CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - Startnotitie gebiedsvisie Nieuw Zuthem

Raad Besluitvormingsronde 26 oktober 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Startnotities Vechtrand en Nieuw Zuthem18.731 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Dit vraagt om samenwerking met regionale en landelijke partners en om investeringen die niet alleen Zwolle, maar het gehele omliggende deltalandschap versterken. Essentie in één zin De ontwikkeling van Nieuw Zuthem volgt het principe ‘functie volgt peil’ en draagt actief bij aan een waterrobuust, klimaatadaptief en veilig deltalandschap. Belangrijkste vertrekpunten  Water en bodem zijn sturend voor ruimtelijke keuzes.  Inzet op meerlaagse veiligheid (zie figuur 9), met de nadruk op laag 2. Die richt zich op een duurzame ruimtelijke inrichting, waardoor de impact van een overstroming op de gebouwde omgeving wordt beperkt. Dit ondersteund door dagelijkse bescherming en duidelijke scheiding tussen het hoofd- en regionaal watersysteem.  Nieuw Zuthem levert een bijdrage aan regionale waterberging. Zo functioneert het stedelijk en landelijk gebied steeds meer als spons, zodat het watersysteem afvoerpieken kan opvangen, en in tijden van droogte hergebruikt kan worden om verdroging tegen te gaan.  Bewoners in de gebieden zijn bij extreme neerslag minimaal drie dagen zelfredzaam (laag 2 en 3 van de meerlaagse veiligheid).  Nieuwe ontwikkelingen zijn klimaatbestendig ontworpen met oog op extremer weer en verhogen de waterveiligheidsnormen niet.  Nieuwe ontwikkelingen vergroten de wateroverlastrisico's in de aanliggende buurten niet.

30/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Figuur 9: Meerlaagse veiligheid. Laag 1 is preventie (oa dijken), laag 2 is de ruimtelijke inrichting en laag 3 is de rampenbeheersing (oa evacuatieplannen). Bij het opstellen van de gebiedsvisie verkennen we verschillende peilscenario’s bij extreme neerslag (bijvoorbeeld 0,4m+NAP, 0,85m+NAP en 1.1m+NAP) om te bepalen in hoeverre Nieuw Zuthem kan bijdragen aan de berging van water voor de stad, regio en zelfs het landelijke watersysteem. Voor verdere toelichting op het thema Water & Bodem, Waterveiligheid en Klimaatadaptatie, zie paragrafen 2.6.1, 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over klimaatadaptatie, zie de klimaatadaptatiestrategie. 4.4.2 Mobiliteit Een groeiende stad vraagt om slimme mobiliteitskeuzes. Zwolle wil bereikbaar, verkeersveilig en gastvrij blijven. Mobiliteit is daarbij niet alleen een vervoersvraagstuk, maar een ruimtelijk ordenend principe dat bepaalt hoe mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. In Nieuw Zuthem wordt nabijheid ingezet om het lopen en fietsen te stimuleren: buurten met onderlinge betrokkenheid, dagelijkse voorzieningen dichtbij die te bereiken zijn via aantrekkelijke routes voor voetgangers en fietsers. En daarnaast een robuuste verbinding met de rest van de stad en de regio.

Het autogebruik zal altijd een onderdeel van het dagelijks leven van mensen blijven uitmaken, dit wordt toekomstbestendig gefaciliteerd. Essentie in één zin Mobiliteit in Nieuw Zuthem ondersteunt een gezonde, nabij georganiseerde en duurzaam bereikbare stadswijk, met prioriteit voor lopen, fietsen en openbaar vervoer.

31/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Belangrijkste vertrekpunten  Het STOMP-principe (lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit, auto) is leidend bij mobiliteitskeuzes. o Creëren van nabijheid tussen wonen, werken & dagelijkse functies/voorzieningen; o Voor voetgangers en fietsers directe snelle routes creëren naar Ittersumerbroek, Harculo, winkelcentrum Zwolle-Zuid en het nieuwe treinstation; o Nieuw treinstation Zwolle-Zuid.  Lopen en fietsen krijgen prioriteit in ontwerp en ruimtegebruik.  Auto-ontsluiting vindt plaats via N337 en de daarop aansluitende Hollewandsweg.  Nieuwe verbinding voor voetgangers en fietsers tussen Nieuw Zuthem en Harculo. Station Zwolle-Zuid Het ontwikkelen en realiseren van een volwaardige OV voorziening, in dit geval een treinstation in Zwolle-Zuid, is cruciaal voor het toepassen van het STOMP-principe bij het ontwikkelen van Nieuw Zuthem. Tegelijk is het ontwikkelen van Nieuw Zuthem net zo cruciaal voor het ontwikkelen van een treinstation Zwolle-Zuid. Alleen de autonome groei van de wijk Zwolle-Zuid is onvoldoende gebleken om het station op de agenda te krijgen, dat hebben we de afgelopen jaren geleerd. Over en weer versterken deze ontwikkelingen elkaar in het behalen van doelstellingen waar heel Zwolle baat bij heeft (nieuw helpt bestaand). Ook de timing van het station is van belang.

Bewoners maken hun mobiliteitskeuze op het moment dat ze ergens nieuw komen wonen. In de afweging en keuzes om tot ontwikkeling en realisatie van Nieuw Zuthem over te gaan, wegen we mee welke planning en fasering voor het station in relatie tot de wijkontwikkeling nodig is. Daarbij is de wens om een station en de nieuwe woonwijk zo dicht als mogelijk op elkaar te ontwikkelen. Daarmee vergroten we de kans dat het “STOMP-gedachtegoed” ook terugkomt in het reisgedrag van de nieuwe bewoners. Voor het realiseren van een nieuw treinstation Zwolle-Zuid zal onderzocht worden wat de beste locatie voor de stationsontwikkeling is. Het gaat hierbij om een integrale gebiedsontwikkeling met verdichtingsopgave (wonen) rond het station en bijbehorende voorzieningen.  Het station combineren we met een integrale gebiedsontwikkeling met 500 woningen in de stationsomgeving met bijbehorende functiemix.  Er wordt onderzocht welke functiemix voor een evenwichtige verdeling van reizigers over de dag zorgt en niet alleen (woon-werkverkeer) in de spits. Hierdoor ontstaan er diverse reizigersstromen.  Om tot een locatiekeuze voor Station Zwolle-Zuid te komen, vindt een apart onderzoek plaats. Dit onderzoek is gericht op een ruimtelijke verkenning op 32/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem basis van een programma van eisen.

In dit onderzoek wordt ook meegenomen dat andere bestemmingen, en niet alleen Nieuw Zuthem, bereikbaar zijn vanaf en naar het station. Hierdoor ontstaan er diverse reizigersstromen.  Het uitwerken van scenario’s met betrekking tot de ontwikkeling van het station vindt plaats in een separaat proces. In figuur 10 is aangegeven welke gebieden op ruimtelijke geschiktheid onderzocht worden voor het realiseren van het station Zwolle-Zuid.  Na het vaststellen van de gebiedsvisie is het de verwachting dat de gebiedsontwikkeling Station en de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem (fysiek twee verschillende plekken met twee verschillende tijdspaden) in aparte gebiedsprocessen / gebiedsontwikkelingen verder uitgewerkt worden. Figuur 10. Onderzoekszones voor het station Zwolle-Zuid Voor verdere toelichting op het thema mobiliteit, zie paragrafen 3.3 en 4.5 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor verdere toelichting op het thema mobiliteit, zie:  Mobiliteitsvisie 2020 – 2030  Actieplan Zwolle Wereldfietsstad 2030  Strategie Deelmobiliteit

33/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem  Parkeerstrategie Zwolle 2040 en Nota Parkeren1  Adaptieve Ontwikkelstrategie Mobiliteitshubs Zwolle  Verkeersveiligheidsstrategie  Netwerkaanpak Mobiliteit Zwolle 4.4.3 Energietransitie Om in 2050 klimaatneutraal te zijn zetten we in op een toekomstbestendig energienetwerk. De energietransitie (overstap van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie) is een noodzakelijke randvoorwaarde bij stedelijke groei. In Nieuw Zuthem komt die opgave scherp naar voren door netcongestie, de ambitie voor klimaatneutraliteit en aangescherpte Europese regelgeving. Tegelijk biedt gebiedsontwikkeling kansen om energie slimmer, duurzamer en collectiever te organiseren. Door energievraag en -aanbod zorgvuldig op elkaar af te stemmen en het energiesysteem vanaf het begin mee te ontwerpen, ontstaat een gebiedsontwikkeling die toekomstbestendig is, ook bij beperkte netcapaciteit. Essentie in één zin Nieuw Zuthem wordt ontwikkeld als een netbewuste, emissievrije wijk met een robuuste en toekomstbestendige energievoorziening. Belangrijkste vertrekpunten  Een klimaatneutrale en, emissievrije nieuwbouw vanaf 2030. Dit betekent dat de totale energievraag gedekt moet worden door emissievrije bronnen. Dit is een Europese richtlijn (EPBD richtlijn).  Rekening houden met langdurige netcongestie (tot circa 2036).

Het ‘codebesluit ACM’ is het afwegingskader voor aanvragen voor transportcapaciteit op het elektriciteitsnet.  Ontwerp van een zoveel mogelijk zelfvoorzienend en netbewust energiesysteem. Bijvoorbeeld door: o Aanleg van een collectief bodemenergiesysteem (WKO) met aquathermie als regeneratiebron, op locaties waar dit vanuit provinciale wet- en regelgeving toegestaan is. o Passieve bouw door juiste oriëntatie en ontwerp van gebouwen.  Ruimte reserveren voor energie-infrastructuur in de openbare ruimte.  Aansluiting bij (bestaande) energie-initiatieven: o Bijvoorbeeld het bestaande zonnepark aan de Jan van Arkelweg ten behoeve van de stroomvoorziening voor de wijk. o Er zijn ideeën voor uitbreiding van het drijvende zonnepark op de Sekdoornse Plas. Deze uitbreiding kan worden benut voor de stroomvoorziening van de wijk. o Er zijn plannen voor een drinkwaterzuiveringslocatie bij de Sekdoornse Plas. Onderzocht wordt of het oppervlaktewater dat wordt ingenomen 1 De regeling mobiliteitsnormen wordt dit jaar nog vastgesteld waarin nieuwe normen voor auto- en fietsparkeren staan voor nieuwe ontwikkelingen 34/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem voor zuivering kan worden benut voor het winnen van thermische energie.

Aanpassen HS-infrastructuur TenneT Het plangebied wordt doorsneden door twee bovengrondse 110kV hoogspanningsverbindingen van TenneT tussen Sekdoorn en Harculo. Deze hebben een flink ruimtebeslag, en vormen daarmee een significante planologische belemmering voor woningbouw en andere functies. Het is daarom wenselijk om het station Harculo 110kV met bijbehorende hoogspanningsverbindingen te verplaatsen naar een oostelijkere locatie. In overleg met TenneT en Enexis worden de mogelijkheden voor verplaatsing van het station Harculo onderzocht. Bij de gebiedsvarianten zal ook onderzoek gedaan worden naar een variant uitgaande van handhaven van de tracés en een eventuele combinatie met andere voorzieningen, zoals een ecologische corridor en/of een waterleiding tracé. Voor verdere toelichting op het thema energie, zie paragraaf 4.6 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. 4.4.4 Ondergrond Wat zich onder de grond bevindt, is minstens zo bepalend voor de kwaliteit van de leefomgeving als wat er bovengronds zichtbaar is. In Nieuw Zuthem wordt de ondergrond intensief benut: voor drinkwater, energie, kabels en leidingen, waterberging en groen. Deze veelheid aan functies vraagt om een zorgvuldige, integrale benadering waarin bodem, grondwater en ondergrondse systemen in balans blijven en bijdragen aan gezondheid, duurzaamheid en klimaatadaptatie.

Essentie in één zin De ondergrond van Nieuw Zuthem wordt zorgvuldig en integraal benut als fundament voor een gezond, duurzaam en klimaatbestendig gebied. Belangrijkste vertrekpunten  Het voorgenomen gebruik moet passen bij de bodem- en grondwaterkwaliteit.  Wat schoon is, blijft schoon (extra aandacht voor PFAS, waterkwaliteit en gezondheid).  Vrijkomende grond zoveel mogelijk hergebruiken binnen het plangebied.  Gezonde, vitale bodem als basis voor groen, waterberging en verkoeling.  Bodem en watersysteem integraal opnemen als onderdeel van de gebiedsvisie en verdere uitwerkingen daarvan.  Ruimte reserveren voor duurzame bodemenergiesystemen. Een bodemenergieplan is nodig omdat Nieuw Zuthem in de boringsvrije zone ‘Salland Diep' ligt.  Aansluiting bij innovaties op gebied van waterbeschikbaarheid (zoals watercirculariteit). 35/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Voor verdere toelichting op het thema ondergrond zie:  Paragrafen 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief  Omgevingsprogramma bodem en ondergrond 2025-2029  Nota bodembeheer 2021, met bijbehorende bodemkwaliteitskaart Zwolle 2021 4.4.5 Circulariteit Circulariteit gaat over meer dan hergebruik alleen: het gaat over hoe gebouwen worden ontworpen, gebruikt en weer uit elkaar genomen.

In een tijd waarin materiaalgebonden CO₂-uitstoot een steeds groter deel van de klimaatopgave vormt, biedt Nieuw Zuthem de kans om circulair bouwen op schaal toe te passen. Met name door te kiezen voor biobased materialen en losmaakbare bouwmethoden kan de gebiedsontwikkeling bijdragen aan emissiereductie, gezonde woningen en toekomstwaarde. Essentie in één zin Nieuw Zuthem zet sterk in op circulair bouwen, met biobased en losmaakbare bouw als belangrijke pijlers. Belangrijkste vertrekpunten  De ontwikkeling van Nieuw Zuthem sluit aan bij de Zwolse ambitie: 50% circulair in 2030, 100% in 2050.  Focus op materiaalgebruik en bouwwijze.  Toepassing van biobased materialen als uitgangspunt ( biobased, tenzij).  Losmaakbaar en aanpasbaar bouwen om hergebruik mogelijk te maken.  Combinatie met prefab en industriële bouw waar passend.  Vastleggen van ambities in de gebiedsvisie Voor verdere toelichting op het thema circulair zie:  Circulaire Toekomstvisie  Beleidsnota Zwolse Aanpak Circulair Bouwen 4.4.6 Groen, natuur, landschap en recreatie Groen en landschap vormen de drager van de leefkwaliteit in Zwolle. In een groeiende stad worden groene structuren steeds waardevoller: voor biodiversiteit, ontspanning, gezondheid en klimaatadaptatie. Nieuw Zuthem vraagt om een zorgvuldig samenspel tussen verstedelijking, natuur en landschap.

Een deel van het gebied is onderdeel van de Zwolse hoofdgroenstructuur, wat kan leiden tot een versterking van het groene raamwerk. Door bestaande kwaliteiten te behouden en te versterken ontstaat een wijk die direct herkenbaar, groen en recreatief aantrekkelijk is. Essentie in één zin Groen en landschap zijn structurerend voor Nieuw Zuthem en vormen de basis voor biodiversiteit, recreatie en leefkwaliteit. 36/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Belangrijkste vertrekpunten  Input voor het opstellen van de gebiedsvisie is een op te stellen gebiedsanalyse van groen, water en landschap (waaronder ook de gebiedsbiografie Regio Zwolle).  Behoud en inpassing van waardevolle bestaande structuren en bomen en versterken en herstel van de bestaande en verloren structuren.  Toetsing aan natuurwetgeving en benutten van kansen voor natuurversterking.  Vaststellen van doelsoorten voor flora en fauna en toepassing van de vijf V’s: voldoende voedsel en water, verblijfplaatsen, veiligheid, opties voor de voortplanting en verbindingen.  Ontwikkelen van multifunctioneel groen: waterberging, verkoeling, recreatie en ontmoeting.  Richtlijn ‘2-22-200’ toepassen voor bomen, bladerdak en verblijfsplekken. In iedere straat van circa 100 meter staan in ieder geval 2 ‘toekomstbomen’ (bij voorkeur inheemse soorten i.v.m.

biodiversiteit), die minstens een mensenleven meegaan, en daar de boven- en ondergrondse ruimte voor hebben. Op locatie kan minimaal 22% bladerdak worden ontwikkeld voor natuurlijke schaduw op loop, fietsroutes of verblijfslocaties in de openbare ruimte. Binnen 200 meter loopafstand van elke woning is een groene, koele verblijfsplek van minimaal 200 m2 aanwezig.  Ambitie van 75 m² nieuw groen per woning.  Nieuw Zuthem levert een bijdrage aan de stedelijke recreatiebehoefte rekening houdend met bestaande kwaliteiten in het gebied.  Met de komst van Nieuw Zuthem aan de zuidzijde van Zwolle, moet ook geborgd worden dat de bestaande wijken voldoende recreatief uitloopgebied nabij houden rekening houdend met mogelijk aanvullende recreatiedruk op omgeving Windesheim. Voor verdere toelichting op het thema blauwgroen, zie paragrafen 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor verdere toelichting op de thema’s groen en recreatie zie:  Groen- en recreatiebeleidsplan en de bijlagen o Bomenbeleidsplan o Natuurinclusief bouwen o Natuurwaardenkaart Voor verdere toelichting op het thema landschap zie:  Landschapsontwikkelingsvisie - Deel 1 Landschapsontwikkelingsplan Zwolle, Zwartewaterland en Kampen 4.4.7 Gezonde leefomgeving (incl. Milieu en buitenruimte) Een gezonde leefomgeving ontstaat niet vanzelf. Dit vraagt om bewuste keuzes in de inrichting van een gebied.

In Zwolle staat gezondheid centraal in beleid voor de fysieke leefomgeving. Die moet uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en ontspannen, terwijl 37/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem risico’s door milieu en omgevingsbelasting worden beperkt. In Nieuw Zuthem komen deze ambities samen waar groen, water, mobiliteit en milieu in samenhang bijdragen aan welzijn en gezondheid. Figuur 11. Perspectief op een gezonde leefomgeving van het Planbureau van de Leefomgeving. Essentie in één zin Nieuw Zuthem wordt ontwikkeld als een gezonde leefomgeving waarin ruimtelijke inrichting actief bijdraagt aan gezondheid en sociale verbinding. Belangrijkste vertrekpunten  ‘Zwolle gezond’ is leidend principe voor ontwerp en inrichting.  Stimuleren van bewegen, ontmoeten en verblijven in de openbare ruimte.  Aantrekkelijke, gevarieerde en groene leefomgeving.  Daar waar wettelijke afwegingsruimte beschikbaar is vanuit de verschillende milieuaspecten, hanteren wij voornamelijk het ‘ja, mits’ uitgangspunt. We willen graag ontwikkelingen binnen de gemeente mogelijk maken. Wettelijke milieunormen vormen de ondergrens.  Per saldo is er behoud of verbetering van milieukwaliteit (in relatie tot het huidig gebruik).  Gebiedsgericht maatwerk en aandacht voor kwetsbare groepen.

 In lijn met het ondertekende Schone Lucht Akkoord streven we naar de beoogde luchtkwaliteit en bescherming van kwetsbare groepen.  Rekening houden met milieuzones (geluid, veiligheid, trillingen, geur, spuitzones, etc.) bij functietoedeling.

38/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem De volgende milieuaspecten kennen milieuzones in Nieuw Zuthem die van invloed zijn op de ontwikkeling:  Geluid (spoor en de N337)  Trillingen (spoor)  Externe veiligheid (spoor en hogedrukaardgasleiding) en elektromagnetische straling (hoogspanningsverbindingen). Door Nieuw Zuthem loopt een hogedrukgasleiding en buisleidingen met bijbehorende brandaandachtsgebieden  Luchtkwaliteit (mobiliteit of andere activiteiten)  Geur (o.a. agrarische bedrijven)  Bedrijven en milieuzonering (aanwezige bedrijven/activiteiten met effecten naar de omgeving). In de verdere uitwerking van de gebiedsvisie zullen deze zones expliciet worden meegenomen. De zoneringen bepalen in welke mate milieugevoelige functies, zoals woningbouw, ontwikkeld kunnen worden. In bijlage 1 zijn de zoneringen per thema weergegeven (figuren 13 t/m 19). Voor verdere toelichting op het thema gezonde leefomgeving zie: o De omgevingsvisie (2021), paragrafen 2.6, 3.2.11 en 5.4 o BOSS-beleid o Koers Sociaal Domein 4.5 Programmatische opgaven 4.5.1 Wonen Het Zwolse woonbeleid ‘Een (t)huis voor iedereen’ stuurt op voldoende, betaalbare en passende woningen voor alle inwoners, met ruimte voor doorstroming en keuzevrijheid. Dit vraagt om een brede mix van woningtypen, prijsklassen en woonmilieus.

Omdat binnenstedelijk niet alle woningtypen en woonconcepten zijn in te passen, spelen de gebieden, zoals Nieuw Zuthem, Vechtrand (met Vechtpoort 1) en Stadsbroek 2 een cruciale rol voor de Zwolse woonopgave als aanvulling op binnenstedelijke verdichting. Deze locaties in de stadsrand van Zwolle worden in samenhang beschouwd. Ze bieden ruimte voor groene, ruimere en innovatieve woonmilieus en ondersteunen zowel kwantitatieve groei als kwalitatieve verbetering van de woningvoorraad. Nieuw Zuthem vervult daarbinnen de rol van adaptieve schaalspronglocatie. Programmering gebeurt binnen de in het RTP vastgestelde bandbreedtes, met flexibiliteit om mee te bewegen met demografische ontwikkelingen (o.a. huishoudensgroei, vergrijzing), bereikbaarheid, klimaatopgaven en marktvraag. Stadsbreed wordt uitgegaan van de 30-40-30-verdeling (betaalbaar, midden, duur), met ruimte voor differentiatie per gebied. Elk ontwikkelgebied bedient daarbij specifieke 2 Voor Stadsbroek zijn planologische richtinggevende kaders vastgesteld en wordt gewerkt aan een gebiedsvisie. 39/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem doelgroepen en woonmilieus, afhankelijk van ligging, gebiedskarakter en ontwikkeltempo. Nieuw Zuthem is Zwolle’s meest flexibele uitbreidingsgebied qua beoogd woonprogramma, met ruimte voor groei voor gezinnen en regionale instroom.

De uiteindelijke schaal, het woonmilieu en de samenstelling van doelgroepen hangen sterk samen met keuzes over een treinstation en de beschikbare energie-infrastructuur. Het gebied heeft 2 expliciete hoofdrichtingen: 1. Een beperkt startprogramma zolang de cruciale factoren onzeker zijn, of 2. Een stevige inzet als schaalspronglocatie zodra hoogwaardige bereikbaarheid (NS Station) en de verplaatsing van de hoogspanningsverbindingen zijn geborgd. De gebiedsvisie moet de keuzes expliciet gaan maken, omdat deze cruciale factoren de omvang, het woonmilieu en de doelgroepenmix van het hele gebied bepalen. In Nieuw Zuthem zijn enkele woningen aanwezig en is lokale economische activiteit aanwezig binnen het plangebied. De stationsafhankelijkheid is een belangrijk vertrekpunt voor de gebiedsvisie. Het mét of zonder hoogwaardig OV vormgeven van een visie is bepalend voor hoe Nieuw Zuthem zich als wijk kan ontwikkelen. Essentie in één zin Nieuw Zuthem en de andere Zwolse stadsrandlocaties vormen samen een flexibel, aanvullend woningbouwpakket dat ruimte biedt aan woningtypen en woonmilieus die binnenstedelijk niet realiseerbaar zijn en zo de Zwolse woonambitie mogelijk maakt. Belangrijke vertrekpunten  Nieuw Zuthem wordt in samenhang met Vechtrand en Stadsbroek beschouwd (conform de planologische richtinggevende kaders die hiervoor zijn opgesteld).

Dit leidt tot een integrale afweging als aanvulling en in afstemming met de binnenstedelijke Zwolse woningbouwlocaties;  Adaptiviteit voor lange termijn is cruciaal: het programma moet kunnen opschalen of afschalen afhankelijk van infrastructurele beslissingen zoals Station Zwolle-Zuid en het aanwezige hoogspanningsnet. Zolang deze cruciale factoren onzeker zijn is een beperkt startprogramma mogelijk, maar grootschalige uitrol kan pas na grondige studie en afspraken met Rijk, regio en netbeheerder in de fase van de gebiedsvisie. De programmering vraagt hier dus om extra adaptiviteit;  De gebiedsontwikkeling draagt bij aan zowel woningbouwvolume als differentiatie in woonmilieus;  Er is ruimte voor doorstroming, gezinswoningen, levensloopbestendig wonen, innovatieve woonconcepten en wonen met zorg. Ook onderzoeken we ruimte voor opvang van en huisvesting voor maatschappelijk kwetsbare groepen; Datum | 8 september 2026 Titel | Startnotitie Nieuw Zuthem  | Programmering vindt plaats binnen de ‘30-40-30’ verdeling op wijkniveau met ruimte voor differentiatie per gebied; o | Focus op woningtypen die binnenstedelijk niet passen (grondgebonden, groen, ruim); o | We zoeken aansluiting bij demografische trends (o.a.

aantal huishoudens, vergrijzing en doorstroming op de woningmarkt); o | De uitleglocaties concurreren mogelijk op tempo, markt en voorzieningen; het ontwikkeltempo kan daarom niet los van elkaar worden bepaald. In de gebiedsvisiefase wegen we de onderlinge fasering expliciet af op basis van kenmerken van de markt op dat moment, het benodigde voorzieningenniveau en de gewenste volgorde van ontwikkeling. Gelijktijdig met het opstellen van de gebiedsvisie Nieuw Zuthem stellen we een ‘Omgevingsprogramma Volkshuisvesting’ voor Zwolle op. Dit beleidstraject vraagt afstemming met de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem. In dit omgevingsprogramma komt concreet te staan hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen – zoals ouderen en studenten – de gemeente Zwolle gaat bouwen. Voor verdere toelichting op het thema wonen, zie paragrafen 2.6.2 en 4.3 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief | . Voor meer informatie over het thema wonen zie: o | Ontwikkelstrategie wonen 2019-2024 o | Woonvisie Zwolle ‘Ruimte voor Wonen 2017 – 2027’ 4.5.2 | Economie Het economische beleid van Zwolle is gericht op een diverse, innovatieve en toekomstbestendige economie die nauw verbonden is met de regio. Zwolle profileert zich als creatieve en ondernemende Hanzestad en regionaal knooppunt voor werkgelegenheid, kennisinstellingen, cultuur en voorzieningen.

Belangrijke opgaven zijn meebewegen met transities zoals digitalisering, circulariteit en energietransitie, herstructurering van bedrijventerreinen en het behouden van een goede balans tussen wonen en werken. In Nieuw Zuthem is reeds kleinschalige en lokale economische activiteit aanwezig binnen het plangebied. In Nieuw Zuthem is geen grootschalige toevoeging van economische functies voorzien, maar wel ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid, leisure en woon-werkvormen. Kantoren, grootschalige detailhandel, horeca en hotels zijn in principe uitgesloten, tenzij een stationsontwikkeling of specifieke (maatschappelijke) initiatieven dat rechtvaardigen. 40/73 41/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Op stedelijk schaalniveau spelen er vanuit het thema leisure momenteel twee grote ruimtevragen. Het gaat om een nieuwe evenementenlocatie en de mogelijke verplaatsing van een attractiepark naar een nieuwe locatie in de gemeente Zwolle (stad en buitengebied). De wenselijkheid en haalbaarheid van deze voorzieningen wordt stadsbreed onderzocht, waarbij ook naar Vechtrand en Nieuw Zuthem wordt gekeken. Essentie in één zin Economie in Nieuw Zuthem is wijkgericht, kleinschalig en ondersteunend aan leefbaarheid en nabijheid. Belangrijkste vertrekpunten  Geen grootschalige toevoeging van nieuwe kantoren, winkels, horeca of hotels.

o Het toevoegen van kantoorprogramma kan alleen wanneer deze samenhangt met de realisatie van een treinstation en de juiste condities (behoefte, zichtlocatie dichtbij station, voldoende voorzieningen in de nabijheid en goede ruimtelijke kwaliteit). o Voor de verdere gebiedsuitwerking kan met betrekking tot horeca en hotels alleen op kwalitatieve gronden afgeweken worden van deze beleidskeuzes.  Bij voldoende draagkracht is er ruimte voor nieuwe winkelvoorzieningen op buurtniveau. Dit hangt af van de indeling van het gebied, hoeveelheid inwoners en de draagkracht van voorzieningen elders in Zwolle Zuid of omliggende dorpen.  Er is in Zwolle behoefte aan het toevoegen van circa 8.000 m2 aan nieuwe leisure activiteiten in de categorieën ‘familie/urban leisure’ (5.000 - 6.500 m2) en ‘sport & gezondheid’ (1.500 m2). In Nieuw Zuthem onderzoeken we of en in welke mate we deze ruimtevraag kunnen faciliteren.  In Nieuw Zuthem willen we daarnaast voor kleinschalige leisurefuncties gaan werken met actief plintbeleid. Een specifiek aantal nader te bepalen m2 plinten van nieuwe gebouwen kan worden bestemd voor leisurefuncties. o Ruimte voor werk, creatieve industrie, reparatie en kleinschalige ambachten en productie (categorie bedrijf 1+2).

5% van programma reserveren voor betaalbare kleinschalige bedrijfsruimten (50-150 m2)  We willen experimenteren met verschillende woon-werk typologieën (2–3% van woningen) die ondernemerschap stimuleren. Voor verdere toelichting op het thema economie, zie paragrafen 2.6.3, 3.3 en 4.4 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over het thema economie zie:  Economisch perspectief (actualisatie 2025)  Programmaplan circulaire economie  Circulaire Toekomstvisie 2024  Masterplan toekomstbestendige bedrijventerreinen Zwolle 2023-2026  Horecavisie 2019-2023 42/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem  Beleidskader Commerciële Vrijetijdsvoorzieningen – de actualisatie Er wordt op dit moment gewerkt aan een omgevingsprogramma bedrijventerreinen en een omgevingsprogramma kantoren:  Concept omgevingsprogramma bedrijventerreinen  Concept omgevingsprogramma kantoren De verwachting is dat deze omgevingsprogramma’s in 2026 worden vastgesteld. 4.5.3 Cultuur Het culturele beleid van Zwolle is vastgelegd in het Cultureel Perspectief 2040 en uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028. Cultuur wordt gezien als motor voor stedelijke en maatschappelijke ontwikkeling, met een sterke bijdrage aan leefbaarheid, sociale cohesie, positieve gezondheid en wijkidentiteit.

Het beleid is opgebouwd rond drie pijlers: Cultuur Dichtbij, Makersklimaat en Talentontwikkeling. Voor nieuwe gebiedsontwikkelingen betekent dit dat culturele voorzieningen meegroeien met stedelijke ontwikkeling, zowel in wijkgerichte- als in stedelijk-brede voorzieningen/netwerken. De exacte invulling in Nieuw Zuthem is afhankelijk van de toekomstige bevolkingssamenstelling, maar op hoofdlijnen betekent het dat de bestaande voorzieningenstructuur in Zwolle-Zuid kan worden versterkt en worden uitgebreid, passend bij de groei van het stadsdeel. De toevoeging richt zich op repetitie ‑ en oefenruimten voor muziek, theater, dans en andere amateurkunst. Deze kunnen landen in multifunctionele accommodaties of wijkgerichte voorzieningen. Er wordt gestuurd op functiemenging en samenwerking met onderwijs, welzijn, sport en economie. Voor Nieuw Zuthem wordt specifiek gekeken naar koppelkansen met Nieuw- Harculo (o.a. de Koelwaterhal) en Zwolle-Zuid. Dit zorgt ervoor dat makersfuncties onderdeel zijn van bredere stedelijke transformaties richting gemengde, levendige stadsdelen. Essentie in één zin Cultuur in Nieuw Zuthem vormt een meegroeiende, wijkgerichte infrastructuur die ontmoeting, creativiteit en leefbaarheid versterkt en is verbonden met het stedelijke culturele netwerk van Zwolle.

Belangrijkste vertrekpunten  Cultuurvoorzieningen laten meegroeien met woningbouw (richtnorm: 0,25 m² per woning in de wijk).  Er is ruimte voor amateurkunst, verenigingen en laagdrempelige culturele activiteiten  Verkennen van makersplekken en woon-werkmengvormen.  Koppeling met onderwijs, welzijn, sport en creatieve industrie.  Actieve plinten voor zichtbaarheid en levendigheid. 43/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem  Kunst in de openbare ruimte als verbindend element tussen stad, wijk en landschap. Voor verdere toelichting op het thema cultuur, zie paragrafen 2.6.3 en 4.4.3 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over het thema cultuur zie:  Cultureel Perspectief Zwolle 2040  Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028 4.5.4 Maatschappelijke voorzieningen Het beleid voor maatschappelijke voorzieningen is gebaseerd op de Koers Sociaal Domein en richt zich op het versterken van bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid. In nieuwe woongebieden worden maatschappelijke voorzieningen integraal en vanaf de start meegenomen, omdat zij essentieel zijn voor leefbaarheid, sociale samenhang en preventie. Dit vindt plaats in samenhang met omliggende wijken en dorpen (in dit geval Ittersumbroek en Windesheim).

Er wordt sterk ingezet op multifunctionele en gecombineerde voorzieningen: onderwijs, kinderopvang, welzijn, sport, cultuurbeoefening/ amateurkunst en (eerstelijns) zorg onder één dak, met ontmoeting als kernfunctie. Integrale Kindcentra spelen hierin een belangrijke rol. Zij hebben het potentieel om te functioneren als multifunctionele wijkvoorzieningen en daarmee als vliegwiel voor wijkontwikkeling en versterking van de sociale basis. Voorzieningen moeten dicht bij bewoners worden georganiseerd en goed bereikbaar zijn. Voor Nieuw Zuthem zijn op basis van woningbouwscenario’s duidelijke indicaties gegeven voor de benodigde onderwijscapaciteit (basisonderwijs), inclusief tijdelijke oplossingen voor leerlingpieken. Essentie in één zin Maatschappelijke voorzieningen in Nieuw Zuthem worden integraal, multifunctioneel en nabij georganiseerd om vanaf het begin een gezonde, sociale en leefbare wijk te waarborgen. Belangrijkste vertrekpunten  Voorzieningen integraal meenemen vanaf start gebiedsontwikkeling.  Clustering en stapeling van onderwijs, zorg, welzijn, sport en ontmoeting.  Realisatie van 1–2 basisscholen in Nieuw Zuthem, gecombineerd met andere maatschappelijke voorzieningen, afhankelijk van de woningbouwontwikkeling in het gebied.  Tijdelijke onderwijshuisvesting voor piekbelasting.  Geen nieuwe locatie voor voortgezet onderwijs in het gebied.

 Versterken sportvoorzieningen door middel van clustering, met een mogelijke opgave voor het toevoegen van een nieuw zwembad.  Afstemming met bestaande en te ontwikkelen voorzieningen in omliggende wijken en het dorp Windesheim. 44/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Voor verdere toelichting op het thema maatschappelijke voorzieningen, zie paragrafen 2.6.1, 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over maatschappelijke voorzieningen zie:  De omgevingsvisie (2021), paragraaf 3.2 4.6 Ruimtelijke waarden 4.6.1 Erfgoed Het gebied Nieuw Zuthem kent een lange en gelaagde ontstaansgeschiedenis, zichtbaar in zowel het landschap als in archeologische resten onder de grond. Aanwezige en verdwenen buitenplaatsen, historische waterstructuren, verkavelingen, wegen, lanen, groenstructuren en boerenerven laten zien hoe het gebied zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. Daarnaast is er sprake van zeer oude bewoning op hogere gronden zoals dekzandruggen en rivierduinen, waardoor het archeologisch bodemarchief van grote waarde is. De archeologische vindkans op de archeologische waardekaart is voor Nieuw Zuthem 90 tot 100%. Het beleid richt zich op het zorgvuldig omgaan met deze cultuurhistorische en archeologische waarden.

Erfgoed vormt niet alleen iets dat beschermd moet worden, maar wordt actief benut als fundament en inspiratiebron voor toekomstige ontwikkelingen. Archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek, samen met lokale verhalen, worden gebundeld in een gebiedsanalyse. Dit instrument helpt om de historische logica en ruimtelijke kwaliteiten van het gebied te begrijpen en te benutten bij planvorming, participatie en uitvoering, passend binnen de ambities van de Omgevingswet en de NOVI. Essentie in één zin Erfgoed in Nieuw Zuthem vormt het historische fundament voor gebiedsontwikkeling en wordt via onderzoek, behoud en versterking actief ingezet als leidraad voor toekomstig ontwerp en gebruik. Belangrijke vertrekpunten  De geschiedenis van het gebied wordt vroegtijdig in kaart gebracht via een gebiedsanalyse en vormt de basis voor planvorming.  Bij ingrepen in archeologisch waardevolle gebieden wordt archeologisch onderzoek uitgevoerd door Erfgoed gemeente Zwolle.  Aanwezige én verdwenen cultuurhistorische waarden worden behouden, zichtbaar gemaakt en waar mogelijk versterkt.  De gelaagdheid van het landschap en de cultuurhistorische structuren worden benut als ontwerpopgave en richtinggevend principe voor nieuwe ontwikkelingen.

45/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Voor meer informatie over erfgoed zie:  De omgevingsvisie (2021), paragraaf 5.2 4.6.2 Stedenbouw Zwolle onderscheidt zich als een stad met een sterke gemeenschapszin. De stad ligt in prachtige landschappen en is onderdeel van een complex en typisch Nederlands watersysteem. Zwolle wil een stad met een menselijke maat blijven en bij de ontwikkeling van de stad voortbouwen op haar fysiek kapitaal. Daarnaast wil de stad met de fysieke ontwikkeling óók bouwen aan sociale netwerken. En dit alles op toekomstbestendige wijze: klimaatadaptief, energieneutraal en circulair. Het fysieke kapitaal van Zwolle bestaat uit de cultuurhistorie, biodiversiteit en het landschap. In de gebiedsvisie moeten deze waarden nader geduid worden en moet worden aangegeven op welke manier deze waarden in de ontwikkeling worden beschermd en ontwikkeld. Het hanteren van de menselijke maat als uitgangspunt voor de stedenbouwkundige opzet betekent dat de belevingswereld, de schaal en het tempo van de mens als uitgangspunt wordt genomen. Het doel is een omgeving die uitnodigt tot verblijf, ontmoeting en een omgeving die veilig en gezond is. Het is per definitie ontwerpen vanuit ooghoogte. Dit betekent dat je de leefomgeving ontwerpt vanuit het perspectief van de mens op de grond, in plaats vanuit de lucht.

Het richt zich op de menselijke maat, beleving en sociale interactie. Een toekomstbestendige gebiedsontwikkeling stuurt keuzes in de ruimtelijke opzet van het gebied. De mate waarin de wateropgave in het gebied landt, de wijze waarop al dan niet netbewust (compact, zongericht) wordt verkaveld, het beperken van de CO 2- uitstoot en de toepassing van biobased en fabrieksmatige bouwwijzen hebben allemaal invloed op de ruimtelijke opzet van de wijk. Dit verkennen we met behulp van scenario's. Bouwstenen voor de stedenbouwkundige opzet van het gebied zijn: 1. Hanteer een menselijke maat voor gebouw en openbare ruimte. 2. Ontwerp op ontmoeting en het leven op straat, en pas de openbare ruimte en de gebouwen daaraan aan. 3. Maak verschillen tussen buurten door ze in te bedden in de landschappelijke context en daarop te laten reageren. 4. Zorg voor een beeldkwaliteit en ruimtelijke opzet die de toepassing van biobased materialen mogelijk maakt. 5. Maak ruimte voor zelfbouw en collectieven en bouw zo aan zelfredzaamheid, autonomie en sociale netwerken. 6. Maak een gewortelde buurt, door voort te bouwen op de kwaliteiten in het gebied. 7. Ontwikkel een gezamenlijk verhaal, rondom gedeelde waarden voor de wijk of de buurten. 46/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 8. Ontwerp op nabijheid (van voorzieningen etc). 9.

Ontwerp energiebewust waarbij gebruik gemaakt wordt van passiefhuisprincipes. Denk bij eventuele verkaveling na over zongericht verkavelen (gebruik energie die er is) en hanteer netbewuste bouwprincipes (compact). 10. Bouw natuurinclusief en richt de groene omgeving ook in voor dieren. 11. Maak een sturend raamwerk (met samenhang en continuïteit) waarbinnen een adaptieve programmering kan plaatsvinden. 12. Laat water en bodem sturend zijn. En stuur ook op zichtbaarheid, genieten van en verwevenheid met het water. 4.7 Overzicht onderzoeken Om tijdens het opstellen van de gebiedsvisie voor Nieuw Zuthem goede afgewogen keuzes te kunnen maken worden, aanvullend op de hierboven benoemde systeemopgaven, programmatische opgaven en ruimtelijke waarden, inventarisaties uitgevoerd:  Inventarisatie naar de waterhuishoudkundige kenmerken en het waterbergende vermogen in Nieuw Zuthem bij verschillende waterstanden.  Met een Gebiedsanalyse wordt onderzocht: o Hoe het bodem- en watersysteem in Nieuw Zuthem in elkaar zit; o Welke (cultuur)historische kenmerken en landschappelijke en natuurwaarden in het gebied en de omgeving aanwezig zijn, ook rekening houdend met de externe werking van Natura2000 gebieden o Welke waarde deze (cultuurhistorische) kenmerken hebben in relatie tot de geplande integrale ontwikkeling van Nieuw Zuthem.

 Mobiliteitsverkenning voor verschillende onderdelen: o Een locatieonderzoek voor het treinstation Zwolle-Zuid; o Een quickscan naar de auto-ontsluiting voor Nieuw Zuthem.  Met een quickscan maatschappelijke voorzieningen wordt onderzocht welke - en hoeveel - voorzieningen nodig zijn bij welke hoeveelheid woningen in Nieuw Zuthem. Dit is afhankelijk van bevolkings- en doelgroepenprognoses.  De capaciteit van het afvalwatersysteem Zwolle-Zuid loopt tegen haar grenzen aan. Dit vraagt bij een uitbreiding van ca 3.000 woningen en een mogelijke evenementenlocatie om een afvalwaterketen afvoerstudie (structuurplan riolering op hoofdlijn) om de knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen in beeld te brengen. Bij verdere uitwerking van de gebiedsvisie in een latere fase, wordt dit nader onderzocht, evenals de huidig beschikbare capaciteit in het systeem. 47/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 5 Gebiedsvisie – aanpak & methode 5.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt uiteengezet hoe de gebiedsvisie voor Nieuw Zuthem tot stand komt. We geven aan wat we onder een gebiedsvisie verstaan. Vervolgens beschrijven wij onze visie op de opgave, waarbij we niet alleen ruimtelijke verandering nastreven, maar juist een transitie van ruimtelijk gebruik en sociale samenhang.

Eerder is aangegeven dat de aanpak voor Nieuw Zuthem in essentie wendbaar en adaptief is, oftewel: we passen de aanpak aan wanneer er voor dat moment een betere aanpak mogelijk is. De volgende paragraaf in dit hoofdstuk licht deze benadering verder toe. Ook wordt de methode geschetst: aan de hand van verschillende gebiedsvarianten wordt toegewerkt naar de keuze voor een voorkeursvariant. Daarnaast worden de belangrijkste thema’s beschreven die van belang zijn voor de uitvoerbaarheid van deze voorkeursvariant. 5.2 Wat is een gebiedsvisie? Een gebiedsvisie is een gebiedsgericht toekomstplan dat door de gemeente samen met de omgeving wordt opgesteld en dat richting geeft aan ruimtelijke keuzes, ontwerpprincipes en ontwikkelstrategieën. Het is een essentieel instrument waarmee Zwolle grip houdt op groei, kwaliteit en leefbaarheid. Het doel van het gebiedsproces Nieuw Zuthem, is te komen tot het vaststellen van een visie voor de (her)ontwikkeling van het gebied en het beschrijven welke doelen/ ambities daarmee zijn gediend. Met ook een toets op hoofdlijnen op de haalbaarheid van de gebiedsvisie (financieel, ruimtelijk, juridisch, maatschappelijk, (markt-)technisch etc). Bij het opstellen van de gebiedsvisie wordt er onderzocht welke doelen en ambities gerealiseerd moeten en/of kunnen worden in een gebied. De gebiedsvisie wordt door de gemeenteraad vastgesteld.

5.3 Visie op de opgave 3 De opgave voor Nieuw Zuthem vraagt om een benadering waarin transitie van een gebied niet wordt gereduceerd tot sectorale veranderingen (zoals energie, landbouw of water), maar integraal wordt benaderd. Het realiseren van een nieuwe wijk in een bestaand landschap is immers niet alleen een planmatig proces van A naar B, maar een ingreep die betekenis heeft voor mensen, ecosystemen en de identiteit van het gebied. Waar een focus op ruimtelijke verandering vooral leidt tot technisch kloppende oplossingen, zorgt een wenkend perspectief ervoor dat de ontwikkeling ook daadwerkelijk ‘landt’ en duurzaam wordt beleefd en gedragen. Centraal daarin staat dat een nieuwe ontwikkeling alleen betekenisvol kan zijn als zij zich daadwerkelijk verhoudt tot wat er al is. Dit vraagt om het erkennen van bestaande relaties met bewoners, agrariërs, landschappelijke structuren en ecologische 3 De visie op de opgave is geformuleerd op basis van een document aangereikt vanuit de werkgroep Omgeving Nieuw Zuthem over verandering, transitie en identiteit. Onderdelen uit dit document zijn herschreven en samengevoegd tot deze paragraaf als aanvulling op de aanpak en methode voor het opstellen van de gebiedsvisie. 48/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem netwerken, maar ook met recreatieve gebruikers van het gebied.

Vanuit deze verbondenheid ontstaat de ruimte om bewuste keuzes te maken, inclusief het nemen van risico’s. Een transitiegerichte visie vraagt immers om het expliciet stellen van grenzen en het benoemen van waarden die niet onderhandelbaar zijn, juist om te voorkomen dat identiteit en landschappelijke kwaliteiten onder druk komen te staan. Daarbij hoort ook het productief maken van ‘conflict’. Spanningen tussen woningbouw, natuur, mobiliteit en leefkwaliteit zijn onvermijdelijk en moeten niet worden gladgestreken, maar zichtbaar worden gemaakt. Juist door deze dilemma’s expliciet te formuleren en te bespreken, ontstaat een eerlijker en scherper afwegingskader voor besluitvorming. Tegelijkertijd vraagt transitie om erkenning van verlies: ontwikkeling betekent dat bestaande (ervaren) kwaliteiten (gedeeltelijk) verdwijnen. Door dit verlies expliciet een plek te geven, ontstaat ruimte voor een nieuw evenwicht waarin oud en nieuw zich tot elkaar verhouden. De kern van de opgave ligt uiteindelijk in identiteit: het vermogen om te bepalen wat de essentie van het gebied is en hoe deze doorwerkt in de toekomst. Voor Nieuw Zuthem betekent dit dat landschappelijke, ecologische, sociale en recreatieve identiteiten richtinggevend moeten zijn in de planvorming. Daarom zetten we in onze aanpak in op het creëren van een ruimtelijk raamwerk.

Niet als zachte waarden naast het programma, maar als raamwerk voor opvolgende ruimtelijke en programmatische keuze(s). 5.4 Aanpak & Methode 5.4.1 Processtappen Voor het gebied wordt een breed gedragen verhaal ontwikkeld. Hierin staan de sociale en ruimtelijke waarden centraal. Ook het karakter van de nieuwe ontwikkeling en de betekenis voor Zwolle en de directe omgeving worden in woord en beeld beschreven. Hiervoor wordt een proces met meerdere stappen doorlopen (zie figuur 12). 49/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Figuur 9. Van analyse naar gebiedsvisie. Voor het opstellen van een gebiedsvisie voor Nieuw Zuthem doorlopen we de volgende stappen: Stap 1 – Analyse: samen het gebied begrijpen De ontwikkeling van Nieuw Zuthem begint met het creëren van een gedeeld beeld van het gebied. Voordat er keuzes worden gemaakt of richtingen worden verkend, is het essentieel om samen te begrijpen wat dit gebied is, waar het vandaan komt en wat het bijzonder maakt. Deze stap staat daarom in het teken van verdiepen, duiden en ophalen van kennis, niet alleen uit beleid en onderzoek, maar juist ook uit de praktijk en ervaring van betrokkenen. In deze fase brengen we alle beschikbare kennis en kaders samen en betrekken we stakeholders vanaf het begin actief bij het proces. Zo ontstaan niet alleen technische analyses, maar ook gedeelde inzichten en waarden.

In deze stap:  analyseren we de ligging en context van Nieuw Zuthem binnen Zwolle en de regio, op basis van beleidskaders en ambities (zoals RTP en startnotitie);  verwerken we relevante beschikbare onderzoeken;  betrekken we de inhoud uit de ingediende zienswijzen als bron van lokale kennis over (gebieds)waarden in relatie tot het plangebied;

50/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem  vullen we dit aan met eigen waarnemingen én met kennis, ervaringen en perspectieven van stakeholders (zoals experts, omwonenden en maatschappelijke partijen);  brengen we ruimtelijke, sociale en landschappelijke condities in beeld, inclusief ontstaansgeschiedenis, gebruik, netwerken en het natuurlijke systeem (water, bodem, ecologie);  maken we inzichtelijk hoe verleden, huidige situatie en toekomstige opgaven met elkaar samenhangen. Samen met stakeholders bepalen we de gebiedswaarden, randvoorwaarden en doelstellingen. Deze vormen het inhoudelijke fundament voor het verdere ontwerpend onderzoek in een participatief proces. In deze fase wordt de basis gelegd voor het rekenen:  verkenning van globale programmatische bandbreedtes (bijvoorbeeld omvang woningbouw of voorzieningen);  eerste beeld van kosten- en opbrengstdragers (wateropgave, groenstructuren, infrastructuur);  identificatie van financiële randvoorwaarden en mogelijke knelpunten. Deze eerste planeconomische inzichten lopen parallel aan het tekenwerk en helpen om gebiedswaarden en randvoorwaarden niet alleen inhoudelijk, maar ook economisch te verankeren. Stap 2 – Gebiedsvarianten: samen de bandbreedte verkennen Met een goed begrip van het gebied ontstaat ruimte om vooruit te kijken.

In deze stap verkennen we samen met stakeholders welke ontwikkelrichtingen mogelijk zijn en wat de consequenties daarvan zijn. Dat doen we niet door meteen één oplossing te kiezen, maar juist door verschillende gebiedsvarianten naast elkaar te zetten. De gebiedsvarianten helpen om keuzes zichtbaar, bespreekbaar en afweegbaar te maken. Ze laten zien waar ruimte zit, waar spanningen ontstaan en wat verschillende prioriteiten betekenen voor het gebied en de stad. De varianten maken zichtbaar dat verschillende accenten ook verschillende consequenties hebben voor ruimte, programma, fasering en financiële haalbaarheid. In deze stap:  ontwikkelen we meerdere ruimtelijk onderscheidende gebiedsvarianten met een tijdshorizon van circa 2030–2040 en een doorkijk naar 2050;  gebruiken we de varianten om samen met stakeholders de belangrijkste ruimtelijke en programmatische dilemma’s te destilleren;  verkennen we per variant verschillen in: o systeemkeuzes (zoals wateropgave, groenstructuren, mobiliteit, energie); o programmatische keuzes (wonen, recreatie, sport, voorzieningen, natuur en werken); 51/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem o duurzaamheidsambities (energieautonomie, CO ₂-reductie, biodiversiteit, biobased bouwen);  maken we met behulp van data inzichtelijk wat de effecten van keuzes zijn.

De varianten zijn nadrukkelijk geen eindbeelden, maar bedoeld om uitersten en dilemma’s scherp te krijgen. In het participatieproces worden deze besproken, vergeleken en waar nodig aangevuld. Dit leidt tot richtinggevende keuzes (ambities – wat doen we wel en wat niet), een scherper onderscheid tussen vaste waarden en flexibele elementen, en focus voor de volgende stap. In deze fase worden gebiedsvarianten globaal doorgerekend en worden de effecten van keuzes (bijvoorbeeld meer groen, meer water, hogere dichtheid) financieel inzichtelijk gemaakt. Stap 3 – Visie: van keuzes naar een gedeelde droom Na het verkennen van de bandbreedte ontstaat geleidelijk duidelijkheid over de koers. In deze stap brengen we de inzichten uit analyse, gebiedsvarianten en participatie samen tot een concept gebiedsvisie. Het gaat hier niet alleen om ruimtelijke keuzes, maar ook om het formuleren van een gezamenlijk verhaal over de toekomst van Nieuw Zuthem. Deze stap is cruciaal voor het creëren van draagvlak: stakeholders moeten zich niet alleen herkennen in de keuzes, maar ook in de betekenis van het gebied voor henzelf, de stad en toekomstige bewoners.

In deze stap:  formuleren we de richtinggevende keuzes, sturende principes en vaste waarden;  bepalen we waar flexibiliteit nodig en wenselijk is, gezien de lange ontwikkelperiode;  toetsen we keuzes continu aan ruimtelijke kwaliteit, haalbaarheid en samenhang;  verwerken we inzichten uit participatie en bestuurlijke afwegingen;  maken we dilemma’s expliciet en wegen deze zorgvuldig af. Over bovenstaande vindt zorgvuldige betrokkenheid en afstemming plaats met de werkgroepen omgeving en professionals. Dit proces resulteert in een breed gedragen visie en ‘droom’ voor Nieuw Zuthem, waarin de identiteit, het karakter en de maatschappelijke betekenis van het gebied in woord en beeld worden vastgelegd. Zo ontstaat één samenhangende visie voor Nieuw Zuthem en de deelgebieden. In deze fase verschuift planeconomie van verkennen naar onderbouwen:  de voorkeursrichting wordt financieel getoetst op robuustheid;  de samenhang tussen programma, fasering en investeringen wordt inzichtelijk gemaakt; 52/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem  financiële flexibiliteit (bijvoorbeeld fasering, adaptiviteit) wordt expliciet onderdeel van de visie. Stap 4 – Uitwerking gebiedsvisie: visie vertalen naar hanteerbaar kader In de laatste stap maken we de visie concreet en toepasbaar.

De gekozen ontwikkelrichting wordt uitgewerkt tot een formele en vast te stellen gebiedsvisie, die richting geeft én ruimte laat voor toekomstige veranderingen. Deze stap verbindt het verhaal met de ruimtelijke structuur en de uitvoerbaarheid. Ook hier blijft afstemming met stakeholders belangrijk, zodat de visie herkenbaar, begrijpelijk en realistisch is. In deze stap:  vertalen we de visie naar een ruimtelijk raamwerk voor water, groen, mobiliteit en bebouwing;  werken we een programmatische invulling uit die adaptief is in de tijd;  geven we de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van het gebied vorm. Dit krijgt zijn neerslag in onder andere:  een plankaart met globale maatvoering en structuur;  principedoorsneden en thematische facetkaarten (mobiliteit, energie, water, groen, bebouwing, etc.);  een verhalende beschrijving vanuit verschillende perspectieven, waaronder dat van toekomstige bewoners. De gebiedsvisie wordt ondersteund met een samenhangend financieel perspectief. Aannames over fasering, investeringen en opbrengsten worden expliciet vastgelegd. De gebiedsvisie vormt daarmee een samenhangend en stevig fundament voor bestuurlijke besluitvorming en voor verdere uitwerking in een Ruimtelijk Ontwikkel Plan (ROP). 5.5 Uitvoerbaarheid 5.5.1 Ontwikkelstrategie Keuzes die in de gebiedsvisie worden gemaakt hebben rechtstreeks invloed op de uitvoerbaarheid.

Als onderdeel van het opstellen van de gebiedsvisie wordt daarom een ontwikkelstrategie uitgewerkt. De ontwikkelstrategie bepaalt de gemeentelijke rol, de gewenste vorm van sturing en de inrichting van het proces. Waar de gebiedsvisie vooral antwoord geeft op de vraag “wat willen we bereiken?”, richt de strategie zich op “hoe gaan we dat realiseren?”, inclusief de inzet van benodigde middelen. Het doel van de ontwikkelstrategie is het vaststellen van de hoofdlijnen waarbinnen de uitvoering van de gebiedsontwikkeling kan plaatsvinden. Deze kaders sluiten qua abstractieniveau aan op de gebiedsvisie en worden in vervolgfases verder geconcretiseerd. 53/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem De ontwikkelstrategie richt zich op:  De gemeentelijke rol, inclusief het te voeren grondbeleid;  Een financiële businesscase en een toelichting op het verwachte resultaat;  Een samenwerkingsstrategie met grondeigenaren, de Zwolse woningbouwcorporaties en marktpartijen;  Bestaande grondposities en een eventuele gemeentelijke verwervingsstrategie;  Een onderzoek naar passende uitgiftemethodes waaronder de mogelijkheden voor erfpacht;  De planning en fasering van de ontwikkeling. Het opstellen van de ontwikkelstrategie voor Nieuw Zuthem vindt parallel plaats aan het gebiedsvisieproces.

5.5.2 Schaalniveaus en deelgebieden De ontwikkelstrategie moet toepasbaar zijn op alle schaalniveaus: van regionale en gemeentelijke opgaven tot de uitvoering op locatieniveau. Vanuit het huidige gebruik van het gebied is er geen directe aanleiding om deelgebieden binnen het plangebied aan te duiden met een eigen strategie. Op basis van kenmerken met betrekking tot de toekomstige ontwikkeling, zoals gebruik of fasering, kan het wenselijk zijn om wel deelgebieden aan te duiden met een eigen strategie. Dit wordt onderzocht in het kader van het opstellen van de strategie. De ontwikkeling van Station Zwolle-Zuid is een aparte opgave en valt buiten het gebiedsproces Nieuw Zuthem (zie ook paragraaf 2.5.). Na het vaststellen van de gebiedsvisie is het de verwachting dat de gebiedsontwikkeling Station en de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem (fysiek twee verschillende plekken met twee verschillende tijdspaden) in aparte gebiedsprocessen / gebiedsontwikkelingen verder uitgewerkt worden. 5.5.3 Grondbeleid De gemeente voert een regisserend grondbeleid, afgestemd op de specifieke kenmerken en context van de ruimtelijke opgave. Hierbij wil de gemeente directe sturing op de uitvoering van ruimtelijke projecten, waarvoor de gemeente binnen projecten een betekenisvolle positie nastreeft en zo grip op grond krijgt of houdt.

Op de percelen in Nieuw Zuthem is een voorkeursrecht gevestigd om verdere versnippering van eigendom te voorkomen, regie te versterken en prijsopdrijving door speculatie tegen te gaan. Het voorkeursrecht is een passief instrument: eigenaren moeten de grond eerst aan de gemeente aanbieden bij verkoop. In de ontwikkelstrategie kan dit worden aangevuld met een actieve verwervingsstrategie, waarbij de gemeente zelf eigenaren benadert. 54/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 5.5.4 Financiële uitvoerbaarheid De financiële uitvoerbaarheid beoordeelt in welke mate ruimtelijke plannen economisch realiseerbaar zijn, inclusief alle kosten en opbrengsten en met aandacht voor de belangen van alle betrokken partijen. De financiële haalbaarheid en het governance- model moeten in lijn zijn met de visie en ambities uit de gebiedsvisie zodat een concreet handelingsperspectief ontstaat. Een gebiedsvisie hoeft niet uitsluitend financieel haalbaar te zijn wanneer het resultaat neutraal of positief is; ook een verlieslatende visie kan uitvoerbaar zijn wanneer er zicht is op dekking van het tekort. Dekking van een tekort kan onder andere plaatsvinden door extra kostendragers toe te voegen, of door financiële reserves van de gemeente in te zetten, of door cofinanciering vanuit andere medeoverheden of investeerders/beleggers te zoeken.

Voor Nieuw Zuthem brengen we tijdens de analysefase in beeld wat reële scenario’s zijn qua financiële doelstelling, gebaseerd op de opgaven die er spelen. Daarvoor stellen we een ontwikkelstrategie op en benoemen de uitgangspunten welke we voor het bepalen van de financiële doelstelling hanteren (bijv. welke onderdelen rekenen we mee in de ontwikkeling en welke zaken gelden ‘bovenplans’). De verschillende varianten rekenen we op hoofdlijnen financieel door, zodat keuzes die we maken, ook financieel onderbouwd zijn, dan wel de financiële implicaties daarvan zichtbaar worden. Hierbij gaat het niet alleen om investeringskosten, maar ook over exploitatiekosten voor de langere termijn. Dit leidt tot een advies voor een financiële doelstelling - op basis van de gebiedskeuzes die gemaakt worden - die als kader te hanteren is bij de verdere uitwerking van de gebiedsvisie. 5.5.5 Risico en beheersmaatregelen Om risico's adequaat te kunnen managen is een risico-inventarisatie gedaan, zijn beheersmaatregelen geformuleerd en in de tijd uitgezet. Periodiek gaan we de effectiviteit van de beheersmaatregelen monitoren. Gedurende het proces van visievorming voeren we eveneens een uitgebreide risicoanalyse uit. Op dit moment zien we voornamelijk de volgende risico's: 1.

Draagvlak en participatie De ontwikkeling van het plangebied Nieuw Zuthem, kan leiden tot zorgen en weerstand bij omwonenden en andere belanghebbenden. Onvoldoende draagvlak kan leiden tot vertraging of tot aanpassing van de plannen. Een zorg bij inwoners en omwonenden is de snelheid die nagestreefd wordt. Aandacht wordt gevraagd voor ruimte voor een zorgvuldig participatietraject. Beheersmaatregel: inzet op een zorgvuldig participatietraject, met transparante communicatie, duidelijke doelen voor participatie met daaraan gekoppeld de juiste middelen, duidelijke momenten van terugkoppeling en heldere verwachtingen over invloed en besluitvorming. 2. Financiering 55/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Gezien de omvang en complexiteit van de opgave is het aannemelijk dat financiële ondersteuning vanuit de gemeente en mogelijk hogere overheden nodig zal zijn. Onzeker is of en in welke omvang middelen beschikbaar komen en kunnen worden toegekend. Het uitblijven of lager uitvallen van externe financiering kan gevolgen hebben voor de haalbaarheid, omvang of fasering. Beheersmaatregel: in de vervolgfase wordt nader verkend welke subsidie- en financieringsmogelijkheden beschikbaar zijn en onder welke voorwaarden. Samen met partners wordt een integraal lobbytraject opgestart. De financiële haalbaarheid maakt nadrukkelijk onderdeel uit van het gebiedsvisietraject.

Daarnaast wordt als onderdeel van de ontwikkelstrategie een financiële strategie uitgewerkt. 3. Afbakening/scope Het risico bestaat dat de opgave te groot wordt gemaakt in verhouding tot de beschikbare middelen wat kan leiden tot een financieel niet uitvoerbare visie. Beheersmaatregel: duidelijke scope-afbakening in de startnotitie, en in het proces om te komen tot een gebiedsvisie ook het samenspel tussen analyse (rekenen) en ruimtelijke verbeelding (tekenen) samen op te laten lopen. 5.6 Status gebiedsvisie en vervolg Na vaststelling van deze startnotitie door de gemeenteraad wordt de gebiedsvisie voor Nieuw Zuthem opgesteld. De gebiedsvisie wordt door de gemeenteraad vastgesteld. De volgende stappen in het planvormingsproces van Nieuw Zuthem is het opstellen van Ruimtelijke- en Natuurontwikkelplannen (voor deelgebieden). Dit als belangrijke input voor het wijzigen van het Omgevingsplan. Na vaststelling wordt de gebiedsvisie in de ontwerp-omgevingsvisie verwerkt. De ontwerp-omgevingsvisie zal daarna ter inzage worden gelegd waarmee iedereen de mogelijkheid heeft een zienswijze in te dienen. Vervolgens worden de Nota van Zienswijzen en de ontwerp-omgevingsvisie door het college van B&W ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Met de vaststelling van de ontwerp-omgevingsvisie zal het voorkeursrecht verlengd worden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1ec5dfdb-9364-4d88-af8c-5bb0f27c9061?agendaItemId=b47b4034-b18d-42ff-9f11-56dfe5464a37