Halfjaarrapportage HVA 2e helft 2021

mvoortgang

gvoortgang

Zwolle

Halfjaarrapportage Sociaal Domein Hervormingsagenda 2e helft 2021

1

mvoortgang

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis 3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 6 Spoor 5 Wonen als sleutelfactor 7 Spoor 6 Eén gezin, één plan 8 Communicatie 9 Monitoring 10 Financiën 11 Risicoprofielen

3 6 10 14 21 25 29 31 32 33 34

2

mvoortgang

1

Inleiding

We zijn op de helft van het programma dat als doel heeft om inwoners nu en in de toekomst passende ondersteuning te bieden volgens vier leidende principes: • Van apart naar gewoon • Van deelprobleem naar totaaloplossing • Van zorgen voor naar zorgen dat • Van individuele zorg naar samenbrengen van vragen In de eerste twee jaar hebben we veel tijd besteed aan de vertaling van de gewenste bewegingen naar concrete interventies, processen en systeemveranderingen. Natuurlijk in nauwe afstemming met partners en inwoners. In de laatste twee jaar blijven we zo veel mogelijk meters maken in de praktijk en verder leren van pilots, proeftuinen en ontwerpsessies die klein beginnen en bij succes verder uitgerold kunnen worden. We blijven kijken wat er in de wijken nodig is en zullen dus ook durven differentiëren. Niet alleen om beter aan te sluiten bij de verschillende behoeftes per wijk, maar ook om de financiële middelen zo adequaat mogelijk in te zetten.

Corona is inmiddels een gegeven, waarmee we geleerd hebben te werken en te leven en waarvan we tegelijkertijd nog dagelijks de - vaak negatieve - gevolgen zien bij inwoners. Tegelijkertijd gloort er hoop dat de restricties voorgoed naar de achtergrond verdwijnen. Terwijl de ingeboekte besparingen inmiddels zijn bijgesteld en alleen nog voor Jeugd gelden, zijn we onverminderd bezig met de verschuiving van zware naar lichte vormen van ondersteuning en het ontwikkelen van nieuwe vormen van ondersteuning dichtbij huis. We werken ook hard aan nieuwe manieren om de bijbehorende gelden te verschuiven en zo uiteindelijk minder uit te geven aan zorg of met hetzelfde geld meer mensen te helpen. We wensen u veel leesplezier. Dorrit de Jong (coördinerend portefeuillehouder en Wmo/welzijn) Michiel van Willigen (jeugd) René de Heer (werk) William Dogger (seniorenagenda)

De uitdaging van het programma is om de veranderingen die in eerste instantie vaak buiten het reguliere om zijn ontwikkeld, nu te borgen in de reguliere organisatie om daar voortgezet te worden. Deze rapportage informeert u weer over de verschillende sporen van de Hervormingsagenda, waar ook in de tweede helft van 2021 hard aan gewerkt is. Daarbij zien we de positieve ontwikkeling dat de sporen in de praktijk al steeds meer samenkomen, waardoor u geregeld verwijzingen tussen de sporen zult lezen.

3

mvoortgang

Spoor 1 Sterke sociale basis 4

mvoortgang

volgend spoor

Spoor 1 Samenvatting Context Voor wie De sociale basis is toegankelijk voor alle inwoners van Zwolle. In de praktijk zullen vooral de mensen die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben daar gebruik van maken.

Beïnvloedbaar Activiteiten van gesubsidieerde partijen Integraliteit en samenwerking in het aanbod en initiatieven

Hervorming Financieel Budget programma 1: € 37 mln (saldo baten en lasten begroting 2020) Geen financiële opgaven in de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Burgerinitiatieven, vrijwilligers Onderwijs, zorgverzekeraars, werkgevers

Stakeholders • Inwoners • Sport-, cultuur- en welzijnspartijen • Adviesraden • Vrijwilligersorganisaties • Afdelingen gemeente • Zorgaanbieders • GGD • Scholen

Raakvlak andere sporen 2: Beschermd wonen (faciliteren activatie en contacten) 3: Jeugd (preventie) 4: Participatie (dagbesteding, maatschappelijke participatie) 5: Wonen (passend wonen)

Probleem: Onvoldoende integrale blik, visie en sturing op initiatieven en preventie in de sociale basis. Te weinig oog voor en leren van resultaten en wat wel/niet werkt. Hervormingen: • Meer samenhang aanbrengen in aanbod, initiatieven en dienstverlening met focus op preventie • Meer regie door de gemeente om sociale basis toe te rusten op sociale opgaven • Sturing meer baseren op beschikbare data en feedback partners en inwoners • Meer versterken bestaande initiatieven voor verhoogde inclusiviteit • Meer ruimte voor initiatieven uit samenleving en sociaal ondernemerschap

Gewenste resultaten: • Inwoners vinden (dicht bij huis) benodigde ondersteuning • Signalen inwoners worden eerder opgepikt en opgepakt, erger voorkomen • Afname specialistische/ zwaardere zorg • Langer/eerder zelfredzaam zijn en zelfstandig thuis wonen • Inclusieve(re) activiteiten, netwerken en wijken Uitdagingen/risico’s: • Veel stakeholders betrokken, communicatie aandachtspunt • Loopt door verschillende portefeuilles van wethouders • Voldoende oog houden voor wat er al is

Gerealiseerd tweede halfjaar 2021 • Versterking sociale basis met ondersteuning voor ouderen en voor sociale activatie en herstel • Het samen met partners vormgeven aan de sociale basis krijgt steeds meer een structurele inbedding.

• Afstemming tussen sociaal fysiek en veiligheid in sociale basis krijgt steeds meer vorm. • Start met pilots om te zorgen dat sociale basis klaar is voor langer en eerder thuis wonen. • Werkgroep Onderwijskansenbeleid is gestart. 5

mvoortgang

2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis Ontwikkelingen

Het versterken van de sociale basis krijgt steeds meer vorm. In weer een half jaar met strenge corona maatregelen zagen we veerkracht en zelfredzaamheid bij een groot deel van de inwoners: ommetjes, buiten sporten, digitale ontmoetingen in plaats van feesten en partijen, thuiswerken in plaats van op kantoor, het werd al snel weer de norm. Maar voor veel inwoners waren het zware tijden. Financieel door gebrek aan inkomsten en werk. Psychisch door angst voor besmetting, door de druk van thuisonderwijs en quarantaineperiodes, door toenemende eenzaamheid en ziekte van dierbaren. Er is volop ingezet om deze inwoners te bereiken en hulp te bieden waar mogelijk: acties tegen eenzaamheid, inkomensondersteuning en een breed aanbod activiteiten om te ontmoeten en gezond te bewegen. We zien dat partners elkaar steeds meer vinden om gezamenlijk te werken aan de stevige basis. We zien steeds meer diversiteit in wijken ontstaan. Dit komt o.a. door groei van de stad, doordat dat de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis in gang is gezet, door nieuwe Zwollenaren en door woningbouw in bestaande wijken. Ook gaan mensen, mede door coronamaatregelen soms anders met elkaar om. Het vraagt inzet van inwoners en partijen om gezamenlijk te blijven zorgen voor een leefbare stad en een sterke sociale basis.

Update voortgang

Goede gesprekken aan de gesprekstafels sociale basis In september zijn per ambitie weer gesprekstafels geweest met partners. Dit keer waren er concrete thema’s: • We hebben verkend hoe partijen subsidieaanvragen konden indienen voor het nieuwe beleid voor sociale activatie en herstel zoals vastgesteld door college en raad in oktober. • We hebben de uitgangspunten van het nieuwe gezondheidsbeleid verkend en de wensen voor een uitvoeringsagenda om het beleid te realiseren. • We hebben besproken hoe we gelijke kansen voor kinderen en jongeren kunnen realiseren. Dit op basis van een evaluatie Preventie jeugd. • We hebben besproken hoe we gelijke kansen voor kinderen en jongeren kunnen realiseren. Dit op basis van een evaluatie Preventie jeugd en de strategische onderwijsagenda • Ook is input opgehaald voor het coronaherstelplan. Besproken is wat de urgente problemen na Corona zijn, vooral bij jeugd.

Ook hebben we gesproken over onze werkwijzen. Enerzijds hebben we praktisch tips gedeeld: Wat werkt en hoe kunnen van elkaar leren? Anderzijds hebben we meer theoretisch gekeken hoe we van meer en minder succesvolle interventies kunnen leren. Dit leidde tot diverse en constructieve gesprekken over de verschillende onderwerpen. Bestuurders sociale basis gaan samenwerken Vier wethouders met portefeuilles in de sociale basis hebben samen met bestuurders van o.a. welzijnsorganisaties, scholen, Tiem, bibliotheek, zorgverzekeraar en corporaties verkend hoe ze als netwerk elkaar kunnen versterken bij het werken aan de opgaves in de sociale basis waar ze elk hun eigen rol hebben. Een van de conclusies was dat integrale afstemming en duidelijke wijkopgaves gewenst zijn. Doorontwikkeling Goede dagen & perspectief afgerond De doorontwikkeling goede dagen en perspectief is afgerond. De contractering en subsidiering van de drie nieuwe ondersteuningsvormen zijn voltooid en de ondersteuning is gestart. Dagbesteding arbeidsmatige leeftijd (Perspectief), als maatwerkvoorziening Wmo Het contract is op 1 oktober 2021 ingegaan en tot 1 januari 2022 was er een overgangsregeling zodat het sociaal wijkteam voldoende tijd had om alle indicaties te stellen. Er zijn ruim 200 indicaties afgegeven voor de maatwerkvoorziening. Dit is minder dan in eerste instantie is geraamd.

Vanwege corona isde afgelopen twee jaar minder instroom geweest en dat is nu nog zichtbaar in de cijfers. Daarnaast zijnook alternatieve oplossingen gevonden in de sociale basis. Daginvulling ouderen (Goede dagen), algemene voorziening Op 1 oktober 2021 is het contract ingegaan voor daginvulling ouderen. Alle deelnemers zijn overgegaan naar het nieuwe contract, voor de ca. 230 inwoners was er geen merkbare wijziging in de werkwijze. Via SamenZwolle is er één plek waar ouderen zich kunnen melden voor activiteiten in de sociale basis en de algemene voorziening daginvulling ouderen. Dit wordt ook gecombineerd met welzijn op recept zodat er voor ouderen een goed vindbare plek is voor activiteiten en daginvulling.

6

mvoortgang

Sociale activatie en herstel, subsidieregeling Met deze subsidie worden begeleiding en activiteiten geboden voor inwoners met psychische klachten of inwoners in een fase van herstel die net iets meer ondersteuning nodig hebben dan tot nu toe in de sociale basis aanwezig was. In het tweede deel van 2021 heeft de beoordeling van de subsidie plaatsgevonden. Vanaf 2022 zijn tien partijen gesubsidieerd voor de drie verschillende onderdelen van sociale activatie en herstel. Hiermee hebben we een breed aanbod dat verdeeld is over de stad en zich richt op verschillende doelgroepen. Voor begeleiding en activiteiten is een bereik van ca. 1000 inwoners mogelijk. Bij het herontdekken van interesses en vaardigheden is ruimte voor ca. 250 begeleidingstrajecten. Met de voltooiing van de doorontwikkeling Goede Dagen en Perspectief zien we dat door een andere manier van kijken daadwerkelijk een verschuiving heeft plaatsgevonden van zware ondersteuning naar lichtere vormen. Waarbij ook daadwerkelijk de financiële middelen meeverhuisd zijn naar de voorkant, terwijl de passende zorg geborgd is en nu meer mensen ondersteund kunnen worden die dat nodig hebben.

Korte vooruitblik

In januari 2022 vindt een nieuwe ronde gesprekstafels plaats om opgaves te concretiseren met interventies en om relevante beleidsstukken te bespreken om de uitvoering daarvan te verbeteren. De Bestuurlijke gesprekstafel sociale basis wordt gecontinueerd. Samen met bestuurders van grote partijen op gebied van zorg, welzijn, onderwijs en wonen wordt verkend wat eenieder kan bijdragen aan de gestelde opgaves en ambities in de sociale basis, vanuit ieders taak. We starten de verkenning hoe wijkopgaves in de Sociale basis vorm krijgen. Praktijkvoorbeelden: Hoe we ouderen activeren: Filmpje samen ouderen Hoe we jongeren weerbaar maken: THINK op School, THINK op School - Wat is THINK op School? Hoe we bekendheid geven aan activiteiten: www.samenzwolle.nl

Versterken sociale basis voor beweging naar beschermd thuis wordt onderzocht In de tweede helft van 2021 is verkend hoe de sociale basis versterkt moet worden om de beweging naar beschermd thuis mogelijk te maken. Dit is gebeurd vanuit een regionale visie, maar ook lokaal wordt gestart met onderzoek/pilots om te kijken wat nodig en wenselijk is.

7

mvoortgang

Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 8

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 2 Samenvatting Context Voor wie Inwoners met psychiatrische danwel psychosociale problematiek die toezicht en/of begeleiding nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving • Op peildatum 31 december 2021 bedroeg het aantal plekken beschermd wonen in de gemeente Zwolle 274 (172 ZIN en 102 Pgb), voor begeleid wonen in Zwolle was dit 131 (87 ZIN en 44 Pgb) In de regio IJssel-Vecht waren er in totaal 615 cliënten (419 beschermd wonen en 196 begeleid wonen). • Richting Wlz op 28 juni 2021: 531 (40 aanvragers uit 2021 + 491 aanvragers uit 2020).

Hervorming Financieel Budget Regio-IJsselvecht: 42,1 mln Gerealiseerde besparing in 2019 t/m 2022: 1,4 mln Meer informatie over de besparingen is in dit hoofdstuk te vinden onder de Actualisatie van de valuecase.

Beïnvloedbaar Ontwikkelen woonvarianten Ontwikkelen Sterke Sociale Basis Versterken samenwerking

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Nieuwe verdeelmodel vanaf 2023 Beschikbaarheid passende woningen

Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Centrale Toegang • Zorgaanbieders Wmo • Regiogemeenten • Lokale toegang/ wijkteams • Zorgverzekeraars/ zorgkantoor • Verwijzers instroom cliënten (Jeugd, GGZ, DJI) • Toezichthouders

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 3: Jeugd (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, inkomen en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen)

Probleem: Nog te veel te zware en dure zorg te ver weg van thuis, terwijl lichtere vormen voor dezelfde resultaten kunnen zorgen. Hervormingen: • Inwoners kunnen langer thuis wonen of eerder weer zelfstandig wonen met passende hulp • Inrichten lichtere vormen ondersteuning in aansluiting op thuisondersteuning • Inclusieve wijken en voldoende geschikte woningen • Werken vanuit totaaloplossing, dus afstemmen op dagbesteding, inkomen en sociale contacten. • Verleggen financiële verantwoordelijkheid van centrumgemeente naar alle gemeenten uit de regio • Toewijzing cliënten naar passende zorg

Gewenste resultaten: • Passende zorg voor de doelgroep • Match zorgvraag en woonplek • Geen gedwongen verhuizing • Inclusieve wijk, goede balans tussen draagkracht en draaglast • Beheersbare uitgaven Uitdagingen/risico’s: • Voldoende passende woningen, vooral in de regio • Stut en steun in de wijk, op peil houden, of versterken van draagkracht

Gerealiseerd tweede half jaar 2021 • Vastgestelde regiovisie BW MO 2023-2032 • Lokaal uitvoeringsplan is gereed en de gemeenteraad heeft er kennis van genomen. Verdere voorbereiding en uitwerking regionale afspraken over uitwerking regiovisie BW/MO, in werkgroepen toegang, inkoop en governance. • Ingezet op oplossen (deel van de) wachtlijst per 2022 door extra plekken begeleid wonen. Daarnaast werken alle gemeenten aan lokale oplossingen en passende alternatieven voor beschermd wonen. • Voorbereidingen getroffen om zorgaanbieders vanaf 2022 de mogelijkheid te bieden om Pgb-plekken om te zetten naar ZIN-plekken. 9

mvoortgang

3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis Landelijke ontwikkeling, samen met de regio

De samenwerkingsregio IJssel-Vecht heeft de tweede helft van 2021 benut om de doordecentralisatie van beschermd wonen, met de (toen nog) beoogde ingangsdatum van 1 januari 20233 verder voor te bereiden. De regionale werkgroepen hebben de thema’s toegang, inkoop, governance, financiën, visie en proces nader ingericht, waarmee recht wordt gedaan aan de verplichtingen uit de Norm van Opdrachtgeverschap (NvO) en aan de richtinggevende uitspraken van het regionaal bestuurlijk overleg van 30 juni 2001. De Regiovisie IJssel-Vecht beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2032 is op 20 december 2021 door de gemeenteraad in Zwolle vastgesteld. In de Regiovisie is beschreven wat er lokaal én regionaal nodig is voor de gewenste transformatie naar beschermd thuis, op basis van het uitgangspunt ‘lokaal wat lokaal kan en regionaal wat regionaal beter geregeld kan worden’ Ook is vastgelegd op welke terreinen we met elkaar blijven samenwerken. Tijdens dezelfde raadsvergadering heeft de gemeenteraad kennisgenomen van het lokaal uitvoeringsplan van beschermd wonen naar beschermd thuis voor de gemeente Zwolle. Hiermee geven wij uitvoering aan die beweging.

Update voortgang • De bestaande toekomstvisie BW en MO is aangevuld met de vereisten uit de NvO en uitgewerkt in een Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2032voor de Regio IJssel-Vecht. Eind december 2021/begin 2022 hebben alle gemeenten in de regio deze Regiovisie vastgesteld. • In de tweede helft van 2021 is het lokaal uitvoeringsplan voor de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis ter advisering aan de Participatieraad voorgelegd. De adviezen van de Participatieraad zijn verwerkt in de definitieve versie van het lokaal uitvoeringsplan. Dit plan is eind 2021, samen met de Regiovisie BW en MO aan de gemeenteraad ter instemming voorgelegd.

• We verbreden het spectrum van wonen en zorg door meer vernieuwende woonzorgconcepten tussen ambulante zorg en intramuraal wonen mogelijk te maken. Hiertoe zijn afgelopen jaar diverse tussenvoorzieningen gestart in Zwolle (zie spoor 5). • Afbouw van de wachtlijst; uit de analyse van de wachtlijst in januari 2022 blijkt dat er 149 cliënten zijn met een indicatie beschermd wonen, die direct plaatsbaar zijn op een plek beschermd wonen bij een zorgaanbieder. Het blijft inhoudelijk wenselijk dat cliënten eerder passende ondersteuning ontvangen, ook om verergering van problematiek te voorkomen (en daarmee nog langere en/of intensievere ondersteuning vanuit beschermd wonen). In de tweede helft van 2021 is ingezet op uitbreiding van het aantal regionale plekken voor begeleid wonen per 2022. Door deze extra plekken (in totaal zijn 66 plekken aangevraagd) kan een deel van de wachtlijst instromen en kan daarmee doorstroom vanuit beschermd wonen worden gerealiseerd. Daarnaast werken alle gemeenten aan lokale oplossingen met passende alternatieven voor beschermd wonen. • Omzetting Pgb-plekken naar ZIN-plekken; De druk op plekken begeleid- en beschermd wonen is in de regio IJssel-Vecht al jaren hoog en de regio kent een forse wachtlijst met cliënten die wachten op een (beter) passende plek. Een manier om dan op korte termijn ondersteuning te ontvangen, is het aanvragen van een Pgb.

Hierdoor is de situatie ontstaan dat cliënten geen bewuste keuze maken voor een Pgb maar zich ‘gedwongen’ voelen tot een Pgb omdat dat de enige manier is om sneller ondersteuning te krijgen. Dit is een onwenselijke situatie omdat deze kwetsbare doelgroep vaak onvoldoende zelf in staat is om een Pgb te beheren en hun eigen ondersteuning in te kopen en aan te sturen. In de tweede helft van 2021 zijn de voorbereidingen getroffen om zorgaanbieders vanaf 2022 de mogelijkheid te bieden om Pgb-plekken om te zetten naar ZIN-plekken. Bij omzetting van Pgb naar ZIN is er geen sprake van extra plekken. Het is een verschuiving binnen beschermd wonen/begeleid wonen van Pgb naar ZIN. Deze omzetting wordt voornamelijk gedaan zodat we cliënten en aanbieders niet ongewild naar een Pgb bewegen, beter zicht en bewaking hebben op kwaliteit en rechtmatigheid van de aanbieders en om de aanzuigende werking van Pgb-aanbieders in onze regio terug te dringen.

3 Inmiddels heeft de staatssecretaris landelijk bekend gemaakt dat de invoerdatum van het woonplaatsbeginsel en de doordecentralisatie van beschermd wonen per 1 januari 2023 niet langer haalbaar is en dus wordt uitgesteld.

10

mvoortgang

Korte blik vooruit

De gemeenteraad heeft eind 2021 het lokaal actieplan vastgesteld en voor 2022 middelen beschikbaar gesteld om deze beweging te faciliteren. Dit betekent dat we in 2022 aanvullende vernieuwende woonzorgconcepten gaan starten in samenhang met spoor 5. Ook onderzoeken we in hoeverre een aanvullend aanbod voor time-out/respijtzorg nodig is. Daarnaast zetten we in op de landing in de wijk; wat is nodig om deze beweging goed in de wijk te kunnen laten landen, voor zowel de psychisch kwetsbare inwoners als voor de directe woonomgeving? Dit zal in samenhang met de sociale basis (Spoor 1) worden uitgewerkt. We zullen de uitvoering van deze beweging nader moeten invullen, dit betekent o.a. dat de toegang meer en meer een lokale verantwoordelijkheid zal worden. Samen met het Sociaal Wijkteam en de Centrale Toegang kijken we wat hiervoor nodig is en werken we toe naar een zorgvuldige overdracht waarbij rekening wordt gehouden met leergeld en leertijd.

Onlangs heeft de staatssecretaris van VWS laten weten dat invoering van een woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangend nieuw verdeelmodel beschermd wonen per 1 januari 2023 niet haalbaar is. Het beleid van Rijk en gemeenten is en blijft echter gericht op de geleidelijke transitie van beschermd wonen naar beschermd thuis. De VNG doet de oproep aan gemeenten om de beweging naar een beschermd thuis in alle gemeenten op gang te houden. Aan deze oproep willen we in regio IJssel-Vecht graag gehoor geven en we gaan door met onze inhoudelijke doorontwikkeling. Regionaal blijven we dan ook werken aan de nieuwe contractering, de doorontwikkeling van de toegang en de governance. Dit pakken we op in werkgroepen samen met de beleidsadviseurs uit de regio. Voor alle onderdelen geldt uiteraard dat we in de inhoudelijke werkgroepen rekening houden met de effecten van het uitstel van de doordecentralisatie. Zodra er meer duidelijkheid komt over de financiën BW vanaf 2023 en verder, zullen we ook de financiële effecten nader in kaart brengen.

11

mvoortgang

Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 12

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 3 Samenvatting Context Voor wie Aantal jeugdigen in jeugdzorg: ongeveer 4.250 Waarvan jeugdhulp met verblijf: ongeveer 480

Beïnvloedbaar Inrichten preventie Samenwerking SWT- contractmanagement-beleid-zorgaanbieders Lokale budgetten

Stakeholders • Cliënten • Sociale Wijkteams • Huisartsen • Welzijnsorganisaties • Scholen • Kinderopvang • Jeugdhulpaanbieders • Jeugdbescherming en -reclassering • Regiogemeenten • Regionaal Serviceteam Jeugd • Rijk

Hervorming Financieel Budget lokaal 2020: € ca. 37 mln Oorspronkelijke besparing: € 4,7 mln Gerealiseerd: € 1,15 mln Nog realiseren (2020-2024): € 0,35 mln

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Verwijzing door GI’s, scholen en huisartsen Inkoopmodel RSJ Budget en maatregelen Rijk

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 2: Beschermd wonen (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, opleiding en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen)

Probleem: Gezinnen vinden (eenvoudige) ondersteuning nog te laat. Via huisartsen en scholen nog te vaak/ makkelijk verwijzing naar zwaardere jeugdhulp. Aanbod nog te weinig vraag- en resultaatgericht en vanuit dezelfde visie. Hervormingen: • Normaliseren opvoedingsuitdagingen • Meer focus op preventie en eenvoudige hulp dichtbij • Doorgaande ontwikkelingslijn, aangesloten bij dagelijks leven • Hulp meer in samenhang aanbieden • Van aanbod- en productgericht naar vraag- en resultaatgericht aanbod

Gewenste resultaten: • Minder schooluitval en meer participatie • Verhoogde veiligheid leefomgeving • Eerder passende hulp beschikbaar, mede door passende verwijzing • Afname zware zorg waar mogelijk • Duurzamere effecten van de hulp door betere aansluiting bij dagelijks leven Uitdagingen/risico’s: • Beperkte invloed op regio • Beperkte invloed op verwijzers, terwijl gemeente wel verplicht de rekening van de toegewezen zorg betaalt • Belang preventie is niet makkelijk aan te tonen

Gerealiseerd tweede half jaar 2021 • In het najaar van 2021 is gestart met de uitvoering van het eerste concrete deelprogramma van het project “Samen voor een stevige basis” met basisschool de Springplank in de wijk Dieze. • Sinds september 2021 werken we in twee wijken met het Relatie- en Scheidingsteam Zwolle • Praktijkklas Ambelt: per schooljaar is er nu plek om 15 Zwolse leerlingen te plaatsen (in de pilot waren dit er 3).

• In het najaar van 2021 hebben 25 kinderen gebruik gemaakt van BSO+. • In oktober 2021 heeft Trias Jeugdhulp de locatie Zwanenburg geopend, een kleinschalige woonvoorziening voor jongeren met autismespectrumstoornissen. • Samen met partners plan van aanpak Vermindering instroom JeugdzorgPlus opgesteld. 13

mvoortgang

4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven Ontwikkelingen

Het jaar 2021 was een pittig jaar voor veel kinderen en jongeren in Zwolle. Als gevolg van de coronapandemie en de daaruit voortvloeiende maatregelen, was sprake van een hoog aantal cliënten in de jeugdhulp en een verzwaring van de hulpvraag bij een deel van de cliënten. Dit was in lijn met de landelijke ontwikkelingen. De beperkende maatregelen raakten de jeugd hard; vooral bij kinderen en jongeren die al problemen hadden zagen we een verergering van de problematiek. Wanneer jeugdhulp nodig was vanwege leed door bijvoorbeeld eenzaamheid, depressies, suïcidaliteit en eetstoornissen, dan zetten wij passende hulp in voor onze inwoners. Het Sociaal Wijkteam en de jeugdhulpaanbieders hebben grote inspanningen geleverd om de jeugdigen en hun gezinnen de noodzakelijke ondersteuning, hulp en zorg te bieden. Van diezelfde aanbieders werd in de tweede helft van 2021 weer gevraagd om een inhoudelijke bijdrage aan het regionale inkoopproces te leveren dat medio 2021 voortijdig was beëindigd (zie ook de raadsinformatienota Voortgang regionale inkoop specialistische jeugdhulp d.d. 7 oktober 2021). Het nieuwe inkoopmodel biedt betere kansen op een goede samenwerking voor een meer integrale inzet van hulp dichtbij en versterkt de positie van het Sociaal Wijkteam.

De vertraging van de inkoop remt enkele transformatieprocessen, maar is noodzakelijk om de aanbesteding zorgvuldig en inhoudelijk goed uit te voeren. Op basis van de nieuwe, aangepaste inkoopkaders zal in 2022 een nieuwe aanbestedingsprocedure starten. Het najaar van 2022 wordt vervolgens gebruikt voor een zorgvuldige implementatie van het nieuwe inkoopmodel, zodat vanaf 2023 eindelijk gewerkt kan worden binnen de kaders van het doorontwikkelde inkoopmodel.

Update voortgang Preventie Samen voor een stevige basis In Zwolle werken we aan versterking van de samenwerking tussen passend onderwijs en jeugdhulp. In het programma Samen voor een stevige basis zetten we met deelnemende scholen in op normalisering bij opgroeien en opvoeden: hulp in het gewone leven. Doel is om onnodig beroep op gespecialiseerde jeugdhulp te voorkomen.

In het najaar van 2021 is gestart met de uitvoering van het eerste concrete deelprogramma met basisschool de Springplank in de wijk Diezerpoort. We werken daar langs twee lijnen aan het versterken van de ondersteuning van leerlingen op school, met een uitstraling naar de wijk. Het gaat om: 1. Een rijk aanbod op school, waardoor kansengelijkheid wordt bevorderd en de school een knooppunt wordt voor extra ondersteuning in en vanuit school voor kinderen en ouders in de wijk. 2. Een ondersteunende en stimulerende context, waardoor een beroep op opvoedingsondersteuning in het kader van jeugdhulp veel minder nodig is. We realiseren dit onder meer door extra inzet van jongerenwerk, een pedagogisch medewerker en een jeugden gezinswerker Sociaal Wijkteam. Binnen het programma hebben we de Ondersteuningsteams op de scholen (die zijn ingesteld om hulp en steun zo dichtbij mogelijk te kunnen organiseren) geëvalueerd. De evaluatie van ondersteuningsteams (OT) in het Primair en in het Voortgezet Onderwijs laat zien dat er nog veel verschillen tussen scholen zijn (zie ook: Informatienota Tussenevaluatie Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp d.d.12 oktober 2021). Scholen zien het OT nog niet altijd als plek voor preventie en inclusie maar vooral als het team om complexe zorgvragen te bespreken. Dat moet de komende periode verder ontwikkelen.

We hebben geleerd dat schooldirecties hier een belangrijke rol in kunnen vervullen. Enerzijds door het OT steviger te positioneren op school en anderzijds door het uitdragen van de visie en de bedoeling van onze gezamenlijke samenwerking in het onderwijs. Er wordt in toenemende mate ondersteuning geboden door het OT zelf. Door die rol uit te breiden en zo de link tussen school en thuis en tussen school en behandeling te verbeteren, hoeft naar verwachting minder beroep op individuele begeleiding door een zorgaanbieder te worden gedaan. We betrekken de evaluatie bij het actualiseren van de Ontwikkelagenda en de afspraken met schoolbesturen voor de periode 2022-2026. Positief opvoedklimaat In 2021 is met de kernpartners een leefstijlakkoord gesloten. Met dit akkoord dragen we bij aan het versterken van kinderen, jongeren en ouders op het gebied van leefstijlthema’s die ook in het landelijk preventieakkoord centraal staan, zoals roken, alcohol- en middelengebruik. 14

mvoortgang

Toegang Sterk ouderschap, scheiden zonder schade In Zwolle gaan we preventief complexe scheidingen tegen. Dit najaar zijn daarin flinke stappen gezet. Sinds september 2021 werken we in twee wijken met het Relatie- en Scheidingsteam Zwolle (voorheen onder de werktitel ‘scheidingsplatform’). Dit team bestaat uit jeugd- en gezinswerkers, maatschappelijk werkers, mediators en advocaten en kan praktisch advies en ondersteuning geven in verschillende fasen van een relatie/scheiding: bij relatietwijfel, wanneer mensen besloten hebben uit elkaar te gaan en na de scheiding. Dit najaar is met het team gewerkt aan de positionering, methodische werkwijze (inclusief scholing) en monitoring. In het najaar van 2022 wordt u geïnformeerd over de resultaten van het team. Dit najaar zijn afspraken gemaakt met de GGD binnen de pilot Centering Parenting. In deze pilot vervangen groepsbijeenkomsten deels de individuele contactmomenten in de

jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau). Medewerkers van het Relatie- en Scheidingsteam zullen per deelnemersgroep een van deze groepsbijeenkomsten organiseren over het thema relaties. Verder zijn er ook in dit najaar leerbijeenkomsten geweest voor relatie- en scheidingsprofessionals in Zwolle vanuit de leergemeenschap ‘gezonde relaties, beter voor Zwolle’. Nog steeds sluiten nieuwe professionals aan waardoor we een steeds steviger ‘team’ vormen in de stad dat vanuit dezelfde visie werkt met onze inwoners. Tot slot verkennen we de mogelijkheid van integrale financiering (verschillende wetgeving) als het gaat om het bieden van passende hulp in zeer complexe scheidingssituaties waar al meerdere vormen van hulp zijn ingezet zonder effect. Op casusniveau kan deze hulp worden ingezet. We werken nog aan structurele inbedding (zie ook spoor 6). Onze Zwolse werkwijze heeft ook landelijk aandacht gekregen vanuit het landelijk programma Scheiden zonder Schade. In oktober zijn de projectleiders hierover geïnterviewd door Frenk van der Linden. Dit interview is hier terug te kijken: Scheidingstour #2: Gemeente Zwolle - YouTube Samenwerking met de huisartsen In 2021 zijn verkennende gesprekken gevoerd over de mogelijkheid om medicatiecontrole jeugd-ggz bij de huisartsen te beleggen.

In het verlengde hiervan is een verkenning gestart naar het organiseren van een consultatiefunctie vanuit de specialistische jeugd-ggz, ter ondersteuning van de jeugd- en gezinswerker bij de huisartsen. Dit versterkt de positie van de jeugd- en gezinswerker en bevordert het vertrouwen van de huisartsen in deze vorm van samenwerking. In de praktijk is op casusniveau een en ander uitgeprobeerd. Vanwege de forse druk op de jeugd-ggz en ziekte bij personen die bij deze interventies een voortrekkersrol vervulden, hebben we hier nog onvoldoende vorderingen kunnen maken. Dit wordt in 2022 weer opgepakt. Dyslexie De proeftuin dyslexie is in voorbereiding. De start is in het schooljaar 2022-2023. Vooruitlopend daarop wordt een poortwachter geworven die de dossiers die worden aangemeld voor dyslexiezorg, gaat toetsen. Lessen daaruit worden gedeeld met het onderwijs en meegenomen in de ontwikkeling en uitvoering van de proeftuin. Bij deze proeftuin wordt een extern adviseur betrokken die deskundig is op het gebied van dyslexiezorg en onderwijs. Voor meer informatie verwijzen we naar de informatienota d.d. 28 februari 2022 over de stand van zaken proeftuin dyslexie.

15

mvoortgang

Praktijkklas Ambelt Met De Ambelt werkt de gemeente samen om kinderen die dreigen uit te vallen nieuw perspectief te bieden binnen het onderwijs. De pilot met de praktijkklas bij de Ambelt is in 2021 omgezet in een overeenkomst tussen school en gemeente. Daarmee is de mogelijkheid Praktijkvoorbeeld onderwijs-zorg arrangement (praktijkklas bij De Ambelt) Johannes (niet zijn echte naam) is 14 en de jongste in een gezin met 4 kinderen. Zijn twee zussen hebben wisselend thuis en in een jeugdhulpinstelling gewoond. Ook zijn broer zat meer thuis dan op school. Johannes heeft vanaf de basisschool meerdere scholen doorlopen en is uiteindelijk op het speciaal basisonderwijs beland. Hoewel niet iedereen een startkwalificatie heeft gehaald, zijn alle gezinsleden praktisch ingesteld en is het iedereen gelukt om een baantje te vinden. Alle kinderen zijn erg blij met hun werk, maar hun inkomsten zijn op dit moment nog onvoldoende om op eigen benen te kunnen staan. Vanwege zijn gedrag werd Johannes’ moeder bijna dagelijks gebeld om haar zoon op te halen. Thuis volgde dan meestal een dag met veel boosheid. Dit was erg belastend voor iedereen en uiteindelijk gaven ze de hoop op dat het met Johannes nog goed zou komen: “Hij kon maar beter thuis blijven want dat was rustiger voor hem en minder pijnlijk dan dagelijks een teleurstelling oplopen”.

Toen we de praktijkklas van de Ambelt (op basis van een onderwijs-zorg-arrangement) konden voorstellen, stonden ouders en Johannes niet meteen te springen. “Waarom zou het dit keer wel lukken?” Maar ze wilden het uiteindelijk toch proberen. Heel langzaam werd school weer opgebouwd en als het even moeilijk werd, kon het personeel voor de klas hem toch binnenboord houden. Voor Johannes staan er gewoon twee docenten voor de klas, terwijl één van beiden een achtergrond in de jeugdhulp heeft. Tegen alle verwachtingen in gaat Johannes nu weer volledig naar school en vindt hij het zelfs leuk; hij doet weer mee en heeft zijn onderwijsachterstand bijna volledig ingehaald. Zijn ouders zijn enorm opgelucht. Dat het goed gaat met Johannes geeft veel rust in het gezin. En dit pakt ook goed uit voor de oudere kinderen. Er zijn veel minder vaak ruzies thuis en de kinderen kunnen elkaar steeds meer steunen. Het hele gezin herstelt hiervan, ze hebben het samen weer fijn en alle extra hulp is afgerond.

van plaatsing van een leerling in de praktijkklas als onderwijs-zorg-arrangement, staand beleid geworden. Per schooljaar is nu plek om 15 Zwolse leerlingen te plaatsen (in de pilot waren dit er 3). School en lokale toegang bepalen samen of dit voor een leerling een goede plek is. Hiermee voorkomen we uitval, thuiszitten en onnodig beroep op gespecialiseerde jeugdhulp (b.v. dagbesteding). De met deze maatregel beoogde besparing is gerealiseerd. De overeenkomst loopt tot 2023 en wordt dan geëvalueerd. BSO+ De werkwijze van BSO+ is ook dit najaar verder doorgezet. Uitgangspunt van deze werkwijze is dat kinderen met een ondersteuningsvraag zoveel als mogelijk naar een reguliere BSO-voorziening gaan, waar ze extra ondersteuning krijgen. Dit past bij de beweging van apart naar gewoon en bij het uitgangspunt om zoveel mogelijk te werken aan herstel in het gewone leven. In het najaar van 2021 hebben 25 kinderen gebruik gemaakt van BSO+. Proeftuin Jeugd Op 12 november 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het voorstel voor een Proeftuin Jeugd ‘Samenspel in de wijk’, zoals voorgesteld in de nota Herijking hervormingsmaatregelen jeugdzorg (d.d. 12 oktober 2021).

Een belangrijke conclusie was dat we doorgaan met de ingezette hervormingen, tevens werken aan verbetering van onze sturingsinformatie en gaan bouwen aan een sturingsmodel dat leidt tot meer inzicht, grip en sturing op jeugdzorg. Op basis van de analyse werd ook voorgesteld te starten met de Proeftuin Jeugd ‘Samenspel in de wijk’ in een deel van de stad. Doel van deze proeftuin is om samen met de inwoners, partijen in de sociale basis en aanbieders van specialistische jeugdhulp tot een nieuwe manier van werken te komen, waardoor jeugdigen en hun ouders de benodigde ondersteuning vaker dichtbij huis vinden: thuis, op school en in de wijk. Het Sociaal Wijkteam heeft daarbij een sleutelrol. Enerzijds bij het samen met de ‘sociale basis’ zoeken naar duurzame oplossingen voor hulpvragen van jeugdigen en hun omgeving en anderzijds door het bieden van ondersteuning, waar nodig met behulp van een flexibele schil met specialisten. Deze werkwijze moet leiden tot hulp dichterbij, die sneller start en tijdig wordt afgebouwd, altijd op maat is en betere resultaten oplevert voor de gezinnen. Zodra het kan, verminderen we de inzet van professionele hulp, maar als blijkt dat meer hulp nodig is, dan zet het Sociaal Wijkteam dat net zo snel weer in. Zo wordt integraal maatwerk de standaard.

Doordat het Sociaal Wijkteam in deze werkwijze meer in de regierol blijft als er specialistische jeugdhulp wordt ingezet, kan ook sterker gestuurd worden op het terugdringen van de lengte van jeugdhulptrajecten. Onlangs is voor deze proeftuin een projectleider geworven, zodat de uitvoering dit voorjaar kan starten.

16

mvoortgang

Passende jeugdhulp

Regionaal

Lokaal In het voorjaar van 2021 bent u geïnformeerd over de samenwerkingsafspraken met de netwerkpartners binnen het gedwongen kader jeugd. Deze samenwerkingsafspraken zijn in het najaar van 2021 geïmplementeerd. In alle Zwolse wijken zijn startbijeenkomsten met betrokken professionals georganiseerd. Daarnaast is op het gebied van veiligheid ook een intensieve samenwerking gerealiseerd tussen Veilig Thuis en twee wijkteams. Hierover was in de vorige rapportage al meer te lezen. Betrokken medewerkers ervaren de intensievere samenwerking met Veilig Thuis als helpend om tot betere resultaten te komen voor de jeugdige.

Integrale spoedhulp IJsselland De inzet van integrale spoedhulp IJsselland heeft in 2021 in de jeugdregio IJsselland naar schatting ruim 45 keer een uithuisplaatsing voorkomen. Naast het voortbouwen op de positieve resultaten, wordt in 2022 ingezet op een doorontwikkeling van deze nieuwe werkwijze waarbij onder meer wordt ingezet op één telefoonnummer voor alle crisisjeugdhulp en het nog verder versterken van de samenwerking in de praktijk.

Praktijkvoorbeeld samenwerking Veilig Thuis en Sociaal Wijkteam Medewerker SWT over de pilot met Veilig Thuis: “In de pilot worden meldingen besproken die Veilig Thuis voorheen schriftelijk aan ons zou hebben overgedragen, omdat er geen sprake is van acuut huiselijk geweld. In plaats van een schriftelijke overdracht worden in deze pilot de meldingen nu warm overgedragen. In dat gesprek kunnen we aangeven wat we nodig hebben om de melding bespreekbaar te maken in het gezin. Het is soms best spannend om huiselijk geweld bespreekbaar te maken. Ik vind het nu minder spannend, omdat ik me gesteund voel door het overleg met Veilig Thuis over de melding en daarin alles kan vragen over hoe ik het bespreekbaar zou kunnen maken. En het idee dat Veilig Thuis mee kan gaan op huisbezoek geeft me een gerust gevoel. Het voelt alsof we collega’s zijn.”

Kleinschalige woonvoorzieningen In oktober heeft Trias Jeugdhulp de locatie Zwanenburg geopend, een kleinschalige woonvoorziening voor jongeren met autismespectrumstoornissen. In deze woonvoorziening helpt Trias jongeren richting een zo zelfstandig en zelfredzaam mogelijke toekomst. Doorstromen vanuit jeugdhulp met verblijf Veel jongvolwassen die vanaf hun 18e uitstromen uit jeugdhulp, hebben nog een woonvraag en daarnaast ook behoefte aan begeleiding die zij vanuit de Wmo kunnen krijgen van de gemeente. De aansluiting van jeugdhulp met verblijf op huisvesting voor meerderjarigen is in de praktijk een uitdaging, niet in de laatste plaats vanwege de krapte op de woningmarkt. In 2021 is dit als opgave expliciet opgenomen in het programma Wonen en Zorg.

Praktijkvoorbeeld integrale spoedhulp IJsselland Bij een gezin was sprake van forse verwaarlozing van een kindje van 2 jaar oud én een pasgeboren baby. In het gezin was sprake van problemen in verband met een licht verstandelijke beperking (LVB). De ambulante spoedhulpwerker van een jeugdhulpaanbieder heeft twee keer een deskundige collega van een LVB-aanbieder meegenomen naar het gezin om het gedrag van ouders beter te kunnen duiden en meer aansluiting te vinden. Hierdoor is een uithuisplaatsing voorkomen.

Bovenregionaal Vermindering instroom JeugdzorgPlus JeugdzorgPlus is een kostbare, ingrijpende hulpverleningsvorm die soms helaas noodzakelijk is omdat er op dat moment geen andere mogelijkheden meer zijn. In onze regio gaat het om ongeveer 25 jongeren per jaar. De jeugdregio’s in Gelderland en Overijssel hebben samen met vier aanbieders van JeugdzorgPlus de ambitie uitgesproken om de JeugdzorgPlus in de huidige vorm overbodig te maken in de periode 2021-2031. Een belangrijke opgave om dit doel te bereiken is het verminderen van de instroom. De jeugdregio’s hebben zich daarom ten doel gesteld de instroom per jaar met 5% te verminderen. In IJsselland hebben we vervolgens in november 2021 in een bijeenkomst met aanbieders van JeugdzorgPlus, maar ook reguliere jeugdhulpaanbieders, jeugdbescherming, raad voor de kinderbescherming, toegangsmedewerkers en gemeenten gewerkt aan een plan van aanpak om dit te bereiken. Daarin zijn drie acties opgenomen, die in 2022 worden uitgevoerd: • dossieronderzoek van de 30 jongeren die in IJsselland in 2020 zijn ingestroomd, • inzetten op het zo goed mogelijk wél buiten de JeugdzorgPlus helpen van jongeren voor wie JeugdzorgPlus wordt overwogen, • haalbaarheidsstudie naar geïntegreerde hulpvorm als alternatief voor JeugdzorgPlus.

17

mvoortgang

Vooruitblik Sturing- en sturingsinformatie We hebben dringend behoefte aan beter zicht, inzicht en grip op de jeugdzorgkosten. Daarom hebben we in 2021 vanuit verschillende disciplines geanalyseerd hoe de sturingsinformatie jeugdzorg in Zwolle verbeterd kan en moet worden. Dit heeft geresulteerd in een rapport met aanbevelingen over de noodzakelijke verbeteringen in de informatievoorziening en over een sturingsmodel om de bedrijfsvoering ‘in control’ te brengen (zie bijlage 2 bij de nota Herijking hervormingsmaatregelen jeugdzorg d.d. 12 oktober 2021). Inmiddels is een projectleider aangesteld voor de uitvoering van de aanbevelingen. In de tweede helft van 2022 zullen we de gemeenteraad informeren over de eerste opbrengsten van dit project. Positieve gezondheid Op basis van budget uit het regionaal transformatiefonds, gaan we in Zwolle professionals van de diverse organisaties die deelnemen aan het programma Samen voor een stevige basis, trainen in het gedachtengoed over positieve gezondheid. Daarmee leren zij in hun samenwerking om hun inzet te baseren op gezondheid en gedrag en minder de nadruk teleggen op ziekte en zorg (‘van ZZ naar GG’). Dit heeft een sterk normaliserend effect, voorkomt onnodig beroep op gespecialiseerde jeugdhulp en levert een bijdrage aan de samenwerking van de professionals uit verschillende disciplines.

Vanwege de urgentie om de jeugdzorg duurzaam beschikbaar te houden voor jeugdigen die dit nodig hebben, gaan we wat betreft de reikwijdte van de Jeugdwet niet langer wachten op landelijke ontwikkelingen. We starten nog vóór de zomer van 2022 een traject om het Sociaal Wijkteam optimaal te faciliteren met een actueel en eenduidig afwegingskader dat past bij het nieuwe inkoopmodel jeugdhulp per 2023. Het college heeft dit ook aangekondigd in de raadsinformatienota van 12 oktober 2021, nadat daarover was gesproken in het raadsdebat over de gestegen jeugdzorguitgaven (17 mei 2021). Om tot een werkbaar en gedragen afwegingskader jeugdhulp te komen, zullen jeugdigen, ouders, ervaringsdeskundigen, jeugdhulpverleners, medewerkers van het Sociaal Wijkteam, partners uit de sociale basis, beleidsadviseurs en gemeenteraadsleden betrokken worden. En uiteindelijk zal het ook worden vastgelegd in een aanpassing van de Verordening Jeugdhulp Zwolle en een daarop gebaseerd praktisch afwegingskader jeugdhulp voor het Sociaal Wijkteam.

Afwegingskader jeugdhulp Omdat Rijk en de VNG het niet eens waren geworden over de financiële compensatie voor de tekorten in de jeugdzorg, spande de VNG een arbitragezaak aan tegen het Rijk. Naast een oordeel over extra middelen tot en met 2028, volgde daaruit ook de ontwikkeling van een Landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Een belangrijk onderdeel daarvan is het vraagstuk van de reikwijdte van de Jeugdwet. De afspraak was dat het nieuwe kabinet daarmee voortvarend aan de slag zou gaan, maar in het regeerakkoord werd tot ieders verrassing een forse extra bezuiniging aangekondigd. Daardoor zijn de gesprekken over die Landelijke Hervormingsagenda Jeugd stopgezet.

18

mvoortgang

Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 19

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 4 Samenvatting Context Voor wie Kwetsbare inwoners voor wie extra inspanning nodig is om op de arbeidsmarkt te komen.

Beïnvloedbaar Uitvoering: IO, Tiem, SWT, Rmc en RBZ Aansturing betaalde partners Versterken samenwerking

Stakeholders • Tiem • Werkgevers, onderwijs en andere publiek-private partners • Inkomensondersteuning • Sociaal wijkteam • Partijen Sterke sociale basis

Hervorming Financieel Financiële opbrengsten of besparingen vallen niet binnen het kader van de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Werkgevers en opleiders Ontwikkelingen economie en arbeidsmarkt

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, netwerk) 2: Beschermd wonen (randvoorwaarde Beschermd thuis) 3: Jeugd (daginvulling, opleiding, werk)

Probleem: Het potentieel van inwoners die langs de kant staan zonder werk wordt nog onvoldoende gezien en verzilverd.

Hervormingen: • Meer regie voor de inwoner • Integrale toegang (niet per se fysiek): vanuit zelfde visie ondersteunen en verwijzen • Bieden divers aanbod laagdrempelige werkplekken • Meer denken vanuit de totaaloplossing (creatief denken en soms afwijken van de regels)

Gewenste resultaten: • Soepele overgang tussen school en werk • Stappen zetten met helderheid over financiële impact, stapje terug ook mogelijk. • Werkplekken die passen bij behoefte inwoner Uitdagingen/risico’s: • Krapte op de arbeidsmarkt • Werken vanuit dezelfde visie • Zorgen dat inwoner geen last heeft van de achterliggende verschillende wetten en regelingen • Verwevenheid HCA en arbeidsmarktbeleid • Geschotte budgetten

Gerealiseerd tweede half jaar 2021 • 36 langdurig werklozen zijn direct of indirect via Startbaan hun potentieel aan het verzilveren • Oprichting sociale coöperatie en start werving deelnemers • Uitvoeringsmodel doelgroepen Participatiewet: voorbereidend onderzoek en vorming innovatieteam vanuit de gemeentelijke uitvoeringsorganisaties 20

mvoortgang

5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren Ontwikkelingen

Ondanks corona zagen we in de tweede helft van 2021 een economische groei die resulteerde in meer vacatures dan werklozen. Door corona zijn mensen verschoven tussen sectoren, doordat in sommige sectoren het werk stilviel, terwijl andere groeiden. Bij het weer opstarten van de getroffen sectoren, keerden niet alle medewerkers weer terug. We hebben nu dus te maken met flinke krapte op de arbeidsmarkt. De mensen die nu toch instromen in de bijstand kennen meer en/of grotere problemen, wat hun deelname aan het arbeidsproces belemmert. Het grootste deel van het bijstandsvolume bestaat uit mensen die langdurig bijstandsafhankelijk zijn. Ondanks de belemmeringen die zij ervaren zien we dat deze groep toch mondjesmaat uitstroomt. Dit zien we terug in de ontwikkeling van het bijstandsvolume: Stand Aantal dossiers Dossierstijging van:

januari 2020 3614

juli 2020 december 2020 3.771 3.840 157 69

juli 2021 december 2021 3.727 3.619 -113 -108

In 2019 daalde het bijstandsvolume. Sinds de beperkende maatregelen na de uitbraak van het coronavirus zagen we een stijging. In 2021 werd dit weer gevolgd door een daling. Het aantal mensen dat gebruik maakt van de WW is 5.179. In het afgelopen halfjaar betekent dat een daling van 6,3%. Landelijk is die daling zelfs nog groter. Dat de daling landelijk hoger is, is mede te verklaren doordat in Zwolle in de vorige periode juist een grotere daling liet zien dan landelijk. Waarschijnlijk liepen we daarmee voor op de landelijke trend. Aantal mensen met WW Regio Zwolle Nederland

December 2021 5.179 191.775

Daling tov juli 2021 6,3 % (5.525) 16,9 % (224.227)

Update voortgang

In dit spoor blijven wij ons focussen op de uitstroom van mensen die al langer in de bijstand zitten. Door de krapte op de arbeidsmarkt hebben zij meer kans om uit te stromen. In de afgelopen periode is wederom gewerkt aan het uitwerken van een bestedingsvoorstel voor Lokale Koolmeesgelden 2022 en gaven wij uitvoering aan de maatregelen ten laste van Koolmeesgelden als impuls voor re-integratie over de jaren 2020, 2021 en 2022. Daarnaast hebben wij ingezet op onderstaande onderdelen: Laagdrempelige werkplekken Hierbij wordt in de praktijk getoetst of met het bieden van laagdrempelige werkplekken de overgang naar betaalde arbeid wordt versoepeld voor Zwollenaren die al 2 jaar of langer afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. De plekken zijn laagdrempelig, omdat er minder eisen aan deelnemers worden gesteld dan bij het huidige aanbod geldt en het gaat om passend werk. Zo streven we ernaar dat deze groep vaker naar betaald werk uitstroomt. We hebben één concept voor laagdrempelige werkplekken in uitvoering en één in voorbereiding: Uitkering inzetten als loon Dit noemen we de Startbaan. In de zomer is de werving van kandidaten voor deze nieuwe uitvoeringspraktijk in samenwerking met Werkcoöperatie de Middencirkel gestart. In de vorige rapportage is benoemd dat het aantal kandidaten achterbleef op onze verwachting.

Ook hadden we verwacht dat alle 30 beschikbare plekken binnen Uitkering inzetten als loon (de Startbaan) gevuld zouden zijn. Inmiddels hebben 71 kandidaten zich aangemeld, waarvan 11 kandidaten (na een eventuele oriëntatiefase) actief zijn vanuit een Startbaan. Momenteel zijn nog 2 kandidaten actief in de oriëntatiefase en met 9 kandidaten worden momenteel gesprekken gevoerd over de mogelijkheden en consequenties3. Om het aantal aanmeldingen te blijven stimuleren is er inmiddels een wekelijks inloopspreekuur waar potentiële kandidaten naartoe kunnen als ze de mogelijkheden willen onderzoeken.

Bron: Regionale maandcijfers arbeidsmarktinformatie 3

Hierbij worden desgewenst het sociaal wijkteam en sociaal raadslieden betrokken.

21

mvoortgang

Niet alle aanmeldingen hebben geleid tot een Startbaan. Hiervoor is een aantal redenen aan te wijzen. Twintig kandidaten bleken niet te voldoen omdat het UWV of een andere gemeente de uitkerende partij was. Vanzelfsprekend hebben we het momentum van aanmelding wel benut om mee te denken wat buiten de Startbaan wél zou passen. Tien kandidaten hebben zich teruggetrokken omdat zij er op achteruit zouden gaan qua inkomen doordat ze daadwerkelijk minder te besteden zouden hebben dan nu (in de optelsom van uitkering en toeslagen) of omdat er voor de baan te hoge kosten moesten worden gemaakt, zoals door de aanschaf van een auto. Twee kandidaten bleken niet in staat te zijn een baan te aanvaarden door zelfoverschatting gerelateerd aan hun beperking. Opvallend is dat maar liefst veertien kandidaten na aanmelding via een andere weg hun potentieel gaan verzilveren of hebben verzilverd. Zo hebben elf kandidaten regulier werk gevonden, zijn twee een andere route van Tiem gaan volgen en volgt een kandidaat een studie. Dit kan een bijvangst zijn van het langzaam op gang komen van de aanmeldingen. Daardoor konden mensen direct in gesprek met de coaches, die daarvoor alle tijd konden nemen, waardoor waarschijnlijk het momentum is benut.

Sociale coöperatie Dit is een collectief van bijstandsgerechtigden die langdurig (meer dan 2 jaar) langs de kant staan en via een sociale coöperatie rust en ruimte krijgen om ondernemerschap uit te proberen. Het kan als voortraject dienen voor het traject Parttime Ondernemen (Regionaal Bureau Zelfstandigen). De initiatiefnemers hebben een bestuur gevormd, statuten vastgesteld door een notaris, zijn ingeschreven bij Kamer van Koophandel, hebben een bankrekening en een website (Expeditie 038 – Ondernemen met een uitkering). De eerste sessies voor het werven van kandidaten hebben plaatsgevonden. Een deel van deze sessies is uitgesteld naar februari 2022, zodat het bestuur de kandidaten fysiek kan ontmoeten. Inmiddels hebben tien kandidaten interesse getoond, waarover met gemeente overleg is. Ongeveer de helft van hen voldoet aan de voorwaarden (meer dan 2 jaar een uitkering van gemeente en hebben baat bij sociale activatie). Uitvoeringsmodel In tegenstelling tot wat we aankondigden in de vorige voortgangsrapportage, is het ontwerpproces niet in het najaar van 2021 gestart. Wel zijn allerlei facilitaire zaken geregeld, zoals de inrichting van de projectorganisatie en de financiële compensatie van medewerkers voor de ontwikkeltijd. Ook heeft de innovatiemanager voorbereidend onderzoek uitgevoerd. Daarnaast is gestart met de werving en selectie van leden van het innovatieteam.

De vertegenwoordiging van de ene gemeentelijke uitvoeringsorganisatie was snel en volgens

plan georganiseerd, terwijl de professionals vanuit een andere uitvoeringsorganisatie zich gehinderd voelden door de hoge werkdruk. Dit heeft geleid tot vertraging. Verbinding andere sporen Daarnaast blijven wij continu alert op ideeën vanuit uitvoering en stad voor nieuwe kansen, met name om het aantal mogelijkheden voor laagdrempelige werkplekken uit te breiden. Daarnaast zoeken wij vanuit dit spoor sterk de verbinding met de Sociale Basis (spoor 1): bij de verdere uitwerking van de sociale basis zien wij kansen om het perspectief op werk daarin een plek te geven. Als het gaat om bijvoorbeeld daginvulling, waaronder vrijwilligerswerk, dan willen wij dat mogelijke kansen op de arbeidsmarkt voldoende benut worden. Wij zien mogelijkheden om ‘dagbesteding voor de arbeidsmatige leeftijd’ en participatie meer te verbinden met elkaar. Dit zal in de komende tijd verder uitgewerkt worden. De beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis en de beweging om ook dak- en thuislozen meer lokaal op te vangen, maakt dat er meer vraag zal komen naar daginvulling. Ook zal de vraag toenemen naar arbeidsontwikkeling en begeleiding naar werk, afgestemd op het potentieel binnen deze doelgroep.

Opgetekend door Stentor Joop uit Zwolle was somber en zat acht jaar in de bijstand, nu heeft hij een baan (zonder te solliciteren!) | destentor.nl

Korte vooruitblik

In het komende half jaar verwachten we: • een eerste tussentijdse evaluatie rondom de Startbaan uit te voeren; • het grootste deel van de deelnemers van de sociale coöperatie Expeditie 038 in beeld te hebben; • dat het innovatieteam eerste ervaringen met een prototype kan delen.

22

mvoortgang

Spoor 5 Wonen als sleutelfactor 23

mvoortgang

vorig spoor

Spoor 5 Samenvatting Context Voor wie • Ouderen die ondersteuning nodig hebben bij langer zelfstandig/ passend wonen • Inwoners die vanwege een beperking een aangepaste woning nodig hebben • Jongeren die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te wonen • Inwoners die vanuit Beschermd Wonen kunnen doorstromen naar een vorm van zelfstandig wonen • Inwoners die passende ondersteuning nodig hebben in betaalbare woningen

Beïnvloedbaar Prestatie-afspraken woningcorporaties en huurdersraden Systeem toewijzen (zorg)woningen (beperkter in vrije sector)

Hervorming Financieel Budget: € 100.000 beschikbaar. Door de extra verkregen middelen van VWS en BZK was een aanspraak op deze middelen nog niet noodzakelijk. Voor 2021 zijn er projecten op het oog om te ontwikkelen met deze beschikbare middelen.

Probleem: Door een tekort aan betaalbare, geschikte woningen en/of woon(zorg)vormen worden duurdere zorgvormen ingezet (waarin wonen en zorg zijn gecombineerd) of zijn duurdere woningaanpassingen noodzakelijk. Hervormingen: • Integreren wonen, zorg en welzijn • Beweging richting inclusieve wijken • Meer aandacht voor toekomstbestendige woningen en woonvormen • Diversiteit aan woonvarianten • Integrale gebiedsaanpak • Toegankelijke fysieke omgeving • Vitaal en waardig ouder worden • Meer maatwerk

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis op woningmarkt Economische ontwikkelingen Krapte op woningmarkt

Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Woningcorporaties • Regiogemeenten • Zorgkantoor • Zorgverzekeraar • Zorg- en welzijnsaanbieders • Projectontwikkelaars

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (Inclusieve wijken en betaalbare woningen) 2: Beschermd Wonen (beweging Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis) 3: Jeugd (betaalbare huisvesting voor niet-studerende jongeren)

Gewenste resultaten: • Inwoners kunnen in alle fasen van hun leven zo veel mogelijk zelfstandig/passend wonen • Meer levensloopbestendige woningen • Meer inclusieve en toegankelijke wijken • Balans zorgvraag en zorgaanbod in de regio. Evenwichtiger spreiding. Uitdagingen/risico’s: • Impact ambulantisering voor de buurt • Invloed corona op bouw woningen/ tekort betaalbare woningen • Invloed regie op commerciële partijen

Gerealiseerd tweede half jaar 2021 • Het programma Wonen en zorg is vastgesteld door de raad in het najaar van 2021. • Onderzoek huisvestingsopgave voor senioren met en zonder zorgvraag afgerond door Companen. • WMO Convenant is getekend • Goeie Buur samenwerkingsovereenkomst getekend

• In the box woningen (transformatie garageboxen naar studio’s) afspraak tot realisatie in 2022 • 1 miljoen gegund door BZK voor huisvesting aandachtsgroepen • Friendswoning gevonden • Housing First Jongeren gestart • Online monitor tool ontwikkeld voor vernieuwende woonzorgconcepten 24

mvoortgang

6 Spoor 5 Wonen als sleutelfactor Ontwikkelingen Het programma Wonen en zorg is, samen met het advies van de Participatieraad en de reactie daarop van het college, ter vaststelling aan de Raad aangeboden. De Raad heeft het programma op 4 oktober 2021 vastgesteld. In het programma Wonen en zorg zijn de volgende programmalijnen uitgewerkt: • Vitale, solidaire en gezonde stadsdelen • Voldoende geschikte woningen • Passende zorg & ondersteuning

3. Kies concrete projecten en experimenteer met andere financiering voor wijkgerichte samenwerking. Ook in het tweede halfjaar zijn weer nieuwe projecten gestart, zoals Goeie Buur (uitleg zie kader verderop). Ook zijn we bezig met de ontwikkeling naar gebiedsgericht werken, waarbij wijkgerichte budgetten mogelijke een uitkomst kunnen zijn. In de jaarschijf 2022 van de prestatieafspraken tussen woningcorporaties, huurdersverenigingen en gemeente is een vertaling gemaakt van bovenstaande prioriteiten naar concrete afspraken.

Update voortgang Voldoende geschikte woningen Uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang Naar aanleiding van het onderzoek naar de uitstroom Beschermd Wonen en Maatschappelijke Ontwikkeling en het rapport In Zwolle kan het, zijn er tien aanbevelingen c.q. actiepunten benoemd. Hiervan zijn door WWZ038 de volgende drie punten als meest urgent aangewezen en opgepakt. 1. Kies voor de bepaling van de huisvestingsopgave voor een onderbouwde aanname. Corporaties en gemeente hebben hier gezamenlijk uitvoering aan gegeven en deze uitwerking wordt in het eerste kwartaal van 2022 ter besluitvorming voorgelegd. 2. Thuis in de Wijk: oog voor de brede context Succesvol zelfstandig wonen gaat over meer domeinen dan alleen een dak boven je hoofd. Het is belangrijk hierbij de verbinding te maken tussen wonen, zorg, daginvulling, inkomen en leefomgeving. Dit is een continu uitgangspunt dat we meenemen bij het realiseren van vernieuwende woonzorgconcepten en is het uitgangspunt bij het maken van concrete prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties en huurdersverenigingen.