1984, en hier is Museum de Fundatie opgericht.

Het kasteel is gelegen in de natuur van Overijssel en biedt unieke mogelijkheden om de verbinding tussen kunst en natuur te laten zien. De havezate uit de 14de eeuw met zijn bijzondere geschiedenis is cultureel erfgoed en biedt zowel plek aan de collectie als aan tijdelijke tentoonstellingen. Ook de beeldentuin met bijna 100 sculpturen, uit de collecties van Beeldentuin Kasteel het Nijenhuis

14

Museum de Fundatie, de provincie Overijssel en Museum Beelden aan Zee, evenals bijzondere eeuwenoude bomen en planten, oefent een grote aantrekkingskracht uit op kunst-, erfgoed- en natuurliefhebbers. Hier komen vooral de ‘weelderige cultuurminnaar’ en de ‘klassieke cultuurliefhebber’, maar ook doelgroepen die buiten het culturele doelgroepenmodel vallen, aangezien zij voor de natuur en voor het kasteel komen (zie H 2.1). In de historische ruimtes van het kasteel is een nieuwe, thematische presentatie van de collectie te zien die naar de geschiedenis van de plek en zijn bewoners verwijst en die tegelijk een beeld geeft van de veelzijdigheid van onze beide collecties. Hiermee kunnen wij de verschillende doelgroepen bedienen die naar deze bijzondere plek komen. Daarnaast maken we jaarlijks een tijdelijke tentoonstelling in een deel van het kasteel, met focus op een specifieke maker uit de collectie of een bepaald thema. De geplande herinrichting van de beeldentuin - met toevoeging van nieuwe beelden evenals de verbinding met Kunstwegen (zie volgende pagina) zal deze locatie nog aantrekkelijker maken voor onze doelgroepen. Door samen te werken met makers en lokale initiatieven, maar ook door de kracht van de beeldentuin en het kasteel met hun bijzondere uitstraling te benutten, versterken we onze regionale positie.

Paleis aan de Blijmarkt Museum de Fundatie in Zwolle bevindt zich in een markant gebouw, het voormalige Paleis van Justitie, op een centrale locatie in de stad, dat in 2004-2005 tot museum is verbouwd. De uitbreiding van het gebouw in 2013 met de Wolk van architect Hubert-Jan Henket heeft van het museum een icoon van Zwolle gemaakt, dat tot ver buiten de stad en provincie bekendheid geniet en uit het hele land en daarbuiten bezoekers trekt. Was het paleis tot dan toe een mooie plek voor klassieke kunstvormen als schilder- en beeldhouwkunst, zo voegt de Wolk een extra dimensie toe. Door zijn grote open ruimtes en het raam met een uniek uitzicht over de stad is dit gedeelte vooral geschikt voor installaties en grote werken, waarvoor in het historische gedeelte van het museum weinig plek is. Zo vullen de twee gedeeltes van het paleis elkaar heel goed aan. Door optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden van elk deel van onze gebouwen, kunnen we tegelijkertijd verschillende doelgroepen aanspreken.

RESET - kunst als toevluchtsoord, met werk van Josèfa Ntjam, 2024, Museum de Fundatie Zwolle

15

Rode Loods De afgelopen beleidsperiode heeft Museum de Fundatie de mogelijkheden verkend en onderzocht voor een mogelijke derde locatie cq culturele broedplaats en expositieruimte voor jong talent in de Spoorzone van Zwolle. Het museum had hiervoor een kwartiermaker en een architect aangesteld en diverse co-creatie sessies georganiseerd met medewerkers, externe adviseurs, samenwerkingspartners en makers. Dit heeft geresulteerd in een eerste schetsontwerp en voorstel voor invulling van de Rode Loods onder meer als expositieruimte voor experimentele cross-overs tussen kunst, dans, theater en performance, met een (met partners gedeelde) artist-in-residency, een broedplaatsfunctie voor makers en werkplaatsen voor de opleidingen. Zonder aanvullende financiering of ingroeimodel qua huur acht het museum een sluitende exploitatie echter momenteel niet haalbaar. Museum de Fundatie ziet wel nog steeds het potentieel van deze locatie en staat daarom open voor (incidentele) programmering. We blijven hierover graag in gesprek met de gemeente Zwolle en met onze samenwerkingspartners ArtEZ en Cibap. Kunstwegen Vanaf 2025 nemen wij de beeldenroute Kunstwegen onder onze hoede. Deze kunstroute loopt vanuit Zwolle dwars door Overijssel tot over de grens met Duitsland en omvat rond tachtig beelden, waarvan hoogtepunten van bekende makers van Auguste Rodin tot en met Ilya Kabakov.

Gezien onze eigen beeldentuin en collectie sculpturen sluit dit heel logisch aan bij Museum de Fundatie, ook vanwege de samenwerking met de Städtische Galerie Nordhorn. We zullen deze beeldenroute weer meer bekendheid geven, de kwaliteit en actualiteit ervan bewaken en in samenwerking met de partners in Nederland en Duitsland ervoor zorgen dat deze duidelijk herkenbaar blijft en dat er een gezamenlijke communicatie over is. Ook denken we aan een toegankelijke ontsluiting van informatie over de beelden, door middel van een podwalk of QR-code voor de voorbijgangers. Met aansprekende en laagdrempelige verhalen brengen we de kunst zo dichtbij. Door beide locaties in de route op te nemen en samen te werken met andere beeldentuinen kunnen we de werking van onze huizen en hun locaties versterken, en laten tegelijk zien dat wij zowel lokaal als internationaal programmeren.

1.4 MISSIE, VISIE, KERNWAARDEN Missie Museum de Fundatie verbindt mensen met kunst, makers en elkaar. Met onze brede collectie kunst en vormgeving en onze programmering kijken wij vanuit Overijssel naar de wereld en gaan wij in dialoog met ons publiek.

Deelnemende kunstenaars van Do We Care?, i.s.m. Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, 2023, Kasteel het Nijenhuis

16

Visie Museum de Fundatie is een plek voor inspiratie, dialoog, verwondering en debat. Als thuis voor makers van alle disciplines zijn wij een aanjager voor kunst en cultuur in de regio en daarbuiten. Wat er in de samenleving speelt, gaat ons aan en wij spelen daarin een verbindende rol via de kunst. We streven naar maximale toegankelijkheid, zowel analoog als digitaal, en dat doen we in samenwerking met lokale gemeenschappen in Zwolle en Overijssel en in interactie met de internationale gemeenschap. We faciliteren onderzoek naar onze collectie en bieden een platform voor experiment en nieuwe ideeën. Kunst kent vele perspectieven; we nemen deze mee in onze programmering en in ons onderzoek. Wij denken vanuit thema’s en programmalijnen en onze programmering vindt binnen én buiten de muren van onze huizen plaats. We werken aan een toekomstbestendige sector met aandacht voor educatie, samenwerkingen en duurzaamheid als centrale pijlers. We vieren de kunst en iedereen die hiermee te maken heeft of er nieuwsgierig naar is.

Kernwaarden Museum de Fundatie is open, dynamisch, verbindend en nieuwsgierig. Onze kernwaarden komen terug in alle bedrijfs- en beleidsaspecten.

Onze open houding geldt ten opzichte van kunst en vormgeving, makers en van bezoekers; iedereen is welkom in het museum en we kijken met een open blik de (kunst-)wereld in. Daarnaast stimuleren we een open bedrijfscultuur. Ons museum is dynamisch, we bewegen mee met veranderingen in de maatschappij en de behoeften van de bezoekers. We kijken hoe we andere doelgroepen kunnen aanspreken door aandacht te geven aan kunstvormen en makers die tot nu toe onderbelicht zijn gebleven. Daarnaast zijn er door ons groeiend aanbod aan horeca, winkels en mogelijkheden tot zakelijke verhuur veel opties om ons museum ook op een andere manier tot een ontmoetingsplek te maken. We zijn verbindend, niet alleen omdat wij mensen met makers, kunst en elkaar in contact brengen door middel van tentoonstellingen, onderzoek, programmering en educatie, maar ook omdat wij de verbinding zoeken met andere organisaties, bezoekers, partners en sponsoren in de regio en daarbuiten. We zijn nieuwsgierig naar alles wat de wereld van de beeldende kunst en vormgeving te bieden heeft en we stimuleren nieuwsgierigheid bij onze bezoekers en zakelijke partners, door het aanbieden van multidisciplinaire presentaties, nieuwe ervaringen en een inspirerend programma. Ook zijn we nieuwsgierig naar wat onze bezoekers en partners ons te vertellen hebben en gaan daarover graag het gesprek aan.

1.5 ECONOMISCHE WAARDE MUSEUM DE FUNDATIE Musea vervullen een belangrijke economische, maatschappelijke en sociale rol. Met een totale omzet van € 1,26 miljard in 2023 draagt de sector bij aan de Nederlandse economie. Daarnaast verbindt de sector ook lokale en regionale gemeenschappen.* Museum de Fundatie vertegenwoordigt naast zijn artistieke en maatschappelijke waarde een belangrijke economische waarde voor de stad en regio Zwolle en de provincie Overijssel. Met onze twee huizen spelen wij een belangrijke rol in het vestigingsklimaat en de verdere ontwikkeling van deze sterke regio op het gebied van innovatie, culturele infrastructuur, arbeidsmarkt en economie. Uit onderzoek uit 2023 blijkt dat een bezoeker aan het museum gemiddeld €60 uitgeeft in de stad, aan onder meer horeca en winkels. Bij 160.000 bezoekers zijn dat bijna 10 miljoen euro. Daarnaast blijkt uit onderzoek van Marketing Oost uit 2022 dat Museum de Fundatie een van de hoofdredenen is voor toeristen om de stad te bezoeken, naast de aantrekkelijke binnenstad zelf en andere hoogtepunten zoals Van der Velde in de Broeren en het Academiehuis / Grote Kerk. Onze locatie in Heino trekt een vast aantal bezoekers van 35.000 per jaar, hier bestaat het *Bron: Museumcijfers 2023: breed draagvlak binnen samenleving maar grote zorgen voor de toekomst | Museumvereniging

17

economisch potentieel vooral uit toeristen, dagjesmensen en evenementen/zakelijke verhuur. Dit potentieel wordt de komende jaren verder benut door het maken van aantrekkelijke programmering en door het vergroten van de zakelijke en toeristische activiteiten, zie hoofdstuk 6. Het aanzien en belang van Museum de Fundatie in stad en regio vertaalt zich in de steun van een toenemend aantal sponsoren, founders en Vrienden. Zij vinden het belangrijk om het toonaangevende museum te ondersteunen en te behouden voor Zwolle en omgeving. Zij vinden in Museum de Fundatie een aantrekkelijke partner en unieke locaties om met hun klanten en werknemers te verblijven en een inhoudelijk kunstprogramma te bieden, in ruil voor exposure en naamsbekendheid. In 2024 hebben wij onze steungeverskringen uitgebreid en meer differentiatie aangebracht in steunmogelijkheden, met jaarlijkse bijdragen van €40 (vriend) tot minimaal €15.000 (founder) en diverse opties daartussen. We merken dat we hierdoor meerdere bedrijven en sponsoren aan ons kunnen binden, klein en groot. Ons bestand aan particuliere vrienden groeit, nu het museum weer in de lift zit. Dat biedt mooie perspectieven voor de toekomst. Tot en met 2027 is de VriendenLoterij in ieder geval onze partner.

1.6 MAATSCHAPPELIJKE BETEKENIS MUSEUM DE FUNDATIE

Muziektheatervoorstelling Uit de Verf! door Jansen & de Boer, 2024, beeldentuin Kasteel het Nijenhuis

De maatschappelijke waarde van Museum de Fundatie komt op verschillende vlakken tot uitdrukking; door mensen met kunst en met met elkaar te verbinden, door samenwerking met organisaties en evenementen in Zwolle en Overijssel, door onze rol in het onderwijs via cultuureducatie en het stimuleren van talentontwikkeling.

Museum de Fundatie is een plek waar niet alleen kunst maar ook maatschappelijke thema’s aan bod komen. Daarom gaan we graag met onze bezoekers in gesprek. Wat verwachten zij van ons en hoe willen zij zich vertegenwoordigd zien in ons programma? In de komende jaren willen we ons oor te luiste­ren leggen. Dat doen we niet alleen met publieksonderzoek maar ook door vanaf 2026 bijvoorbeeld de Zwolse kinderraad uit te nodigen en een groep ‘ambassadeurs’ van het museum te vragen om met ons mee te denken en met ons publiek in dialoog te gaan. Er ontstaan nu al mooie dialogen met ons publiek via onze programmering, van tentoonstellingen en evenementen op de gratis vrijdagavonden tot en met publieks­ programma en educatie. Chourouk Hriech, die in 2025 exposeert in de reeks Kunst in de Vide, gaat bijvoorbeeld in gesprek met kinderen van een Zwolse basisschool over hun belevingswereld, laat ze dit tekenen en verwerkt deze gesprekken en tekeningen weer in haar eigen werk. Overeenkomstig met onze kerndoelen (zie H 2.1) zetten wij de komende jaren erop in om bruggen te bouwen, van co-creatie uit te gaan, stappen te zetten in richting van meer toegankelijkheid en onze verantwoordelijkheid te nemen op het vlak van duurzaamheid.

18

Met verbinding als kernwaarde, is samenwerking voor ons onontbeerlijk om nieuwe doelgroepen te kunnen bereiken en met onze programmering meetbare impact te realiseren. Samenwerking is essentieel om ons bereik en onze slagkracht te kunnen versterken. Dat geldt voor samenwerkingen in Zwolle en Overijssel, maar ook op landelijk en internationaal vlak. Samenwerkingen in Zwolle en Overijssel Op regionaal vlak zijn er al diverse samenwerkingen, zoals met de C7+ (Academiehuis, Anno Stadsmuseum Zwolle, Poppodium Hedon, Stadkamer Zwolle, Zwolse theaters, Filmtheater Fraterhuis, Creative Works, Cibap en ArtEZ), waarmee wij in 2025 voor het eerst ook op inhoudelijk vlak samenwerken bij het project Thuis bij Ter Borch (zie ook p. 20). Samen met de C7+ en de gemeente Zwolle werken wij toe naar het cultureel perspectief 2040. Deze vorm van samenwerking, die ertoe dient om elkaars slagkracht te versterken, is uniek in de provincie. Er zijn al enige tijd samenwerkingen met diverse locaties in de provincie Overijssel; onder de naam Museum de Fundatie te gast worden in Almelo, Enschede, Hardenberg en Holten kunstwerken uit de collectie van Museum de Fundatie en uit de collectie Overijssel op gratis toegankelijke plekken getoond (zie ook p. 33). Dankzij deze samenwerkingen is onze collectie voor een breder publiek toegankelijk.

Een mooi voorbeeld voor samenwerking op lokaal, nationaal en internationaal vlak is het in 2025-2026 geplande project Thuis bij Ter Borch op initiatief van Museum de Fundatie. Dit is een eerste inhoudelijke samenwerking van alle culturele instellingen en opleidingen in Zwolle (de C7+), met de creatieve industrie en Festival Magna, met als doel extra aandacht voor dit thema te creëren en meer bezoekers naar de regio te trekken. Gepland is o.a.: •E  en grote tentoonstelling bij Museum de Fundatie over de kunstenaarsfamilie Ter Borch •T  entoonstellingen in Museum Anno over kansen­ ongelijkheid toen en nu, en in Academiehuis / Grote Kerk over Gesina Ter Borch en mode •S  tadsfestival Magna geheel gewijd aan Ter Borch •R  ondleidingen door het Zwolle van de Ter Borchs •T  heater- en muziekoptredens, evenals film­voor­ stellingen en concerten die hieraan zijn gewijd • In samenwerking met de plaatselijke horeca en winkels worden arrangementen aangeboden, zodat bezoekers worden verleid om meerdere dagen in Zwolle door te brengen voor een gevarieerd en aantrekkelijk Ter Borchprogramma.

Gesina ter Borch, Portret van Moses als tweejarig kind, collectie Rijksmuseum Amsterdam

19

Samenwerkingen met andere musea (regionaal, nationaal, internationaal) We zoeken de verbinding met andere kunstinitiatieven in het Oosten van het land en samenwerking met andere musea, zoals Rijksmuseum Twenthe, Museum MORE, Stedelijk Museum Kampen en Museum Arnhem. Ook landelijk zijn er samen­ werkingen gepland, o.a. met het Rijksmuseum Amsterdam, het Singer Museum Laren, Kunstmuseum Den Haag en met Museum Kranenburgh in Bergen. Op internationaal vlak vinden nu al regelmatig samenwerkingen plaats door wederzijdse bruiklenen maar ook door tentoonstellingen te laten reizen.

H E T D O E L VA N SA M E N W E R K I N G E N M E T A N D E R E M U S E A I S O M E L KAA R S W E R K I N G E N B E R E I K O P V E R S C H I L L E N D E M A N I E R E N T E V E RG ROT E N . I N D E KO M E N D E JA R E N Z E T T E N WIJ IN OP: • Collectiemobiliteit: de mogelijkheid om delen van collecties van andere musea bij ons te tonen en om omgekeerd delen van onze eigen collectie te laten reizen. Op die kunnen wij en andere musea tegen relatief lage kosten kwalitatief hoogstaande tentoonstellingen tonen. Wij zijn bijvoorbeeld al hierover in gesprek met Museum Boijmans Van Beuningen en voor het project Thuis bij Ter Borch (2025-2026) lenen we een groot aantal werken uit de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam. Ook ontwikkelen we in de loop van 2025 een aanbod van reizende tentoonstellingen vanuit onze eigen collectie, waarvoor wij vaste fees kunnen vragen. • Samen met musea in binnen- en buitenland publiekstrekkers organiseren. Hiermee houd je de kosten lager en zijn grote tentoonstellingen haalbaarder. Dit is eerder gedaan, bijvoorbeeld in 2015-2016 met Rijksmuseum Twenthe voor de Turner-tentoonstelling of in 2023-2024 met Staatliche Kunstsammlungen Dresden voor de tentoonstelling Kaleidoscope of (Hi)stories: Kunst uit Oekraïne. • Gezamenlijke aankopen met collega-instellingen in Nederland; hierdoor zijn incidenteel prestigieuze aanwinsten mogelijk.

Bovendien ondersteunen fondsen deze vorm van samenwerking graag. • Verbinding met de regio en het land te leggen (meer dan nu al gebeurt), door samen te werken met andere musea in Overijssel en Nederland.

Wat betreft educatie en publieksprogramma zijn wij de afgelopen tijd samenwerkingen gestart met onder meer Vluchtelingenwerk Nederland (bijv. vrijheidsontbijt 2023, tentoonstelling Kaleidoscope of (Hi)stories: Kunst uit Oekraïne (2023-24), Isala ziekenhuis, Keti Koti Zwolle, COC Zwolle en Toegankelijk Zwolle. Het doel van deze samenwerkingen is om verschillende lokale gemeenschappen bij het museum te betrekken en van hen te leren wat betreft toegankelijkheid. Het bieden van ruimte aan de nieuwste generatie bezoekers is niet alleen van belang voor de toekomst van het museum, maar is voor het museum ook een van haar belangrijkste kerntaken: om jonge mensen nieuwsgierig te maken naar kunst en vormgeving – en ze daarmee in contact te brengen met nieuwe of andere vormen van kennis. Ook wordt er bewust gewerkt aan het betrekken van een meer divers publiek. Het museum hanteert een actief inclusiebeleid en daarvan is het beginsel een uiteenlopend en gevarieerd programma dat aan verschillende stemmen en perspectieven ruimte biedt. Voor het educatie- en publieksprogramma van 2026-2028 zie H 3.2.

20

K U N ST E N W E L Z I J N Steeds meer onderzoeken wijzen uit dat kunstbeschouwing en actief bezig zijn met kunst en cultuur bijdragen aan het welzijn en de gezondheid. In het kader hiervan hebben we sinds 2024 een samenwerking met het Isala Ziekenhuis waarbij artsen onder begeleiding van museumdocenten kijken naar kunst en hun ervaringen meenemen in de behandeling van hun patiënten. Er zitten veel overeenkomsten tussen het kijken naar kunst en het diagnosticeren van patiënten: met goed en samen kijken zie je meer. Museum de Fundatie gaat vanaf 2026-2027 sterker inzetten op samenwerking met zorginstellingen en op initiatieven die kunst en welzijn verbinden, met bijbehorende impactmetingen.

Evenementen / herdenkingen / feestdagen Ieder jaar doen we mee aan landelijke, provinciale en stedelijke evenementen, om de Zwolse verankering met nationale en lokale partners, en het publiek te onderhouden en te bestendigen. Voorbeelden zijn: • Nationale Museumweek • Dag van het Kasteel • Wandelvierdaagse Salland • Lichtjestocht Heino met lokale muziekverenigingen • Open Monumentendag • Bevrijdingsfestival Overijssel • Keti Koti • Stadsfestival Zwolle (MAGNA) •  Samenwerking met de C7+, bijvoorbeeld voor projecten als Artbeat (gericht op het praktijkonderwijs en vmbo), Art Niveau en CultuurCaroussel (beide gericht op mbo studenten van het Deltion College) en het jaarlijks terugkerende evenement Groot Zwols Kinderboekenfeest. De educatoren, marketeers en programmeurs van de verschillende culturele instellingen weten elkaar vanzelfsprekend te vinden en er ligt een ambitie om dit nog meer te versterken. Talentontwikkeling We hechten eraan om, in de zin van de ‘sterren’ van het Cultureel Perspectief Zwolle 2040, met jonge talenten te werken – bij het publieksprogramma of bij thematische tentoonstellingen. Zo maken we regelmatig publieksprogramma’s met ArtEZ (o.a. met het conservatorium) en werken we voor de Fundatie Fridays samen met poppodium Hedon, dat jonge musici programmeert voor optredens in de Wolk.

Talentontwikkeling vinden wij erg belangrijk, daarom zoeken wij actief de samenwerking met de opleidingen in Zwolle en met het makershuis VAKTOR. Zo begeleiden wij in 2025 Jules van Hulst en Wieger Steenhuis in het kader van een mastertraject van VAKTOR, laten wij in het publieksprogramma studenten van het ArtEZ conservatorium aan bod komen en aan Thuis bij Ter Borch zullen alle afdelingen van ArtEZ en Cibap meewerken. Ook bieden wij regelmatig jonge makers de kans hun eerste museale solotentoonstelling bij ons te realiseren. Zo kunnen ze doorgroeien vanuit de opleiding naar kleinere tentoonstellingen en hopelijk via ons naar een landelijk en internationaal podium. Aangezien Museum de Fundatie niet is voorgedragen voor rijkssubsidie van de landelijke basisinfrastructuur, valt de financiering van de Fundatie Future Factory programmalijn weg. Hiermee realiseerden wij jaarlijks een tentoonstelling samen met de Zwolse opleidingen in de context van het PROTO kennisfestival, een tentoonstelling met een andere opleiding in Nederland (bijv. HKU), evenals tentoonstellingen van jonge makers die op deze manier voor het eerst hun werk in een museum konden presenteren. Aanleiding was altijd een actueel maatschappelijk thema, van klimaat tot en met zorg.

21

Voor 2025 lagen de plannen al vast en worden de activiteiten vanuit het reguliere tentoonstellingsbudget gefinancierd. Vanaf 2026 zullen we naar alternatieve financiering moeten zoeken voor dit soort programmering. We vinden het van groot belang om een podium te blijven bieden aan de studenten en afgestudeerden van de creatieve opleidingen in Overijssel. Dat blijven we doen binnen onze mogelijkheden, onder meer in ons publieksprogramma.

Fundatie Friday, met Sacred Sundays, februari 2025

22

2. DOELEN EN DOELGROEPEN

Michael Tedja, Het Diagonale Instituut (2024), in 2024 aangekocht door Museum de Fundatie

De komende jaren focust Museum de Fundatie zich in zijn programmering op het bereiken van bestaande en nieuwe doelgroepen (zie H 2.2), het maken van impact door het vertellen van nieuwe verhalen op een duurzame manier en op het vergroten van de toegankelijkheid. Op deze manier willen wij mensen met kunst, makers en elkaar kunnen verbinden: door onze deuren open te stellen (kerndoel toegankelijkheid), door uit te gaan van onze identiteit (programmeren vanuit de kracht van de locaties en de collectie), door samen met onze omgeving én met makers na te denken over programmering (kerndoelen co-creatie en brugfunctie) en met behulp van publieksonderzoek de vinger aan de pols te houden of we op de juiste weg zijn. Dit alles is enkel mogelijk indien wij financieel gezond blijven, een aantrekkelijke werkgever blijven en de huisvesting en interne organisatie verder optimaliseren. Zie hiervoor H 6 en verder.

2.1 KERNDOELEN Wij programmeren en ageren de komende jaren vanuit deze doelen, gericht op onze identiteit, onze plek (fysiek en in de maatschappij) en op onze mogelijkheden. Mochten we de komende tijd vaststellen dat andere doelen voor ons publiek en onze omgeving belangrijker zijn, Toegankelijkheid vergroten Museum de Fundatie wil in 2028 haar toegankelijkheid hebben vergroot: zowel wat betreft onze fysieke en mentale toegankelijkheid maar ook voor mensen met beperkte financiële middelen. Dit doen wij door de fysieke toegankelijkheid van onze gebouwen te vergroten in 2025/2026, gratis toegankelijke vrijdagavondopenstellingen te blijven organiseren, door te gaan met de gratis toegankelijke tentoonstellingen Museum de Fundatie te gast in de provincie, door de vrij toegankelijke kunstroute Kunstwegen te versterken en uit te breiden, door zaalteksten te vereenvoudigen (vanaf 2025), door middel van

23

gratis toegang voor jongeren t/m 18 jaar, studentenkorting, digitale ontsluiting van onze collectie via een vernieuwde website (2025/2026), onderzoek naar museumbezoek voor zogenaamde Zwolse minimascholen, mediatoepassingen en aanbod op maat voor mensen die het museum bijvoorbeeld niet zelf kunnen bezoeken wegens bijvoorbeeld een ziekenhuisopname. Het beoogde resultaat is dat we meer en diverse bezoekers kunnen ontvangen en we bijdragen aan het verbeteren van onze sociaal maatschappelijke leefomgeving, diversiteit en inclusie en het welbevinden en positieve gezondheid van inwoners. Co-creatie als uitgangspunt De komende jaren gaan wij minimaal 1 keer per jaar samenwerken met lokale én internationale gemeenschappen. Dit doen wij op dit moment vooral op het vlak van educatie en publieksprogramma (zie H 3.2). Het beoogde resultaat is dat we hierdoor onze binding met de lokale en internationale gemeenschappen verstevigen en onze programmering verrijken. Vanaf 2027 organiseren wij jaarlijks een open call waarvoor wij het thema samen met onze doelgroepen bepalen; hieruit maken wij samen met een deel van ons publiek een selectie en hieruit komt een tentoonstelling voort evenals publieks­programma. Wij stellen ons zo open voor wat er in onze omgeving leeft en voor verschillende perspectieven.

Daarnaast zijn we op andere manieren al met co-creatie aan de slag gegaan, bijvoorbeeld door voor de tentoonstelling Benin (2026) nauw samen te werken met een deel van de gemeenschap in Nigeria, met hedendaagse makers en oorspronkelijke eigenaren van de Benin bronzen van het Edo volk. De komende periode onderzoeken wij mogelijkheden om co-creatie ook met lokale gemeen­ schappen in onze directe omgeving aan te gaan. Deze manier van werken past bij onze doelstelling om onze deuren open te stellen en voor onze programmering uit te gaan van wat er in onze omgeving en in de maatschappij leeft. Bruggen bouwen Wij zien onszelf als bruggenbouwer tussen het lokale en het internationale, tussen de kunstscene en de maatschappij in Zwolle en Overijssel en tussen wat er in de wereld gaande is, tussen de culturele sector en andere sectoren. Door onze positie tussen de randstad en de Duitse grens past het bij ons dat we beide kanten opkijken en tegelijk naar wat er op onze stoep gebeurt. Ons doel is om deze brugfunctie te laden en verder uit te bouwen door passende programmering en door contact te zoeken met nieuwe samenwerkingspartners in de provincie. Een project als Kunstwegen is een uitstekend voorbeeld van een project vanuit Zwolle door de provincie en over de grens heen.

Het beoogde resultaat is een museum dat zijn betekenis zowel lokaal, nationaal als internationaal vergroot, waardoor we nog meer makers, bezoekers en steungevers aan ons verbinden. We hebben al veel contact met ondernemers in de regio, maar kijken de komende jaren ook naar de zorgsector en wat wij op dat vlak voor elkaar kunnen betekenen. Sinds 2024 loopt een eerste verkenning met Isala die wij graag uitbreiden. Programmeren vanuit de kracht van de locaties en de collectie De komende jaren gaan we uit van de kracht van de locaties en van de collecties. Dit betekent dat wij ons aanbod aanpassen aan de specifieke omgeving en doelgroepen. Voor locatie Kasteel het Nijenhuis: klassieke doelgroepen (zie H 2.3) en natuuren erfgoed liefhebbers. Voor locatie Zwolle met zijn vrij jonge demografie: culturele alleseters en de kindrijke cultuurvreter. In de komende jaren ontwikkelen wij per locatie activiteiten die gericht zijn op het (nog meer) bereiken van deze doelgroepen, zoals kinderworkshops, botanische rondleidingen, herinrichting beeldentuin, podwalks. (zie H 3.2) Door combitickets aan te bieden en actief te verwijzen naar programmering op de andere locatie zorgen wij voor een verbinding tussen beide huizen. Het beoogde resultaat is dat we onze positie in Zwolle, Overijssel en daarbuiten verstevigen en dat onze naamsbekendheid en populariteit/bezoekersaantallen stijgen.