CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - Startnotitie gebiedsvisie Nieuw Zuthem

Raad Besluitvormingsronde 26 oktober 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Startnotities Vechtrand en Nieuw Zuthem18.731 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

actie Startnotitie Nieuw Zuthem Kader voor een op te stellen gebiedsvisie Versie: DEFINITIEF Datum: 8 september 2026 2/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Inhoudsopgave 1 INLEIDING ........................................................................................................................ 4 1.1 AANLEIDING ....................................................................................................................... 4 1.2 HOOFDOPGAVE GEBIEDSONTWIKKELING NIEUW ZUTHEM ............................................................ 5 1.3 WENDBAAR EN ADAPTIEF ...................................................................................................... 5 1.4 SITUATIESCHETS NIEUW ZUTHEM ........................................................................................... 6 1.5 WIJZE VAN TOTSTANDKOMING STARTNOTITIE............................................................................ 6 1.6 LEESWIJZER ........................................................................................................................ 8 2 CONTEXT .......................................................................................................................... 9 2.1 INLEIDING ..........................................................................................................................

9 2.2 ONTSTAANSGESCHIEDENIS ..................................................................................................... 9 2.3 GRONDEIGENDOM ............................................................................................................. 11 2.4 HUIDIG JURIDISCH BINDEND PLANOLOGISCH KADER: HET OMGEVINGSPLAN .................................... 12 2.5 RUIMTELIJKE PLANVORMING IN EN NABIJ HET PLANGEBIED: ........................................................ 12 2.6 VERTREKPUNTEN VANUIT DE CONTEXT ................................................................................... 15 3 BELEIDSKADERS OP HOOFDLIJNEN ................................................................................. 17 3.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 17 3.2 RIJK ................................................................................................................................ 17 3.3 PROVINCIE ....................................................................................................................... 18 3.4 WATERSCHAP DRENTS OVERIJSSELSE DELTA ........................................................................... 20 3.5 GEMEENTE ZWOLLE ...........................................................................................................

21 3.6 VERTREKPUNTEN VANUIT (RUIMTELIJK) BELEID ........................................................................ 24 4 VERTREKPUNTEN VANUIT THEMATISCH BELEID ............................................................. 26 4.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 26 4.2 PROGRAMMATISCHE, SYSTEEM EN (RUIMTELIJKE/SOCIALE) WAARDEN .......................................... 26 4.3 PERSPECTIEF VAN NIEUW ZUTHEM ........................................................................................ 27 4.4 SYSTEEMOPGAVEN ............................................................................................................. 28 4.5 PROGRAMMATISCHE OPGAVEN ............................................................................................. 38 4.6 RUIMTELIJKE WAARDEN ...................................................................................................... 44 4.7 OVERZICHT ONDERZOEKEN .................................................................................................. 46 5 GEBIEDSVISIE – AANPAK & METHODE ............................................................................ 47 5.1 INLEIDING ........................................................................................................................

47 5.2 WAT IS EEN GEBIEDSVISIE? .................................................................................................. 47 5.3 VISIE OP DE OPGAVE ........................................................................................................... 47 5.4 AANPAK & METHODE ........................................................................................................ 48 5.5 UITVOERBAARHEID............................................................................................................. 52 5.6 STATUS GEBIEDSVISIE EN VERVOLG ........................................................................................ 55 6 PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE ................................................................................. 57 3/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 6.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 57 6.2 COMMUNICATIE- EN PARTICIPATIE GEBIEDSPROCES NIEUW ZUTHEM ............................................ 57 6.3 COMMUNICATIELIJN VOORKEURSRECHT ................................................................................. 58 7 PLANPROCES ..................................................................................................................

60 7.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 60 7.2 SAMENWERKING ............................................................................................................... 60 7.3 OMGEVINGSMANAGEMENT ................................................................................................. 60 7.4 ORGANISATIE .................................................................................................................... 60 7.5 PLANNING ........................................................................................................................ 62 BIJLAGE 1 – MILIEUCONTOUREN ............................................................................................ 64 BIJLAGE 2 – PARTICIPATIEPLAN NIEUW ZUTHEM ................................................................... 73 4/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Zwolle werkt aan een toekomstbestendige ontwikkeling van de gemeente Zwolle. Een Zwolle waar het goed wonen, werken en leven is. De strategische koers voor de ontwikkeling van de hele gemeente ligt vast in de Zwolse Omgevingsvisie uit 2021, het in 2025 vastgestelde Ruimtelijk Toekomstperspectief (RTP) en de Koers Sociaal Domein uit 2024.

In het RTP is Nieuw Zuthem (zie figuur 1 Plangebied Nieuw Zuthem) aangewezen als gebied waar in de periode tot 2040, met een doorkijk naar 2050, verschillende maatschappelijke opgaven een plek krijgen, zoals wonen, waterberging en natuur. De nieuw te ontwikkelen stationsomgeving betrekken we in de visievorming voor Nieuw Zuthem (zie ook paragrafen 2.5.2 en 3.5). Belangrijke basis voor het RTP zijn de in 2023 opgestelde ‘Regionale verstedelijkingsstrategie Zwolle’, de regionale gebiedsbiografie en een regionaal BO-mirt onderzoek (mobiliteit). Figuur 1. Plangebied Nieuw Zuthem. De naamgeving van de gebiedsontwikkeling is na inbreng van inwoners van Zwolle en na bespreking in de werkgroep omgeving, gewijzigd van Zwolle Zuid-zuid naar Nieuw Zuthem. Het betreft hierbij nadrukkelijk een ‘werknaam’ voor deze gebiedsontwikkeling. Daarmee is het niet per definitie de naam voor het gebied. Dit wordt in een latere fase bepaald in een participatieve vorm en in lijn met hoe we als gemeente Zwolle omgaan met naamgeving voor gebieden, wijken en straten.

5/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Gebiedsontwikkeling vraagt om een zorgvuldig en transparant proces van planontwikkeling. Van verkennen, onderzoeken tot het maken van keuzes. Dat doen we in een aantal stappen. Van gebiedsvisie, via het wijzigen van het Zwolse Omgevingsplan tot het verlenen van omgevingsvergunningen (voor het bouwen van voorzieningen en woningen). In de voorliggende startnotitie staat wat de inhoudelijke én procesmatige vertrekpunten zijn voor het opstellen van de gebiedsvisie Nieuw Zuthem. En ook de wijze waarop we verkennen en onderzoeken hoe te komen tot een gebiedsvisie. Participatie is een belangrijk onderdeel van gebiedsontwikkeling. In Nieuw Zuthem zijn momenteel woningen aanwezig en is lokale economische activiteit aanwezig binnen het plangebied. De ontwikkeling van een wijk kan (grote) gevolgen met zich meebrengen voor huidige bewoners, gebruikers en bedrijven in het gebied. Wij zoeken vanaf de start van het proces naar de betrokkenheid van bewoners van het gebied, omwonenden en externe professionals. Zie ook hoofdstuk 6. Met het Zwolse strategisch beleid als kader is een belangrijke stap gezet voor het gaan opstellen van een gebiedsvisie voor Nieuw Zuthem. In de visie staat waar en hoe gestelde opgaven uit het RTP en de Koers Sociaal Domein een plek krijgen in het gebied.

Na de gebiedsvisie volgt het opstellen van één of meer ruimtelijke- en natuurontwikkelplannen. Die documenten zijn basis voor een wijziging van het Omgevingsplan. 1.2 Hoofdopgave gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem Het Ruimtelijk toekomstperspectief beschrijft de hoofdopgave voor de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem als volgt: “Nieuw Zuthem ontwikkelt als nieuwe woonwijk aan de zuidkant van Zwolle en een nieuw te ontwikkelen stationsomgeving tot aantrekkelijk en toekomstbestendig woongebied” In de gebiedsvisie onderzoeken en verkennen we hoe dit vorm kan krijgen in het gebied en wat er voor nodig is om dat te ontwikkelen. 1.3 Wendbaar en adaptief Eén van de kernelementen uit het RTP is dat we wendbaar en adaptief moeten zijn. Dat geldt ook voor het te doorlopen planvormingsproces voor Nieuw Zuthem. Zowel op proces als inhoud. De toekomst is voorstelbaar, niet voorspelbaar. We weten dat ontwikkelingen zich gaan voordoen. Denk aan huishoudensgroei, doorstroming op de woningmarkt, vergrijzing en klimaatverandering. Alleen de mate waarin deze ontwikkelingen zich gaan voordoen is niet op voorhand 1-op-1 voorspelbaar. Het is daarom belangrijk deze aspecten de komende jaren te monitoren om voor Zwolle de beste keuzes te kunnen maken. Het is ook heel belangrijk aan te geven wat conditioneel is en waar het wendbaarder is.

Bijvoorbeeld als het gaat om het daadwerkelijk aantal te bouwen woningen en de ruimte die we bieden voor waterberging. De in het RTP gestelde condities/uitgangspunten voor 6/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem de ontwikkeling Nieuw Zuthem zijn geen vastomlijnde blauwdruk maar een richtsnoer voor de verdere gebiedsontwikkeling. Door wendbaar en adaptief te zijn voorkomen we dat de keuzes van nu leiden tot ongewenste maatschappelijke of ruimtelijke effecten op de lange termijn. Die te nemen keuzes nemen we niet alleen in het belang van de ontwikkeling zelf maar voor heel Zwolle en de omliggende regio. Nieuw Zuthem maakt immers onderdeel uit van een groter geheel. Zowel op systeem- (o.a. waterveiligheid, mobiliteit, ecologie, landschap) als programmatisch niveau (o.a. wonen, economie, natuur). 1.4 Situatieschets Nieuw Zuthem Nieuw Zuthem is een locatie die wordt begrensd door de spoorlijn naar Deventer, de Hollewandsweg, de N337, de rand van de bebouwing van Ittersumerbroek en het gebied rond het zonnepark de Weekhorst. De gebiedsvisie heeft betrekking op het gebied zoals dat in figuur 1 is weergegeven. Door het gebied lopen twee bovengrondse 110 kV hoogspanningsverbindingen. De rand van de huidige bebouwing van Zwolle-Zuid (Schermerhornstraat) is afgeleid van de belemmeringenzone van deze hoogspanningsverbindingen.

Om daadwerkelijk 2000 tot 3000 woningen te kunnen bouwen is verplaatsing van de hoogspanningstracés noodzakelijk. In het huidige plangebied zijn verschillende woningen, agrarische en recreatieve functies aanwezig, zoals de camping ’t Hofje van Hoog-Zuthem en de Golftuin en recreatieve wandel- en fietspaden. Het gebied maakt onderdeel uit van een landgoederenzone. Recent is een nieuw landgoed gerealiseerd; de Herkulosche Esch. Een landgoed van 10 hectare waar de golftuin ook onderdeel van uitmaakt. Ten westen van het gebied, aan de andere zijde van de spoorlijn wordt op de locatie van de voormalige IJsselcentrale, de woonbuurt Nieuw Harculo ontwikkeld met 500 woningen met een aanvullend cultureel en werkprogramma. In vervolgfases van de planvorming kunnen percelen aan het plangebied toegevoegd worden of daaruit verwijderd worden. Het aangegeven plangebied is daarom indicatief en geldt uitsluitend voor deze fase. De opgave vanuit het RTP is het realiseren van een nieuwe stadswijk met circa 2000 tot 3000 woningen en een nieuw te ontwikkelen stationsomgeving tot een aantrekkelijk en toekomstbestendig woongebied met circa 250 tot 500 woningen. 1.5 Wijze van totstandkoming Startnotitie De gemeente Zwolle hanteert bij gebieds- en locatieontwikkeling de ‘Routekaart’.

Die kaart laat zien hoe op een transparante en zorgvuldige wijze een ruimtelijke procedure doorlopen wordt: van initiatief tot realisatie. Het bevat verschillende besluitmomenten met bijbehorende producten. 7/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Het ‘initiatief’ om te komen tot de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem komt voort uit het in juli 2025 vastgestelde Ruimtelijk Toekomstperspectief (RTP). Het RTP bevat aanvullende ruimtelijke keuzes ten opzichte van de in 2021 door de gemeenteraad vastgestelde Omgevingsvisie. Na vaststelling van het RTP zijn die aanvullende keuzes verwerkt in een ontwerp-Omgevingsvisie. Deze lag van 27 oktober 2025 t/m 8 december ter inzage. Hierop zijn 89 zienswijzen ingediend. De Zienswijzenota is op 9 februari 2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Normaliter is besluitvorming over een zienswijzenota gekoppeld aan een besluit over een beleidsplan. In dit geval de Omgevingsvisie. Door het gewijzigde proces voor vaststelling van de Zwolse Omgevingsvisie vindt besluitvorming hierover pas plaats na het gereedkomen van de gebiedsvisies voor Nieuw Zuthem en Vechtrand. Reden hiervoor is het beter positioneren van participatie in de gebiedsprocessen, in combinatie met het maximaal benutten van de termijn voor voorkeursrecht. Zo bieden we maximaal ruimte voor eenieder om inbreng te geven op die gebiedsprocessen.

Veel zienswijzen bevatten constructieve opmerkingen en voorstellen voor het gebiedsproces Nieuw Zuthem en gaan in hoofdzaak over:  Besteed voldoende aandacht aan waterveiligheid, wateroverlast en sponswerking in het gebied. Gebruik het grondwater voor meerdere doelen. (zie paragraaf 3.4 en 4.4.1);  Bescherm bestaande wijken tegen wateroverlast door de ontwikkeling en houd rekening met de sponswerking richting Ittersumerbroek en Hoog Zuthem (zie paragraaf 3.4 en 4.4.1);  Maak een robuust groenblauwe structuur, versterk de biodiversiteit, en laat het groen meegroeien met de stad inclusief een aaneengesloten ecologische verbindingszone tussen IJssel en Sallandse Weteringen (zie paragraaf 4.4.6);  Aandacht voor de hoogspanningsverbindingen (zowel handhaven als verplaatsen) (zie paragraaf 4.4.3);  Aandacht voor de mobiliteit, stimuleer het fietsgebruik en ov. Denk goed na over de ontsluiting en de verkeersdrukte en geluidhinder op de N337 (zie paragraaf 4.4.2);  Zorg voor cohesie en ontmoeting (zie paragraaf 4.5.3 en 4.5.4);  Houd rekening met de bestaande landgoederenstructuur, functies en bebouwing (zie paragraaf 4.6);  Onderzoek de locatie van het station Zwolle-Zuid (zie paragraaf 4.4.2);  Houd rekening met de toenemende recreatiedruk op de omgeving (zie paragraaf 4.4.6). De voorstellen uit de zienswijzeperiode gebruiken we bij het opstellen van de gebiedsvisie.

Op deze manier benutten we de (lokale) kennis optimaal. Na de gebiedsbijeenkomst (4 december 2025) zijn twee werkgroepen ingesteld. Een werkgroep ‘Omgeving’ en een werkgroep ‘Professionals’. De concept-Startnotitie is met hen besproken, evenals het participatieplan om te komen tot een gebiedsvisie. De 8/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem bijeenkomsten met en de schriftelijke input vanuit de werkgroepen leidde tot constructieve aanpassingen van beide documenten. 1.6 Leeswijzer Deze Startnotitie bevat vertrekpunten voor een op te stellen ‘Gebiedsvisie Nieuw Zuthem’ en zijn deels inhoudelijk en deels gericht op het planvormingsproces. Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige context van het gebied en bevat de volgende punten:  Ontstaansgeschiedenis aan de hand van historische kaarten  Grondeigendom  Het voorkeursrecht  Huidig juridisch bindend planologisch kader: het omgevingsplan  Ruimtelijke planvorming in en nabij het plangebied De hoofdstukken 3 en 4 leveren inhoudelijke vertrekpunten op voor de op te stellen gebiedsvisie. Hoofdstuk 3 geeft het ruimtelijke beleid weer van vooral andere overheden. Vanuit elk beleidskader zoomen we in op wat dit betekent voor de planontwikkeling van Nieuw Zuthem. Hoofdstuk 4 geeft themagewijs de inhoudelijke vertrekpunten weer vanuit hoofdzakelijk het gemeentelijk beleid.

De hoofdstukken 5 t/m 9 bevatten procesmatige vertrekpunten / kaders die van belang zijn om de gebiedsvisie Nieuw Zuthem te maken. Onderwerpen die in deze hoofdstukken aan bod komen zijn:  Beschrijving van het te doorlopen proces en het op te leveren product.  Vertrekpunten participatie en communicatie.  Planning, organisatie en risico’s. 9/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 2 Context 2.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft de omstandigheden en factoren weer die van invloed zijn op het planvormingsproces van Nieuw Zuthem. Het gaat hierbij om:  Ontstaansgeschiedenis  Grondeigendom  Huidige planologische situatie  Ruimtelijke planvorming in en nabij het plangebied Het van toepassing zijnde ruimtelijk beleid en de vertrekpunten per thema komen in de volgende hoofdstukken 3 en 4 aan bod. 2.2 Ontstaansgeschiedenis De landgoederenzone ten zuiden van Zwolle vormt een waardevol cultuurhistorisch landschap dat zich uitstrekt van Hoog-Zuthem en de Oude Mars tot aan het dorp Windesheim. Dit gebied wordt gekenmerkt door een samenhangend patroon van historische landgoederen, oude agrarische erven en groene structuren die vanaf de vroegmoderne tijd (ca. 1500 – 1800) het landschap hebben bepaald. De oorsprong van het Landgoed Windesheim gaat terug tot circa 1600 met de stichting van de havezathe Windesheim.

Het landgoed groeide uit tot een omvangrijk ensemble van bos, natuur en landbouwgronden. Hoewel het landhuis in 1944 werd verwoest, zijn de historische bouwhuizen en landschappelijke structuren behouden gebleven, waardoor de oorspronkelijke landgoedopzet nog steeds duidelijk herkenbaar is. In de nabijgelegen buurtschap Zuthem bevond zich tevens de middeleeuwse havezate Zuthem, waarvan het hoofdgebouw in de 19e eeuw is verdwenen. Slechts enkele restanten, zoals een bijgebouw binnen een agrarisch erf, herinneren nog aan deze vroegere adellijke vestiging. Meer naar het noorden ligt Landgoed Zandhove, ontstaan als buitenplaats in de 18e eeuw en in de 19e eeuw verder verfijnd met een landschappelijke aanleg. Het landgoed vormt nu een karakteristieke groene schakel tussen de bebouwde kom van Zwolle-Zuid en het buitengebied. Aansluitend hieraan ligt Bikkenrade, historisch verbonden aan Zandhove. Deze buitenplaats vervult een belangrijke rol in de continuïteit van het groene landschap tussen Zandhove en de Oude Mars. Recent is het landgoed Herkulosche Esch in het plangebied gerealiseerd. Daarnaast maken verschillende monumentale erven en agrarische complexen deel uit van de bredere cultuurhistorische structuur. Een voorbeeld is de carrévormige boerderij De Oude Mars (1938), gebouwd in opdracht van dezelfde landgoedeigenaren die ook Zandhove en Bikkenrade beheerden.

Dit erfgoed vormt een samenhangend onderdeel van het traditionele agrarische cultuurlandschap in deze zone. Eind 19e eeuw werd het landschap doorsneden door twee spoorlijnen: richting Deventer en Almelo (zie figuur 2). De spoorwegen hadden een ingrijpende impact op het landschap door de strakke spoordijken en de doorsnijding en herinrichting van agrarische gebieden. In de jaren 50 begon de bouw van de IJsselcentrale wat ook een 10/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem grote invloed op het landschap had met het verleggen van de dijk, het aanleggen van havens en de hoogspanningsinfrastructuur Figuur 2. Het gebied rond 1900. Zwolle-Zuid kent langs de oude uitvalswegen, zoals de Zwarteweg, Oude Deventerstraatweg en de Schellerbergweg bebouwing vanaf omstreeks 1870. Begin 20ste eeuw nam bebouwing aan de Nieuwe Deventerstraatweg toe. Rond 1960 vond de eerste uitbreiding ten zuiden van Zwolle plaats met bebouwing in Ittersum. Tussen 1979 en 2000 is de grootschalige uitbreiding van Zwolle-Zuid fasegewijs gerealiseerd (zie figuur 3). De randen van Zwolle-Zuid zijn bewust ontworpen als rustige groene overgangen van de woonbuurten naar het landschap, zonder buitenom aangelegde ontsluitingswegen. De Schermerhornstraat is een voorbeeld van een afrondend woonlint.

Zwolle-Zuid is inmiddels een stadsdeel met ongeveer 32.000 inwoners met bijbehorend winkel- en voorzieningencentrum.

11/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Figuur 3. Het gebied rond 2000. 2.3 Grondeigendom In het gebied is sprake van particulier eigendom. De gemeente heeft, anders dan openbaar gebied, geen eigendommen in het gebied (zie figuur 4). Projectontwikkelaars bezitten geen gronden in Nieuw Zuthem. Wel is er in een klein deel van het gebied sprake van speculatieve verkaveling van agrarische gronden. De agrariër kan op basis van een overeenkomst met de nieuwe eigenaren de gronden blijven gebruiken. Op het gehele plangebied is met het oog op de voorgenomen ontwikkeling en het voorkomen van verdere grondspeculatie, sinds juli 2025 Voorkeursrecht gevestigd (zie ook paragraaf 5.4.3).

12/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Figuur 4. In blauw is aangegeven welke gronden in het gebied Nieuw Zuthem in eigendom zijn van gemeente Zwolle (peildatum 7 mei 2026). 2.4 Huidig juridisch bindend planologisch kader: het omgevingsplan Om de gewenste ontwikkeling van Nieuw Zuthem mogelijk te maken is aanpassing van het juridisch bindend planologische kader, het omgevingsplan, nodig. De gemeenteraad is hiervoor het bevoegd gezag en neemt daar een besluit over. De op te stellen ‘Gebiedsvisie Nieuw Zuthem’ vormt een belangrijk afwegingskader voor de gemeenteraad om een actuele Omgevingsvisie vast te stellen en uiteindelijk het Omgevingsplan te wijzigen. 2.5 Ruimtelijke planvorming in en nabij het plangebied: 2.5.1 Samenhang Stedelijke opgaven en grote (gebieds)ontwikkelingen Zwolle Vanuit de huidige Omgevingsvisie kennen we in Zwolle een aantal grote gebiedsontwikkelingen. Dat zijn de Spoorzone, het Stadshart, Oosterenk, Holtenbroek en Stadshagen. Voor Stadsbroek zijn planologische richtinggevende uitspraken gedaan. Daarnaast zijn in het RTP, naast de uitbreidingsgebieden Vechtrand en Nieuw Zuthem, nog drie sleutelgebieden aangewezen; Stadsrivier, Bedrijventerreinen en de Ring. Zie hoofdstuk 5 voor verdere toelichting op deze ontwikkelingen.

13/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem De ontwikkeling van Nieuw Zuthem is geen op zichzelf staande ontwikkeling. Er zal programmatisch en wat betreft prioritering afstemming gezocht worden met deze gebiedsontwikkelingen. De gemeente Zwolle hanteert hiervoor een specifiek afstemmingsoverleg (Stedelijke Regie). Dat geldt voor zowel wonen als werken, mobiliteit en groen-blauwe structuren. Ook onderzoeken wij wat Nieuw Zuthem kan bijdragen aan de sociaal maatschappelijke opgaven van het Stadsdeel Zwolle-Zuid en vice versa. Voor een nieuwe ontwikkeling als Nieuw Zuthem, hanteren wij het principe dat dit de bestaande stad moet helpen. Dit is een belangrijk uitgangspunt uit het RTP. 2.5.2 Ontwikkeling Station Zwolle-Zuid Het ontwikkelen en realiseren van een treinstation in Zwolle-Zuid is cruciaal voor het ontwikkelen van Nieuw Zuthem. Tegelijk is het ontwikkelen van Nieuw Zuthem net zo cruciaal voor het ontwikkelen van een treinstation Zwolle-Zuid. Alleen de autonome groei van de wijk Zwolle-Zuid is onvoldoende gebleken om het station op de agenda te krijgen, dat hebben we de afgelopen jaren geleerd. Over en weer versterken deze ontwikkelingen elkaar in het behalen van doelstellingen waar heel Zwolle baat bij heeft. Nieuw kan bestaand hier goed helpen. Ook de timing van het station is van belang.

Bewoners maken hun mobiliteitskeuze op het moment dat ze ergens nieuw komen wonen. In de afweging en keuzes om tot ontwikkeling en realisatie van Nieuw Zuthem over te gaan, wegen we mee welke planning en fasering voor het station in relatie tot de wijkontwikkeling nodig is. Daarbij is het qua timing de wens om een station en de nieuwe woonwijk zo dicht als mogelijk op elkaar te ontwikkelen. Daarmee vergroten we de kans dat het “STOMP-gedachtegoed” ook terugkomt in het reisgedrag van de nieuwe bewoners. Na het vaststellen van de gebiedsvisie is het de verwachting dat de gebiedsontwikkeling Station en de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem (afhankelijk van de locatiekeuze, mogelijk twee verschillende plekken met twee verschillende tijdspaden) in aparte gebiedsprocessen / gebiedsontwikkelingen verder uitgewerkt worden. Dit heeft te maken met financiering, inhoud en organisatorische aanpak. Daarbij wordt de integrale samenhang tussen de twee gebiedsontwikkelingen geborgd door interne afstemming binnen de gemeente Zwolle. 2.5.3 Nieuw Harculo In 2018 is de sloop van de IJsselcentrale voltooid. Op het terrein van de voormalige IJsselcentrale wordt een nieuwe woonwijk gebouwd aan de IJssel. Nieuw Harculo wordt de enige woonwijk in Zwolle die direct aan de IJssel ligt. In de uiterwaarden wordt een nevengeul gegraven ten behoeve van de waterkwaliteit en het verbeteren van de natuurwaarden.

De wijk krijgt ongeveer 500 woningen in een gemengd suburbaan programma. De bouwwerkzaamheden starten in 2026 en de oplevering van de eerste woningen wordt in 2028 verwacht. Een aantal karakteristieke gebouwen is blijven staan en heeft/krijgt een nieuwe functie op het gebied van cultuur, horeca, werken en wonen. 14/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem De ontwikkeling van Nieuw Harculo heeft wel impact op Nieuw Zuthem door ruimtelijke, landschappelijke en functionele samenhang. Ontwikkelingen in Harculo kunnen doorwerken in gebruik, beleving en randvoorwaarden. 2.5.4 Gebiedsverkenning Sekdoornse Plas In het gebied rondom de Sekdoornse Plas komen meerdere grote ruimtelijke opgaves bij elkaar. Om al deze opgaves goed in beeld te krijgen wordt een gebiedsverkenning uitgevoerd. De verkenning inventariseert de ruimtebehoefte van de verschillende opgaves. Het is puur een inventarisatie en geen visie. Het opstellen van een ruimtelijk raamwerk kan een vervolgstap zijn en daarover wordt afzonderlijk een besluit genomen. Dit kan leiden tot een proces dat parallel loopt aan het gebiedsproces voor Nieuw Zuthem. Bij de gemeente Zwolle wordt intern de samenhang geborgd. De verschillende opgaven rond de Sekdoornse Plas betreffen onder meer:  De uitbreiding van de zandwinning.

 Een uitbreidingsoptie voor het bedrijventerrein Marslanden in dit gebied (aangegeven in het RTP).  Een vernieuwend multibronnen drinkwaterwin-concept in het gebied (initiatief van Vitens). Daarvoor is het ook nodig om IJsselwater met een leidingentracé richting de voorgenomen locatie bij de Sekdoornse Plas te brengen. Dit tracé is voorzien door of om het plangebied Nieuw Zuthem.  Een mogelijk nieuwe locatie voor het 110kV hoogspanningsstation van Harculo. Dit gebied is al een knooppunt van 110 kV en 380 kV hoogspanningsverbindingen. Door de verplaatsing kunnen de twee hoogspanningsverbindingen door het plangebied van Nieuw Zuthem verwijderd worden. Naast verplaatsing heeft TenneT in het kader van de energietransitie ook nog een toekomstige uitbreidingsopgave.  In het gebied ten zuiden van de Sekdoornse Plas loopt een koploperproject (agrariërs in samenwerking met provincie en waterschap). Het koploper project is bedoeld voor het realiseren van een toekomstbestendig landelijk gebied waarin landbouw, natuur, water en leefbaarheid in balans worden gebracht.  Het gebied is onderdeel van de regionale sponsstrategie Sallandse Weteringen. Daarin wordt verkend op welke wijze dit gebied van betekenis is voor het gehele weteringenstelsel, waarbij hier vooral ‘waterberging’ een belangrijk aspect is.

2.5.5 Regionale Sponsstrategie ‘Sallandse Weteringen’ De Regionale sponsstrategie Sallandse Weteringen (NOVEX) richt zich op water, bodem en landschap en vormt een langetermijnstrategie voor een robuust en klimaatbestendig regionaal watersysteem. De sponsstrategie is voor een groot deel van toepassing op Nieuw Zuthem en is randvoorwaardelijk voor ruimtelijke keuzes en ontwikkelrichtingen, met name waar het gaat om waterberging, bodem en landschap. 15/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 2.5.6 Dijkversterking IJsseldijk Zwolle-Olst In het kader van het hoogwaterbeschermingsprogramma wordt de IJsseldijk tussen Zwolle en Olst versterkt en aangepast. Dit doen we om te blijven voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en om voorbereid te zijn op klimaatverandering en hogere waterstanden. De dijkverzwaring ligt buiten het plangebied Nieuw Zuthem, maar heeft wel impact op het gebied door effecten op ruimtegebruik, landschap en waterveiligheid. De maatregel beïnvloedt de randvoorwaarden voor ruimtelijke ontwikkelingen in en nabij Nieuw Zuthem. 2.5.7 Toekomstige waterwinning Salland Diep Vitens onderzoekt de mogelijkheden voor nieuwe drinkwaterwinning uit diep grondwater in het gebied “Salland Diep”. Het zoekgebied Salland Diep ligt ook onder Nieuw Zuthem. De focus ligt echter op het gebied rond Wijthmen.

De waterwinning zal niet in Nieuw Zuthem plaatsvinden, maar er is in Nieuw Zuthem wel sprake van een boringsvrije zone tot 50 meter, waar bij de ontwikkeling rekening mee moet worden gehouden. Vanwege de boringsvrije zone zal er een bodemenergieplan opgesteld moeten worden. 2.5.8 Natura2000-gebied Rijntakken Natura2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden, gericht op het behoud en herstel van specifieke natuurtypen en soorten. Voor deze gebieden gelden wettelijke instandhoudingsdoelen, die beperkingen en voorwaarden stellen aan ruimtelijke ontwikkelingen en ingrepen, onder meer in relatie tot stikstofuitstoot. Nieuw Zuthem ligt nabij het Natura2000 gebied ‘Rijntakken”. De wet- en regelgeving die van toepassing is op Natura2000 gebieden vormt een kader voor het opstellen van de gebiedsvisie. 2.5.9 Dorpsplan Windesheim Het Dorpsplan Windesheim is door het dorp zelf opgesteld en beschrijft de gewenste toekomstige ontwikkeling van dorpskern en omgeving van Windesheim (inclusief Harculo en Hoog-Zuthem), met aandacht voor leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, woningbouw, voorzieningen en de relatie met het omliggende landschap. Het plangebied Nieuw Zuthem ligt in de omgeving van Windesheim. De planvorming voor Nieuw Zuthem heeft impact op de omgeving van Windesheim door landschappelijke, ruimtelijke en functionele samenhang.

2.6 Vertrekpunten vanuit de context  Een wijziging van het Omgevingsplan is wettelijk nodig om de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in Nieuw Zuthem mogelijk te maken. De gemeenteraad is daarvoor bevoegd gezag.  Op gronden in het gebied rust het Voorkeursrecht. 16/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem  Programmatische afstemming en prioritering is nodig met verschillende grote gebiedsontwikkelingen in Zwolle. Zowel op het vlak van woningbouw, mobiliteit, economie als ook de blauwgroene structuren.  Afstemming van de sociaal maatschappelijke opgaven van Zwolle-Zuid met ontwikkeling van Nieuw Zuthem. Wat kan de nieuwe ontwikkeling hieraan bijdragen (nieuw helpt bestaand).  Zorg voor afstemming tussen de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem en Nieuw Harculo, het Hoogwaterbeschermingsprogramma, toekomstige waterwinning Salland Diep, Natura 2000 gebied Rijntakken en het dorpsplan Windesheim.  Zorg voor een goede afstemming tussen de ontwikkeling Nieuw Zuthem en de ontwikkelingen die spelen rondom de Sekdoornse Plas, o.a.

de opgave van TenneT en Vitens die ook rechtstreeks gevolgen hebben voor de ontwikkelingen van Nieuw Zuthem 17/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 3 Beleidskaders op hoofdlijnen 3.1 Inleiding Voor de ontwikkeling van Nieuw Zuthem gelden een aantal kaders vanuit het (ruimtelijke) beleid van de medeoverheden zoals Rijk, Provincie en Waterschap. In dit hoofdstuk wordt aangegeven wat de hoofdlijnen uit dit beleid zijn en wat hieruit de vertrekpunten zijn voor de gebiedsvisie Nieuw Zuthem. 3.2 Rijk De nationale Omgevingsvisie (NOVI) en ontwerp-Nota Ruimte De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is vastgesteld in september 2020. De NOVI schetst een lange termijnvisie op de fysieke leefomgeving en richt zich vooral op richtinggevende principes. Inmiddels is de ontwerp-Nota Ruimte vastgesteld in september 2025 en heeft tot eind december ter visie gelegen. Bij vaststelling vervangt de Nota Ruimte de NOVI. De Nota Ruimte heeft als doel sterkere nationale regie met duidelijker keuzes over ruimtegebruik, woningbouw, energie, water en bodem, infrastructuur. De keuzes zijn richtinggevend en sturend. Figuur 5. Kaartuitsnede ontwerp-Nota Ruimte. (Regio) Zwolle is rood omcirkeld.

Het Ruimtelijk beeld in 2050 is dat de Randstad en de stedelijke regio’s die daar van Zwolle via de Stedendriehoek, Arnhem-Nijmegen-Foodvalley en de Brabantse stedenrij omheen liggen, een meer samenhangend geheel vormen. Op grotere afstand hiervan liggen regio’s die zich ontwikkelen op basis van onderscheidende ruimtelijk-economisch profielen (zie figuur 5). De ontwerp-Nota Ruimte kent een regionale ontwikkelstrategie. Elke regio heeft een door het Rijk bepaalde ontwikkelstrategie (zoals versterken, transformeren of accommoderen). Gemeenten moeten hun uitbreidingslocatie hierop afstemmen. Voor Zwolle geldt de strategie van ‘stimuleren’. De inzet van het Rijk is erop gericht om deze gebieden in balans (wonen, werken en voorzieningen) verder door te laten groeien, waarbij vooral de groei in werkgelegenheid verder wordt gestimuleerd.

18/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Verder benoemt de nota 16 ‘NOVEX-gebieden’. De Regio Zwolle is daar één van. Het Rijk werkt hier samen met medeoverheden aan lokaal en regionaal passende ruimtelijke oplossingen. De centrale opgave van dit NOVEX-gebied is het klimaatadaptief accommoderen van de stedelijke en economische groei van de regio, mét behoud en ontwikkeling van de kwaliteit van de leefomgeving en bereikbaarheid. De verwachting is dat de Nota Ruimte in het najaar van 2026 definitief wordt vastgesteld. Vanuit de ontwerp-Nota Ruimte worden de volgende ruimtelijke keuzes meegegeven aan gemeentelijke uitbreidingslocaties: 1. Water en bodem zijn leidend. Nieuwe woningbouw mag alleen plaatsvinden waar waterveiligheid, bodemgesteldheid en klimaatrisico’s dit toelaten. Kwetsbare of laaggelegen locaties worden beperkt of anders ingericht. 2. Voldoende en passende woningbouw op aangewezen locaties. De gemeente moet bijdragen aan de nationale bouwopgave (ruim 1 miljoen woningen) en rekening houden met aangewezen regionale en nationale woningbouwlocaties. 3. Nabijheid van wonen, werken en voorzieningen. Uitbreidingslocaties moeten goed verbonden zijn met ov, fietsnetwerken en regionale economie, zodat verplaatsingen korter worden en bereikbaarheid verbetert. 4. Meervoudig ruimtegebruik.

Ruimte moet worden gecombineerd waar mogelijk: bijvoorbeeld wonen met natuur, energie, waterberging of mobiliteit. 5. Ruimte voor energietransitie en infrastructuur. Gemeenten moeten rekening houden met reserveringen voor energie‑infrastructuur (warmtenetten, elektriciteitsnet) en duurzame energieopwek. 6. Versterken van natuur en landbouwtransitie. Nieuwe uitbreidingslocaties mogen de natuurverbindingen niet aantasten en moeten passen bij de regionale transitie van landbouw en natuur. 3.3 Provincie Provinciale Omgevingsvisie In de Provinciale Omgevingsvisie (2026) staat wat de provincie wil bereiken in de leefomgeving van Overijssel tot 2035 en nog verder weg naar 2050. Aan bod komen de doelen en plannen voor onderwerpen zoals klimaat en energie, wonen, economie en vervoer en natuur en landbouw. Ook gaat de Omgevingsvisie in op belangrijke waarden: duurzaamheid, gezondheid, sociale kwaliteit en ruimtelijke kwaliteit. Dit zijn de ‘Rode Draden’. Met de Rode Draden werkt de provincie aan brede welvaart. De beschikbare ruimte voor alle opgaven is schaars. Daarom moet de ruimte zo zuinig en slim mogelijk gebruikt worden en zijn keuzes nodig. Omdat nog niet alle toekomstige plannen bekend zijn, kan een Omgevingsvisie nooit antwoorden bieden op alle vragen.

De Redeneerlijn (zie figuur 6) is in de provinciale Omgevingsvisie opgenomen als instrument dat helpt om samen met partners een afweging te maken over waar een 19/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem nieuwe ontwikkeling het beste kan plaatsvinden. In de Redeneerlijn staan belangrijke uitgangspunten: dat noemen we ‘Leidende Principes’:  We gaan duurzaam om met onze ruimte en voorraden.  Water en bodem zijn sturend bij de inrichting van onze omgeving.  We zetten in op sterke DSS-regio’s (Dagelijkse Stedelijke Systemen).  We bouwen voort op de sterke netwerken die er al zijn. Met de Redeneerlijn geeft de provincie Overijssel nieuwe initiatieven de ruimte waar dat kan. De Rode Draden staan ook in de Redeneerlijn (flowchart). Figuur 6. De 'Redeneerlijn'. Het plangebied Nieuw Zuthem heeft in de ontwerp-omgevingsvisie de aanduiding “Landbouwgebied met specifieke opgaven en kansen voor water, klimaat en natuur”. De omgevingsvisie gaat uit van de bestaande situatie. Het gebied is nog niet meegenomen als toekomstige uitbreidingswijk. Dit betekent dat transformatie naar een stedelijke functie goed onderbouwd zal moeten worden.

Bij de ontwikkeling van Nieuw Zuthem zal vanuit het provinciaal beleid de water- en klimaatopgave goed meegenomen moeten worden, de natuurverbindingen en biodiversiteit moeten versterkt worden en de gebiedskenmerken moeten terugkomen in de nieuwe wijk. De Provincie kan helpen met het toepassen van het provinciale Denkkader Mobiliteit bij Gebiedsontwikkeling in de volgende fase van de gebiedsontwikkeling. Zodat

20/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem woningbouw, bereikbaarheid en leefkwaliteit elkaar versterken in plaats van tegenwerken. Kern is dat traditionele focus op auto en parkeren niet meer houdbaar is en dat sturen nodig is op duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte mobiliteit volgens het STOMP-principe (lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit, auto). 3.4 Waterschap Drents Overijsselse Delta Het waterschap Drents Overijsselse Delta beschrijft met het ‘Positionpaper Water en Bodem Sturend’ hoe het zich wil voorbereiden op klimaatverandering en toekomstbestendig waterbeheer. Het positionpaper bevat 7 hoofdpunten: 1. Water en bodem sturend als basis. Het waterschap kiest voor het principe water en bodem sturend: ruimtelijke plannen moeten aansluiten bij natuurlijke water- en bodemsystemen. Dit is nodig om waterbeheer betaalbaar en effectief te houden tot 2100. 2. Proactieve rol in ruimtelijke ordening. Het waterschap neemt een actievere rol in het ruimtelijk domein om een leefbaar gebied te waarborgen. Waterkwaliteit, zoetwatervoorraad en systeemgrenzen moeten uitgangspunt zijn bij keuzes voor wonen, landbouw, natuur en werken. 3. Geen ongewenste afwenteling. Oplossingen mogen geen problemen doorschuiven naar andere gebieden, andere partijen of toekomstige generaties. Het waterschap voorkomt dit actief met kennis en toetsing. 4. Partnerschap en wederkerigheid.

Toekomstbestendig waterbeheer vraagt samenwerking. Overheden, bewoners en ondernemers moeten gezamenlijk werken aan ruimtegebruik dat past bij het watersysteem. Het waterschap wil verbindend optreden als kennisautoriteit. 5. Aanpassingen van het watersysteem niet vanzelfsprekend. Nieuwe ruimtelijke plannen kunnen niet automatisch rekenen op aanpassingen aan dijken, gemalen of watergangen. Normen voor waterveiligheid, -beschikbaarheid en -overlast moeten beter helpen om water en bodem sturend te realiseren. 6. Toepassing in projecten en plannen Er is onderscheid tussen:  Lopende ontwikkelingen: negatieve belasting van het watersysteem zoveel mogelijk beperken.  Nieuwe plannen: water en bodem sturend moet volledig zijn meegenomen. Anders werkt het waterschap niet mee. Het waterschap beoordeelt plannen op effecten en afwenteling. Drie uitkomsten zijn mogelijk: plan aanpassen, oplossing in het stroomgebied zoeken, of het plan niet laten doorgaan. 7. Vergroten van kennis en competenties. Het waterschap investeert in kennis over water, bodem, ruimtelijke processen en innovatie, en brengt deze actief in bij regionale en nationale programma’s (zoals NOVEX) en provinciale programma’s. Samenwerking staat centraal. De hiervoor genoemde hoofdpunten gelden voor de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem.

Samen met het Waterschap wordt in partnerschap met de gemeente en andere organisaties invulling gegeven aan een klimaatadaptieve gebiedsontwikkeling. 21/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Naast het positionpaper zijn vanuit het waterschap ook de ‘Algemene regels bij de Keur Waterschap Drents Overijsselse Delta’ van toepassing. 3.5 Gemeente Zwolle Voor de ontwikkeling van het gebied Nieuw Zuthem vormen vanuit de gemeente Zwolle drie strategische beleidsdocumenten het kader: de Zwolse Omgevingsvisie uit 2021, het in 2025 vastgestelde Ruimtelijk Toekomstperspectief (RTP) en Koers Sociaal Domein 2024-2030. Het RTP is een aanvulling op de Omgevingsvisie uit 2021. Omgevingsvisie Ons Zwolle van Morgen De gemeente Zwolle ontwikkelt zich richting 2030 tot een groeiend, gezond en klimaatbestendig Zwolle met meer ruimte voor wonen, werken, groen, water en ontmoeting. Dit met behoud van haar unieke kwaliteiten op het gebied van landschap, cultuurhistorie en biodiversiteit. De Zwolse Omgevingsvisie kent drie centrale ambities.  Zwolle versterkt haar stedelijkheid;  Zwolle is in 2050 klimaatbestendig en energieneutraal  Vitale, gezonde en duurzame stadsdelen. Ruimtelijk Toekomstperspectief Het Ruimtelijk Toekomstperspectief vormt de aanvulling op de Zwolse Omgevingsvisie uit 2021 en is de gemeentelijke uitwerking van de Regionale Verstedelijkingsstrategie Zwolle.

Het RTP beschrijft hoe Zwolle wil groeien richting 2040, met een doorkijk naar 2050, op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, klimaat en energie. Het RTP beschrijft vier basiswaarden als kader waarbinnen de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Zwolle vorm krijgt en zijn van toepassing op de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem (zie figuur 7). De basiswaarden zijn:  Zwolle ondernemende groeiregio – sterke economie, innovatie en werkgelegenheid.  Zwols noaberschap – sterke sociale netwerken en betrokkenheid.  Zwolle nabij – compacte stad waarin wonen, werken en voorzieningen dicht bij elkaar liggen.  Zwolle deltaspons – een robuust blauwgroen netwerk dat water vasthoudt, koelt en de stad klimaatbestendig maakt. Figuur 7. De basiswaarden uit het RTP.

22/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem De basiswaarden vormden het kader voor het maken van een aantal ruimtelijke keuzes. Onder andere het aanwijzen van een 5-tal sleutelgebieden/projecten. Nieuw Zuthem is één van de sleutelgebieden. Aanvullend op het voorgaande heeft het RTP generieke en specifieke condities opgenomen als kader voor de ontwikkeling van Nieuw Zuthem. De generieke condities zijn:  Huidige wet- en regelgeving van hogere overheden en gemeentebeleid is van toepassing. Bijvoorbeeld op het gebied van: geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid, stikstof, etc.  Basis voor een (stedenbouwkundige) planuitwerking is een analyse van de bestaande (ruimtelijke) kwaliteiten in het gebied, ook in relatie met de omliggende gebieden. Dan gaat het om: cultuurhistorie, biodiversiteit, waterhuishouding en landschappelijke kwaliteiten;  We streven naar een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot sociale interactie en voorziet in een passend voorzieningenniveau. Onder andere door:  Een ontwerp van buitenruimte die uitnodigt tot ontmoeting;  Een voorzieningenniveau (zorg, onderwijs, horeca, sport, etc.) dat een aanvulling is op het al aanwezige voorzieningenniveau in de omgeving en dat ook versterkt. Figuur 8. Nieuw Zuthem (rood omcirkeld) in het RTP.

Specifieke condities voor Nieuw Zuthem Nieuw Zuthem is in het RTP aangeduid als (nieuwe) stadswijk met een nieuw station (zie figuur 8). Er worden al een aantal condities meegegeven voor de uitwerking van dit sleutelgebied. Samen gevat staat het volgende in het RTP: De zuidrand van Zwolle-

23/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem Zuid wordt de komende jaren ontwikkeld tot een nieuw, toekomstbestendig woongebied. Dit gebeurt via de aanleg van een grote nieuwe woonwijk met circa 2000– 3000 woningen en een nieuw station Zwolle‑Zuid, dat in combinatie met 250–500 woningen rond de stationsomgeving een belangrijke schakel vormt in duurzame mobiliteit. Het nieuwe station is beoogd ter hoogte van het huidige winkelcentrum. De wijk wordt opgezet als een klimaatadaptief woonlandschap, met een sterke nadruk op grondgebonden woningen, innovatieve klimaatbestendige inrichting en een hoogwaardig groen‑blauw netwerk. Omdat Zwolle‑Zuid nabij de IJssel ligt, worden waterveiligheid en klimaatadaptatie leidende principes in de gebiedsontwikkeling. Samen met het waterschap wordt onderzocht hoe toekomstige risico’s – zoals toenemende waterafvoer of mogelijke overslag bij extreme situaties – kunnen worden opgevangen. Dit vraagt om voldoende ruimte voor waterberging en slimme koppelingen met regionale watersystemen zoals de Sallandse Weteringen. Tegelijkertijd moet de nieuwe wijk goed aansluiten op het STOMP‑principe: het nieuwe station vormt een cruciaal alternatief voor autogebruik. De autoverkeersontsluiting vindt plaats via de N337, waarvan plaatsing en vormgeving later worden uitgewerkt.

Voor het nieuwe station zijn de spoorverdubbeling Deventer–Olst en het realiseren van een vierde perron in bij station Deventer noodzakelijk. Hiermee draagt het project bij aan de landelijke ambities om sneller en frequenter treinverkeer mogelijk te maken. In ruimtelijk opzicht sluit de wijk aan op het parkachtige karakter van de landgoederen Zandhove, Herkulosche Esch en Windesheim, die worden doorgetrokken richting het nieuwe woongebied. Daarbij ontstaat een ecologische corridor tussen de landgoederen en de IJssel en biedt het ruimte en mogelijkheden voor een robuuste zone richting Soeslo en de landgoederen aan de zuidoostzijde van Zwolle. Recreatieve routes, zoals het Rondje Zwolle, worden geïntegreerd, uitgebreid en/of omgeleid met behoud van balans tussen recreatie, natuur en leefbaarheid. Een nieuwe ontwikkeling brengt ook extra behoefte aan uitloopgebied met zicht mee. Een goede stedenbouwkundige overgang naar de bestaande wijk Zwolle ‑Zuid is een belangrijke voorwaarde, evenals het oplossen van knelpunten in de energie- infrastructuur. Voor volledige realisatie van de wijk zetten we in op het verwijderen van de huidige hoogspanningsverbindingen en bijbehorende infrastructuur en mogelijke verplaatsing van het hoogspanningsstation richting de Sekdoornse Plas, omdat zij niet te combineren zijn met woningbouw.

Het gebied is archeologisch zeer waardevol, met een vondstkans van 90–100 procent. Het uitgangspunt is behoud in situ. Waar ontwikkeling toch grondverstoring vraagt, is archeologisch onderzoek verplicht. De rijke archeologie, de historische erven en de cultuurhistorische waarden bieden bovendien kansen om identiteit en historische gelaagdheid zichtbaar te maken in het ontwerp van de nieuwe wijk. Koers Sociaal domein De Koers Sociaal Domein 2024–2030 beschrijft hoe de gemeente Zwolle samen met inwoners en partners wil werken aan een sterke, zorgzame en gezonde stad. Het speelt 24/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem in op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, zoals bevolkingsgroei, vergrijzing, personeelstekorten en landelijke beleidswijzigingen. De Koers Sociaal Domein richt zich op het versterken van bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond leven én een sterke sociale basis. De inrichting van de fysieke leefomgeving moet bijdragen aan het realiseren van deze doelen en moet aansluiten bij de behoeften van de (veranderende) populatie, bijvoorbeeld ten gevolge van vergrijzing. Denk aan een veilige buitenruimte die uitnodigt tot ontmoeting en een gezonde levensstijl, in de vorm van wandelen en fietsen. Ook nabijheid van voorzieningen op het gebied van ontmoeting, zorg, sport en onderwijs, en ook winkels en openbaar vervoer draagt hieraan bij.

Daarnaast kunnen keuzes met betrekking tot wonen bijdragen aan doelen in het sociaal domein. Denk aan woonvormen die een bepaalde mate van collectiviteit in zich hebben, bijvoorbeeld CPO-bouwgroepen en wooncorporaties. Of woonvormen voor inwoners met een specifieke zorg- of ondersteuningsbehoefte. Het is een uitgangspunt dit vorm te geven in de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem. Zie ook de regionale woonzorgvisie voor west Overijssel (Woonzorgvisie West Overijssel). Daarnaast is een specifiek aandachtspunt voor Nieuw Zuthem – en vooral voor ouderen en inwoners in een kwetsbare positie - de grote afstand tot de stad met bijbehorende voorzieningen en het risico van niet tijdig beschikbare vervoersvoorzieningen. 3.6 Vertrekpunten vanuit (ruimtelijk) beleid De verschillende strategische (ruimtelijke) beleidsdocumenten van Rijk, provincie, waterschap, Regio Zwolle en Gemeente hebben veel overlap. Dat is logisch, omdat beleid van hogere overheden doorwerkt in beleid van lagere overheden. De belangrijkste aspecten die in dit hoofdstuk naar voren komen en betrekking hebben op de gebiedsontwikkeling Nieuw Zuthem zijn:  Maak het water- en bodemsysteem robuuster en toekomstbestendig, speel in op klimaatverandering. Gebruik de landschappelijke structuren als drager in het gebied. Reserveer daarvoor ruimte en ontwikkel innovatieve vormen om te leven met water.

Voorkom afwenteling van wateroverlast op de nabijgelegen buurten.  Het parkachtige karakter van de landgoederenzone wordt doorgetrokken en versterkt in combinatie met het ontwikkelen van een ecologische corridor tussen Zandhove en de IJssel  Nieuw Zuthem levert een bijdrage aan de woningbouwopgave binnen de Regio Zwolle, passend bij de rol van Zwolle als NOVEX-gebied en hart van het ‘Dagelijks Stedelijk Systeem’.  Ontwikkel Nieuw Zuthem als gebied dat bijdraagt aan doelen in het sociaal domein, gericht op bestaanszekerheid, kansengelijkheid, nabijheid van voorzieningen en gezond leven waarbij ook rekening gehouden wordt met de aanwezige bewoners en bedrijven.  Groen en voorzieningen groeien mee. Behoud en ontwikkel landschappelijke waarden in de fysieke leefomgeving, zet in op zorgvuldig ruimtegebruik, 25/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem voorkom te grote druk op bestaande natuur en migratieroutes van soorten en voorkom afwenteling op toekomstige generaties  Zet op het vlak van mobiliteit in op het STOMP-principe bij de gebiedsontwikkeling, waarbij de prioriteit ligt bij de voetganger, fietser en OV.  Nieuw Zuthem maakt onderdeel uit van een groter systeem: mobiliteit, landschap, water, etc. Dat wat in Nieuw Zuthem gebeurt heeft invloed op de omgeving daarbuiten en vice versa. Dat vraagt om afstemming.

26/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem 4 Vertrekpunten vanuit thematisch beleid 4.1 Inleiding Naast ruimtelijk beleid kennen we ook thematisch beleid, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, ruimtelijke waarden (landschap, groen en cultuurhistorie), waterveiligheid, energie etc. Dit hoofdstuk is inventariserend: we beschrijven het bestaande beleid en benoemen vervolgens wat hiervandaan de thematische vertrekpunten zijn voor de gebiedsvisie Nieuw Zuthem. We maken onderscheid in vertrekpunten die voortkomen uit systeem, programmatische en ruimtelijke /sociale opgaven. Dit hoofdstuk begint met een integraal perspectief voor Nieuw Zuthem als vertrekpunt om de verschillende opgaven te benoemen. Het perspectief en de thematische vertrekpunten voor de gebiedsvisie zijn geen blauwdruk van ‘zo moet het worden’, maar wel een uitnodiging om samen het gesprek te voeren over de toekomst van het gebied. De uitwerking van dit perspectief is sterk afhankelijk van keuzes die we moeten maken in het proces om te komen tot een gebiedsvisie. In dit proces brengen we in beeld wat het effect is van de te maken keuzes op de gestelde vertrekpunten. Bij het opstellen van gebiedsvarianten (zie paragraaf 5.3) beoordelen en toetsen we of en hoe de thematische vertrekpunten een plek kunnen krijgen in de gebiedsvisie.

De inventarisatie van thematische vertrekpunten maakt ook inzichtelijk welke nadere onderzoeken nog nodig zijn als input voor de gebiedsvisie. Een overzicht van die onderzoeken staat aan het einde van dit hoofdstuk in paragraaf 4.7. 4.2 Programmatische, systeem en (ruimtelijke/sociale) waarden We maken onderscheid in vertrekpunten die voortkomen uit systeem-, programmatische en (ruimtelijke) waarden. De systeemopgaven zijn de aanwezige en te ontwikkelen ruimtelijke structuren in Nieuw Zuthem en sluiten aan op de ruimtelijke structuren buiten Nieuw Zuthem en maken daarmee onderdeel uit van ‘het grotere geheel’. De programmatische opgave gaat over het te ontwikkelen programma in het gebied in relatie tot de behoefte van de stad en vanuit het principe nieuw helpt bestaand (en omgekeerd). De sociaal ruimtelijke opgaven gaan over de te koesteren cultuurhistorische en landschappelijke waarden en de te ontwikkelen stedenbouwkundige waarden in het gebied. Een systeemopgave kan ook een programmatische opgave in zich hebben.  De systeemopgaven: water, mobiliteit, energie, bodem, circulariteit, natuur en gezonde leefomgeving.

 De programmatische opgaven: wonen, economie, culturele en maatschappelijke voorzieningen  (Ruimtelijke) waarden: cultuurhistorische waarden, de menselijke maat, het bouwen aan sociale netwerken en het maken van een zorgzame leefomgeving, waar mensen zich thuis voelen. Dit is te vatten onder stedenbouw. Het ‘verhaal van de plek’ krijgt in deze lijn vorm. Het geheel van de systeemopgaven in Nieuw Zuthem vormt het raamwerk waarbinnen de programmatische opgaven 27/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem wendbaar en adaptief een plek kunnen krijgen. Dit alles op een manier die de sociale en ruimtelijke opgaven centraal stelt. 4.3 Perspectief van Nieuw Zuthem Hierna is een perspectief voor Nieuw Zuthem beschreven. De uitwerking van dit perspectief is sterk afhankelijk van keuzes die we maken in het proces om te komen tot een gebiedsvisie. Nieuw Zuthem is een wijk waar mensen zich thuis voelen, waar de historie van het gebied zichtbaar is in de opzet. Mensen voelen zich geworteld. De wijk is een vanzelfsprekend onderdeel van een groenblauw raamwerk, waarin (een deel van) de regionale wateropgave wordt opgelost; Zwolle houdt droge voeten. Zwollenaren voelen zich er welkom om van het groen te genieten, als onderdeel van een breder recreatief uitloopgebied langs de IJssel.

Routes lopen vanzelfsprekend vanuit bestaand naar nieuw en verder het landschap/ buitengebied in, waarbij kwetsbare Natura2000 gebieden beschermd worden. Er is een mooie wederkerigheid gegroeid tussen Zwolle-Zuid, Nieuw Harculo en Nieuw Zuthem; de bestaande wijk biedt voorzieningen die de nieuwe wijk nodig heeft en omgekeerd. De Zwollenaren kunnen genieten van een toegankelijk en groenblauw dooraderd landschap. Gezondheid uit zich in alle aspecten; de wijze van vervoer, ontmoetingsplekken, groen, gezonde woningen, nabijheid van voorzieningen, schone lucht en schoon water. Woningen nestelen zich in het landschap en zijn ingepast in de specifieke condities van de plek; bijvoorbeeld in de vorm van nieuwe landgoederen. Andere vormen van samenleven maakt het voor mensen mogelijk om in autonomie op te groeien en ouder te worden; voor elkaar zorgen en naar elkaar omzien is vanzelfsprekend, maar niet dwingend. Naast wonen is er ook ruimte voor lichte bedrijvigheid, leisure en culturele makers. Zo houden we de afstand tot passende werkgelegenheid, circulaire (bedrijfs)activiteiten, stadsverzorgende ondernemers, vrijetijd en cultuur klein. De inwoners kunnen daardoor beter participeren, makkelijker meedoen en de kansengelijkheid is toegenomen. De wijk is levendig, inclusief en ervaart een hogere brede welvaart.

De wijk heeft een zo laag mogelijk impact; materialen leggen CO 2 vast, ze zijn hernieuwbaar en liefst lokaal geproduceerd. Met biobased bouwen gaan we meer onderdeel uitmaken van de natuurlijke ecosystemen. Biobased bouwen zorgt ook voor versnelling doordat de verkaveling het mogelijk maakt om biobased en industrieel bouwen gemakkelijk te maken. De wijk is energiepositief en netbewust ontwikkeld. Daarmee is de impact op het van het elektriciteitsnet klein gehouden; buurtbatterijen zorgen voor het dempen van de pieken in vraag en aanbod. Door de 28/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem aanwezigheid van een nieuw station en goede fietsverbindingen, is ook de CO 2- impact van mobiliteit beperkt gebleven. Deze plek is bij uitstek geschikt voor zelfbouwers; mensen die hun eigen woonomgeving willen vormgeven, vaak samen met een groep. Dit vertaalt zich bijvoorbeeld in CPO, PO en wooncoöperaties voor betaalbare woningen. Een aanmerkelijk deel van de woningen is betaalbaar. We onderzoeken de mogelijkheden van erfpacht. Niet alleen mensen voelen zich thuis in de nieuwe wijk, maar ook dieren. Vanaf het begin is rekening gehouden met de niet-menselijke medebewoners. Ze hebben een volwaardige plek gekregen in de plannen doordat er een robuuste groenblauwe structuur is gemaakt.

Maar ook in gebouwen zijn op vanzelfsprekende wijze plekken gemaakt voor medebewoning door dieren en planten. De basis voor de nieuwe wijk ligt in het samenwerkende systeem van bodem en water. Door de eigenschappen van het gebied (hoogtes, laagtes, bodemgesteldheid etc) leidend te laten zijn, is er een wijk ontstaan die mee kan bewegen met het water. Het groen en landschap vormen een natuurlijke alliantie met het water- en bodemsysteem. Samen met de cultuurhistorische waardevolle structuren en objecten, vormen deze lagen het raamwerk voor de nieuwe buurt. Dit raamwerk geeft richting aan de ontwikkeling van de woningen en voorzieningen. Het raamwerk brengt samenhang en verbindt met de omgeving. Het is daarmee minder flexibel dan de vulling van het raamwerk, dat gevormd wordt door de woningen en voorzieningen. De faciliterende netwerken van elektriciteit, warmte, data, riolering, (drink)water en mobiliteit, hebben hun eigen logica en systeemvereisten. De ontwikkeling van Nieuw Zuthem levert ook een bijdrage aan het oplossen van stadsbrede opgaven op het gebied van water en energie. Door in een vroeg stadium rekening te houden met de (on)mogelijkheden van deze netwerken, wordt voorkomen dat er met kunstgrepen dure oplossingen moeten worden bedacht.

Uitgangspunt hierbij is dat eenvoud en ‘low tech’ de voorkeur heeft boven complex en high tech; door bijvoorbeeld zongericht te verkavelen, wordt de warmtevraag van woningen geminimaliseerd. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van overstekken en voldoende bomen te planten, is oververhitting in de zomer zonder technische middelen voorkomen. Binnen het raamwerk van water, bodem, groen en cultuurhistorie, ontwikkelt zich een woongebied dat zich kan aanpassen aan de vraag van het moment. 4.4 Systeemopgaven 4.4.1 Water & Bodem, Waterveiligheid en Klimaatadaptatie Zwolle ligt midden in een dynamisch deltalandschap waar water en bodem al eeuwenlang richting geven aan het ruimtelijk gebruik. Door klimaatverandering nemen extremere neerslag, hogere rivierafvoeren en wisselende grondwaterstanden toe. Bij de 29/73 Datum Titel 8 september 2026 Startnotitie Nieuw Zuthem ontwikkeling van Nieuw Zuthem, op en rond NAP en onder invloed van de Sallandse Weteringen, is water geen randvoorwaarde maar een structurerend principe. Toekomstige ontwikkelingen vragen daarom om een andere benadering: niet het water aanpassen aan de functie, maar de functie en inrichting afstemmen op water en bodem. Alleen zo blijft het gebied én Zwolle veilig, leefbaar en toekomstbestendig.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1ec5dfdb-9364-4d88-af8c-5bb0f27c9061?agendaItemId=b47b4034-b18d-42ff-9f11-56dfe5464a37