Halfjaarrapportage HVA SD 2e helft 2020

mvoortgang

gvoortgang

Zwolle

Halfjaarrapportage Sociaal Domein Hervormingsagenda 2e helft 2020 1

mvoortgang

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis 3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 6 Spoor 5 Wonen als sleutelfactor 7 Spoor 6 Eén gezin, één plan 8 Communicatie 9 Monitoring 10 Financiën 11 Risicoprofielen

3 6 10 14 20 25 30 32 33 34 37

2

mvoortgang

1

Inleiding

Op het moment dat wij starten met deze halfjaarrapportage, is de avondklok een gegeven, het verlangen naar weer volledig naar school gaan en een terras bezoeken groot en is bij de meeste mensen in Nederland de rek eruit. Onze inwoners maar ook wijzelf zijn aan het worstelen met de combinatie van thuiswerken en kinderen op gang houden met hun schoolwerk. Ondernemers teren in op hun reserves of zijn daar allang doorheen omdat ze niet open of aan de slag kunnen. Kinderen lopen achterstanden op met hun schoolwerk en in menig huis lopen de spanningen geregeld op. De invloed van corona is onontkoombaar. Tegelijkertijd zijn we hard aan het werk om er het beste van te maken en zien we onze partners met een onuitputbare creativiteit aangepaste vormen vinden om de inwoners die dat nodig hebben te (blijven) ondersteunen, bijgestaan door een scala aan burgerinitiatieven. Onder deze bijzondere omstandigheden presenteren wij u in aansluiting op het Voorjaarsmoment 2021 de derde halfjaarrapportage Sociaal Domein waarin wij rapporteren over de voortgang van de Hervormingsagenda in het tweede halfjaar van 2020 en vooruitblikken naar 2021. Zoals u inmiddels van ons gewend bent, informeren wij u via de zes sporen. Voor de eerste vijf sporen vindt u naast het bekende geactualiseerde overzicht, de inhoudelijke stand van zaken en een vooruitzicht welke resultaten we beogen in 2021.

Eind 2020 is een onderzoek uitgevoerd naar integraal werken in het kader van spoor 6: één gezin, één plan. De eerste

bevindingen en volgende stappen vindt u terug in deze rapportage. In onze vorige rapportage was de invloed van corona nog vrij beperkt en zagen we weinig invloed op de beoogde hervormingen. Inmiddels zijn de gevolgen niet meer te ontkennen. In de verschillende sporen en bij de financiële update zult u lezen dat corona invloed heeft op de zorgvraag en dat het uitstel van landelijke besluiten direct onze oorspronkelijke planning, resultaten en beoogde besparingen raken. Dat vraagt van ons om kritisch naar onze planning en prognoses te kijken en die bij te stellen waar nodig. In deze rapportage een eerste aanzet daartoe. In het najaarsmoment komen we met een meer precieze en onderbouwde bijstelling naar aanleiding van de laatste cijfers en gegevens die in de komende maanden worden verzameld en geanalyseerd. Verder merken we dat hoe meer we de hervormingen realiseren, hoe meer we aanlopen tegen in- en externe (belonings)systemen die niet ondersteunend zijn. Dat is geen verrassing, want veranderingen zijn op papier altijd overzichtelijker dan in de praktijk. Dat vraagt wel een nog betere afstemming met partners en interne afdelingen, maar ook duidelijkheid in sturing, kaders en een gedeeld beeld van het eindresultaat. Intern bekijken we de mogelijkheden om de financiële systematiek meer ondersteunend te laten zijn aan de inhoudelijke beweging die we willen realiseren.

Dit komt ook terug in de PPN 2022-2024.

subsidies, inkoopvoorwaarden en contracten. Dat kan gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering van genoemde partijen en daarmee mogelijk reuring creëren. Tegelijkertijd zult u in spoor 5 lezen dat de beoogde opbouw van benodigde nieuwe woonvormen om de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis te realiseren, in flink tempo vorm krijgt. En u zult zien dat door de verschillende gesprekstafels die in spoor 1 gehouden zijn, zicht ontstaat op trends en ontwikkelingen. Over deze trends wordt u tijdens het voorjaarsmoment apart geïnformeerd middels een trendrapportage. Deze onzekere tijden benadrukken het belang van monitoring, waarin we ook nu weer een stap voorwaarts hebben gezet. Tot slot hebben de recente ontwikkelingen geleid tot een bijstelling van de eerder beschreven risicoprofielen. Wij wensen u veel leesplezier met deze rapportage vol ontwikkelingen die uiteindelijk allemaal gaan bijdragen aan betere ondersteuning van de inwoners die dat nodig hebben.

Voor onze partners in de Sociale Basis, het jeugddomein en bij Beschermd Wonen, zijn dit en volgend jaar het moment waarin voorgenomen veranderingen vertaald worden in

3

mvoortgang

Spoor 1 Sterke sociale basis 4

mvoortgang

volgend spoor

Spoor 1 Samenvatting Context Voor wie De sociale basis is toegankelijk voor alle inwoners van Zwolle. In de praktijk zullen vooral de mensen die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben daar gebruik van maken.

Beïnvloedbaar Activiteiten van gesubsidieerde partijen Integraliteit en samenwerking in het aanbod en initiatieven

Hervorming Financieel Budget programma 1: € 37 mln (saldo baten en lasten begroting 2020) Geen financiële opgaven in de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Burgerinitiatieven, vrijwilligers Onderwijs, zorgverzekeraars, werkgevers

Stakeholders • Inwoners • Sport-, cultuur- en welzijnspartijen • Adviesraden • Vrijwilligersorganisaties • Afdelingen gemeente • Zorgaanbieders • GGD • Scholen

Raakvlak andere sporen 2: Beschermd wonen (faciliteren activatie en contacten) 3: Jeugd (preventie) 4: Participatie (dagbesteding, maatschappelijke participatie) 5: Wonen (passend wonen)

Probleem: Onvoldoende integrale blik, visie en sturing op initiatieven en preventie in de sociale basis. Te weinig oog voor en leren van resultaten en wat wel/niet werkt. Hervormingen: • Meer samenhang aanbrengen in aanbod, initiatieven en dienstverlening met focus op preventie • Meer regie door de gemeente om sociale basis toe te rusten op sociale opgaven • Sturing meer baseren op beschikbare data en feedback partners en inwoners • Meer versterken bestaande initiatieven voor verhoogde inclusiviteit • Meer ruimte voor initiatieven uit samenleving en sociaal ondernemerschap

Gewenste resultaten: • Inwoners vinden (dicht bij huis) benodigde ondersteuning • Signalen inwoners worden eerder opgepikt en opgepakt, erger voorkomen • Afname specialistische/ zwaardere zorg • Langer/eerder zelfredzaam zijn en zelfstandig thuis wonen • Inclusieve(re) activiteiten, netwerken en wijken Uitdagingen/risico’s: • Veel stakeholders betrokken, communicatie aandachtspunt • Loopt door verschillende portefeuilles van wethouders • Voldoende oog houden voor wat er al is

Gerealiseerd tweede halfjaar 2020 • Er is gestart met de gesprekstafels met • Er heeft afstemming plaatsgevonden partners en een vertegenwoordiging van vanuit de sociale basis met het fysiek inwoners over de Sociale Basis met als domein, veiligheid en wijkmanagement. thema’s “samenkracht versterken”, “leren • Er is gestart met het in kaart brengen van resultaat” en “samen verder bouwen”. van indicatoren en het opzetten van • Het College heeft een visie vastgesteld ten een trendrapportage die in 2021 wordt aanzien van de hervorming in de sociale opgeleverd. basis en deze naar de Raad gestuurd 5

mvoortgang

2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis Update voortgang Het Rijk heeft in de tweede helft van 2020 een groot beroep gedaan op iedereen om zich aan de strenge coronamaatregelen te houden. Ondanks versoepelingen in de zomer heeft de lockdown ook grote gevolgen voor het bouwen aan een sterke sociale basis in Zwolle. De lockdown heeft grote consequenties voor sociale contacten, daginvulling en voor de gezondheid van inwoners. Veel activiteiten zijn verminderd of gestopt. Buurthuizen, sportaccommodaties en verenigingsleven lagen grotendeels of geheel stil. Bezoekjes mochten slechts zeer beperkt. Werken moest voor sommigen vooral vanuit huis en gecombineerd met opvang of thuisonderwijs. Voor anderen was er geen werk en waren er soms ook geen inkomsten meer door de maatregelen. De zorgen over de effecten van corona zijn groot. Gelukkig hebben zowel inwoners als partijen de schouders eronder gezet om er het beste van te maken. Een oproep om een 100-jarige per postkaart te feliciteren, leidde tot bijna duizend kaarten. Voor de jongeren vonden digitale activiteiten plaats en er zijn heel wat Zwolse ommetjes gemaakt. In oktober 2020 is gestart met gesprekstafels samen met partners en een vertegenwoordiging van inwoners met als thema de drie ambities zoals hieronder vermeld. Ook de Participatieraad is hierbij betrokken.

Ondanks dat de gesprekstafels nieuw zijn en digitaal plaats vonden, was er grote tevredenheid bij de deelnemers en werd de noodzaak om integraal en gezamenlijk te werken aan een sterke sociale basis herkend en erkend.

We werken een sterke sociale basis uit langs drie pijlers: 1. Samenkracht versterken We formuleren inhoudelijke ambities voor een sterke sociale basis, waarbij de inwoner centraal staat: • Inwoners hebben sociale contacten en zinvolle daginvulling • Inwoners zijn vitaal en gezond • Inwoners hebben gelijke kansen op een zelfredzaam leven. 2. Leren van resultaat We willen leren van resultaat. We volgen de realisatie van de ambities aan de hand van indicatoren en we kijken naar de effectiviteit van interventies. Daarbij is er ook ruimte voor nieuwe interventies. 3. Samen verder bouwen We bouwen gezamenlijk aan een sterke basis. We zijn gestart met een jaarlijkse gespreksronde met partners en inwonervertegenwoordiging om te kijken naar trends, ontwikkelingen en benodigde ondersteuningsvormen. Deze input helpt om keuzes te maken om onze ambities te realiseren. Op basis van de input uit deze gesprekken met de stad heeft het College in november 2020 een visie opgesteld om te komen tot een Sterke Sociale Basis. Deze visie is begin 2021 voorgelegd ter goedkeuring aan de Raad. Hiermee is een aantal ambities geformuleerd waarbij we integraal aan preventie werken. We werken integraal over de schotten van jeugd, ouderen, welzijn, sport, gezondheid en

Meer dan duizend kaarten voor 100-jarige mevrouw Baarslag uit Zwolle na felicitatie-oproep De oproep van ‘maatje’ Yoëlle Derks (21) heeft effect gehad. Haar bonusoma Agaath Baarslag ontving vandaag zo’n duizend kaarten voor haar 100ste verjaardag, die ze door haar kleine netwerk en corona in zeer kleine kring moest vieren. ,,Het is echt niet normaal’’, vertelt Yoëlle enthousiast. ,,Ik verwachtte zo’n dertig kaarten, nu zitten we hier met drie dozen, tien bloemstukken, chocola. De komende dagen zullen er waarschijnlijk nog meer kaarten bij komen.’’ Het enthousiasme klinkt door in haar stem als we haar telefonisch spreken. Vanwege een coronacluster in woonzorgcentrum Rivierenhof mag er nauwelijks bezoek komen, maar Yoëlle is er natuurlijk wel bij. Volledig ingepakt in het beschermend plastic en met een bril op, dat wel. Bron: De stentor 12 nov 2020 Arnoud de Vries armoede heen en werken verbonden met onderdelen vanuit het fysieke domein en veiligheid. Hiermee zetten we de eerste stappen richting ontschotting en resultaatgericht werken.

Korte vooruitblik In het eerste halfjaar van 2021 bespreekt de Raad bovengenoemde visie. Na vaststelling door de Raad kan

6

mvoortgang

Overzicht visie en sturing (voorbeeld 2020)

verder uitvoering worden gegeven aan deze visie. Dat is een complex samenspel van bestuurders, partners, inwoners en ambtenaren en college om vanuit de verschillende sporen van de Hervormingsagenda te komen tot een sterke Sociale Basis. Voorjaar 2021 starten we met bestuurlijke tafels Sociale Basis. Samen met bestuurders van grote partijen op het gebied van o.a. zorg, welzijn en onderwijs verkennen we wat een ieder kan bijdragen aan de gewenste ontwikkelingen in de sociale basis, vanuit ieders taak maar met een integrale blik. Aan de (uitvoerende) gesprekstafels worden de opgehaalde trends en ontwikkelingen vertaald naar benodigde ondersteuningsvormen in de sociale basis. Vanuit de verschillende sporen van de Hervormingsagenda signaleren we dat de druk op het versterken van de sociale basis toeneemt, zowel door corona, als door bewegingen om van zwaardere ondersteuning naar lichtere vormen te komen (spoor “Jeugd; herstel in het gewone leven” en het spoor “Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis”). Maar ook vanuit andere portefeuilles, zoals veiligheid, criminaliteit, radicalisering en energietransitie wordt een beroep op partners uit de sociale basis gedaan. We verkennen verder wat minimaal nodig is en zoeken daarbij naar samenhang tussen deze ontwikkelingen om tot integrale sturing en oplossingen te komen.

Wat is nodig en gewenst aan laagdrempelige inloopplekken in een wijk om langer en eerder thuis wonen zowel voor jeugd, ouderen als inwoners met psychische klachten mogelijk te maken? Vóór corona zijn al bewegingen hiertoe in gang gezet, gefinancierd met incidentele gelden. Hiermee is een start gemaakt met de gewenste beweging en om deze beweging door te kunnen zetten, is het van belang om de middelen hiervoor te continueren.

7

mvoortgang

Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 8

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 2 Samenvatting Context Voor wie Inwoners met psychiatrische danwel psychosociale problematiek die toezicht en/of begeleiding nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving • Aantallen in januari 2021 : Regionaal: 1.191 cliënten, waarvan 141 actief wachtenden • Richting WLZ in 2021: nog niet definitief bekend

Hervorming Financieel Budget Regio IJssel-Vecht: 56,4 mln (incl. ambulantisering GGZ).Totale besparing: € 2,65 mln Gerealiseerd in Zwolle: € 1,4 mln Nog realiseren (2020-2024): € 1,25 mln structureel

Beïnvloedbaar Ontwikkelen woonvarianten Ontwikkelen Sterke Sociale Basis Versterken samenwerking

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Nieuwe verdeelmodel vanaf 2023 Beschikbaarheid passende woningen

Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Centrale Toegang • Zorgaanbieders Wmo • Regiogemeenten • Lokale toegang/ wijkteams • Zorgverzekeraars/ zorgkantoor • Verwijzers instroom cliënten (Jeugd, GGZ, DJI) • Toezichthouders

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 3: Jeugd (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, inkomen en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen)

Probleem: Nog te veel te zware en dure zorg te ver weg van thuis, terwijl lichtere vormen voor dezelfde resultaten kunnen zorgen. Hervormingen: • Inwoners kunnen langer thuis wonen of eerder weer zelfstandig wonen met passende hulp • Inrichten lichtere vormen ondersteuning in aansluiting op thuisondersteuning • Inclusieve wijken en voldoende geschikte woningen • Werken vanuit totaaloplossing, dus afstemmen op dagbesteding, inkomen en sociale contacten. • Verleggen financiële verantwoordelijkheid van centrumgemeente naar alle gemeenten uit de regio • Toewijzing cliënten naar passende zorg

Gewenste resultaten: • Passende zorg voor de doelgroep • Match zorgvraag en woonplek • Geen gedwongen verhuizing • Inclusieve wijk, goede balans tussen draagkracht en draaglast • Beheersbare uitgaven Uitdagingen/risico’s: • Voldoende passende woningen, vooral in de regio • Stut en steun in de wijk, op peil houden, of versterken van draagkracht

Gerealiseerd tweede half jaar 2020 • Contractering aanvullende zorg BW-zorgaanbieders; alleen van de mogelijkheid om extra plekken te contracteren, is gebruik gemaakt. • Verder uitwerking toekomstvisie BW samen met de gemeenten IJssel-Vecht en start regionale projectleider voor ondersteuning bij lokale plannen • Quick Scan GGZ uitgevoerd inzake ambulantisering GGZ • De pilot Talentenplein gestart, nieuwe tussenvormen voorbereid. • Start voor de Start bijeenkomst over wenselijke vormen van wonen en zorg en benodigde randvoorwaarden

9

mvoortgang

3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis Landelijke en regionale ontwikkelingen Tijdens een landelijk bestuurlijk overleg op 7 december 2020 hebben de VNG, BZK en VWS de balans opgemaakt en besloten om de implementatie van het nieuwe verdeelmodel Beschermd Wonen (BW) uit te stellen naar 1 januari 2023. Dit betekent dat ook de voorgenomen invoering van het woonplaatsbeginsel tot dat moment zal worden uitgesteld. Aanvullend is afgesproken met volle kracht door te gaan op de ingeslagen weg en per 1 januari 2022 te starten met de (inhoudelijke) doordecentralisatie van Beschermd Wonen. Binnen de huidige wettelijke en financiële kaders is er voldoende beleidsvrijheid voor gemeenten om dit op basis van het breed onderschreven advies van de commissie Dannenberg te doen. De Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) die gemeenten met elkaar hebben afgesproken, om ook na de decentralisatie regionaal te blijven samenwerken, vormt hiervoor het kader. Concreet betekent dit dat elke regio voor 1 januari 2022 regionale samenwerkingsafspraken conform de NvO heeft vastgesteld en de governance op een goede manier heeft georganiseerd. Vanaf 1 januari 2022 zullen de gemeenten in een regio beslissingen rond de in de NvO genoemde onderwerpen inzake Beschermd Wonen samen nemen, voor zover dat nog niet gedaan is.

De eerste stap met betrekking tot de financiële doordecentralisatie zetten de regio’s per 1 januari 2023. De inhoudelijke doordecentralisatie sluit aan bij de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. De regionale samenwerkingsafspraken en de inhoudelijke regionale doorontwikkeling samen met de regio IJssel-Vecht zijn van belang voor de lokale uitwerking van dit spoor en zullen in samenhang uitgewerkt worden.

Naast de doordecentralisatie speelt de overgang van cliënten vanuit BW naar de Wlz een rol. Deze zou per 1 januari 2021 zijn afgerond. De herindicatie van de cliënten Beschermd Wonen voor de overgang naar de Wlz is in 2020 echter met drie maanden vertraagd. Door achterstanden bij het CIZ loopt dit nog door in 2021.

geïnformeerd over de toekomstvisie en uitgenodigd verder mee te denken en input te geven op de voorbereiding van de doordecentralisatie. Het betreft dan bijvoorbeeld welke vormen van wonen en zorg wenselijk zijn. Er volgen in de eerste helft van 2021 nog twee bijeenkomsten om hier invulling aan te geven.

Lokale ontwikkelingen

De uitwerking van de visie en de input van deze gesprekken met de stad vormen de basis voor het lokale uitvoeringsplan dat in de tweede helft van 2021 beschikbaar komt. In het lokale uitvoeringsplan wordt uitgewerkt aan wat er in Zwolle nodig is om de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis mogelijk te maken. Iedere gemeente in de regio IJssel-Vecht maakt een uitvoeringsplan voor zijn eigen gemeente. In september 2020 is een regionale projectleider gestart die lokale gemeenten ondersteunt bij het vormgeven van de lokale plannen.

Corona heeft directe invloed op de doelgroep Beschermd Wonen. Locaties van dagbesteding (buiten de woonlocatie) waren een periode niet of lastig te bezoeken. Hierbij zijn passende maatwerkoplossingen ingezet voor de cliënten.

Update voortgang De uitwerking van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, die eerder vertraagd was als gevolg van de coronamaatregelen, is in de tweede helft van 2020 opgepakt. De toekomstvisie Beschermd Wonen is samen met de gemeenten IJssel-Vecht in de zomer van 2020 verder uitgewerkt. Op 18 november 2020 was een regionale informatiesessie voor raadsleden. Na bespreking in het regionale Bestuurlijk Overleg is de uitgewerkte visie vastgesteld door het College en ter kennisgeving aangeboden aan de Raad. We betrekken onze partners, lokaal en regionaal om inhoud te geven aan de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. We hebben een Start voor de Start bijeenkomst georganiseerd met o.a. zorgaanbieders, woningbouwcorporaties, de toegang en cliëntvertegenwoordigers. Tijdens de bijeenkomst werden zij

In de tweede helft van 2020 zijn de BW-zorgaanbieders in de gelegenheid gesteld om vanaf 2021 aanvullende zorg te contracteren. Deze aanvullend gecontracteerde zorg hebben we nodig om de beweging van Beschermd Wonen naar Begeleid Wonen te stimuleren en om variatie in het zorglandschap te borgen. Helaas hebben zorgaanbieders niet van de gelegenheid gebruik gemaakt om voor één reguliere plek intramuraal beschermd wonen (met een maximum van in tot totaal 100 plekken), twee plekken begeleid wonen terug te krijgen. Daarbij is schaarste in de beschikbaarheid van extra plekken binnen de huidige BW-voorzieningen een belangrijke factor. Daarnaast was er een mogelijkheid om extra plekken te krijgen voor de doelgroep die (net) niet in

10

mvoortgang

de Wlz terecht kan. Deze mogelijkheid wordt vanaf 2021 ingevuld. We hebben Zorgbelang Overijssel en stichting Focus medio 2020 opdracht gegeven om een Quick Scan GGZ uit te voeren. Doel was om inzichtelijk te krijgen wat nodig is om de ambulantisering van de GGZ, alsmede de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis zo goed mogelijk te ondersteunen. De Quick Scan is vanuit het perspectief van cliënten, ex-cliënten, ervaringsdeskundigen, alsmede zorgprofessionals uitgevoerd. Deze Quick Scan heeft veel bruikbare input opgeleverd voor de lokale uitwerking, met name over wat (ex)cliënten zelf belangrijk vinden bij genoemde beweging.

Klik hier voor bijlage 1: Quickscan ambulantisering GGZ

We willen het spectrum van wonen en zorg verbreden door meer tussenvormen tussen ambulante zorg en intramuraal wonen mogelijk te maken. De aanname is dat tijdelijk verblijf in een van de te ontwikkelen tussenvormen de instroom in Beschermd Wonen/Maatschappelijke Opvang kan voorkomen en doorstroom vanuit Beschermd Wonen zal bevorderen. De pilot Talentenplein is in de tweede helft van 2020 gestart, daarnaast worden momenteel nieuwe tussenvormen voorbereid (zie ook spoor 5 “Wonen als sleutelfactor”).

Korte vooruitblik In de eerste helft van 2021 wordt het lokale uitvoeringsplan voor Zwolle geschreven. Hierin wordt de verbinding tussen de regionale toekomstvisie voor beschermd wonen naar onze Zwolse Hervormingsagenda van het Sociaal Domein gemaakt; wat is nodig om de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis in Zwolle mogelijk te maken? De opbrengsten van de Start voor de Start bijeenkomsten (van

eind 2020 en begin 2021) worden opgenomen in het lokaal uitvoeringsplan. Dit plan wordt ter vaststelling aangeboden aan College en Raad. Overeenkomstig de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) werken we met de regio verder aan regionale samenwerkingsafspraken op het gebied van o.a. inkoop, toezicht en governance. Hierbij worden de ketenpartners en Participatieraad betrokken. De samenwerkingsafspraken worden toegevoegd aan de uitgewerkte toekomstvisie en ter vaststelling in het najaar van 2021 aangeboden aan College en Raad. Voor de eerste helft van 2021 hebben we een adviseur aangetrokken die adviseert over de organisatie en financiering van de intramurale BW-zorg vanaf 2023.

11

mvoortgang

Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 12

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 3 Samenvatting Context Voor wie Focus op kwetsbare gezinnen en jongeren. Jaarlijks krijgen ca. 3400 jeugdigen een vorm van jeugdzorg, waarvan 480 met verblijf.

Beïnvloedbaar Inrichten preventie Samenwerking SWT- contractmanagement-beleid-zorgaanbieders Lokale budgetten

Stakeholders • Cliënten • Sociale Wijkteams • Huisartsen • Welzijnsorganisaties • Scholen • Kinderopvang • Jeugdhulpaanbieders • Jeugdbescherming en -reclassering • Regiogemeenten • Regionaal Serviceteam Jeugd • Rijk

Hervorming Financieel Budget lokaal 2020: € ca. 37 mln Oorspronkelijke besparing: € 4,7 mln Gerealiseerd: € 1,15 mln Nog realiseren (2020-2024): € 3,55 mln

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Verwijzing door GI’s, scholen en huisartsen Inkoopmodel RSJ Budget en maatregelen Rijk

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 2: Beschermd wonen (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, opleiding en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen)

Probleem: Gezinnen vinden (eenvoudige) ondersteuning nog te laat. Via huisartsen en scholen nog te vaak/makkelijk verwijzing naar zwaardere jeugdhulp. Aanbod nog te weinig vraag- en resultaatgericht en vanuit dezelfde visie. Hervormingen: • Normaliseren opvoedingsuitdagingen • Meer focus op preventie en eenvoudige hulp dichtbij • Doorgaande ontwikkelingslijn, aangesloten bij dagelijks leven • Hulp meer in samenhang aanbieden • Van aanbod- en productgericht naar vraag- en resultaatgericht aanbod

Gewenste resultaten: • Minder schooluitval en meer participatie • Verhoogde veiligheid leefomgeving • Eerder passende hulp beschikbaar, mede door passende verwijzing • Afname zware zorg waar mogelijk • Duurzamere effecten van de hulp door betere aansluiting bij dagelijks leven Uitdagingen/risico’s: • Beperkte invloed op regio • Beperkte invloed op verwijzers, terwijl gemeente wel verplicht de rekening van de toegewezen zorg betaalt • Belang preventie is niet makkelijk aan te tonen

Gerealiseerd tweede half jaar 2020 • Samenhangende werkwijze bevordering sterk ouderschap in (op handen zijnde) complexe scheidingen • Start pilot medicatiecontrole jeugd-ggz door de huisarts • Evaluatie pilot BSO+ • Uitwerking scenario’s dyslexiezorg • Start nieuwe aanpak onderwijs en jeugdhulp op 5 scholen

• Inventarisatie wensen samenwerking met GI’s • Doorontwikkeling inkoopmodel • Integrale Spoedhulp IJsselland 24/7 beschikbaar • Regionaal onderzoek naar kleinschalige woonvoorzieningen • Regionaal onderzoek naar gezinsinterventies ter voorkoming van uithuisplaatsingen 13

mvoortgang

4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven Ontwikkelingen Lokale ontwikkelingen Het jaar 2020 stond in het teken van corona. Bij de jeugdhulpaanbieders, de gecertificeerde instellingen, het SWT, de scholen en ook bij de beleidsmedewerkers lag de prioriteit bij het continueren van de noodzakelijke hulp en het waarborgen van de zorginfrastructuur. Ondanks de noodzakelijke coronamaatregelen is de hulpverlening zoveel mogelijk doorgegaan. Deze organisaties hebben daarbij een enorme inzet gepleegd. In de tweede helft van 2020 werden de hulpvragen zwaarder en vragen om intensievere hulp namen toe. We hebben vanuit de gemeente, waaronder leerplicht samen met onderwijs en jongerenwerk ingezet op het voorkomen van uitval van jongeren uit het onderwijssysteem. Er is succesvol gestart met het welzijnsprogramma, Lockdown Open up. In Zwolle is hierdoor – ondanks de coronamaatregelen – elk kind dat in beeld was, in beeld gebleven. Deze ontwikkelingen hebben de hervormingen binnen dit spoor afgeremd. Landelijke ontwikkelingen Het is inmiddels een landelijk beeld dat de Jeugdwet bij veel gemeenten zorgt voor grote financiële tekorten. Met name het open einde karakter van de Jeugdwet speelt daarbij steeds scherper een rol.

Hoewel de gemeente de wettelijke verantwoordelijkheid heeft om te normaliseren en integrale ondersteuning te organiseren, bepalen derde verwijzers op grond van diezelfde wet voor een belangrijk deel de instroom in de jeugdhulp. We werken weliswaar steeds beter

samen met huisartsen en de gecertificeerde instellingen (jeugdbescherming), maar zij hebben een zelfstandige, wettelijke verwijsbevoegdheid en met name als het complex wordt ‘nemen zij hun verantwoordelijkheid’ en zien we dat het SWT vaak onvoldoende betrokken wordt. Ook het Rijk heeft inmiddels erkend dat gemeenten structureel te weinig geld ontvangen voor de uitvoering van de Jeugdwet én dat het nodig is zowel structureel extra middelen beschikbaar te stellen, als ook te kijken naar structurele maatregelen om de Jeugdwet beheersbaar te maken. Het Rijk heeft hierover samen met de VNG een onderzoek laten uitvoeren door AEF. Eind vorig jaar werd dit AEF-rapport gepubliceerd. De belangrijkste conclusie is dat de gemeenten samen structureel ongeveer 1,4 miljard per jaar meer uitgeven dan ze van het Rijk ontvangen. Zowel wat betreft de analyse van inhoudelijke maatregelen als de conclusies over het budget, worden de uitkomsten van het AEF-rapport ingebracht in de kabinetsformatie. Inhoudelijk gaat AEF in op een aantal concrete maatregelen en becijfert AEF welke besparingen daarmee te behalen zijn. Dit betreft ook maatregelen die we in Zwolle al uitvoeren. We zien dat we in Zwolle de goede dingen doen èn dat we een deel daarvan ook zeer goed doen. In de afgelopen jaren is door onze interventies bij de toegang van de huisarts, scholen e.d. al ongeveer 1 miljoen euro bespaard.

We hebben de Zwolse beleidsinterventies langs de lat van het AEF-rapport gelegd, ook ter beoordeling van de verwachte besparingen. In bijlage 2 gaan we nader in op de bevindingen van AEF in relatie tot de Zwolse situatie.

We hebben meer zicht nodig op de daadwerkelijke gevolgen van corona en een verdere doorrekening van de conclusies van het AEF-rapport en de consequenties daarvan voor Zwolle. In de Halfjaarrapportage Hervormingsagenda najaar 2021 kunt u hierover een onderbouwde uitwerking van ons verwachten.

Klik hier voor bijlage 2: Analyse AEF-rapport irt Zwolle

Update voortgang Preventie Lokaal preventieakkoord Als gevolg van de coronamaatregelen en de aandacht voor het continueren van de noodzakelijk zorg, is het opzetten van het lokaal preventieakkoord vertraagd. We streven alsnog naar het uitwerken en sluiten van een breed lokaal preventieakkoord in 2021. Sterk ouderschap, scheiden zonder schade We hebben een nieuwe, samenhangende werkwijze uitgewerkt voor het bevorderen van sterk ouderschap in (op handen zijnde) complexe scheidingen. De Raad is hier in maart 2021 over geïnformeerd. Deze werkwijze is gebaseerd op onderzoeken, ervaringen van het Sociaal Wijkteam, gesprekken met professionele partners in de

14

mvoortgang

stad, een analyse van het huidige aanbod en adviezen van de Participatieraad. Toegang Samenwerking wijkteam en huisartsen Ongeveer 80% van de huisartsen werkt nauw samen met een jeugd- en gezinswerker van het SWT. We zijn gestart met een pilot bij SWT-west waarbij medicatiecontrole in het kader van een jeugd-ggz-traject door huisartsen wordt uitgevoerd. Hierbij kan de expertise van de jeugd-ggz worden ingeroepen indien nodig. De pilot betreft een samenwerking tussen huisartsen, SWT en jeugd-ggz. De huisarts kan zodoende de brede blik en de kennis van de jeugd- en gezinswerker benutten én zonodig de specialistische blik en expertise van de jeugd-ggz inroepen. De ervaringen uit deze pilot gaan we delen met de andere huisartsen. BSO+ Uitgangspunt van de werkwijze met BSO+ is dat kinderen met een ondersteuningsvraag zoveel als mogelijk naar een reguliere BSO-voorziening gaan. In 2020 hebben 19 Zwolse kinderen gebruik gemaakt van BSO+, waarbij de ouders de reguliere kosten voor de opvang betalen en de gemeente de extra ondersteuning betaalt. De pilot BSO+ is met Prokino en het SWT geëvalueerd. De samenwerking tussen SWT, Prokino en ouders en kinderen loopt naar tevredenheid en is daarom verlengd. In het voorjaar van 2021 verkennen we mogelijkheden voor doorontwikkeling.

Casus BSO+ Voor werkende ouders is het fijn dat zij hun kinderen kunnen laten opvangen met passende begeleiding, tegen reguliere opvangtarieven. Voor kinderen is het fijn dat ze na schooltijd niet naar een aparte, gespecialiseerde BSO elders in de stad moeten. Een medewerker BSO+ locatie De Ambelt verwoordde het als volgt: “Na een schooldag hebben de meeste kinderen veel prikkels opgedaan en hebben ze even tijd nodig om stoom af te blazen. Doordat de BSO+ op het terrein van De Ambelt staat, is deze ruimte perfect voor de kinderen. Ze hoeven minder te schakelen omdat het een bekend buitenterrein is en ze hebben de fysieke ruimte om de energie kwijt te kunnen”. Dyslexiezorg Samen met de Zwolse onderwijsbesturen werken we aan mogelijkheden om dyslexiezorg sterker te verbinden met ondersteuning bij dyslexie die binnen het onderwijs wordt geboden. We hebben hiervoor een aantal scenario’s uitgewerkt. Hierover wordt in het voorjaar van 2021 nog een advies van een externe deskundige gevraagd waarna dit voorstel ter besluitvorming aan het College en de Gemeenteraad wordt voorgelegd.

Programma passend onderwijs en jeugdhulp We werken in tranches toe naar een nieuwe aanpak. Eind 2020 zijn we gestart met de eerste tranche met vijf scholen (2 PO, 3 VO). We richten ons daarbij primair op afspraken per

15

mvoortgang

school, maar waar nodig bereiden we voorstellen voor die voor alle scholen of voor een deel van de scholen van belang zijn om echt te kunnen doen wat nodig is. We doorlopen met de scholen een aantal stappen die leiden tot een ontwikkelrichting per school, vertaald in een valuecase. De uitkomsten per school vormen de bouwstenen voor een programma passend onderwijs en jeugdhulp 2021-2024. De investeringsvoorstellen baseren we op de inzichten die we gaandeweg opdoen. Naarmate we voor meer scholen de stappen hebben doorlopen, kunnen we steeds beter aangeven welke stappen en welke investeringen nodig zijn. We verwachten medio 2021 een concreet investeringsvoorstel aan de Raad te kunnen voorleggen voor benodigde financiering in de meerjarenbegroting 2021-2024. Voor de financiering van de eerste twee valuecases voor PO en VO nemen we een apart besluit, binnen de beschikbare middelen in de vastgestelde begroting voor 2021. Daarmee maken we een start met de uitvoering conform het uitgangspunt van de Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp: ‘doen en leren’.

Samenwerking met gecertificeerde instellingen In de regio IJsselland hebben we in de tweede helft van 2020 samen met ouders, jeugdigen en professionals van de netwerkpartners in beeld gebracht hoe we met elkaar willen samenwerken. Samen is het huidige jeugdbeschermingsproces doorgenomen, zijn kansen en uitdagingen benoemd en is een aantal belangrijke momenten

uit de keten in werksessies verder uitgewerkt. In de eerste helft van 2021 werken we deze contouren verder uit en komen we tot concrete samenwerkingsafspraken. Ook zijn we in Zwolle met de betrokken partijen in gesprek over de manier waarop we onze samenwerking nog verder kunnen optimaliseren. Concreet gaat dat om de samenwerking tussen ons SWT met de gecertificeerde instellingen en de samenwerking tussen het SWT en Veilig Thuis. Focus ligt op het meer lokaal bieden van hulp en ondersteuning aan kinderen en gezinnen in onveilige situaties. Vanuit deze kwaliteitsverbetering verwachten we het aantal ondertoezichtstellingen te verminderen en de duur van uitgesproken ondertoezichtstellingen te verkorten. Dit leidt tot betere ondersteuning voor de jeugdigen en we verwachten tevens een besparing te realiseren. We onderzoeken wat dit kwantitatief betekent en komen daar in het najaar van 2021 op terug.

ook ten opzichte van huisartsen als verwijzers, en wordt de samenwerking met het SWT en tussen de aanbieders onderling beter gefaciliteerd. Daarnaast maken we in het nieuwe inkoopmodel een scherp onderscheid tussen hulpvragen en woonvragen, waardoor jeugdigen met jeugdhulp minder vaak zullen verhuizen. De Raad wordt separaat nader inhoudelijk geïnformeerd over het nieuwe inkoopmodel jeugdhulp.

Passende jeugdhulp

Onder leiding van een kwartiermaker voeren we met Rijksmiddelen sinds juli 2019 een regionale transformatieagenda uit.1 Deze agenda loopt tot 1 juli 2022. In de tweede helft van 2020 is het volgende gerealiseerd:

We werken niet alleen lokaal aan hervormingen in de jeugdzorg, maar ook regionaal. De specialistische jeugdhulp kopen we samen met 10 andere gemeenten in en dat gaat over meer dan producten en tarieven. We hebben in 2020 regionaal hard gewerkt aan de doorontwikkeling van het inkoopmodel voor jeugdhulp. De definitieve inkoopdocumenten worden begin april 2021 gepubliceerd en eind juni zal duidelijk worden met welke jeugdhulpaanbieders contracten worden gesloten per 2022. Met het nieuwe inkoopmodel komt het SWT meer in positie,

Huidige raamovereenkomst De lopende raamovereenkomst jeugdhulp is per 1 januari 2021 met één jaar verlengd. Een aantal administratieve afspraken is aangescherpt. Dat leidt tot meer grip. Zo is bijvoorbeeld een bepaling opgenomen die regelt dat facturen van jeugdhulpaanbieders die na 1 april worden ingediend over het voorgaande kalenderjaar, niet meer betaald hoeven te worden.

Regionale transformatie agenda

Integrale, regionale spoedhulp In de regio IJsselland werken Ambiq, Vitree, Pactum en Trias samen in een integraal spoedhulpteam: Spoedhulp IJsselland. Hierin wordt deskundigheid op het gebied van opvoedhulp en zorg vanwege een verstandelijke beperking 1 Zie ook de website van het RSJ.

16

mvoortgang

gebundeld. Deskundigheid op het gebied van jeugd-ggz is geborgd via afspraken met Karakter, Accare en Jeugd GGZ. Spoedhulp IJsselland is voor de lokale toegangen en voor Veilig Thuis 24/7 bereikbaar en beschikbaar voor kinderen en gezinnen in crisissituaties. Dit levert een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van het aantal uithuisplaatsingen. Sinds 1 juli 2020 kunnen alle aanvragen voor ambulante spoedhulp via één telefoonnummer worden gedaan.

louter op het kind of de kinderen. Bovendien kwam naar voren dat de inzet van onafhankelijke cliëntondersteuning en ervaringsdeskundigen een essentiële bijdrage levert. Voor de opvolging van de aanbevelingen uit dit onderzoek wordt deelgenomen aan het Expertise Netwerk Overijssel, waarbij we samen optrekken met de regio Twente. Dit geeft een sterke impuls aan het breder leren kijken, het

leren vanuit de praktijk en daar de belangrijkste lessen uit te halen. Zo zetten we samen met de aanbieders in op het ontwikkelen van alternatieve, intensieve ambulante jeugdhulpvormen ter voorkoming van uithuisplaatsingen. Het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) denkt vanuit hun ‘doorbraakmethode’ mee bij de implementatie.

Gezinsgerichte, kleinschalige woonvoorzieningen In de tweede helft van 2020 is een onderzoek afgerond naar de regionale behoefte aan gezinsgerichte, kleinschalige woonvoorzieningen. Daarbij is tevens het bestaande aanbod geïnventariseerd. De uitkomsten worden meegenomen in het doorontwikkelde inkoopmodel en zijn een belangrijk onderdeel van één van de transformatieopdrachten bij de inkoop, waarin samen met de aanbieders wordt ingezet op het ontwikkelen van ontbrekend woonaanbod voor jongeren, waaronder kleinschalige, gezinsgerichte woonvoorzieningen. Project Gezinsinterventies Het doel van het project Gezinsinterventies is dat jeugdigen en ouders zoveel mogelijk een sociaal netwerk behouden, juist als de opvoedsituatie voor alle partijen zeer belastend is. In het najaar van 2020 is een regionaal onderzoek afgerond naar de essentiële factoren om uithuisplaatsingen te voorkomen. Uit het onderzoek blijkt nadrukkelijk dat versnipperde hulpverlening bij gezinnen met meervoudige en complexe problemen een probleem op zich is. De focus van de hulp moet gericht zijn op het gezin als geheel en niet

17

mvoortgang

Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 18

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 4 Samenvatting Context Voor wie Kwetsbare inwoners voor wie extra inspanning nodig is om op de arbeidsmarkt te komen.

Beïnvloedbaar Uitvoering: IO, Tiem, SWT, Rmc en RBZ Aansturing betaalde partners Versterken samenwerking

Stakeholders • Tiem • Werkgevers, onderwijs en andere publiek-private partners • Inkomensondersteuning • Sociaal wijkteam • Partijen Sterke sociale basis

Hervorming Financieel Financiële opbrengsten of besparingen vallen niet binnen het kader van de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Werkgevers en opleiders Ontwikkelingen economie en arbeidsmarkt

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, netwerk) 2: Beschermd wonen (randvoorwaarde Beschermd thuis) 3: Jeugd (daginvulling, opleiding, werk)

Probleem: Het potentieel van inwoners die langs de kant staan zonder werk wordt nog onvoldoende gezien en verzilverd.

Hervormingen: • Meer regie voor de inwoner • Integrale toegang (niet per se fysiek): vanuit zelfde visie ondersteunen en verwijzen • Bieden divers aanbod laagdrempelige werkplekken • Meer denken vanuit de totaaloplossing (creatief denken en soms afwijken van de regels)

Gewenste resultaten: • Soepele overgang tussen school en werk • Stappen zetten met helderheid over financiële impact, stapje terug ook mogelijk. • Werkplekken die passen bij behoefte inwoner Uitdagingen/risico’s: • Grote invloed Corona op werkgelegenheid • Werken vanuit dezelfde visie • Zorgen dat inwoner geen last heeft van de achterliggende verschillende wetten en regelingen • Verwevenheid HCA en arbeidsmarktbeleid • Geschotte budgetten

Gerealiseerd tweede half jaar 2020 • Planvorming voor twee type laagdrempelige werkplekken: uitkering inzetten als loon en sociale coöperatie. • Verkenning werkwijze om te komen tot verbeteren dan wel herontwerp bijstandsketen

19

mvoortgang

5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren (Landelijke) ontwikkelingen Zoals ook in de vorige voortgangsrapportage is benoemd, heeft de coronapandemie aanzienlijke impact op de arbeidsmarkt. In 2020 zien we de volgende ontwikkeling van het bijstandsvolume in 2020: Stand 1 januari 2020 1 juli 2020 1 januari 2021 Aantal dossiers 3614 3.771 3.840 Dossierstijging van: 157 69

Aantal mensen met WW Regio Zwolle Nederland

Eind 2020 Stijging tov eind 2019 6.955 2,6% 285.659 3,1%

Bron: https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/images/ regionale_maandcijfers_arbeidsmarktinformatie_Regio%20 Zwolle.pdf

Update voortgang In dit spoor van de Hervormingsagenda Sociaal Domein blijven wij ons focussen op het stimuleren van de uitstroom van mensen die al langer in de bijstand zitten. Het wordt voor hen moeilijker om uit te stromen, omdat er meer concurrentie is op de arbeidsmarkt door ‘nieuwe’ groepen werklozen. Maar ook omdat de plekken waar zij zich kunnen ontwikkelen en laagdrempelig vaardigheden kunnen opdoen aanzienlijk minder zijn geworden door de coronamaatregelen.

ontwikkeld ‘Jouw route naar werk’. Deze bestaat uit twee delen: 1. Workshops: Kandidaten krijgen tips over bijvoorbeeld methodisch solliciteren, jouw kwaliteiten en jezelf verkopen. Dit draagt bij aan het voorkomen van een ongemakkelijke ontvangst (wat vaak aan de orde is bij een banenmarkt). Daarnaast ontstaan er op deze manier koppels of kleine groepjes kandidaten die samen het tweede deel van de bijeenkomst ingaan.

Om de instroom te beperken en de duur dat mensen aangewezen zijn op een bijstandsuitkering zo kort mogelijk te houden, is een ‘Actieplan Werk in en na Coronatijd’ opgesteld, dat momenteel tot uitvoer wordt gebracht.

In de afgelopen periode is de meeste ambtelijke inzet gericht geweest op het uitwerken van het ‘Actieplan Werk in en na Coronatijd’. Hiervoor is intensief samengewerkt met partners. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal onderdelen uit dit spoor is vertraagd. De projecten staan in de steigers maar de uitvoering is als gevolg van de inzet op het ‘Actieplan Werk in en na Coronatijd’ en de beperkende corona maatregelen uitgesteld danwel vertraagd.

2. Markt: De kennis uit de workshops kan direct worden toegepast. Aanwezig zijn de afdeling Inkomensondersteuning, Sociaal Wijkteam, Tiem en Sociaal Raadslieden. Kandidaten kunnen direct bij hen terecht voor vragen en advies. Vanuit Tiem zijn zowel de adviseurs Werk en Ontwikkeling als de accountmanagers aanwezig. Door het betrekken van beiden ontstaan andere gesprekken met kandidaten die al langere tijd afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Dit lijkt een mooie manier om het vindbaarheidsissue aan te pakken. Het is min of meer een verplichting om met een vervolgafspraak de deur uit te gaan. De kandidaat mag zelf bepalen hoe dit eruit ziet. Bij het uitchecken wordt de betreffende casusregisseur betrokken en wordt direct een afspraak gemaakt om terug te blikken op acties tijdens markt.

De druk op de financiële steun blijft bestaan. In de afgelopen maanden is regionaal zowel een toename te zien in het gebruik van de NOW, TOZO en ook het aantal mensen dat gebruik maakt van de WW is gestegen. Maar in vergelijking met de landelijke cijfers is het aantal mensen met een WW minder hard gestegen.

Integrale toegang Binnen dit cluster wordt in de praktijk getoetst of werken vanuit een integrale ‘toegang’ leidt tot beter ontwikkelen en ondersteunen van inwoners, waardoor meer maatschappelijke waarde ontstaat en de kosten voor de overheid dalen. We hebben een groepsgerichte aanpak

Als gevolg van de coronamaatregelen heeft deze groepsgerichte aanpak sinds maart 2020 niet kunnen plaatsvinden. Daarvoor kon dat wel en op basis van die ervaringen is de werkwijze succesvol gebleken. Zodra de situatie het toelaat, wordt deze groepsgerichte aanpak wederom uitgevoerd.

In 2019 daalde het bijstandsvolume. Sinds de beperkende maatregelen na de uitbraak van het coronavirus zien we echter weer een stijging. Als we 2020 vergelijken met 2019, dan zien we een verhoogde instroom van 19,4% en verminderde uitstroom uit de bijstand met 7,5%. Met name jongeren zonder lange opbouw van WW, komen snel in een uitkeringssituatie terecht. Desondanks is de stijging van het bijstandsvolume naar omstandigheden nog beperkt.

20

mvoortgang

Totaaloplossing Binnen dit onderdeel toetsen we in de praktijk of het bieden van een totaaloplossing voor de inwoner/het gezin goedkoper en klantgerichter is. Een manier om dit te doen is voor huishoudens waar gebruik wordt gemaakt van een Wmo- of Jeugdvoorziening en van een bijstandsuitkering, na te gaan welk andersoortig aanbod geboden kan worden. Dit is gericht op het realiseren van een doorbraak en enkel voor die huishoudens waar nog geen plan voor re-integratie is. In afstemming met het SWT is een aantal huishoudens benoemd waar meerdere voorzieningen worden ingezet. Aangezien de doelstelling van een totaaloplossing gericht op huishoudens waarbij nog geen plan voor re-integratie is, dicht

Casus Jacques en Maria ontvangen beiden een bijstandsuitkering van de gemeente Zwolle. Samen hebben zij een dochter van 16. Jarenlang functioneerde het gezin prima, maar sinds 1,5 jaar nemen de problemen rondom hun dochter toe. De gedragsproblemen van hun dochter worden zo erg dat ze jeugdhulp inschakelen. Na een observatieperiode komt de begeleider tot de conclusie dat de oorsprong van de gedragsproblemen van hun dochter niet bij haarzelf ligt, maar bij het ontbreken van een daginvulling van beide ouders. Dit leidt er toe dat zij continu voor haar paraat staan en zij geen ruimte heeft en krijgt om te doen wat iedere puber wil: haar eigen weg gaan en grenzen opzoeken. In samenwerking met een trajectcoach wordt gekeken waar beide ouders aan de slag kunnen. En de begeleiding van de dochter kan worden afgebouwd.

21

mvoortgang

aanligt tegen de uitvoering van spoor 6, zal dit in samenhang worden opgepakt. Laagdrempelige werkplekken Binnen dit onderdeel is de veronderstelling dat door het bieden van laagdrempelige werkplekken de overgang naar betaalde arbeid wordt versoepeld. De manieren waarop we deze veronderstelling toetsen in 2021 staan hieronder nader toegelicht. Sociale coöperatie We onderzoeken met een paar gedreven inwoners van Zwolle en met mensen uit de bijstandspopulatie, of een sociale coöperatie een vorm voor een laagdrempelige werkplek kan zijn in de eigen woonomgeving. Het idee is dat een sociale coöperatie leden rust en ruimte kan bieden om ondernemerschap uit te proberen. Het kan als voortraject dienen voor het traject Parttime Ondernemen (Regionaal Bureau Zelfstandigen). Het komende halfjaar stellen we een gemeentelijk kader op waarbinnen de initiatiefnemers kleinschalig kunnen starten met zo’n 10 deelnemers. Uitkering inzetten als loon In 2020 is budget beschikbaar gesteld door de Raad en is een uitvoeringsplan opgesteld. In de eerste helft van 2021 werven wij kandidaten. In de volgende voortgangsrapportage verwachting wij u te kunnen informeren over: • De minimale eisen die voor deelnemers gelden • Het aantal kandidaten dat zichzelf heeft aangemeld en hoeveel zijn gestart • De werkgelegenheid en werkgevers die beschikbaar zijn voor de kandidaten.

Gezien de looptijd van een jaar tot twee jaar van deze trajecten, wordt u in de komende rapportages verder geïnformeerd.

Korte vooruitblik De komende periode voeren wij bovengenoemde projecten verder uit. Daarnaast blijven wij continu alert op ideeën vanuit uitvoering en stad voor nieuwe kansen, met name om het aantal mogelijkheden voor laagdrempelige werkplekken uit te breiden. Wij starten met klantreizen voor het herontwerpen van de bijstandsketen, dan wel het verbeteren van de ketensamenwerking. Daarnaast zoeken wij vanuit dit spoor sterk de verbinding met de Sociale Basis (spoor 1): bij de verdere uitwerking van de sociale basis zien wij kansen om het perspectief op werk daarin een plek te geven. Als het gaat om bijvoorbeeld daginvulling waaronder vrijwilligerswerk willen wij dat hierbij mogelijke kansen op de arbeidsmarkt voldoende benut worden. Tot slot zetten wij middels door het Rijk extra beschikbaar gestelde gelden t.b.v. re-integratie in op de uitwerking van een herstel- en steunpakket als gevolg van de coronacrisis.

Sociale coöperatie Door het (tijdelijk) wegnemen van regels en voorschriften ontstaat de rust en ruimte om zelf een eigen onderneming op te starten. Een sociale coöperatie faciliteert dat. Shirley Kambel en Guillaine Kalanga zijn twee ondernemende vrouwen die graag hun capaciteiten willen inzetten om een goed inkomen te verwerven via de Sociale Coöperatie Zwolle. Zij hebben organisatietalent, kunnen mensen betrekken, hebben financiële kennis en administratieve ervaring. Zij borrelen van creatieve ideeën en willen aan de slag!

‘… de structuur en begeleiding die staat. Daar zorgt de coach voor. Het enige dat atleten hoeven te doen is te werken vanuit hun talent en intrinsieke motivatie om tot topprestaties te kunnen komen’. Pieter van den Hoogenband in de DWDD Shirley: ‘Deze uitspraak is voor mij een inspiratie om te zorgen dat mensen de kans krijgen om op een gelijkwaardige en passende manier tot hun recht te komen. Of ze nu goedverdienende topatleten zijn of arme burgers aan de onderkant van de maatschappij, iedereen heeft iets te bieden’.

22

mvoortgang

Spoor 5 Wonen als sleutelfactor 23

mvoortgang

vorig spoor

Spoor 5 Samenvatting Context Voor wie • Ouderen die ondersteuning nodig hebben bij langer zelfstandig/ passend wonen • Inwoners die vanwege een beperking een aangepaste woning nodig hebben • Jongeren die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te wonen • Inwoners die vanuit Beschermd Wonen kunnen doorstromen naar een vorm van zelfstandig wonen

Beïnvloedbaar Prestatie-afspraken woningcorporaties en huurdersraden Systeem toewijzen (zorg)woningen (beperkter in vrije sector)

Hervorming Financieel Budget: € 100.000 beschikbaar. Door de extra verkregen middelen van VWS en BZK was een aanspraak op deze middelen nog niet noodzakelijk. Voor 2021 zijn er projecten op het oog om te ontwikkelen met deze beschikbare middelen.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis op woningmarkt

Probleem: Door een tekort aan betaalbare, geschikte woningen en/of woon(zorg)vormen worden duurdere zorgvormen ingezet (waarin wonen en zorg zijn gecombineerd) of zijn duurdere woningaanpassingen noodzakelijk. Hervormingen: • Integreren wonen, zorg en welzijn • Beweging richting inclusieve wijken • Meer aandacht voor toekomstbestendige woningen en woonvormen • Diversiteit aan woonvarianten • Integrale gebiedsaanpak • Toegankelijke fysieke omgeving • Vitaal en waardig ouder worden • Meer maatwerk

Economische ontwikkelingen Krapte op woningmarkt

Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Woningcorporaties • Regiogemeenten • Zorgkantoor • Zorgverzekeraar • Zorg- en welzijnsaanbieders

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (Inclusieve wijken en betaalbare woningen) 2: Beschermd Wonen (beweging Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis) 3: Jeugd (betaalbare huisvesting voor niet-studerende jongeren)

Gewenste resultaten: • Inwoners kunnen in alle fasen van hun leven zo veel mogelijk zelfstandig/passend wonen • Meer levensloopbestendige woningen • Meer inclusieve en toegankelijke wijken • Balans zorgvraag en zorgaanbod in de regio. Evenwichtiger spreiding. Uitdagingen/risico’s: • Impact ambulantisering voor de buurt • Invloed corona op bouw woningen/ tekort betaalbare woningen • Invloed regie op commerciële partijen

Gerealiseerd tweede half jaar 2020 • Het onderzoek naar de uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang is afgerond en de uitkomsten hiervan worden meegenomen in de afspraken met de woningcorporaties • Start pilots Community 4.2. en Wooncoach • 3,6 miljoen ontvangen, voor de regio Zwolle, voor brede aanpak dak- en thuisloosheid en huisvesting kwetsbare groepen. • Prominente rol wonen en zorg in de jaarschijf 2021 (wonen en zorg voor het eerst duidelijk in de prestatie-afspraken tussen corporaties en gemeente) • Indicatoren voor monitoring zijn in kaart gebracht voor spoor 5. 24

mvoortgang

6 Spoor 5 Wonen als sleutelfactor (Landelijke) ontwikkelingen Het is een landelijke trend dat de huisvestingsproblemen de afgelopen periode zijn toegenomen. Daarnaast hebben we te maken met de effecten van corona. Het is moeilijk in te schatten wat de effecten zijn van corona op spoor 5. Tijdens de eerste lockdown lag het toewijzen van woningen tijdelijk stil bij een corporatie en dit leidde tot een stagnatie. Aan de andere kant heeft corona ook een versnelling aangebracht in het letterlijk meer ruimte creëren in De Herberg, waardoor eerste goede ervaringen zijn opgedaan met eenpersoonskamers. Onduidelijk is wat de middellange termijneffecten van de coronamaatregelen zijn voor de inkomens van mensen en wat dit betekent voor de huisvestingsvraag.

Update voortgang In de tweede helft van 2020 hebben we gewerkt aan de doorontwikkeling van het programma waaronder de visie op wonen en zorg. Input van zowel interne als externe partners hebben het programma aangescherpt en verdiept. Wij verwachten dat het programma in de eerste helft van 2021 kan worden vastgesteld door College en Raad. Daarnaast is het aanjaagteam van start gegaan. In het aanjaagteam nemen interne en externe partners deel. Zij omarmen het programma wonen en zorg en dragen dit actief uit in de stad.

Voldoende geschikte woningen Uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen Het onderzoek naar de uitstroom Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is afgerond. Het rapport is opgeleverd met aanbevelingen over wat cliënten nodig

hebben, zowel qua woonvorm als qua ondersteuningsvraag en of zij hierin bediend kunnen worden door het huidige zorgen woonaanbod of dat hiervoor nieuw aanbod gecreëerd moet worden. Ook wordt ingegaan op de vraag of het zorgaanbod in Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang met daarbij de bijbehorende in- en uitstroom, impact heeft op de leefbaarheid in de Zwolse wijken en buurten. Dit onderzoek is afgerond en heeft geresulteerd in het onderzoeksrapport: In Zwolle kan het. In de jaarschijf 2021 van de afspraken met de woningcorporaties is afgesproken dat concrete afspraken gemaakt worden n.a.v. de uitkomsten van dit rapport. De partners in WWZ038 hebben n.a.v. het rapport aangegeven welke prioriteiten zij daarbij zien. Deze input wordt meegenomen in de gesprekken over de jaarschijf 2021.

van 2021 de eerste resultaten inzichtelijk worden. Deze index levert een bijdrage om te kijken wat er nodig is om het langer thuis wonen van ouderen te kunnen versterken. Daarnaast voeren we in het kader van het langer zelfstandig thuiswonen van ouderen in de regio IJssel-Vecht het project Vitaal en Veilig Thuis uit waarbij het vroegtijdig signaleren en aanpakken van mogelijke knelpunten van vitaliteit en veiligheid bij ouderen centraal staat zodat zij langer, gezond, vitaal en waardig kunnen blijven functioneren en wonen op de plek van hun keuze.

Toegankelijke aangepaste woningen voor ouderen Er is een verkenning uitgevoerd met de landelijke taskforce Wonen en Zorg over de lokale opgave op gebied van wonen, zorg, welzijn en leefbaarheid voor ouderen. Naar aanleiding hiervan wordt in de eerste helft van 2021 een onderzoek uitgevoerd waarin o.a. de vertaling van de woonzorgopgave naar woonvormen kwantitatief en kwalitatief wordt weergegeven.

Wmo woningen We hebben inzichtelijk wat er nodig is om aan de vraag te voldoen naar aangepaste woningen voor gezinnen met een ouder of kind met een beperking. Op basis van dit inzicht worden voor de komende twee jaren woningen gerealiseerd. Zo worden drie aangepaste woningen opgeleverd in Breezicht Noord voor gezinnen waarbij sprake is van een lichamelijke beperking en één prikkelarme woning. We zijn gestart met een plan van aanpak om meer doorstroming naar geschikte/aangepaste woningen te realiseren. Er is een verkenning geweest naar de knelpunten in de huidige samenwerking en de veronderstelde mismatch tussen vraag en aanbod. We hebben afspraken gemaakt voor verbetering van de samenwerking en geconcludeerd dat er geen sprake is van een mismatch tussen vraag en aanbod.

Ouderenindex In de tweede helft van 2020 is gestart met de ontwikkeling van de ouderenindex. De verwachting is dat deze opgeleverd wordt in het eerste halfjaar 2021 en dat in het tweede deel

Huisvesting voor niet studerende jongeren In de tweede helft van 2020 hebben we nader verkend wat de huidige situatie is en wat nodig is om te voorzien in de vraag naar huisvesting van niet studerende jongeren.

Klik hier voor bijlage 3: In Zwolle kan het

25

mvoortgang

Community 4.2 Jordi, 19 jaar is in december 2019 bij RIBW Jongvolwassenen (Beschermd Wonen) aan de Grasdorpstraat komen wonen. Jordi kwam met duidelijke doelen bij de RIBW wonen. Doordat hij een stabiele omgeving had met weinig prikkels op zijn kamer, ging het erg goed met het wonen en behaalde hij snel zijn doelen. Volledig zelfstandig wonen naast school en werk was nog een stap te ver. Toen het project van de Community voorbijkwam, bleek dit een uitgelezen kans voor Jordi. Hij doet een BBL-opleiding, heeft inkomen door zijn werk en bezit de praktische vaardigheden om op zichzelf te wonen; alle ingrediënten die hij nodig heeft voor dit project. Jordi zelf bleek ook enthousiast. Het samen wonen met andere jongeren, elkaar kunnen helpen als het nodig is, maken dat hij zich verder kan ontwikkelen en op termijn de volgende stap kan maken. De Community past dan ook uitstekend bij Jordi. We zijn gestart met een aantal pilots en experimenten voor deze specifieke doelgroep. In het kader van de beweging van apart naar gewoon is een voorbeeld hiervan het vernieuwend woonzorgconcept Community 4.2. aan het Talentenplein. In deze community wonen studenten samen met jongeren met een psychische kwetsbaarheid. Ook is in het kader van de beweging “van zorgen voor naar zorgen dat” gestart met de pilot wooncoach van Openbaar Belang en MEE. In deze pilot worden 10 woningen

beschikbaar gesteld voor cliënten die willen uitstromen uit Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang of die bankhoppen. Voorwaarde is dat zij ondersteuning bij de woonvaardigheden van een wooncoach accepteren. De pilot is van start gegaan in oktober 2020 en de eerste deelnemers ontvangen in de eerste maand van 2021 de sleutel van hun huis. Housing First Er zijn afspraken gemaakt om extra woningen voor Housing First jongeren beschikbaar te stellen; in de huidige woningvoorraad en mogelijk nieuwbouw. Vijf woningen zullen hiervoor geleverd worden. Flexwonen voor jongeren We zijn gestart met de verkenning van de mogelijkheid voor flexwoningen voor jongeren. Hiermee willen wij een oplossing bieden voor het tekort aan betaalbare huisvesting voor niet-studerende jongeren. Een deel van de jongeren woont nu beschermd, terwijl zij een huisvestingsvraag met een ambulante zorgvraag hebben. Het gebrek aan betaalbare huisvesting voor deze jongeren, lossen wij (nu) op met een zorgaanbod en dat willen wij anders gaan doen.

Passende zorg & ondersteuning De aangevraagde middelen in het kader van de brede aanpak dak- en thuisloosheid en de huisvesting kwetsbare doelgroepen bij de ministeries VWS en BZK zijn in 2020 vrijwel in zijn geheel toegekend. Dit betekent dat er voor de regio Zwolle in 2021 3,6 miljoen beschikbaar is voor de realisatie van tal van regionale projecten op het gebied van opvang en wonen.

Voorbeelden van projecten zijn: • Inzet ervaringsdeskundigheid in de opvang • De transformatie van De Herberg • Onder de Pannen. Ook zijn er middelen beschikbaar gesteld voor friendswoningen. Hier kunnen mannen wonen die nu al jarenlang in de nachtopvang verblijven. Uitstroom naar zelfstandig wonen is in het verleden niet goed gegaan, omdat deze mannen vereenzaamden. Het verblijf in de Herberg en de activiteiten die zij buitenshuis gezamenlijk hebben is een way of life geworden, terwijl de kwaliteit van wonen en leven verbeterd kan worden door samen te wonen met gelijkgestemden zoals dat straks kan in de friends-woning. Door het ontwikkelen van tussenvarianten tussen Beschermd Wonen en Beschermd Thuis en wonen i.p.v. opvang, komt er een financiële verschuiving op gang van zware naar lichtere vormen van ondersteuning. De kosten gaan hier echter voor de baten uit. Investeringen zijn nodig om tussenvarianten te realiseren voordat zwaardere vormen zijn afgebouwd. Na een jarenlange zoektocht is een optie voor een locatie voor Paradijsvogelwoningen op de braakliggende kavel naast de Herberg gevonden. We verkennen de mogelijkheden om daar 3 tot 5 Paradijsvogelwoningen te realiseren. In het wooncomplex aan de Geert Grootestraat worden begin 2021 65 appartementen gerealiseerd.