Eindrapportage Gebiedsgericht MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Zwolle en omgeving
Tekst van het document
Gebiedsgericht MIRT-ONDERZOEK BEREIKBAARHEID ZWOLLE EN OMGEVING Definitief - februari 2023
INHOUDSOPGAVE
2
1.
Inleiding 5
2.
Het mobiliteitssysteem Zwolle
13
3.
Opgave en ambitie
19
4.
Mobiliteitsstrategie 29
5.
Maatregelen 41
6.
Effect van de maatregelen
57
7.
Conclusies en vervolg
69
3
1
inleiding
Aanleiding: MIRT-onderzoek A28 en onderzoek
Ook heeft de Regio een relatief goed
naar verstedelijking van Regio Zwolle
spoornetwerk. Uitdaging is om de verstedelijking in Zwolle mogelijk te maken,
Aanleiding voor dit Gebiedsgericht MIRT-
zonder een recht evenredige toename van
onderzoek Bereikbaarheid Zwolle en
de automobiliteit. Daarom wordt in het
omstreken (Zwolle e.o.) is de uitkomst van
onderzoek ingezet op de mobiliteitstransitie
het MIRT-onderzoek naar de A28, waarin is
(de verschuiving van auto naar fiets en OV).
geconcludeerd dat er een nauwe samenhang
Niet alleen in Zwolle, maar ook in de kernen
ligt tussen de A28 en het onderliggende
in de regio, waar reizigers richting Zwolle
stedelijke netwerk binnen Zwolle en de
vandaan komen. Vandaar de term regionale
verstedelijkingsopgave voor Regio Zwolle.
mobiliteitstransitie.
Het doel van het gebiedsgerichte MIRT-
Dit MIRT-onderzoek dient helder te krijgen
onderzoek is om een maatregelpakket
welke mix aan gebiedsgerichte multimodale
op te stellen passend bij de de brede
mobiliteitsmaatregelen nodig is om de
mobiliteitsopgave van Regio Zwolle,
verstedelijkingsstrategie succesvol te laten
gekoppeld aan de verstedelijkingsopgave
zijn door een goede balans tussen enerzijds
en het Daily Urban System van Zwolle en
ruimtelijke kwaliteit (met alles wat hierbij
directe omgeving. Daarbij wordt ingezet
hoort: leefbaarheid, klimaatdoelen (CO2-
op een regionale mobiliteitstransitie naar
reductie), klimaatadaptatie, energiedoelen,
een slim, ruimte-efficiënt en duurzaam
circulariteit, economie) en anderzijds
mobiliteitssysteem.
de (toekomstvaste) bereikbaarheid en verkeersveiligheid.
De regio Zwolle is sterk auto georiënteerd. Daarnaast is het fietsgebruik in Zwolle en de andere steden relatief hoog.
4
5
Scope MIRT-onderzoek
1.1 Scope, proces en resultaat van het MIRT-onderzoek Scope van het onderzoek
de grotere woon-, werk- en schoollocaties
Resultaat
De scope van het MIRT-onderzoek omvat de
onderling en met de mobiliteitsknooppunten te
Het resultaat is een integraal MIRT-
stad Zwolle en omgeving. In de kaart hiernaast
kunnen verbinden.
maatregelenpakket voor 2030 en 2040,
is het gebied en hierbinnen gelegen netwerk
gericht op het faciliteren van de regionale
weergegeven waar het MIRT-onderzoek op
Samenhang verstedelijking
mobiliteitstransitie en de (verstedelijkings- en
gericht is. Binnen dit gebied wordt gekeken
Zoals uit de ladder van Verdaas is gebleken,
mobiliteitsopgave) van Zwolle en omgeving.
naar de mobiliteitsopgave. Maatregelen kunnen
vormt het ingrijpen in de ruimtelijke ordening
ook buiten dit gebied genomen worden.
een belangrijke eerste stap in het verminderen
Dit integrale pakket vormt vervolgens ook de
en of voorkomen van mobiliteitsopgaven. Om
input voor het ontwikkelpad Regio Zwolle,
Dit gebied sluit aan bij het in de IMA
die reden is dit MIRT-onderzoek gezamenlijk
welke de basis vormt voor de realisatie van
(Integrale Mobiliteitsanalyse, Ministerie
uitgevoerd met de Verstedelijkingsstrategie
de verstedelijkingsstrategie.
IenW) aangegeven gebied met de
Regio Zwolle. In onderstaand schema is
bereikbaarheidsopgave van het onderliggend
de samenhang tussen beide trajecten
netwerk (bus, fiets, auto).
weergegeven.
Het gebied omvat de belangrijkste invalswegen (A28, A50, N50, N35, N340, ring Zwolle) en de omliggende kernen op fietsafstand (15-20 km per e-bike). Daarnaast kijken we ook naar belangrijke OV-relaties tussen Zwolle en de omgeving. Tezamen betreft het onderzoek de hoofdinfrastructuur, bestaande uit (auto) snelwegen en de gebiedsontsluitende wegen die stedelijke netwerken ontsluiten (Kernnet1 Auto), regionale fietsroutes, het Kernnet OV, en de hoofd bus- en fietsverbindingen om
1
6
Regionale kernnetten, zie ook ‘Integrale Netwerkvisie Overijssel’ (provincie Overijssel, 09/2018) 7
1.2 Aanpak en proces Aanpak en leeswijzer
Voor het gebiedsgericht MIRT-onderzoek is
Daarnaast zijn de corridorvertegen-
Het figuur links beschrijft de gevolgde
een zelfstandige eindrapportage opgesteld.
woordigers van Regio Zwolle onderdeel van
aanpak en de verschillende onderdelen van
Deze ligt nu voor u.
de werkgroep om de regionale belangen te vertegenwoordigen.
dit gebiedsgerichte MIRT-onderzoek. Werkgroep MIRT
Conclusie en vervolg (H7) Cultuurverandering in (reis)gedrag
Ruimtelijke kwaliteit
Inzetten op actieve mobiliteit
Cultuurverandering in (reis)gedrag
Ruimtelijke kwaliteit
Flankerend parkeerbeleid
Regionale hub-strategie
Opgave en ambitie (H3)
Versterken (H)OV-bereikbaarheid
Mobiliteitssysteem Zwolle (H2)
Inzetten op actieve mobiliteit
Vergroten van nabijheid centraal
Flankerend parkeerbeleid
Maatregelpakket (H5)
Regionale hub-strategie
Mobiliteitsstrategie (H4)
Versterken (H)OV-bereikbaarheid
Inleiding (H1)
Gebiedsgericht MIRT Onderzoek Bereikbaarheid Zwolle e.o.
8
Bestuurlijke betrokkenheid
gemaakt van een werkgroep MIRT, waarmee
Naast ambtelijk zijn de resultaten van
verstedelijkingsstrategie in combinatie
een zestal werksessies zijn gehouden
het MIRT-onderzoek ook regelmatig
met een gebiedsgericht MIRT-onderzoek
om achtereenvolgens, ambitie, opgave,
besproken binnen de Stuurgroep van de
Bereikbaarheid Zwolle en omstreken
maatregelen en effecten gezamenlijk te
Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle /
(Zwolle e.o.) is opgedeeld in vier fasen,
inventariseren, bespreken en te verdiepen.
Gebiedsgericht MIRT-onderzoek.
respectievelijk: de analysefase (1), de
De werkgroep is samengesteld met
ontwikkelperspectieven (2), uitwerking
vertegenwoordigers van:
De mobiliteitsstrategie en het
ontwikkelstrategie (3), ontwikkelpad en
•
de provincie Overijssel (ambtelijk trekker
maatregelpakket zijn gepresenteerd op
van het MIRT-onderzoek);
de bestuursconferentie Regio Zwolle op 7
de gemeente Zwolle en omliggende
oktober 2022. Deze eindrapportage is
gemeenten;
vastgesteld in de stuurgroep
afspraken (4). •
Bijlage – Technische rapportage NRM
behoeve van de verstedelijkingsstrategie en
•
ProRail en NS;
Verstedelijkingsstrategie/ Gebiedsgericht
gebiedsgericht MIRT-onderzoek Zwolle e.o.
•
ministerie van I&W en Rijkswaterstaat
MIRT Onderzoek Regio Zwolle op 1
Oost Nederland;
februari 2023.
geïntegreerd plaatsgevonden. Vanaf fase 3 lopen de onderzoeken parallel aan elkaar. Het schema hiernaast beschrijft de invulling van
Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle
Bijlage – Factsheets maatregelen
Afspraken BOMIRT
Binnen dit MIRT-onderzoek is gebruik
Het onderzoek om te komen tot een
In fase 1 en 2 heeft het onderzoek ten
Effecten (H6)
Bijlage – Probleemanalyse
Hoofdlijn integraal MIRT maatregelenpakket voor 2030 en 2040
Proces en samenhang met verstedelijking
•
provincies Flevoland, Drenthe en Gelderland.
deze fase 3 (en de input voor 4).
Bijlage – Technische rapportage model Zwolle
9
Criterium Scope
Zeef 1 –
1.3 Methode - beoordelingskader/impactmatrix Criterium
Sub-maatregel
Criterium
Sub-maatregel
Geografische scope
Valt de maatregel binnen de geografische afbakening van het project (Zwolle en omgeving), of zal de maatregel landen dan wel uitgevoerd moeten worden in omliggende regio’s?
Oplossend vermogen
Hoeveel effect sorteert maatregel, mate van optreden (ongunstige) neveneffecten
Bereikbaarheid/ doorstroming regio
Mate van effect op doorstroming en bereikbaarheid gebieden, reistijden en betrouwbaarheid
Juiste schaalniveau
Past de maatregel binnen de afbakening/schaalniveau van het MIRT-onderzoek, of betreft het een maatregel die binnen reguliere programma’s en/of gemeentelijke plannen thuis hoort?
Duurzame mobiliteit (minder/ anders reizen)
Bijdrage aan nabijheid, effect op afname aantal en spreiding ritten en kilometers, kwaliteitsverbeteringen alternatieven (OV, voetganger, fiets)
Passende gremium
Valt de maatregel binnen het uitvoeringsbereik/ mandaat van het MIRT-onderzoek, of landt (uitvoering van) de maatregel elders (zoals private sector of andere overheid)?
Beperken impact mobiliteitssysteem (groene, levendige en veilige stad)
Effect op uitstoot, luchtkwaliteit, geluidsbelasting, natuur, beschikbaarheid ruimte (groen, ontmoeting), veiligheid
Haalbaarheid (technisch en bestuurlijk)
Toekomstvastheid, afhankelijkheden, technische complexiteit, beoogd draagvlak
Kosten
Kosten van maatregel (incidenteel en structureel)
Geografische scope Juiste schaalniveau Passende gremium
Criterium Impactmatrix
Zeef 2 -
Oplossend vermogen Bereikbaarheid/ doorstroming regio Duurzame mobiliteit (minder/ anders reizen) Beperken impact mobiliteitssysteem (groene, levendige en veilige stad) Haalbaarheid (technisch en bestuurlijk) Kosten
10
Om te komen tot een mobiliteitstransitie is in
maatregelen daadwerkelijk onder de scope
doelen die we beogen, en tegelijkertijd
dit onderzoek een groslijst met maatregelen
van dit project vallen. Het gaat dan om
haalbaar en kostenefficiënt en voldoende
opgesteld (hoofdstuk 5 en bijlage). Maar, niet
geografische scope, schaalniveau van de
probleemoplossend vermogen hebben.
alles kan, en niet alles kan tegelijk. Daarom
maatregelen en mogelijke alternatieve gremia
zijn er keuzes gemaakt, om op die manier tot
om de maatregel te faciliteren.
één maatregelpakket te komen, waarmee we de transitie kunnen faciliteren.
Maatregelpakket Na het filteren van de meest kansrijke
Zeef 2 - Impactmatrix
maatregelen is er vervolgens een
We willen effectief en efficiënt met onze
‘maatregelpakket’ geformuleerd: een
Zeef 1 – Scope
middelen omgaan. Daarom zoeken we
samenhangend pakket van maatregelen
Het aantal mogelijke maatregelen is
naar maatregelen die voldoende impact
die elkaar versterken, waarmee de regionale
eindeloos. Daarom is kritisch bekeken welke
hebben. Maatregelen die voldoen aan de
mobiliteitsstrategie uitgevoerd kan worden.
11
Overzichtskaart mobiliteit regio Zwolle Spoorwegen NS Spoor Blauwnet
LEEUWARDEN
N381
A32
A6
Snelwegen N wegen Steden dorpen bereikbaar met de trein Stations
N381
GRONINGEN
2
HET MOBILITEITsSYSTEEM ZWOLLE
A28
N371
Zwolle vormt een centrale spil in de regio en is een belangrijke knoop in het nationale
A6
N351
N712
N333
netwerk, voor zowel auto als OV. Dit is een
N375 N334
A37
N331 N762
N351
A28
N331
A6
N375
hoofdstuk beschrijft het mobiliteitssysteem Zwolle. Een uitgebreide probleemanalyse is te
N377
A28
interne en externe verbindingen, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee. Dit
N48
N352
N760
belangrijke kracht van Zwolle door de sterke
vinden in de bijlage.
N377
Verplaatsingen tussen gemeente Zwolle en andere gemeenten in de Regio
Verplaatsingen tussen gemeente Zwolle en andere gemeenten buiten de Regio Zwolle (Bron:
Zwolle (Bron: ODiN, 2004 - 2018)
ODiN, 2004 - 2018)
N765
N50
N34
N48
N331
N36 N307
Zwolle als spil in het netwerk Kijkend naar het verplaatsingsgedrag
N307 N340
LELYSTAD/ALMERE
binnen de Regio Zwolle valt op dat veel verplaatsingen vanuit de omliggende
N763
A28
N305
gemeenten gericht zijn op de gemeente
A50 N35
N348
N308
Zwolle. De stad functioneert als centrale spil, waarbij er veel dagelijkse pendelstromen zijn
bus 201 bus 204
tussen ommeland en stad.
N309
Verplaatsingen binnen de Regio Zwolle (Bron: ODiN, 2004 - 2018)
Verplaatsingen tussen de Regio Zwolle en andere gemeenten buiten de Regio Zwolle (Bron: ODiN, 2004 - 2018)
A28 A50
UTRECHT
N348
30
N332
N310
DEVENTER / ARNHEM
12
13
HET MOBILITEITSsYSTEEM (omgeving) ZWOLLE
Sterk maar kwetsbaar OV-netwerk Zwolle heeft een centrale positie in het OV-netwerk. Maar: het spoornetwerk is kwetsbaar - het spoor bij Zwolle is de toegang tot De stedelijkheid van Regio Zwolle is gering
Noord-Nederland. Als de spoorbrug over de IJssel eruit ligt wordt
Stedelijkheid hangt sterk samen met mobiliteit. De (hoog)stedelijkheid
Noord-Nederland nagenoeg onbereikbaar.
van de regio beperkt zich tot het centrum van Zwolle. De omliggende woonwijken zijn stedelijk of suburbaan. In de rest van Regio Zwolle
A28 belangrijk voor de regio met Zwolle als knooppunt
wordt geen stedelijkheid bereikt: alle plaatsen zijn (laag) suburbaan. In
A28 is een belangrijke verbinding voor Regio Zwolle, zowel richting de
Regio Zwolle neemt de auto een belangrijke plaats in. De relatief lage
Randstad als het noorden. Hierin vervult de ring Zwolle een belangrijke
stedelijkheid van de regio is daar een van de verklaringen van.
rol.
Selected link A28 ter hoogte van Zwolle-Noord Bereikbaarheid per OV en auto vanuit Zwolle
In het meer stedelijke centrum van Zwolle is ook meteen een steviger rol voor de fiets te zien. Het fietsnetwerk in Zwolle is zeer goed, maar de fietsafstanden naar plaatsen in de regio zijn behoorlijk groot.
De provinciale wegen vervullen voor de landelijke gebieden een grote
Deelmobiliteit, slimme mobiliteit/MaaS en ketenmobiliteit zijn momenteel
functie: als ontsluitingsfunctie voor langeafstandsverkeer richting de
beperkt en versnipperd aanwezig. Dit biedt wel kansen voor de toekomst.
snelwegen, maar ook voor regionale verplaatsingen. Vanuit de regio wordt de A28 omschreven als ‘levensader’ voor het gebied, belangrijk
Fietspotentie
voor de economische ontwikkeling en intensief gebruikt door woon-
Op korte afstanden (<5km) wordt verrassend vaak de auto
werk en zakelijk verkeer.
gepakt. Tegelijkertijd is er in Zwolle volop fietspotentie op korteafstandverplaatsingen (zie kaartbeeld hiernaast) en ligt Zwolle qua Overzicht van de fietsverplaatsingen rondom de kernen op de A28 Corridor
14
fietsgebruik in de kopgroep van fietssteden in Nederland.
Overzicht van de vervoerwijzekeuze in Regio Zwolle
15
HET MOBILITEITSYSTEEM (omgeving) ZWOLLE IMA: Overbelasting op wegen, ruimte op spoor De Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA) 2021 geeft een beeld van de
F
verwachte mobiliteitsknelpunten in 2040: in het lage groeiscenario zijn de knelpunten op het hoofdwegennet en spoor beperkt, met uitzondering van de autobereikbaarheid via de A28 richting Amersfoort. Voor het OV-systeem zijn er geen problemen, met uitzondering van de capaciteit van station Zwolle. In het lage groeiscenario neemt de bereikbaarheid tot 2040 wel af, omdat het aantal banen terugloopt in een groot deel van Oost-Nederland. In dezelfde reistijd kunnen dan minder
E D B
C
banen bereikt worden. In het hoge scenario is het wegennet in 2040 overbelast op de A28, A50, N50, N35 en ook op de A6. Dit is in eerste instantie een landelijk probleem want in WLO-hoog zijn grote delen van het wegennet rondom de stedelijke agglomeraties van het Stedelijk Netwerk Nederland overbelast. Dit vertaalt zich in langere reistijden waardoor
A
de bereikbaarheid (in aantal banen binnen redelijke reistijd) afneemt. Deze basisprognose ‘hoog’ maakt duidelijk dat een stevige ruimtelijkeconomische ontwikkeling in combinatie met veel autogebruik (zoals
Congestiekaarten (links NRM 2040 LAAG en rechts NRM 2040 HOOG), bron MIRT-onderzoek A28, 2019
geprognotiseerd in het hoge scenario) gepaard gaat met zeer forse reistijdverliezen. Ook in dit scenario biedt het spoorsysteem in de regio
Huidige knelpunten
nog restcapaciteit. Er ligt dus ruimte voor een modal-shift naar het
Opgavekaart IMA 2021
Relatie verstedelijking Zwolle is een groeiregio. Dit zal leiden tot extra woningbouwontwikkeling,
In de huidige situatie is er vertraging op de A28 die voortkomt uit kleine
Het reistijdverlies op het traject Amersfoort-Zwolle bedraagt 20 min
verstoringen op meerdere locaties op de A28 (bron: MIRT-onderzoek
richting Zwolle (AS) en 15 min richting Amersfoort (OS). De prognose
A28, 2019). Er is een duidelijke spitsrichting te zien: op het deeltraject
is sterk afhankelijk van het economisch groeiscenario. In het lage
ruimtelijke ordening. Ook zijn de netwerken (auto en OV) verknoopt
Nijkerk–knooppunt Hattemerbroek in de richting van Amersfoort
groeiscenario 2040 neemt neemt tot 2040 het reistijdsverlies nauwelijks
rondom Zwolle (denk aan samenloop rondom de ring Zwolle). Eventuele
in de ochtendspits, en in de avondspits richting Zwolle. Op het deel
toe. In het hoge groeiscenario neemt het reistijdverlies tot 2040 toe met
toekomstige doorstromingsproblemen op de A28 ter hoogte van Zwolle
tussen Zwolle en knooppunt Lankhorst is dit omgekeerd: de drukste
een factor 2 tot 3. Belangrijkste oorzaak van de groei: meer en vooral
vragen daarbij om een integrale gebiedsgerichte en multimodale aanpak,
rijrichting in de ochtendspits is de zuidelijke rijrichting (richting Zwolle)
steeds langere ritten per inwoner en groei van het (internationaal)
om zo ook de verstedelijkingsopgave van Regio Zwolle te faciliteren met
en in de avondspits de noordelijke rijrichting. Ook op de N50 Kampen-
vrachtverkeer.
behoud van bereikbaarheid.
spoor.
meer economische activiteit en meer goederenstromen. Dat vraagt om slimme logistieke en infrastructurele oplossingen en een doordachte
Hattemerbroek bevinden zich knelpunten. Voertuigverliesuren per etmaal (locaties zie kaartje linksboven)
16
17
Bereikbaarheidsopgaven Ambitiekaart Zwolle e.o. Regio Zwolle
3
Opgave en ambitie
Op basis van de probleemanalyse zijn de knelpunten geïdentificeerd en op het kaartbeeld hiernaast weergegeven. Om te komen tot de mobiliteitsopgave voor dit MIRT-onderzoek, zijn deze knelpunten gecombineerd met de ambities opgenomen in de Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle. Opgaven moeten enerzijds huidige (of toekomstige) knelpunten verminderen of oplossen, maar daarnaast zeker ook ambities mogelijk maken. Om niet alleen te kijken naar de ambities vanuit de verstedelijking, hebben we ook in een werksessie de regionale mobiliteitsambities geinventariseerd. Deze hebben we gebruikt om te komen tot de integrale opgave voor dit MIRT-onderzoek.
Knelpunten Knelpunt auto (MIRT Onderzoek A28, 2020) Kneltraject auto (MIRT Onderzoek A28, 2020) Kneltraject trein (Potentieonderzoek verbeterde OV verbinding Noord-Nederland - Randstad, 2020) 18
19
Verstedelijkingsstrategie Zwolle e.o.
3.1 Ambitie verstedelijkingsstrategie gericht op mobiliteit In fase 2 van de verstedelijkingsstrategie
gegeven. Maar als we de nieuwe woningen
Alle andere stations willen we geschikter
zijn ontwikkelperspectieven en een
en economische groei op de juiste plekken
maken voor een soepele overstap van auto
beoordelingskader opgesteld en de
organiseren, verminderen we de regionale
naar OV (of fiets). Hubs organiseren we op
effecten hiervan bepaald. Op basis van
onbalans. Grote pendelafstanden met de auto
de plekken waar autoland en de fiets- en OV-
de integrale conclusies is geconstateerd
kunnen we daarmee voorkomen en dus de
wereld elkaar raken. Dit parkeren op afstand
dat een combinatie van de perspectieven
groei van automobiliteit beperken.
is zowel voor bezoekers als voor bewoners
‘Netwerkdelta’ en ‘Zwolle Centraal’ het meest
interessant.
kansrijk is in relatie tot de geformuleerde
We zetten in op verdichting in Zwolle.
doelstellingen (voor perspectievenstudie, zie
Hoe meer woningen we daar toevoegen,
De parkeerruimte die we in buurten besparen
rapportage verstedelijkingsstrategie). Om
des te meer mensen kunnen profiteren
kan ingezet worden voor klimaatadaptatie. In
sturing te geven aan de klimaatadaptieve
van de nabijheid van werkgelegenheid,
de hubs kan deelmobiliteit geleidelijk groeien.
groei van wonen en werken met een daarop
omdat Zwolle in verhouding een hoog
aansluitend mobiliteitssysteem, zijn een
aantal arbeidsplaatsen (en studenten)
De verstedelijkingsopgave biedt kansen
zevental integrale principes opgesteld voor
ten opzichte van inwoners heeft. Des te
om de mobiliteitstransitie te versnellen
verstedelijking (zie volgende pagina).
stedelijker Zwolle, (in combinatie met
en andersom helpt de transitie ruimte te
passend mobiliteitsbeleid) hoe minder (auto)
maken. De mobiliteitstransitie in deze regio
De ontwikkelstrategie die hieruit voortvloeit
kilometers. Zo vergroten we de onbalans en
draait voornamelijk om het verminderen
is de Warme Harten strategie genoemd.
bijbehorende pendel niet verder. Met prioriteit
van de auto-afhankelijkheid door meer
Het doel van deze strategie is om op drie
voor lopen en fietsen.
mensen op meer plekken een alternatief te
schaalniveaus binnen de regio “warme harten” te ontwikkelen.
bieden (bouwen op multimodale plekken en De beste multimodaal bereikbare plekken
toevoegen van HOV-bereikbaarheid).
van de regio worden zo goed mogelijk en als
20
In de verstedelijkingsstrategie liggen
eerste benut. Dit zijn vooral karakteristieke
belangrijke sleutels om de mobiliteitstransitie
stationsomgevingen in de regio waar in
van de regio te versnellen. Niet alles kan op de
de directe omgeving nog ruimte is voor
schop, het huidige systeem en de bestaande
ontwikkeling. Prioriteit hierbij voor de
woningen en arbeidsplaatsen zijn een
overstap van fiets en OV.
21
Samengevat – Ontwikkelprincipes (fase 2 verstedelijking Zwolle) Regio Zwolle – Zeven integrale ontwikkelprincipes (Verstedelijkingsstrategie) 1.
Wees zuinig met ruimte: verdicht en versterk de bestaande kernen en
5.
kies voor ruimte-efficiënte vervoerswijzen.
Geef voorrang aan de voetganger, fiets en OV: zet in op een regionale mobiliteitstransitie in combinatie met verdichten in de kern en rond OV-knopen, en het mengen van wonen en werken. Deze
2.
Pak de klimaat- en wateropgaven aan bij de bron: volg zoveel
multimodale plekken bieden alternatieven voor de auto.
Van ontwikkelperspectieven…
Werk samen aan economisch elan: ontwikkel een stedelijke
Lokaal Vitaal
mogelijk het natuurlijk systeem en kies voor maatregelen die passen bij het hele systeem boven lokaal maatwerk.
6.
economie in Zwolle en versterk economische samenhang van de 3.
Nieuw versterkt bestaand: help bestaande wijken en kernen met hun
Zwolle
Netwerkdelta
Centraal
Soevereine Subregio’s
regio als geheel.
opgaven door middel van nieuwbouw. 7. 4.
Bouw gebied specifiek: behoud, bescherm en versterk met
Bied iedereen een passende woning: maak het woningaanbod
ontwikkelingen de door natuur, cultuurhistorie, bouwcultuur en
meer divers en veerkrachtiger, rekening houdend met demografische
landschappelijke ondergrond gevormde karakteristieken en identiteit
trends.
van een plek.
…naar gezamenlijke verstedelijkingsstrategie Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta
De trap voor mobiliteit: projecten scoren het beste als ze de bereikbaarheid van bestaand bebouwd gebied op een duurzame manier doen toenemen.
22
23
Regionale mobiliteitsambities
3.2 Inventarisatie van de regionale ambities Legenda Bebouwd gebied Water Fiets Regionale fietsroutes Stimuleren fietsgebruik Stimuleren fietsgebruik en OV Alle prioriteit fiets binnen de ring (i-VRI’s) Betere fietsvoorzieningen Trein Spoor Treinstation Stimuleren overstap auto-trein Verminderen impact trein Zwolle Zuid (omleggen spoor) (H)OV Bestaande HOV lijnen Versterking OV Versterking lange afstands OV Stimuleren overstap auto-bus Overstap auto-(H)OV onder de IJssel (hub) Tweede (H)OV-knooppunt (doorontwikkelen tot station) Auto Hoofdwegennet Buitenring wordt binnenring Reducering autokilomters/verlaging intensiteit Ontvlechten bestemmings/(boven)regionaal verkeer Verminderen impact Ceintuurbaan (bypass N35-A28)
Tijdens een werksessie met de werkgroep zijn de verschillende regionale ambities en opgaven gezamenlijk geïdentificeerd en op kaart gezet. Deze regionale ambities vormen de basis voor het bepalen van de opgave, maar zeker ook voor het inventariseren van de mogelijke oplossingen binnen het MIRT-onderzoek. Natuurlijk hebben lang niet alle ambities een plek gevonden in het uiteindelijke maatregelpakket. Enerzijds vanwege de scope van het MIRT-onderzoek (gericht op de problematiek van Zwolle en omgeving) en anderzijds ook vanuit beperking in het budget en kosteneffectiviteit. In de kaart hiernaast is wel het volledige overzicht gegeven van de ingebrachte ambities.
Ambities niet op kaart Direct naar bestemming (HOV bus rond Zwolle) Prioriteit spoor (IC en sneller) Spoor als alternatief voor A28/N35 Aansluiten bij reizigersbehoefte (reizigersgemak) Alternatieven optimaal in de regio, zodat ruimte ontstaat voor auto/logistiek Stedelijke netwerken verbonden Mobiliteitsprotocol < 7,5km lopen, fiets <15km e-bike, speed padelec, OV >15km OV, deelmobiliteit
24
25
Opgavekaart MIRT Zwolle e.o.
3.3 Opgave MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Zwolle Startpunt vormt het ruimtelijk-economisch functioneren van Zwolle, waarbij het
Ruimtelijk-economisch functioneren Zwolle e.o.
MIRT-onderzoek zich richt op de
•
Op peil houden bereikbaarheid gebieden
(randvoorwaardelijke) bereikbaarheid: blijft
•
Op peil houden doorstroming A28 voor
het in de toekomst mogelijk van en naar
doorgaand verkeer
Zwolle te reizen en blijft de A28 functioneren voor het doorgaande verkeer? En waarbij de
Duurzame Mobiliteit (mobiliteitstransitie) Zwolle e.o.
mobiliteitsmaatregelen de druk op de A28 niet
•
vergroten.
Minder reizen (nabijheid – reizigerskilometers) – via de verstedelijkingsstrategie
We willen verder kijken dan het simpelweg
•
toevoegen van extra auto-infrastructuur,
Anders reizen (tijd en vervoermiddel STOMP 1)
maar het probleem oplossen door inzetten op de mobiliteitstransitie. Ten slotte willen we
Ruimtelijke kwaliteit Zwolle e.o.
deze mobiliteitstransitie mogelijk maken met
•
die maatregelen, die ook een meerwaarde geven aan de ruimtelijke kwaliteit van Zwolle
Verminderen ruimtegebruik van mobiliteitssysteem
•
Groene, levendige en veilige stad
en omgeving door met name de impact van
(verminderen impact geluid, barrière en
mobiliteit (ruimte, geluid, barrière, etc.) in de
inpassing)
openbare ruimte te verminderen.
Samengevat komt de opgave hierop neer:
STOMP: Ontwerpprincipe waar bij de inrichting van de (openbare) ruimte allereerst wordt gekeken naar voetganger (Stappen), fietser (Trappen), OV en MaaS en vervolgens naar Privé-auto. 1
26
27
4
Mobiliteitsstrategie
Om de verstedelijkingsopgave van Regio Zwolle te faciliteren met behoud van bereikbaarheid wordt ingezet op de regionale mobiliteitstransitie. Dit vormt de basis van de mobiliteitsstrategie Regio Zwolle, welke ook onderdeel uitmaakt van de Verstedelijkingsstrategie. Om deze in te zetten is het niet alleen van belang om keuzes te maken met betrekking tot mobiliteit, maar ook met betrekking tot verstedelijking. Door slimme keuzes te maken in de bebouwde omgeving, zal de mobiliteitstransitie (anders, minder en niet reizen) meer vanzelfsprekend zijn.
28
29
4.1 Vergroten van nabijheid centraal Wonen en versterken nabijheid
Woon-werk pendel
Belangrijk bij de keuzes voor de verstedelijking
Door functies en werklocaties te realiseren
(locatie en wijze van verdichten) is het
nabij woningen, kan men vlakbij huis werken.
versterken van de nabijheid. Inbreiden en
Om de mobiliteitstransitie te versnellen, kan
bouwen op multimodaal ontsloten locaties is
ook gestuurd worden op werklocaties. Hiermee
hier een goed middel voor. Dit leidt tot meer
wordt de woon-werk pendel beperkt.
vervoerswaarde voor het netwerk, waardoor hoogwaardige verbindingen mogelijk zijn.
Door in te zetten op knooppunt-ontwikkeling
Functiemenging levert ook een positieve
rondom OV-knopen (bus en trein) is het minder
bijdrage aan de nabijheid. Door op dezelfde
vanzelfsprekend om met de auto naar werk te
plek wonen, werken en voorzieningen
gaan. Door woningen en banen evenwichtig te
aan te bieden, ontstaat een meer stedelijk
verdelen ontstaat er een gebalanceerde woon-
verplaatsingspatroon waar de auto minder
werk pendel, in plaats van een sterk gericht
dominant is. Voor een lagere autodominantie
woon-werk pendel op Zwolle.
zijn lagere parkeernormen nodig. Met lage parkeernormen bij ontwikkelgebieden kan ook gestuurd worden op een duurzamer verplaatsingspatroon.
30
31
4.2 Opzet van de strategie: de mobiliteitstransitie
Voorkomen Voorkomen onnodige onnodige mobiliteit mobiliteit (meer(meer mensen mensen meermeer keuzekeuze nabij)nabij)
Verstedelijken Verstedelijken op multimodale op multimodale knopen knopen Verstedelijken Verstedelijken op multimodaal op multimodaal ontsloten ontsloten gebieden gebieden
STOMP STOMP als als basis basis
STOMP STOMP als basis als basis voor voor de (gebieds)maatregelen de (gebieds)maatregelen en alternatieven, en alternatieven, ook in ook volgorde in volgorde van investeren van investeren
De mobiliteitstransitie is al ingezet: men maakt
Door goede hoogwaardige overstappunten
hubstrategie
steeds vaker bewuste keuzes over wanneer,
(hubs en stations) kan men comfortabel
Een groot deel van Regio Zwolle blijft
hoe en of men reist. Om meer mensen te
overstappen op verschillende vervoerswijzen
afhankelijk van de auto (vanwege de ruimtelijke
verleiden om anders te reizen moet allereerst
tussen verschillende schaalniveaus.
structuur) voor haar reis. Deze regionale
ingezet worden op het voorkomen van onnodige mobiliteit. Dit kan door mensen
Verschillende Verschillende schaalniveaus schaalniveaus in mobiliteitssystemen in mobiliteitssystemen (stad(stad versus versus regio)regio) met eigen met eigen primaire primaire vervoersmiddel, vervoersmiddel, aangevuld aangevuld met hoogwaardige met hoogwaardige overstappunten overstappunten
Concreet betekent deze strategie:
meer keuze nabij te geven, zoals voorzieningen
(op mobihubs) over op fiets en OV en worden stedelijke reizigers.
in de buurt en de mogelijkheid om thuis te
fiets en voetganger
werken.
Door het verbeteren van de kwaliteit voor fiets
hov-bus bereikbaarheid
en voetganger bevorderen we de overstap van
Aanvullend versterken we de (H)OV-bus
auto naar (OV+) fiets en voetganger.
bereikbaarheid tussen de kernen in de directe
Als men alsnog ver moet reizen, dan het liefst met een duurzaam vervoermiddel.
omgeving, de mobihubs en de bestemmingen
Verstedelijken op multimodaal ontsloten
parkeren
gebieden biedt een aantrekkelijk alternatief
Deze overstap versterken we door het
voor de auto, en biedt kans voor verdere
parkeerbeleid aan te scherpen (zowel voor
reiziger - gedragsverandering
knooppuntontwikkeling.
bezoekers als (toekomstige) bewoners),
Belangrijk onderdeel van de mobiliteitstransitie
waarmee het lastiger en duurder wordt om de
is de bijbehorende cultuurverandering van de
auto te gebruiken naar Zwolle.
reiziger. Hiervoor zetten we actief in op een op
Bij het (her)ontwikkelen van gebieden kan
Juiste Juiste schaalniveau schaalniveau in mobiliteitssystemen in mobiliteitssystemen
reizigers stappen aan de rand van de stad
de inrichting ook (actieve) alternatieven
(werkgebieden) in Zwolle.
gedragsverandering gerichte communicatie
aantrekkelijker maken, waarbij het STOMP-
ruimtegebruik
principe het uitgangspunt is voor zowel de
Door minder autogebruik: gebiedswijze aanpak
met betrekking tot de alternatieven.
(gebieds)maatregelen als alternatieven en de
en het vervangen van straatparkeren door
logistieke transitie
volgorde van investeren.
hubs, komt er ruimte vrij, welke we gebruiken
Naast een verandering van individueel
om meer ruimtelijke kwaliteit in de stad te
reisgedrag zal ook een andere benadering
Door het mobiliteitssysteem aan te laten sluiten
brengen; dit zorgt ook voor aantrekkelijkere
van logistiek nodig zijn. Hiervoor wordt
bij het juiste schaalniveau, met een eigen
fiets- en voetgangersroutes.
ingezet op bestaande programma’s rondom
primair vervoersmiddel, ontstaat er hiërarchie
stedelijke distributie, duurzamer transport
van netwerken.
en betrouwbaar en robuust synchromodaal netwerk (bijv. Zero Emision zones en Port of Zwolle).
32
33
4.3 Inzetten op actieve mobiliteit
4.4 Versterken (H)OV-bereikbaarheid
Om actieve mobiliteit (lopen en fietsen)
Hiervoor moet binnen Zwolle een duidelijk
Door de opkomst van elektrische fietsen is
Zwolle is vanuit het treinsysteem te zien als
Om de OV-bereikbaarheid te versterken kan
het OV-systeem extra mogelijkheden voor
een serieus alternatief te laten zijn voor de
netwerk zijn, waardoor men gemakkelijk
de fiets een serieus alternatief voor de auto
poort naar het noorden. Hierdoor is Zwolle
de frequentie verhoogd worden (minimaal 4/
ketenverplaatsingen.
auto, moet het wandel- en fietsnetwerk op
naar relevante locaties kan gaan, zoals
op middellange afstand voor o.a. woon-werk
sterk verbonden met andere stedelijke
uur) door het inzetten van HOV-bussen, in
orde zijn. Daarom worden aantrekkelijke
het centrum of bedrijfslocaties. Niet alleen
verkeer. Het woon-werk verkeer in Zwolle
regio’s in Nederland. Het spoor rond Zwolle
combinatie met de hub-strategie. Door het
Door het realiseren van Park+Rides bij (H)
en kwalitatieve schakels toegevoegd voor
het netwerk is van belang, maar ook de
en de regio is sterk op Zwolle gericht. Het
wordt intensief benut voor zowel het
ontwikkelen van relevante HOV-assen worden
OV-knooppunten (mobihubs) hoeft men niet
fietser en voetganger. De ontbrekende
kwaliteit van de omgeving en de aanwezige
is dus relevant om doorfietsroutes van en
vervoeren van reizigers als goederen. Door
economische relevante locaties met elkaar en
met de auto de stad in maar kan men wel
schakels die toegevoegd worden passen bij
faciliteiten voor fietser en voetganger. Zo
naar Zwolle te realiseren. Provincie Overijssel
de beperkte capaciteit van het spoor blijft er
met woongebieden verbonden.
comfortabel bij de eindbestemming komen.
het schaalniveau. Na een verplaatsing met
hoeven de fietser en voetganger niet onnodig
heeft verschillende harde en zachte plannen
een beperkte ruimte voor een hoogfrequente
de auto of (H)OV is te voet of op de fiets een
te wachten op het autoverkeer, zijn er goede
hiervoor. Het doorfietsnetwerk moet
sprinterbediening. Vanuit de regio kan men
Hierdoor ontstaat een comfortabel en
vervoer en deelmobiliteit een belangrijke sleutel
goede keuze voor de last mile verplaatsing.
fietsparkeerfaciliteiten en is er duidelijke
goed aansluiten op de doorfietsroutes in
twee keer per uur met de sprinter naar Zwolle.
aantrekkelijk alternatief voor de auto en biedt
in de last-mile oplossing.
bewegwijzering.
omliggende provincies en regio’s.
34
Hierbij vormt ook de inzet op vraagafhankelijk
35
4.5 Regionale hub-strategie
4.6 Flankerend parkeerbeleid Huidige parkeerzones Zwolle
Emmeloord-KampenZuid-Zwolle
versnellen lijn Staphorst-Zwolle
Lichtmis
/
Staphorst, N377 en Zuid Drenthe Hessenpoort, Zwolle Centrum
2x/uur
/
Kampen Zuid
2x/uur Nunspeet-Dedemsvaart verleggen via de Lichtmis
Kampen, NOP, Flevoland Zwolle Centrum
4x/uur
+2 sprinters/uur Almere-Kampen Zuid-Zwolle
nieuwe HOV-lijn Raalte-Zwolle
Nunspeet-Desemsvaart verleggen via ‘t Harde
2x/uur
2x/uur
2x/uur ‘t Harde
2x/uur
2x/uur
Raalte
/
A28 Zuid, Noord Veluwe Zwolle Centrum
3x/uur Horsthoek
/
N35, Salland, Twente Zwolle Centrum
/
A50, IJsselvallei Zwolle Centrum
Mobiliteitshubs fungeren als schakel
Door in te zetten op een regionale
Hubs kunnen zowel dicht bij de
tussen verschillende schaalniveaus waar
hubstrategie i.c.m. het ontwikkelen van
eindbestemming liggen (bestemmingshub)
reizigers soepel kunnen overstappen van
HOV-tangenten wordt de overstap tussen
als in omliggende gemeenten (herkomsthub).
vervoerswijze. Mobiliteitshubs bij HOV-
verschillende schaalniveaus goed op
Omdat met een hub ingezet wordt op een
knopen en/of stations zorgen ervoor
elkaar afgestemd. Gezien de mogelijk forse
ketenverplaatsing is het belangrijk om goede
dat de kracht van de auto buiten de stad
exploitatiegevolgen voor OV is nadere
parkeerfaciliteiten bij de hub te hebben,
gecombineerd kan worden met HOV of
uitwerking van het wensbeeld lijnnet en een
met o.a. laadinfrastructuur. In de verdere
deelmobiliteit in de stad of naar werklocaties.
haalbaarheidstoets nodig.
uitwerking worden de exacte locaties van de hubs bepaald.
36
De stilstaande auto neemt waardevolle ruimte
sturen met parkeren kan bovendien de
parkeren op afstand, parkeertarieven,
in beslag. Omdat er goede alternatieven
mobiliteitstransitie versneld worden ingezet.
parkeervergunningen en lage parkeernormen
geboden worden voor de autoverplaatsing,
Door regionale afspraken te maken ten
bij nieuwbouw en herontwikkeling in
is het niet meer vanzelfsprekend dat er bij
aanzien van parkeerbeleid, heeft zowel de
combinatie met een gebiedsgewijze aanpak
zowel herkomst als bestemming ruimte
herkomst als bestemming invloed op de keuze
(STOMP).
gereserveerd blijft voor de auto. Door
voor de auto of een alternatief. Het is dan ook
parkeermaatregelen slim te combineren met
van belang om betaald bezoekersparkeren te
de ontwikkeling van alternatieven, ontstaat de
realiseren rondom voorzieningen en werken.
kans om parkeermaatregelen in te zetten als onderdeel van de totale mobiliteitsaanpak.
Bij zowel de herkomst als bestemming
Door strategisch en gebiedsgericht te
kan verder gedacht worden aan o.a.
37
4.7 Ruimtelijke kwaliteit
4.8 Cultuurverandering in (reis)gedrag en logistiek Deelmobiliteit
Daarmee is stap-voor-stap het
Werkgeversaanpak
Deelmobiliteit geeft de reiziger meer flexibiliteit
reizigersgedrag te beïnvloeden naar andere
Door concrete afspraken te maken met
als alternatief voor een verplaatsing met
manieren van reizen.
werkgevers of onderwijsinstellingen kunnen
auto, OV en/of fiets. Door in te zetten op
knelpunten tijdens de spits opgelost worden
deelmobiliteit ontstaat een belangrijke
Het invoeren en toepassen van nieuwe
voor specifieke doelgroepen.
aanvulling op het huidige OV-systeem zodat
maatregelen gaat daarom gepaard met
Zo kunnen werkgevers duurzame
reizigers gemakkelijk hun bestemming
een op gedragsverandering gerichte
mobiliteit stimuleren door het aanbieden
kunnen bereiken. Inzet van deelmobiliteit
communicatie (gesegmenteerd naar
van reisproducten, het organiseren van
dient daarmee meerdere doelen: we bieden
doelgroep en motief als naar gebied).
collectief vervoer, het aanbieden van
reizigers meer flexibiliteit en (in sommige
Het mobiliteitssysteem neemt veel ruimte
Door het scheiden van regionaal- en
in. Hoe breder en drukker de weg, hoe
bestemmingsverkeer is er minder ruimte
groter de barrièrewerking hiervan. Door
nodig voor het faciliteren van het doorgaande
weginfrastructuur af te waarderen binnen
verkeer. Dit kan eventueel met verdiepte
bebouwd gebied, zowel met betrekking
ligging om de impact om de omgeving verder
tot snelheid als capaciteit, komt ruimte
terug te brengen. Om stadsdelen te verbinden
vrij voor verstedelijking en (extra) kwaliteit
zijn er ongelijkvloerse kruisingen nodig zodat
voor fietser en voetganger. Door een betere
het bestemmingsverkeer zich per fiets of in
oversteekbaarheid worden stadsdelen beter
het OV snel en makkelijk kan verplaatsen.
(zakelijke) e-fietsen of het uitbreiden van de
gevallen) duurzamere alternatieven, maar via
Zo wordt de aanleg van bijvoorbeeld een
thuiswerkmogelijkheden.
deelmobiliteit dragen we ook bij aan afname
nieuwe fietsverbinding gecombineerd
van het autobezit, waardoor we kostbare
met een communicatiecampagne waarbij
Logistieke transitie
ruimte beter kunnen benutten.
deze verbinding onder de aandacht wordt
Regio Zwolle heeft een sterke logistieke
gebracht. Ook voor bestaande duurzame
sector die zich positioneert als het logistieke
Communicatie en gedragsaanpak
mobiliteitsalternatieven geldt dat het
knooppunt in Noordoost Nederland en een
Met de mobiliteitstransitie worden inwoners
belangrijk is deze voortdurend onder
corridor naar Noord en Oost-Europa. De
verleid anders, minder of niet te reizen.
de aandacht te brengen via passende
ligging aan de A28 speelt hier een belangrijke
Belangrijke stap daarin is het goed meenemen
communicatie, zodat de drempel naar deze
rol in. Om deze logistieke stroom te
van reizigers in deze transitie.
alternatieven zo laag mogelijk is.
verduurzamen wordt ingezet op een logistieke transitie, waarbij stedelijke distributie minder
Alternatieven moeten aantrekkelijk zijn,
en schoner plaatsvindt, en vervoer van
makkelijk vindbaar en eenvoudig te gebruiken.
goederen meer via spoor en water gaat.
met elkaar verbonden. Dit draagt bij aan een levendige en veilige stad.
38
39
Corridors Zwolle e.o.
5 Z
htd c e V
sfoo r e m A / en
Kamp
al
he t n e /Dr
Maatregelen
Om de verstedelijkingsopgave Regio
Door maatregelen te ‘zeven’ zijn de meest
Zwolle te faciliteren met behoud van
kansrijke en effectieve maatregelen
bereikbaarheid wordt ingezet op een regionale
overgebleven. Dit ‘zeven’ is gebeurd op basis
mobiliteitstransitie. Deze transitie komt er niet
van twee criteria: 1) Valt de maatregel binnen
vanzelf. Daarom is er een maatregelpakket
de scope van het project (zowel geografisch
Regionale Mobiliteitstransitie voor Zwolle en
als binnen afbakening MIRT-onderzoek); 2)
omgeving opgesteld.
Sorteert de maatregel voldoende impact (op basis van een impactmatrix, gemeten naar
lle wo
Longlist maatregelen (zie bijlage)
zowel effectiviteit als haalbaarheid).
Om de mobiliteitstransitie te kunnen
oland v e l F / t r
realiseren, zijn langs drie corridors en in
Maatregelpakket en effecten
Zwolle zelf maatregelen opgehaald. Deze
Vanuit deze filtering is een maatregelpakket
maatregelen komen voort vanuit een
tot stand gekomen. De maatregelen in dit
documentenstudie, ambities en wensen
pakket versterken elkaar. Met dit pakket wordt
vanuit het verstedelijkingstraject, ambitie-
een regionale mobiliteitstransitie gerealiseerd
en maatregelsessies met de regio en
waardoor de verstedelijkingsopgave van Regio
maatregelen uit eerdere fases van dit project.
Zwolle gefaciliteerd kan worden met behoud
Sa
van bereikbaarheid.
lla n
Zeefmethode en impactmatrix
d
Vanuit de verschillende bronnen is een groslijst met maatregelen geformuleerd. Niet alles kan, en niet alles kan tegelijk. Daarom zijn er keuzes gemaakt (zie ook paragraaf 1.3).
40
41
Overzicht maatregelpakket
OVERZIcht MAATREGELPAKKET
1
+
MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Zwolle e.o. +
+
2
3 +
Ruimtelijk Bebouwd gebied Water Woningbouwontwikkeling Zwolle Woningbouwontwikkeling middelgrote kernen STOMP bij wijk- en gebiedsaanpak
2
Verbinding kern-station 1 Steenwijk 2 Hoogeveen 3 Meppel 4 Dronten 5 Kampen 6 Raalte 7 Hardenberg
1
6 2
+
1 +
+
x4
2 7
1
Ruimtelijk Bebouwd gebied Water 3 Woningbouwontwikkeling Zwolle
1
Fietsparkeren op bestemming
5
Trein Spoor Treinstation Verdubbelen frequentie Almere-Kampen Zuid-Zwolle
7
2
4
3
(H)OV lijnen 1 Meppel-Lichtmis-Zwolle 2 Nunspeet-‘t Harde-Zwolle-Desemsvaart 3 Apeldoorn-Horsthoek-Zwolle, via Vaassen 4 Apeldoorn-Horsthoek-Zwolle, via Wapenveld 5 Raalte-Zwolle 6 Emmeloord-Kampen-Zuid-Zwolle
3 2
3
4
4
5
5
4 5
42
+
Snelle fietsroutes 1 Dronten-Zwolle (Kampen-Zwolle gereed) 2 Genemuiden-Zwolle 3 Raalte-Zwolle 4 Apeldoorn-Zwolle (Wezep-Zwolle gereed) 5 Wijhe-Zwolle
+
6
6
(Regio)hubs 1 Lichtmis 2 Kampen Zuid 3 Zwolle Centraal 4 ‘t Harde 5 Horsthoek 6 Raalte 7 A28 Zwolle/Ommen
1
Fiets 1 Fietstunnel Oldeneelallee bij kruispunt Marsweg 2 Fietstunnel Reysigerweg-Spoorzone 3 Fietsverbinding3Zwolle CS-Ringhub Ceintuurbaan Trein Spoor Treinstation (H)OV ringstructuur
2
Zwolle Centraal
Ruimtelijk Bebouwd gebied Water Woningbouwontwikkeling Zwolle
Ringhubs 1 A28 - Zuid 2 A28 - Noord 3 N35 - Kruising Ceintuurbaan/spoor/HOV-ring
Fiets 1 Fietstunnel Oldeneelallee bij kruispunt Marsweg 2 Fietstunnel Reysigerweg-Spoorzone 3 Fietsverbinding Zwolle CS-Ringhub Ceintuurbaan
Ring1 Ceintuurbaan afwaarderen Herroutering autoverkeer en herinrichting kruispunten
Mobiliteitsdiensten Informatievoorziening voor en tijdens reis Data op orde
Trein Spoor Treinstation
Groene stadslogistiek
(H)OV ringstructuur
Parkeernormenbeleid regionale woningbouwlocaties
Zwolle Centraal Ringhubs 1 A28 - Zuid 2 A28 - Noord 3 N35 - Kruising Ceintuurbaan/spoor/HOV-ring
Parkeren Actualiseren parkeernormenbeleid Zwolle Verhoging parkeertarief centrum Uitbreiden parkeerbeleid Vergroten gebied gereguleerd parkeren Onderwijs- & werkgeversaanpak
1
Ruimtelijk/ verkeerskundige studie Ring (elementen: capaciteit/ doorstroming verkeer; ruimtelijke kwaliteit; toevoegen woningbouw)
43
1
Maatregelen - Inzetten op actieve mobiliteit
5.1 Inzetten op actieve mobiliteit - Maatregelen
2 3
Verbetering ontsluiting spoorzone: fietstunnel
verbinding, parallel aan het spoor, ontstaat
kern wordt bekeken op welke manier de fiets-
Reysigerweg – Spoorzone
er een directere verbinding tussen de
en voetgangersbereikbaarheid verbeterd kan
We versterken de kwaliteit van de
verschillende gebieden in Zwolle. Hierdoor
worden. Deze maatregel is voorzien in de
voetgangers-, fiets- en OV-netwerken.
worden onder meer Stedelijk Zwolle (oost) en
volgende kernen:
Daarmee zorgen we voor een aantrekkelijk
de stationsgebieden beter gekoppeld. Ook
alternatief voor de auto. Door te zorgen voor
wordt het bereik van de HUB Ceintuurbaan
•
Steenwijk
een goede ontsluiting van de Spoorzone
groter, waardoor de aantrekkelijkheid van deze
•
Hoogeveen
zorgen we dat zowel de reistijd afneemt
hub stijgt.
•
Meppel
•
Dronten
Verbetering fiets- en voetgangersbereikbaarheid
•
Kampen
van stations (middelgrote kernen)
•
Raalte
Dat wordt concreet gemaakt door het
Vanuit de regionale mobiliteitsstrategie
•
Hardenberg
realiseren een langzaamverkeerverbinding
zorgen we dat juist ook in de regio het
tussen de Reysigerweg en de Spoorzone
openbaar vervoer een aantrekkelijker
(fietstunnel), onder de IJsselallee door. Met
alternatief is. Hiermee zorgen we zowel voor
deze snellere verbinding wordt de Spoorzone
een goede ontsluiting van de middelgrote
beter ontsloten richting Zwolle-Zuid en de
kernen, als dat we een bijdrage leveren aan
regionale snelfietsroute Zwolle - Deventer.
het verminderen van autoverkeer richting
als het comfort toeneemt, waarmee we de trein+fietscombinatie versterken.
7 5
4
Zwolle en over de A28. Fiets / HOV – route langs spoor van Zwolle CS
6
Verbinding kern-station 1 Steenwijk 2 Hoogeveen 3 Meppel 4 Dronten 5 Kampen 6 Raalte 7 Hardenberg
naar HUB Ceintuurbaan
Om dit bereiken werken we aan
Deze maatregel omvat de realisatie van een
een verbetering van de fiets- en
fiets/HOV–route vanuit Zwolle CS naar de
voetgangersbereikbaarheid van stations in
HUB Ceintuurbaan (Zwolle- Oost).
middelgrote kernen.
Momenteel ontbreekt hier een goede
Elke kern heeft heeft een eigen en unieke
verbinding, HOV en fiets rijden nu via
structuur en opbouw. Daarom geldt voor
Itersumallee en Marsweg. Met deze nieuwe
deze maatregel een maatwerkaanpak: Per
Fietsmaatregelen Zwolle Fietstunnel Reysigerweg - Spoorzone Fietsroute Zwolle CS-Ringhub Ceintuurbaan
44
45
Maatregelen - Versterken (H)OV-bereikbaarheid
5.2 Versterken (H)OV-bereikbaarheid - Maatregelen HOV-bereikbaarheid gericht op hubs
Daarnaast wordt gedacht een aantal buslijnen
Met het ontwikkelen van relevante HOV-assen
op te waarderen tot volwaardige HOVlijn,
worden economische relevante locaties met
inclusief frequentieverhoging en inzet van
elkaar en met woongebieden verbonden.
HOV-bussen, bijvoorbeeld:
Bestemmingsgebieden in Zwolle (Ziekenhuis,
•
HOV Meppel-Lichtmis-Zwolle
Oosterenk, Marslanden, Deltion) worden direct
•
HOV Nunspeet-’t Harde-Zwolle-
verbonden met de regio door hoogwaardige buslijnen. Hierdoor ontstaat een comfortabel
Dedemsvaart •
en aantrekkelijk alternatief voor de auto en
1
2
biedt het OV-systeem extra mogelijkheden
Vaassen •
voor ketenverplaatsingen. In combinatie met
6
1
x4
2
3
HOV Apeldoorn-Horsthoek-Zwolle, via HOV Apeldoorn-Horsthoek-Zwolle, via Wapenveld
de hub-strategie versterken we daarmee de
•
HOV Raalte-Zwolle
OV-bereikbaarheid.
•
HOV Emmeloord-Kampen Zuid-Zwolle
Om dit te verwezenlijken wordt op de
7
volgende treinverbinding gedacht aan een
7
frequentieverhoging: •
Verdubbelen frequentie trein AlmereKampen Zuid-Zwolle
2
3
4
4 5
Trein Spoor Treinstation Verdubbelen frequentie Almere-Kampen Zuid-Zwolle
5
6
(H)OV lijnen 1 Meppel-Lichtmis-Zwolle 2 Nunspeet-‘t Harde-Zwolle-Desemsvaart 3 Apeldoorn-Horsthoek-Zwolle, via Vaassen 4 Apeldoorn-Horsthoek-Zwolle, via Wapenveld 5 Raalte-Zwolle 6 Emmeloord-Kampen-Zuid-Zwolle 7 HOV-ring Zwolle (Regio)hubs 1 Lichtmis 2 Kampen Zuid 3 Zwolle Centraal 4 ‘t Harde 5 Horsthoek 6 Raalte 7 A28 Zwolle/Ommen
46
47
Maatregelen - Regionale hub-strategie
5.3 Regionale hub-strategie - Maatregelen
1 2 1 2
2 3 HUB
7
HUB
3
HUB
5
Snelle fietsroutes 1 Dronten-Zwolle (Kampen-Zwolle gereed) 2 Genemuiden-Zwolle 3 Raalte-Zwolle 4 (Apeldoorn)-Epe-Zwolle (Wezep-Zwolle gereed) 5 (Deventer)-Wijhe-Zwolle
4
5
6
HUB
Ringhubs 1 A28 - Zuid 2 A28 - Noord 3 N35 - Kruising Ceintuurbaan/spoor/HOV-ring (Regio)hubs 1 Lichtmis 2 Kampen Zuid 3 Zwolle Centraal 4 ‘t Harde 5 Horsthoek 6 Raalte 37 A28 Zwolle/Ommen
48
HUB-strategie (ring Zwolle)
Snelfietsroutes (of doorfietsroutes) gericht op
Inzet vanuit de mobiliteitsstrategie is om het
Naast de hiervoor genoemde regio-hubs,
verbinding HUB en bestemmingen Zwolle
mobiliteitssysteem en de schaalniveaus op
wordt ook ingezet op hubs in de directere
Het woon-werk verkeer in Zwolle en de regio
elkaar aan te laten sluiten. Hiermee ontstaat
omgeving van Zwolle. Het gaat hierbij om
is sterk op Zwolle gericht. Door te zorgen
een hiërarchie van netwerken en krijgt de
hubs op de ring rond Zwolle (bestemmings
voor goede doorfietsroutes van en naar
reiziger beschikking over een vervoermiddel
-hub), zodat reizigers vanuit omliggende
Zwolle ontstaat een comfortabel en aantrek-
dat past hij het schaalniveau van de reis.
gebieden over kunnen stappen van auto op
kelijk alternatief, waardoor een bijdrage wordt
fiets en OV, richting bestemmingen binnen
geleverd aan het verminderen van autover-
Mobiliteitshubs fungeren als schakel en goede
Zwolle (zoals binnenstad of werklocaties). Bij
keer richting Zwolle.
hoogwaardige overstappunten tussen deze
deze hubs ligt daarnaast ook meer nadruk op
schaalniveaus. Hubs bij HOV-knopen zorgen
het aanbieden van deelvervoer, zoals (elek-
Deze snelfietsroutes focussen op verbindin-
ervoor dat de kracht van de auto buiten de
trische) deelfietsen. Ook kunnen deze hubs
gen tussen omliggende kernen en Zwolle, op
stad gecombineerd kan worden met HOV
een rol vervullen in de stedelijke distributie
de hubs vanuit de hub-strategie en sluiten
of deelmobiliteit in de stad. Deze maatregel
voor Zero Emissie Stadsdistributie (ZES) en
als mogelijk aan op de doorfietsroutes in
betreft het realiseren van regionale hubs
het aanbieden van pakketkluizen.
omliggende provincies.
bestaat om per OV de stad in te reizen. Deze
Deze ring-hubs zijn gedacht op de volgende
Concreet wordt realisatie van vijf snelfiets-
hubs krijgen voldoende parkeerfaciliteiten met
plekken (nadere uitwerking nodig):
routes voorzien:
o.a. laadinfrastructuur, fietsparkeerplaatsen,
•
Ringhub - A28 - Noord/ A28 Ommen
•
Dronten-Zwolle (Kampen-Zwolle gereed)
informatievoorzieningen wachtvoorzieningen.
•
Ringhub - A28-Zuid
•
Genemuiden-Zwolle
•
Ringhub - N35 - Kruising Ceintuurbaan/
•
Raalte-Zwolle
spoor/HOV-ring
•
Apeldoorn-Zwolle (Wezep-Zwolle gereed)
•
Wijhe-Zwolle
(herkomsthub), waarvandaan de mogelijkheid
1
3
4
Hub-strategie (regio Zwolle)
Deze regio-hubs zijn gedacht op de volgende plekken (nadere uitwerking nodig): •
Hub - Lichtmis
•
Hub - Kampen Zuid
•
Hub - Zwolle Centraal
•
Hub - 't Harde
•
Hub - Horsthoek
•
Hub – Raalte
49
Maatregelen - Flankerend parkeerbeleid
5.4 Flankerend parkeerbeleid - Maatregelen Actualisatie parkeerbeleid
2.
Fietsparkeren: kwaliteit en capaciteit van
De mobiliteitsstrategie zet in op een overstap
fietsenstalling op de bestemming (hub /
van auto naar voet, fiets en OV. Daarom
werklocaties)
versterken we de kwaliteit van de voetgangers-,
3.
Smart Mobility: verbeteren
fiets- en OV-netwerken. Dit combineren we
informatievoorziening voor en tijdens de
met aanscherping van het parkeerbeleid.
reis (parkeren)
Het blijft daarmee mogelijk Zwolle per auto te bezoeken, maar het wordt wel lastiger en duurder. Door minder autogebruik komt er ruimte vrij, welke we gebruiken om meer ruimtelijke kwaliteit in de stad te brengen. We maken regionale afspraken ten aanzien van parkeerbeleid. Concreet worden er drie stappen gezet: 1.
Onderzoek naar de mogelijkheden van flankerende maatregelen op het gebied van parkeren (tarieven, normen, werklocaties, informatievoorziening), zoals: •
Parkeertarieven verdubbelen in Zwolle en vergroten gebied gereguleerd parkeren
•
binnen Zwolle en de regionale
Fietsparkeren op bestemming Mobiliteitsdiensten Informatievoorziening voor en tijdens reis Autoparkeren Parkeertarieven verdubbelen in Zwolle Parkeernormenbeleid Zwolle en regionale woningbouwlocaties Vergroten gebied gereguleerd parkeren Zwolle Uitbreiden parkeerbeleid
50
Aanpassing parkeernormenbeleid woningbouwlocaties
•
Uitbreiden parkeerbeleid naar o.a. werklocaties of scholen
51
Maatregelen - Ruimtelijk beleid
5.5 Ruimtelijk beleid - Maatregelen Onderstaande maatrgelen leveren vanuit
Concreet is de gedachte om de Ceintuurbaan
Concreet gaat het hierbij om het verbeteren van
de inrichting van de ruimte een bijdrage aan
tussen het spoorviaduct aan de zuidzijde
de doorstroming van (doorgaand) autoverkeer
de transitie. Hierbij gaat het om ruimtelijk/
en de Meppelaarstraatweg af te waarderen
tussen N35 en A28 via de Oldeneelallee
verkeerskundige verkenning/onderzoek
naar 2x2 50km/uur met toevoeging van een
– IJsselallee, in geval via onderstaande
naar integrale oplossingen voor enerzijds
vrijliggende HOV-baan (ook voor hulpdiensten).
ingrepen:
doorstroming/bereikbaarheid en anderzijds
Hiermee ontstaat ook meer ruimte voor
•
ruimtelijke kwaliteit.
openbaar vervoer/bus op de buitenring om
– IJsselallee (met als doel realiseren
aantrekkelijkheid OV te verbeteren. Eerste
prioriteit doorstroming van N35 – A28
Afwaarderen Ceintuurbaan (2x2 50km/uur +
stap van deze maatregel is onderzoek naar de
zuid)
HOV-baan)
inpassing van deze busbaan in combinatie met
Het mobiliteitssysteem neemt veel ruimte in en
een 2x2 50 km/uur-weg en de ontwikkeling
heeft in sommige gevallen een barrièrewerking.
van de Oostflank. Bij dit onderzoek moet ook
Ook deze ingrepen zijn onderdeel van het
Door weginfrastructuur af te waarderen
worden gekeken op welke wijze het bestaande
voorgestelde onderzoek Ceintuurbaan.
binnen bebouwd gebied, komt ruimte vrij voor
mobiliteitssysteem optimaal benut kan worden
verstedelijking en (extra) kwaliteit voor fietser
door inzet van SMART verkeersmanagement.
en voetganger. Dit draagt bij aan een levendige en veilige stad.
Fiets Fietstunnel Oldeneelallee bij kruispunt Marsweg
Aanpassing aansluiting Oldeneelallee
•
Aanpassing aansluiting Ceintuurbaan – Oldeneelallee (doel idem)
Fietstunnel Oldeneelallee bij kruispunt Marsweg Gekoppeld aan de herroutering van
Herroutering autoverkeer via buitenring zuid
autoverkeer via de buitenring zuid, wordt
(IJsselallee) / Herinrichting kruispunten
ingezet op realisatie van een fietstunnel
Een van de wegen waar dit voor geldt is de
Met de verdere ontwikkeling van Zwolle
onder de Oldeneelallee door, ter hoogte van
Ceintuurbaan. Deze weg vormt momenteel
stijgt ook de druk op het autonetwerk. Ook
het kruispunt met de Marsweg. Momenteel
een barrière tussen de Oostflank en de
de oostzijde van Zwolle wordt de komende
vormt de Oldeneelallee voor fietsers een
rest van Zwolle. Met het afwaarderen van
jaren verder verstedelijkt. Om de impact van
barrière. Met het realiseren van een fietstunnel
de Ceintuurbaan vermindert de impact
wegverkeer op de stad te verminderen, de
Marsweg/Oldeneelallee zorgen we zowel voor
van wegverkeer op de stad, verbetert de
bestaande infrastructuur zo goed mogelijk
een aantrekkelijker en sneller fietsalternatief,
leefbaarheid in omliggende woongebieden,
te benutten en tegelijkertijd de afwaardering
als dat we de doorstroming op Oldeneelallee
verbetert de oversteekbaarheid en worden
van de Ceintuurbaan mogelijk te maken wordt
kunnen verbeteren en daarmee bijdragen
daarmee de stadsdelen beter verbonden.
ingezet op een herroutering van autoverkeer via
aan herroutering van het autoverkeer via de
Hierdoor wordt meer grootschalige
‘buitenring zuid’. Hierbij mag de doorstroming
buitenring zuid. Ook deze ingreep is onderdeel
ontwikkeling van de Oostflank mogelijk.
op de ring A28 niet verslechteren.
van het voorgestelde onderzoek Ceintuurbaan.
Ring1 Afwaarderen Ceintuurbaan Herroutering autoverkeer en herinrichting kruispunten 1
52
Ruimtelijk/ verkeerskundige studie Ring (elementen: capaciteit/ doorstroming verkeer; ruimtelijke kwaliteit; toevoegen woningbouw)
53
Maatregelen - Cultuurverandering in (reis)gedrag
5.6 Cultuurverandering in (reis)gedrag - Maatregelen Gedragsbeïnvloeding (werk- en onderwijsaanpak) Een belangrijk onderdeel van de mobiliteitstransitie is de bijbehorende cultuurverandering van de reiziger (bezoekers en bewoners), waarmee we werken aan structureel ander reisgedrag van reizigers in Zwolle en omgeving. Om dit bereiken zetten we actief in op een op gedragsverandering gerichte communicatie. Dat gebeurt via vier elementen: 1.
Data op orde: Het inwinnen van verplaatsingsdata om de doelgroepbenadering op te baseren
2.
Door wijk/gebiedsaanpak met toepassen STOMP-methode komen tot wijk/ buurthubs met deelmobiliteit/logistieke functies, betere fiets/voetgangers voorzieningen in combinatie met communicatie en SMART maatregelen
3.
Uitvoering werkgeversaanpak: advisering mobiliteitsmakelaar aan werkgevers en aanbod fietsmaatregelen
STOMP bij wijk- en gebiedsaanpak Mobiliteitsdiensten Informatievoorziening voor en tijdens reis Groene stadslogistiek Onderwijsaanpak Werkgeversaanpak
54
4.
Onderwijsaanpak: onderzoek naar mogelijkheden voor spreiding van lestijden en kansrijke interventies om het mobiliteitsgedrag van studenten te beïnvloeden 55
6
Effect van de maatregelen
Om de effecten in kaart te brengen, zijn de
Scenario’s
Maatregelscenario’s
maatregelen uit het vorige hoofdstuk ook
Om de verschillende effecten goed in beeld te
Vervolgens zijn de in het vorige hoofdstuk
doorgerekend met een verkeersmodel. Er
krijgen zijn er een aantal scenario’s ontwikkeld.
genoemde maatregelen vertaald in
is gebruik gemaakt van 3 verschillende modellen: •
•
maatregelpakketten. Hierbij zijn voornamelijk Projectreferentie
de infrastructurele maatregelen (bijv.
In dit scenario is de verstedelijkingsstrategie
fietstunnel) en het flankerend beleid (bijv.
Het dashboard Verstedelijking
Regio Zwolle vertaald naar een nieuwe
parkeren) vertaald in het model. Maatregelen
Dit model is toegepast om het effect
verdeling van wonen en werken over de
ten aanzien van werkgeversbenadering
van de verstedelijkingskeuzes op de
regio. Basis vomt het WLO scenario HOOG
of communicatie zullen zorgen voor een
verplaatsingen en de vervoerwijzekeuze
2040 (Toekomstverkenning Welvaart
versterking van het effect, maar zijn niet
in beeld te brengen
en Leefomgeving). De woningaantallen zijn
vertaald in het maatregelscenario in de
geografisch herverdeeld om te komen tot
verkeersmodellen.
Verkeersmodel Zwolle
een scenario dat zo goed mogelijk past bij de
Dit model is toegepast om de
verstedelijkingsstrategie.
verkeerseffecten binnen Zwolle weer te
•
56
Gevoeligheidsanalyse Ten slotte is ook gekeken naar het effect van
geven, zowel de vervoerwijzekeuze als
Er is geen exacte vertaling van toekomstige
verschillende onzekerheden of keuzes op de
uiteindelijk de autointensiteiten
concrete woningbouwplannen, maar een
resultaten van de modellen. Het gaat hierbij
globale verdeling over de regio volgens de
om de keuze ten aanzien van de aanleg van de
NRM
verstedelijkingsstrategie gehanteerd. Hiermee
Lelylijn, het afwaarderen van de Ceintuurbaan,
Het Nederlands Regionaal Model (NRM)
is de analyse gericht op de verschillen
de invoering van Anders Betalen voor Gebruik
is toegepast om de effecten van de
en oplossend vermogen. De uiteindelijke
en het opwaarderen van de N35.
maatregelen op de hoofdwegenstructuur
afspraken ten aanzien van woningbouw zullen
weer te geven.
anders zijn.
57
Verstedelijkingsstrategie: versterking van de nabijheid en verstedelijking
6.1 Effect van de verstedelijking - nabijheid Uit de analyse met het dashboard Verstedelijking van de strategie komt naar voren dat de nabijheid wordt versterkt in Regio Zwolle onder invloed van de Warme Harten strategie. In de kaartbeelden links is zichtbaar
2040 - Regio Zwolle
meer nabijheid rondom de steden
dat de verstedelijking (rood en paars) toeneemt richting 2040. Deze sterkere nabijheid heeft ook impact op de
Ref 2040
VS 2040
Ref 2040
VS 2040
Ref 2040
VS 2040
Ref 2040
VS 2040
verplaatsingen in Regio Zwolle. In de grafieken rechts is zichtbaar dat het aantal fiets en OV kilometers toeneemt ten opzichte van 2018. Daarnaast is ook een lichte daling van het aantal autokilometers zichtbaar. Wel moet worden opgemerkt dat het hierbij
2018 - Regio Zwolle
gaat om de potentie van de verandering van
veel ruimtelijke kwaliteit; maar beperkte nabijheid
het verplaatsingsgedrag, deze komt overeen met de sprong in stedelijkheid in de regio, maar moet nog wel waar worden gemaakt met het opgestelde maatregelpakket voor mobiliteit.
Legenda Kleur geeft de mate van verstedelijking aan, hoe donkerder hoe meer verstedelijkt paars is hoogstedelijk, rood / oranje stedelijk en wit landelijk gebied
58
59
Intensiteiten Zwolle 2040 (verstedelijking + maatregelen)
6.2 Effect OP DE VERVOERWIJZE
Met het model Zwolle is bekeken of de
De belangrijkste conclusie is dat er een
De mobiliteitstransitie van verplaatsingen (van/
verbeterde nabijheid in combinatie met het
toename zichtbaar is van het gebruik van
naar Zwolle) van auto naar fiets van 2% door
maatregelpakket ook leidt tot een ander
de fiets door eerst de verstedelijking en
het pakket wordt grotendeels veroorzaakt
verplaatsingsgedrag.
vervolgens het maatregelpakket in Zwolle. Het