Bijlage 3 - Ontwerp PlanMER Warmteprogramma 12112025
Tekst van het document
PlanMER Warmteprogramma gemeente Zwolle 12 november 2025
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Verantwoording Titel
PlanMER Warmteprogramma gemeente Zwolle
Opdrachtgever
Gemeente Zwolle
Projectleider
Esther Snepvangers
Auteur(s)
Lorena van der Meer, Alisa van Gent, Daan Berkhout, Eva Schouten
Tweede lezer
Esther Snepvangers
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Aantal pagina’s
181 (exclusief bijlagen)
Datum
12 november 2025
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com
2/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Inhoud Begrippenlijst.....................................................................................................................................7 0
Samenvatting .............................................................................................................................9 0.1
Inleiding ..............................................................................................................................9
0.1.1
Milieueffectrapport Warmteprogramma gemeente Zwolle ..........................................9
0.1.2
Een mer-procedure voor het Warmteprogramma........................................................9
0.1.3
Koppeling tussen planMER en warmteprogramma .....................................................9
0.1.4
Uitgangspunten planMER..........................................................................................10
0.2
Methodiek van het planMER.............................................................................................11
0.2.1
Wat wordt er onderzocht? .........................................................................................11
0.2.2
Beoordelingsmethodiek .............................................................................................11
0.2.3
Beoordeling op verschillende schaalniveaus ............................................................13
0.3
Alternatieven .....................................................................................................................13
0.3.1 Alternatief 1: Alles zoals de voorkeursoptie (met een groengasinstallatie in de gemeente) ................................................................................................................................14 0.3.2 Alternatief 2: Alles zoals de voorkeursoptie (waarbij groen gas buiten de gemeente wordt opgewekt).......................................................................................................................14 0.3.3
Alternatief 3: Alle buurten op een warmtepomp ........................................................14
0.4 Effectbeoordeling per alternatief ...........................................................................................15 0.4
Mitigerende maatregelen ..................................................................................................16
0.5
Doelbereik.........................................................................................................................21
0.6
Leemten in kennis.............................................................................................................23
0.7
Monitoring en evaluatie.....................................................................................................23
Leeswijzer .......................................................................................................................................25 1
Inleiding....................................................................................................................................26 1.1
Aanleiding en doel ............................................................................................................26
1.2
Waarom een Warmteprogramma? ...................................................................................26
1.2.1
Samenhang met ander gemeentelijk beleid, actualisatie en uitvoeringsplannen ......27
1.3
De mer-procedure voor het Warmteprogramma...............................................................27
1.4
Koppeling tussen planMER en Warmteprogramma .........................................................28
1.5
Uitgangspunten planMER .................................................................................................29
1.6
Reacties op Notitie Reikwijdte en Detailniveau ................................................................30
1.7
Wijzigingen in de scope van het MER t.o.v. de NRD .......................................................30
3/181
Kenmerk
2
1.7.1
Wijzigingen in beoordelingskader ..............................................................................30
1.7.2
Wijzigingen in alternatieven .......................................................................................31
1.7.3
Wijzigingen in wijktypen.............................................................................................31
Methodiek van het planMER ....................................................................................................31 2.1
Wat wordt er onderzocht?.................................................................................................31
2.1.1
Voorgenomen activiteit: Warmteprogramma .............................................................31
2.1.2
Alternatieven..............................................................................................................32
2.2
3
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Beoordelingsmethodiek ....................................................................................................32
2.2.1
Wijze van beoordelen effecten ..................................................................................32
2.2.2
Beoordelingskader.....................................................................................................33
2.2.3
Wat nemen we niet mee in het beoordelingskader? .................................................34
2.2.4
Beoordeling op verschillende schaalniveaus ............................................................35
2.3
Processtappen planMER ..................................................................................................40
2.4
Referentiesituatie en beleidskader ...................................................................................41
2.4.1
Referentiesituatie.......................................................................................................41
2.4.2
Beleidskader ..............................................................................................................41
Alternatieven ............................................................................................................................45 3.1
Alternatief 1: Alles zoals de voorkeursoptie (met een groengasinstallatie in de gemeente) ..........................................................................................................................................45
3.2 Alternatief 2: Alles zoals de voorkeursoptie (waarbij groen gas buiten de gemeente wordt opgewekt) ....................................................................................................................................56 3.3 4
Alternatief 3: Alle buurten op een warmtepomp ...............................................................57
Milieueffecten ...........................................................................................................................57 4.1
Geluid en trillingen ............................................................................................................57
4.1.1
Effectbeschrijving gecumuleerde geluidbelasting .....................................................57
4.1.2
Effectbeschrijving hinder of schade ten gevolge van trillingen ..................................66
4.2
Bodem en ondergrond ......................................................................................................71
4.2.1
Effectbeschrijving bodemkwaliteit..............................................................................71
4.2.2
Effectbeschrijving ondergronds ruimtegebruik ..........................................................77
4.2.3
Effectbeschrijving geïnduceerde bevingen (geothermie) ..........................................82
4.3
Water ................................................................................................................................85
4.3.1
Effectbeschrijving grondwater ...................................................................................85
4.3.2
Effectbeschrijving drinkwater .....................................................................................90
4/181
Kenmerk
4.3.3 4.4
Effectbeschrijving luchtkwaliteit (PM2,5; PM10; stikstof) ........................................100
Geur ................................................................................................................................104
4.5.1 4.6
Effectbeschrijving oppervlaktewater ..........................................................................95
Luchtkwaliteit ..................................................................................................................100
4.4.1 4.5
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Effectbeschrijving geur ............................................................................................104
Natuur en biodiversiteit ...................................................................................................105
4.6.1 Effectbeschrijving Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en groenstructuur Zwolle ............................................................................................................105 4.6.2 4.7
Circulariteit ......................................................................................................................120
4.7.1 4.8
Effectbeschrijving zichtbaarheid en inpasbaarheid .................................................126
Archeologie en cultuurhistorie ........................................................................................136
4.9.1
Effectbeschrijving archeologie .................................................................................136
4.9.2
Effectbeschrijving cultuurhistorie .............................................................................140
4.10
Verkeer ...........................................................................................................................146
4.10.1 4.11
Effectbeschrijving bereikbaarheid ........................................................................146
Externe veiligheid ...........................................................................................................151
4.11.1
Effectbeschrijving plaatsgebonden risico .............................................................151
4.11.2
Effectbeschrijving aandachtsgebieden (groepsrisico) .........................................154
4.12
Overige effecten .............................................................................................................155
4.12.1 5
Effectbeschrijving materiaalgebruik .........................................................................121
Ruimtelijke kwaliteit ........................................................................................................126
4.8.1 4.9
Effectbeschrijving biodiversiteit ...............................................................................115
Effectbeschrijving energieverbruik .......................................................................155
Mitigerende maatregelen .......................................................................................................156 5.1
Geluid en trillingen ..........................................................................................................156
5.1.1
Mitigerende maatregelen gecumuleerde geluidsbelasting ......................................156
5.1.2
Mitigerende maatregelen hinder of schade ten gevolge van trillingen ....................157
5.2
Bodem en ondergrond ....................................................................................................157
5.2.1
Mitigerende maatregelen bodemkwaliteit ................................................................157
5.2.2
Mitigerende maatregelen ondergronds ruimtegebruik .............................................158
5.2.3
Mitigerende maatregelen geïnduceerde bevingen ..................................................158
5.3
Water ..............................................................................................................................158
5.3.1
Mitigerende maatregelen grondwater ......................................................................158
5/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
5.3.2
Mitigerende maatregelen drinkwater .......................................................................158
5.3.3
Mitigerende maatregelen oppervlaktewater ............................................................159
5.4
Luchtkwaliteit ..................................................................................................................159
5.4.1 5.5
Geur ................................................................................................................................160
5.5.1 5.6
Mitigerende maatregelen luchtkwaliteit (PM2,5; PM10; stikstof) .............................159
Mitigerende maatregelen geur.................................................................................160
Natuur en biodiversiteit ...................................................................................................160
5.6.1 Mitigerende maatregelen Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en de groenstructuur Zwolle ............................................................................................................160 5.6.2 5.7
Circulariteit ......................................................................................................................162
5.7.1 5.8
Mitigerende maatregelen zichtbaarheid en inpasbaarheid ......................................162
Archeologie en cultuurhistorie ........................................................................................164
5.9.1
Mitigerende maatregelen archeologie .....................................................................164
5.9.2
Mitigerende maatregelen cultuurhistorie .................................................................164
5.10
Verkeer ...........................................................................................................................165
5.10.1 5.11
6
Mitigerende maatregelen circulariteit.......................................................................162
Ruimtelijke kwaliteit ........................................................................................................162
5.8.1 5.9
Mitigerende maatregelen biodiversiteit ....................................................................161
Mitigerende maatregelen bereikbaarheid ............................................................165
Externe veiligheid ...........................................................................................................165
5.11.1
Mitigerende maatregelen plaatsgebonden risico .................................................165
5.11.2
Mitigerende maatregelen aandachtsgebieden (groepsrisico) ..............................166
Doelbereik ..............................................................................................................................166 6.1
Aanbevelingen ................................................................................................................176
7
Leemten in kennis ..................................................................................................................177
8
Monitoring en evaluatie ..........................................................................................................177 8.1
Belang monitoring ...........................................................................................................178
8.2
Monitoringsstrategie gemeente Zwolle ...........................................................................178
8.3
Monitoring en evaluatie Warmteprogramma ..................................................................180
Bijlage 1
HSAO
6/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Begrippenlijst Aardgasvrij
Verwarmen en koken op basis van duurzame energie zonder aardgas.
Afgiftesysteem
Een systeem dat warmte afgeeft aan (de ruimtes in) een gebouw.
Aquathermie
Warmte afkomstig uit water.
CO2
CO2 staat voor koolstofdioxide. Dit is een geurloos en kleurloos gas dat onder andere vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen. Door de verhoogde concentratie is het medeverantwoordelijk voor klimaatverandering.
CO2-neutraal
Netto geen uitstoot van CO2: de uitstoot wordt volledig voorkomen, verminderd of gecompenseerd, zodat de totale balans nul is.
Collectieve technieken
Technieken die meerdere huizen verwarmen via een gemeenschappelijk systeem. Een veel voorkomende collectieve techniek is een warmtenet.
Cv-ketel
Een cv-ketel (centrale verwarmingsketel) verwarmt water voor de verwarming van een gebouw en voor warm tapwater. Een cv-ketel verbrandt aardgas om het water te verwarmen.
Duurzame warmtebronnen
Warmtebronnen waaruit energie opgewekt wordt die niet opraken. Met het opwekken van energie uit duurzame warmtebronnen vindt er geen CO2 uitstoot plaats.
Energietransitie
De overstap van fossiele brandstoffen naar het gebruik van duurzame energiebronnen.
Geothermie
Warmte afkomstig uit de aarde.
Groen gas
Biogas (=gas ontstaat bij vergisting van organisch materiaal) opgewaardeerd naar aardgaskwaliteit.
Hoge temperatuur (HT) warmte
Warmte met een temperatuur boven de 75°C die direct kan worden ingezet voor ruimteverwarming en warm tapwater.
Hybride warmtepomp
Een combinatie van apparaten om een woning en tapwater te verwarmen: voor een deel met elektriciteit (warmtepomp) en voor het andere deel met gas (cv-ketel). De hybride warmtepomp voorziet in een groot deel van de warmtevraag in de woning. Alleen als het heel koud is buiten springt de gewone cv-ketel bij om de woning te verwarmen. Daarnaast verwarmt de cv-ketel het tapwater in de woning.
Individuele technieken
Technieken die één woning verwarmen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een lucht-waterwarmtepomp.
Isolatie
Materialen die warmteverlies van binnen naar buiten beperken.
Isolatiewaarde
Een waarde die aangeeft hoeveel het isolatiemateriaal isoleert. De isolatiewaarde wordt in R-waarde uitgedrukt. Hoe hoger de R-waarde, hoe beter het materiaal isoleert. 7/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Lage temperatuur (LT) warmte
Warmtebronnen met een temperatuur tussen de 30 en 55°C die direct kan worden gebruikt voor ruimteverwarming bij voldoende isolatie van de woning en LT-warmteafgiftesysteem. Warm tapwater wordt geleverd met een boosterwarmtepomp.
Restwarmte
Warmte die vrijkomt bij (industriële) productie of processen. De warmte wordt niet op een andere manier gebruikt en gaat anders verloren.
TEA
Thermische energie uit afvalwater.
TEO
Thermische energie uit oppervlaktewater.
Transitievisie Warmte (TVW)
Een document waarin de gemeente schetst hoe zij aardgasvrij wordt. In het document staan de warmtebronnen en -infrastructuur die de gemeente kan gebruiken. Ook schetst de gemeente waar en wanneer zij welke bronnen en infrastructuur inzet. Elke gemeente moest een visie vaststellen in 2021 en deze minimaal één keer in de vijf jaar herzien. Het vervolg op de Transitievisie Warmte is het Warmteprogramma.
Warmtenet
Collectieve oplossing waarbij warmte van een bron via een buizennetwerk naar gebouwen wordt geleid.
Warmteplan
Document dat beschrijft hoe en wanneer een wijk, buurt of gebied van het aardgas afgaat. Zwolle noemt dit een Warmteplan, landelijk heet het een (wijk)uitvoeringsplan.
Warmtepomp
Een alternatief voor de huidige cv-ketel die gebruik maakt van warmte uit de omgeving.
Warmtetransitie
In 2050 moeten alle woningen op een duurzame manier worden verwarmd, dus niet meer via aardgas. Daarom hebben woningen een alternatief nodig om de woning te verwarmen. Deze overstap noemen we de warmtetransitie.
Waterenergieplan
Een waterenergieplan is een beleidsplan waarmee de verwachte opschaling van aquathermie gereguleerd wordt. Het is een ruimtelijk plan, waarin gemeenten en waterschappen de locaties en omvang van de warmtewinningen (koudelozingen) in een gebied van tevoren bepalen.
Waterstof
Gas dat ontstaat door aardgas of water te splitsen. Grijze waterstof maakt gebruik van aardgas, waarbij water en aardgas onder hoge druk worden omgezet in waterstof en CO2. Omdat er aardgas wordt gebruikt, is grijze waterstofgas niet duurzaam. Voor groene waterstofgas wordt water gesplitst in waterstofgas en zuurstof. Dit wordt gedaan met duurzame energie. Groen waterstofgas is wel duurzaam, maar is nog te kostbaar om op grote schaal te produceren.
Zeer lage temperatuur (ZLT) warmte
Warmtebronnen met een temperatuur tussen de 10 en 30°C
8/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
0 Samenvatting 0.1
Inleiding
0.1.1 Milieueffectrapport Warmteprogramma gemeente Zwolle In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle woningen in 2050 aardgasvrij worden verwarmd. Deze landelijke ambitie wordt gerealiseerd via een gebiedsgerichte aanpak. Gemeenten hebben hierop de regie. De gemeente Zwolle stelt daarom een Warmteprogramma op. In het Warmteprogramma staat per buurt omschreven hoe en wanneer deze buurt aardgasvrij wordt. Tegelijkertijd is er een milieueffectrapport opgesteld bij het Warmteprogramma (planMER). Dat, voordat definitieve keuzes worden gemaakt, de effecten voor milieu en leefomgeving van de gekozen warmtealternatieven per wijktypologie in kaart brengt. Het rapport kijkt naar thema’s als luchtkwaliteit, geluid, waterkwaliteit, circulariteit en ruimtelijke kwaliteit. 0.1.2 Een mer-procedure voor het Warmteprogramma Na inwerkingtreding van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wordt het Warmteprogramma naar verwachting vanaf 1 juli 2026 verplicht onder de Omgevingswet. Omdat het programma kaders stelt voor projecten uit bijlage V van het Omgevingsbesluit, moet een planMER worden opgesteld. Het planMER vergelijkt de milieueffecten van het Warmteprogramma met de referentiesituatie (huidige situatie en autonome ontwikkelingen; HSAO). Het beoordeelt hoe de gekozen alternatieven bijdragen aan de gestelde ambities van de gemeente.
Zo levert het de informatie die nodig is om het Warmteprogramma vast te stellen, waarbij milieubelangen volwaardig worden meegewogen. 0.1.3 Koppeling tussen planMER en warmteprogramma Tijdens het opstellen van het Warmteprogramma gaf het planMER tussentijds inzichten over het behouden, versterken of toevoegen van milieukwaliteiten. Deze uitkomsten zijn direct meegenomen in het Warmteprogramma. Daarmee is er een duidelijke wisselwerking geweest tussen het planMER en het Warmteprogramma (zie Figuur 0.1).
9/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Figuur 0.1 Samenhang proces warmteprogramma en planMER
0.1.4 Uitgangspunten planMER De uitgangspunten van dit planMER zijn als volgt: • Het planMER sluit aan op het abstractieniveau van het Warmteprogramma. De effecten zijn beoordeeld met de expertise van deskundigen van adviesbureau TAUW en de gemeente Zwolle. Ze zijn vooral kwalitatief beoordeeld. Waar mogelijk zijn de effecten ondersteund met (ken)getallen voor een semi-kwantitatieve beoordeling • Het Warmteprogramma kijkt 10 jaar vooruit, dus tot en met 2035 (= het referentiejaar). Het planMER sluit daarop aan • Als gevolg van klimaatverandering worden de zomers warmer, waardoor het aircogebruik toeneemt. Dit komt neer op een totaal van circa 29.000 huishoudens met een airco in de gemeente Zwolle • Het Warmteprogramma van gemeente Zwolle gaat primair over warmte en beschrijft op hoofdlijnen de aanpak van koelte. Daarom wordt een toename van het gebruik van actieve koeling niet beschouwd als onderdeel van het Warmteprogramma; in de autonome ontwikkeling (referentiesituatie) wordt wel een toename verwacht van het gebruik van airco's • Isolatie is een onderdeel van het Warmteprogramma en een uitgangspunt van de Zwolse Warmtestrategie. De meest geschikte manier van isoleren verschilt per woning. Het planMER is niet gericht op woningniveau, maar op gemeentelijk of wijkniveau. Isolatie past niet bij het abstractieniveau van het Warmteprogramma en wordt daarom niet meegenomen.
De gevolgen van isoleren op beschermde diersoorten worden meegenomen in het Soortenmanagementplan van de gemeente • Waar groen gas wordt toegepast, blijven gasleidingen liggen, evenals delen van de hoofdstructuur. Waar geen (groen) gas wordt toegepast worden gasleidingen overbodig. Op termijn verwijdert Enexis de gasleidingen. In de praktijk vindt dit echter door de overgangstermijn in kleine stappen plaats. Daarom hanteert dit MER als uitgangspunt dat de gasleidingen en de bijbehorende effecten blijven bestaan tot en met (ten minste) het referentiejaar, dus tot en met 2035
10/181
Kenmerk
•
• • •
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Geldende protocollen, handreikingen en voorschriften uit wet- en regelgeving worden nageleefd. Het risico van het niet naleven wordt in de beoordeling niet meegenomen (geen negatief effect), tenzij aantoonbaar blijkt dat dit in een aanzienlijk aantal gevallen misgaat. In dat geval wordt het risico wel als negatief effect meegenomen In het referentiejaar is al het verkeer van en naar de groengasinstallatie op Hessenpoort fossielvrij De levering van warmte blijft op het temperatuurniveau van 2020 De bestaande gebouwen zullen richting 2035 ten opzichte van 2020 gemiddeld tussen de 5 en 10 % energie besparen op hun warmtevraag
0.2
Methodiek van het planMER
0.2.1 Wat wordt er onderzocht? De voorgenomen activiteit waarvoor het planMER wordt opgesteld is het Warmteprogramma van de gemeente Zwolle. Hierin staan haar plannen voor de komende 10 jaar met als lange termijn doel om in 2050 als gemeente aardgasvrij te zijn. In het Warmteprogramma komt te staan: • De meest betaalbare warmteoplossing (collectieve of individuele warmtevoorziening) per gebied • Wanneer gebieden over kunnen gaan op een duurzamere energieoplossing • Een beschrijving van de totale kosten voor de maatschappij • In welke gebieden we als eerste starten en hoe we dat doen • Hoe er gecommuniceerd en samengewerkt wordt bij het opstellen van een Warmteplan voor een gebied Wat staat er nog niet in? • Een definitief besluit voor de duurzamere energieoplossing • Een precieze kostenberekening • Kleinschalige warmtebronnen voor bijvoorbeeld een supermarkt De keuze voor bepaalde warmte-infrastructuur en -technieken wordt door meerdere factoren bepaald. Het planMER doet geen onderzoek naar de haalbaarheid van de verschillende alternatieven met warmteinfrastructuur en -technieken, maar bepaald de milieueffecten van deze alternatieven. 0.2.2 Beoordelingsmethodiek Wijze van beoordelen effecten De effecten zijn met plussen en minnen op een vijfpuntschaal beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. De tabel hieronder geeft deze schaal weer.
Tabel 0.1 Beoordelingsmethodiek Score
Toelichting
++
Zeer positief effect ten opzichte van de referentiesituatie
+
Positief effect ten opzichte van de referentiesituatie
0
Neutraal effect ten opzichte van de referentiesituatie
-
Negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie
--
Zeer negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie
11/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Beoordelingskader De onderstaande tabel toont de onderzochte milieuthema’s met hun bijbehorende aspecten en indicatoren. Ook geeft de tabel aan of het onderzoek in het MER kwalitatief of semi-kwantitatief is uitgevoerd. Tabel 0.2 Beoordelingskader Thema
Aspect
Indicator
Type onderzoek
Geluid
Gecumuleerde
Impact op gecumuleerde geluidsbelasting
Kwalitatief
Hinder of schade ten gevolge van trillingen
Kwalitatief
geluidbelasting Hinder of schade ten gevolge van trillingen Bodem en
Bodemkwaliteit
ondergrond
Chemische, fysische en biologische kwaliteit van de bodem en Kwalitatief grondwater
Ondergronds
Inpasbaarheid van het ondergronds ruimtegebruik
Kwalitatief
Risico op geïnduceerde bevingen
Kwalitatief
ruimtegebruik Geïnduceerde bevingen (geothermie) Water
Grondwater
De hydrologische en thermische impact op grondwaterkwaliteit Kwalitatief en -kwantiteit
Drinkwater
Impact op kwaliteit van het drinkwater in nabijgelegen leidingen Kwalitatief
Oppervlaktewater
Impact op biologische en fysisch-chemische
Kwalitatief
oppervlaktewaterkwaliteit Luchtkwaliteit
Luchtkwaliteit stikstof, Uitstoot van stikstof en fijnstof (PM10 en PM2,5)
Kwalitatief
PM10, PM 2,5 Geur
Geur
Aantal gehinderden door geur
Kwalitatief
Natuur en
Natura 2000-
Impact op kwaliteit van Natura2000-gebieden, inclusief
Kwalitatief
biodiversiteit
gebieden,
stikstofdepositie, Natuurnetwerk Nederland en de
Natuurnetwerk
groenstructuur Zwolle
Nederland en de groenstructuur Zwolle
Circulariteit
Biodiversiteit
Omvang biodiversiteit
Kwalitatief
Materiaalgebruik
Aandeel secundaire materialen en hergebruik bestaand
Kwalitatief
materiaal Ruimtelijke kwaliteit Zichtbaarheid en
Totaal benodigd bovengronds ruimtegebruik en inpasbaarheid Kwalitatief
inpasbaarheid
in de openbare ruimte
Archeologie
Aantasting van archeologische waarden
Cultuurhistorie
Aantasting of visuele verstoring van cultuurhistorische waarden Kwalitatief
Verkeer
Bereikbaarheid
De verkeersintensiteit van het wegennet
Externe veiligheid
Plaatsgebonden risico Introductie van een 10-6 PR contour nabije kwetsbare
Archeologie en
Kwalitatief
cultuurhistorie
Kwalitatief
Kwalitatief
gebouwen Aandachtsgebieden
Introductie van aandachtsgebieden nabije kwetsbare
(groepsrisico)
gebouwen
Kwalitatief
12/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
0.2.3 Beoordeling op verschillende schaalniveaus Aanlegfase en gebruiksfase Dit planMER beoordeelt de effecten van de aanleg en het gebruik van de warmte-infrastructuur en technieken. Beide fasen worden apart behandeld. Voor sommige milieuthema’s is een bepaalde fase niet relevant is; deze wordt dan buiten beschouwing gelaten. Gemeente-, wijk- en locatieniveau In dit planMER worden in alternatieven 1 en 2 infrastructuur en technieken per locatie of wijk ingezet, terwijl alternatief 3 de lucht-waterwarmtepomp gemeentebreed toepast. De beoordeling gebeurt op drie schaalniveaus: gemeentebreed, per wijktypologie en locatiespecifiek. Wijktypologieën Voor de effectbeoordeling zijn wijktypen in Nederland geclusterd tot vier wijktypologieën met vergelijkbare kenmerken, zoals bebouwingsdichtheid, straatprofiel, openbaar groen en tuinen. Deze typologieën helpen om effecten van alternatieven op onder- en bovengronds ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit op het abstractieniveau van het Warmteprogramma te beoordelen. Figuur 0.2 toont welke wijken onder welke categorie zijn ingedeeld.
Figuur 0.2 Onderverdeling gemeente Zwolle in wijktypologieën
0.3
Alternatieven
In dit planMER zijn drie alternatieven voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving beoordeeld.
13/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
0.3.1 Alternatief 1: Alles zoals de voorkeursoptie (met een groengasinstallatie in de gemeente) In dit alternatief wordt onderzocht wat de milieueffecten zijn van de voorkeurswarmtetechnieken. Figuur 0.3 toont de voorkeurswarmtetechnieken per buurt. Het gaat om de volgende warmtetechnieken: luchtwaterwarmtepomp, warmtenet, WKO, diepe geothermie, ondiepe geothermie, buurtwarmtepomp, thermische energie uit oppervlaktewater (TEO), thermische energie uit afvalwater en groen gas. Voor diepe en ondiepe geothermie, de buurtwarmtepomp, TEO en TEA is een warmtenet noodzakelijk. In sommige wijken is deze echter al aanwezig. De milieueffecten van het warmtenet worden apart beschreven.
Figuur 0.3 Voorkeurswarmtetechnieken uit bronnenanalyse Zwolle. Bron: gemeente Zwolle, Bronnenanalyse
0.3.2
Alternatief 2: Alles zoals de voorkeursoptie (waarbij groen gas buiten de gemeente wordt opgewekt) Alternatief 2 is gelijk aan alternatief 1, maar gebruikt groen gas dat buiten de gemeente Zwolle wordt geproduceerd en volgt de groengasladder1. Hierdoor schakelen de binnenstad, industrie en Berkum over op groen gas. Een groengasinstallatie in Zwolle wordt niet positief of negatief beoordeeld, maar de mogelijke milieueffecten van een dergelijke installatie buiten de gemeente nemen we wel globaal mee in het MER. 0.3.3 Alternatief 3: Alle buurten op een warmtepomp In alternatief 3 krijgen alle gebouwen in Zwolle een individuele lucht-waterwarmtepomp (all-electric) zonder warmtenet.
1 De gemeente Zwolle heeft een groen gas ladder opgesteld, die geeft een eerste duiding aan waar groen gas nu in eerste instantie voor
beschikbaar komt (bron: Zwolse Bronnenstrategie, mei 2025) 14/181
0.4 Effectbeoordeling per alternatief Kenmerk
De onderstaande tabel geeft per alternatief (met bijbehorende warmte-infrastructuur en -technieken) de beoordeling van de milieueffecten weer.
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Tabel 0.3 Samenvatting van de effectbeoordeling Alternatief
Warmte-infrastructuur
Warmtetechniek
Wijktypologie (indien van toepassing)
Effectbeoordeling Gecumuleerde geluidbelasting
1 Elektrisch
Lucht-water warmtepomp
Warmtenet
WKO
Diepe geothermie
Ondiepe geothermie
Buurtwarmtepomp
TEO
TEA
Groen gas
Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein
Hinder of schade ten gevolge van trillingen
Ondergronds ruimtegebruik
Bodemkwaliteit
A: 0 A: 0 A: 0 A: 0
G: G: G: 0 G: 0
A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: -A: A: 0 A: 0 A: A: A: 0 A: 0
G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: -G: G: 0 G: 0 G: G: G: 0 G: 0
A: 0
G: -
A: -
G: 0
A: -
G: 0
A: --
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
A: --
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
G: 0
A: 0 A: A: A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0
G: 0 G: G: G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0
A: --
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: -
G: -
A: 0
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
A: -
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0
G: 0 G: G: G: 0 G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0 A: 0 A: 0 A: 0 A: 0
A: 0
A: 0
A: -
A: +
G: 0
G: 0
G: -
Geïnduceerde bevingen
Grondwater
Drinkwater
N.v.t.
N.v.t.
A: 0
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
A: -
G: -
A: -
G: -
A: 0
A: -
G: -
A: -
G: -
N.v.t.
N.v.t.
A: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G: 0
G: 0 G: 0 G: 0 G: 0 G: 0
Oppervlaktewater
Luchtkwaliteit
Geur
Natura 2000-gebieden
Biodiversiteit
Materiaalgebruik
Zichtbaarheid en inpasbaarheid
Archeologie
G: -G: G: G: 0 G: -G: -G: -
Cultuurhistorie
Bereikbaarheid
Plaatsgebonden risico
Aandachtsgebieden
A: 0
A: -
G: -
A: 0
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A: -
A: 0
G: 0
A: --
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: 0
A: -
G: --
A: -
G: +
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
A: -
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
A: -
G: 0
A: -
G: +
G: +
A: -
A: -
G: -
A: -
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
G: +
A: -
G: 0
A: -
G: 0
G: 0
A: -
A: -
G: -
A: -
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G: 0
A: 0
G: 0
A: --
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: --
G: -
G: +
A: -
G: --
A: -
G: 0
A: -
A: 0
G: 0
A: -
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: -
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: --
G: -
G: +
A: -
G: --
A: -
G: 0
A: 0
A: -
G: -
A: -
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: -
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: --
G: -
G: +
A: -
G: --
A: -
G: 0
A: 0
A: -
G: -
A: -
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
A: 0
G: 0
A: -
A: -
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: --
G: -
G: +
A: -
G: --
A: -
G: 0
G: G: -G: -G: G: G: -G: -G: G: 0 G: -G: -G: G: 0
A: -
A: -
G: -
A: -
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
A: 0
G: 0
A: 0
G: +
A: -
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: --
G: -
G: +
A: -
G: -
A: -
G: 0
G: 0
A: -
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: -
A: 0
G: -
A: 0
G: 0
A: -
G: -
A: 0
G: 0
A: --
G: -
A: -
G: --
A: -
G: -
G: 0
A: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: -
A: 0
G: --
A: 0
G: --
N.v.t.
N.v.t.
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: -
G: -
A: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: 0
A: 0
G: +
N.v.t.
N.v.t.
A: -
G: +
A: -
G: --
A: -
G: +
G: 0 G: -G: G: G: 0
A: 0
A: -
G: -
A: 0
G: 0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G: -
G: +
G: -
G: 0
Locatiespecifiek Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein
G: -
G: +
Locatiespecifiek
2 Groen gas buiten gemeente Zwolle
N.v.t.
Lucht-water warmtepomp
Hoogstedelijk gebied Gemengd gebied Rustige woonwijken Bedrijventerrein
3 Elektrisch
15/181
Kenmerk
0.4
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Mitigerende maatregelen
De tabel hieronder beschrijft voor de milieuaspecten mitigerende maatregelen om (potentiële) negatieve effecten van de alternatieven met bijbehorende warmte-infrastructuur en warmtetechnieken te voorkomen. Tabel 0.4 Mitigerende maatregelen Aspect
Mitigerende maatregelen
Gecumuleerde
•
geluidbelasting
Geluidsoverlast van buitenunits, zoals lucht-water warmtepompen, kan worden beperkt met geluiddempende omkasting en akoestisch ontkoppelen bij plaatsing op daken of gevels. Deze voorschriften kunnen via het omgevingsplan worden vastgelegd, al is gemeentelijke sturing beperkt bij kleine units zonder vergunning
•
Tijdens de bouwfase kan overlast worden verminderd door elektrisch bouwmaterieel verplicht te stellen en werkzaamheden te beperken tot werkdagen en gedurende de dag. Deze regels kunnen, aanvullend op algemene kaders, lokaal worden aangescherpt in het omgevingsplan
Hinder of schade door
•
trillingen
Indien het buitendeel van de warmtepomp wordt geplaatst op het dak van een woning of aanbouw of wordt bevestigd aan de gevel dient aandacht te worden besteed aan het adequaat dempen van de trillingen welke door de warmtepomp worden geproduceerd om zo hinder te voorkomen
Bodemkwaliteit
•
Voorkom verstoring van ongestoorde bodem met hoge biologische kwaliteit door installaties te plaatsen langs bestaande infrastructuur
•
Bij het doorboren van scheidende lagen moeten expliciete eisen worden gesteld aan de afdichting van deze lagen om onderlinge uitwisseling tussen waterlagen te voorkomen
•
Daarnaast is het van belang om een grens te stellen aan de maximale diepte van boringen, afhankelijk van het voorkomen en de dikte van scheidende lagen. Toezicht tijdens de uitvoering van werkzaamheden is van belang, aangezien dit het aangewezen moment is om de correcte uitvoering van de afdichting en dieptebeperking te controleren
•
Om bodem- of grondwaterverontreiniging door lekkage te voorkomen, kunnen bodembeschermende maatregelen en monitoring van bodem- en grondwaterkwaliteit worden voorgeschreven. Houd rekening met mogelijke verspreiding van bestaande verontreiniging. Combineer aanleg van een WKO-systeem en bodemsanering in ontwerp- en vergunningstraject voor een integrale aanpak
•
Om de impact van werkzaamheden in de ondergrond te minimaliseren, is het aan te raden om deze werkzaamheden gelijktijdig uit te voeren. Dit kan bijvoorbeeld door afstemming met de netbeheerder om te kijken of er in de komende jaren al werkzaamheden in de ondergrond gepland zijn
Ondergronds
•
ruimtegebruik
Voor de inpasbaarheid en het beperken van belemmeringen door kabels, leidingen, wortelruimte van bomen en ander groen kunnen maatregelen worden genomen, zoals herinrichting en optimalisatie van het bestaande ondergrondse ruimtegebruik. Op wijkniveau kan een 4D-benadering worden toegepast, waarbij ondergronds ruimtegebruik horizontaal en verticaal wordt ingepland en ruimte wordt gereserveerd voor toekomstige claims
Geïnduceerde bevingen (geothermie)
•
Niet van toepassing, aangezien het treffen van maatregelen wettelijk verplicht is bij geothermie: de warmtetechniek waarbij geïnduceerde bevingen kunnen voorkomen
16/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Grondwater
•
Het is aan te raden om bemalingen voor de realisatie van aan- en afvoerleidingen te combineren met andere werkzaamheden (bijvoorbeeld kabels, leidingen, riolering). Door de straat maar één keer open te graven, wordt de verstoring van de omgeving verminderd en het risico op contaminatie beperkt
•
Om bronverstopping te voorkomen, is het belangrijk om regelmatig onderhoud uit te voeren
•
Tijdens de aanleg van warmtenetten of WKO's kan het ook nuttig zijn om lokaal saneren van grondwater te overwegen, vooral wanneer er grondwater moet worden weggepompt. Dit draagt bij aan het waarborgen van de waterkwaliteit
Drinkwater
•
Het is belangrijk om goede isolatiewaarden van de warmteleidingen en de vereiste onderlinge afstand tussen leidingen van het warmtenet en drinkwaternet te waarborgen. Dit voorkomt dat de drinkwaterleidingen opwarmen
•
Daarnaast kan specifieke monitoring van grondwaterbeschermingsgebieden gerelateerd aan de nieuwe activiteit, bijdragen aan het tijdig te signaleren van mogelijk negatieve effecten
•
Zoals genoemd in de effectbeschrijving kan een WKO een positieve invloed hebben op de kwaliteit van het grondwater of het drinkwater in de winning. Dit kan verder worden onderzocht om de waterkwaliteit in de winning in Zwolle te verbeteren
Oppervlaktewater
•
Om negatieve effecten op het oppervlaktewater te beperken, moet het onttrekkingsdebiet van een TEO-installatie per maand minder zijn dan tien procent van het watervolume van het waterlichaam
•
In het voorjaar, bij watertemperaturen tussen 10 en 15 °C, mag het lozingswater maximaal 2 °C afwijken van de achtergrondtemperatuur om schade aan opkomende waterplanten te voorkomen
•
Werkzaamheden dienen buiten gevoelige perioden voor bepaalde watersoorten te worden gepland
•
Verder is het van belang om de best beschikbare technieken toe te passen om de impact op het milieu verder te beperken
•
Bij vergunningverlening moet altijd de meest recente STOWA-handreiking worden gevolgd, waarbij ook cumulatieve effecten in acht worden genomen
•
Vooraf moet een bemalingsadvies worden opgesteld om mogelijke negatieve effecten van bemaling op de waterkwaliteit in beeld te brengen
•
Werk-, spoel- en spuiwater moet op de riolering worden geloosd om verontreiniging tijdens aanleg en gebruik te voorkomen
Luchtkwaliteit stikstof,
•
PM10, PM 2,5
Om de luchtkwaliteit te verbeteren tijdens bouwwerkzaamheden, kunnen deze uitgevoerd worden met elektrisch materieel. Dit kan ook worden vastgelegd in aanbestedingen, samenwerkingsovereenkomsten of door specifieke regels in het omgevingsplan op te nemen
•
Een andere belangrijke maatregel is het bijsturen van de vergunning van de groengasinstallatie. Door de vergunning aan te passen, kunnen er Best Beschikbare Technieken (BBT) worden toegepast die gericht zijn op het verder verminderen van emissies
•
Daarnaast is het cruciaal om te onderzoeken of aanvoerende vrachtwagens ook kunnen worden ingezet voor het afvoeren van restmaterialen. Dit kan bijdragen aan een vermindering van het aantal vrachtwagenbewegingen
17/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
•
Het gebruik van elektrische vrachtwagens voor de aanvoer en afvoer van de groengasinstallatie kan ook worden overwogen
•
Tot slot kan een gefaseerde overgang naar een volledig elektrisch systeem voor zowel de bouw als het transport op lange termijn de luchtkwaliteit verbeteren. Door stapsgewijs over te schakelen naar elektrische voertuigen en apparatuur, kan de uitstoot van broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen geleidelijk worden verminderd
Geur
•
De installatie kan een gesloten systeem implementeren voor de aanvoer van mest
•
Het opnemen van specifieke geurmaatregelen in de milieuvergunning van de installatie is eveneens cruciaal. Dit kan onder meer inhouden dat er strikte emissie-eisen worden gesteld, dat er regelmatig monitoring van geurhinder plaatsvindt, en dat er een actieplan is opgesteld voor het geval de geurhinder boven een bepaalde drempelwaarde uitkomt. Door deze maatregelen juridisch vast te leggen, wordt de verantwoordelijkheid voor geurbeheersing gewaarborgd
Natura 2000-gebieden,
•
Natuurnetwerk
voldoende afstand te houden van Natura 2000-gebieden, NNN en andere
Nederland en de groenstructuur Zwolle
Het is van belang om bij de locatiekeuze voor nieuwe installaties of gebouwen groenstructuren
•
Daarnaast dienen er maatregelen te worden geïmplementeerd om de stikstofdepositie te reduceren, zoals beschreven in de regelgeving rond Natura 2000
•
Bij de aanleg van het nieuwe leidingstelsel is het belangrijk om deze te bundelen met bestaande kabels en leidingen. Dit minimaliseert de impact op het landschap en groen
•
Bovendien moet het leggen van leidingen onder groenstroken met bomen worden vermeden om schade aan de bomen en de groene structuur te voorkomen
•
Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat nieuwe centrale installaties niet worden geplaatst in gebieden met hoogwaardig gebruiksgroen. Bij voorkeur worden locaties gekozen die momenteel onnodig verhard zijn, om de impact op waardevolle groene gebieden te beperken
•
Indien het noodzakelijk is om de centrale installatie in een groene ruimte te bouwen, kan de schade worden beperkt door deze ruimte multifunctioneel te gebruiken. Dit kan bereikt worden door natuurinclusieve maatregelen te nemen
•
Tot slot kan het gebruik van elektrische voertuigen en werktuigen tijdens de aanlegfase van het project bijdragen aan het verminderen van de uitstoot en de impact op het milieu
Biodiversiteit
•
Het is van belang om voorafgaand aan de plaatsing van nieuwe installaties of gebouwen onderzoek te doen naar de aanwezigheid van beschermde soorten op de locatie
•
Nieuwe gebouwen en installaties dienen natuurinclusief te worden ontworpen, waarbij verblijfplaatsen en leefgebieden voor verschillende soorten worden geïntegreerd in de constructie
•
Bij de planning van werkzaamheden moet ook rekening worden gehouden met gevoelige periodes voor beschermde soorten. Het volgen van het Soortenmanagementplan van de gemeente is hierbij essentieel om deze maatregelen effectief te implementeren
•
Tot slot kan er een studie worden uitgevoerd naar de geluidseffecten van lucht-water warmtepompen. Indien uit deze studie blijkt dat er significante geluidshinder kan optreden, dienen er passende maatregelen te worden genomen. Dit kan bijvoorbeeld 18/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
het toepassen van geluiddempende technieken of het kiezen van alternatieve locaties omvatten Circulair
•
materiaalgebruik
Materiaalgebruik kan worden beperkt door ontwerpoptimalisaties, ontwerpen voor meerdere levenscycli met effectief beheer en onderhoud, en een modulair ontwerp waarmee het warmtenet eenvoudig kan worden uitgebreid of aangepast zonder volledige nieuwbouw
•
Het primaire materiaalgebruik kan worden beperkt door leidingen te kiezen met hoog aandeel hergebruikt staal of gerecycled plastic, het bestaande leidingennetwerk te hergebruiken na overstap op hernieuwbare energie, en samen te werken met leveranciers die inzetten op duurzaamheid en circulaire oplossingen
•
Vereisten rondom circulariteit kunnen worden vastgelegd in de aanbestedingen die de gemeente doet
Zichtbaarheid en
•
inpasbaarheid
Wanneer er behoefte is aan de aanleg van tussenstations of buurtwarmtepompen, dient er eerst te worden gekeken naar in- of aanpandige oplossingen. Indien deze niet haalbaar zijn, kan er worden gezocht naar (verharde) restruimten die momenteel geen functie hebben. Pas daarna worden infrastructuurrestruimten en oplossingen binnen het bouwblok, zoals parkeerplaatsen of minder waardevolle groenstroken, overwogen. Als deze opties niet tot een geschikte locatie leiden, kan maatwerk worden toegepast
•
Daarnaast is het cruciaal om de ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten
•
Bij de plaatsing van buitenunits is het belangrijk om deze zoveel mogelijk op minder opvallende locaties te positioneren. Indien nodig kunnen er maatregelen worden genomen om de buitenunits beter in het straatbeeld te integreren
•
De architecturale integratie van deze installaties is eveneens van belang. Ze moeten passen bij de stijl en materialisatie van de omliggende bebouwing, of men kan ervoor kiezen om ze als bijzondere (kunst)objecten te presenteren
•
Het behoud van groene ruimte is een andere belangrijke overweging. Mocht dit onvermijdelijk zijn, dan moet er compensatie worden geboden die aansluit bij de bestaande groenstructuur
•
Tot slot is het essentieel om de bestrating na de werkzaamheden in de oorspronkelijke staat te herstellen
Archeologie
•
Voor alle warmtetechnieken en -infrastructuur waarbij de grond open moet voor de aanleg van het systeem geldt dat negatieve effecten gemitigeerd kunnen worden door de gebieden met een verwachtingswaarde van 50% en hoger. Eventuele ingrepen kunnen worden gepland in de gebieden met archeologische verwachtingswaarde <50% of in al bestaande tracés. Hierbij hebben bestaande tracés de voorkeur, omdat de bodem hier al aantoonbaar geroerd is en daarmee geen archeologische waarden te verwachten zijn
Cultuurhistorie
•
Voor alle alternatieven geldt dat voor de cultuurhistorische waarden regels gelden voor instandhouding. Het uitgangspunt is dat de cultuurhistorische waarden niet aangetast mogen worden. Wanneer aanpassingen nodig zijn, is een omgevingsvergunning een vereiste en zal de Adviescommissie omgevingskwaliteit Zwolle de wijziging of aantasting van de cultuurhistorische waarden eerst moeten beoordelen
•
Bij aanpassingen van cultuurhistorie is maatwerk geboden. Er zijn zeker aanpassingen denkbaar, mits deze met respect voor cultuurhistorische waarden worden ingepast
19/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
•
Een cultuurhistorisch onderzoek, voorafgaand aan de planvorming en afgestemd met het erfgoedteam van de gemeente Zwolle, kan helpen om de juiste en passende keuzes te maken
•
Voor isolatie en verduurzaming van rijksmonumenten is een afwegingskader ontwikkeld door RCE, FGM en VNG om gemeenten te ondersteunen bij vergunningverlening en beleid. Eigenaren van rijks-, gemeentelijke of provinciale monumenten kunnen via de ISDE-subsidie isolatiemaatregelen financieren
Bereikbaarheid
•
Het is aan te bevelen om bij de aanleggen van warmtetechnieken waarbij de straat open moet een afweging in volgordelijkheid en planning werkzaamheden te maken op basis van tijd en overlast
•
Deze werkzaamheden kunnen ook gecombineerd worden met andere geplande projecten
•
Voor de beoogde ontwikkelingen van Hessenpoort dient er met name aandacht te komen voor de in- en uitgangen van het gebied, en met name bij het ontwerp van de ontsluiting van het perceel van de groengasinstallatie. Ook het goed inrichten van de logistieke stromen verdient de aandacht
Plaatsgebonden risico
•
Bij de plaatsing van de compressor en opslagvaten van de gas houdende installaties van de groengasinstallatie is het van belang om deze niet nabij de terreingrens te situeren
•
Daarnaast moet bij het inrichtingsvoorstel een voldoende afstand tot de spoorlijn worden aangehouden. Dit verlaagt het externe veiligheidsrisico van de spoorlijn. Het overwegen van een optionele fysieke barrière, zoals een grondwal, kan ook bijdragen aan het verminderen van risico's
•
Daarnaast wordt geadviseerd om de Veiligheidsregio en brandweer te betrekken in het vervolgtraject van de groengasinstallatie
•
Wat betreft het explosieaandachtsgebied: aangezien de installatie niet als kwetsbaar gebouw wordt beschouwd, zijn er geen extra bouwkundige maatregelen nodig. Echter, er zijn wel adviezen vanuit de omgevingsveiligheid die in overweging moeten worden genomen, zoals het creëren van een vluchtroute die van de risicobron af is gericht
•
Indien er plannen zijn om een kantoor of een andere functie toe te voegen waar meer mensen aanwezig kunnen zijn, is het aan te raden om deze ruimtes zoveel mogelijk buiten het explosieaandachtsgebied te situeren. Bovendien zou de oriëntatie van de hoofdingang bij voorkeur van het spoor af moeten zijn gericht
Aandachtsgebieden
•
(groepsrisico)
Om de veiligheid in de groengasinstallatie te waarborgen is het noodzakelijk om een maximale opslaghoeveelheid in te stellen voor de hoeveelheid gas die in de installatie mag worden opgeslagen
•
Daarnaast moet er gestreefd worden naar het minimaliseren van de opslag. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk gas wordt opgeslagen en dat de productie snel wordt bijgemengd en doorgevoerd naar het netwerk. Dit vermindert de tijd dat gas in de opslag aanwezig is, wat het risico op incidenten kan verlagen
•
Tot slot kan men regelmatig monitoring van de opslag en de processen van de installatie uitvoeren. Dit helpt om eventuele afwijkingen of risico's tijdig te signaleren, zodat er snel kan worden ingegrepen en de veiligheid kan worden gewaarborgd
20/181
Kenmerk
0.5
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Doelbereik
Veel ambities uit de Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’ (2021) worden uitgewerkt via programma’s zoals het Warmteprogramma. De Omgevingsvisie is het kader voor al het beleid van de fysieke leefomgeving. In de onderstaande tabel staat per ambitie hoe het Warmteprogramma bijdraagt aan of wringt met de ambities uit het Warmteprogramma (groene of rode pijl). Lege vakken betekenen dat het Warmteprogramma die ambitie niet beïnvloedt. Daarnaast toont de tabel de beïnvloedingsruimte van de gemeente: lage invloed (vooral andere partijen aan zet), gemiddelde invloed (samenwerking tussen gemeente en andere partijen) of hoge invloed (gemeente beslist en voert uit). Tabel 0.5 Doelbereik Warmteprogramma Ambities en opgaven
Bijdrage aan
Mate van invloed
ambities Zwolle als leefgemeente: een leven lang Zwolle Meer huishoudens in Zwolle: We zetten verschillende maatregelen in om hoe
n.v.t.
dan ook 1000 woningen per jaar te kunnen bouwen. Steeds meer functiemenging in de stad én het buitengebied: Door een
n.v.t.
combinatie van werken en privé of leren en werken, verandert de behoefte aan (werk) ruimte qua omgeving, omvang en aard: er moet meer te doen zijn en kleinschaliger van opzet worden. De ‘Ouderenagenda’ en de hervormingsagenda: nieuwe woonoplossingen met
n.v.t.
borging van (mantel)zorg en faciliteiten in de buurt. Tweedeling in de samenleving: Er is een toenemende tweedeling in de
Gemiddeld
maatschappij zichtbaar. Zorg: een toenemende zorgconsumptie op maat: De verwachting is dat de
n.v.t.
zorgconsumptie door een vergrijzende bevolking vanaf 2020 zal stijgen. Regionale zorgfunctie: rol voor Zwolle én de regio: We streven hierbij naar
n.v.t.
kleinschaligheid in de regio om de concentratie van de huidige woonvoorzieningen in de stad Zwolle te verminderen. Voorzieningen: Overal wordt de behoefte aan voorzieningen groter als het aantal
n.v.t.
inwoners in onze gemeente groeit. Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen: De te verwachten groei van de stad
n.v.t.
maakt het nog niet nodig Voorgezet Onderwijsvoorzieningen toe te voegen. Onderwijs: een leven lang ontwikkelen: Een leven lang blijven leren is het credo:
n.v.t.
dat betekent onderwijs in elke fase in je leven. Gecombineerd leren en werken: In een hybride leeromgeving komen werken en
n.v.t.
leren bij elkaar. Leren en les krijgen in de praktijk bij het bedrijfsleven maar ook werken op school. Gezondheid: ‘de brede benadering’: Het gezondheidsbeleid en milieubeleid zijn
Gemiddeld
van oudsher gericht op het beheersen van gezondheidsrisico’s en het beschermen van (kwetsbare) groepen mensen, dieren en natuurgebieden. Tegenwoordig gaat het ook om bevordering en verbetering van de gezondheid, bijvoorbeeld door de inrichting van onze leefomgeving. Het gebeurt in de ondergrond: Het wordt steeds drukker in de ondergrond, zowel
Hoog
direct onder onze voeten als op grote diepte.
21/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Ambities en opgaven
Bijdrage aan
Mate van invloed
ambities Digitalisering verandert onze manier van leven: Technologische vernieuwingen
n.v.t.
volgen elkaar steeds sneller op en zijn bovendien steeds meer met elkaar verweven (zoals bij drones, robots, etc.). Thuiswerken: Mede door de Corona-situatie zijn we meer thuis gaan werken.
n.v.t.
Zwolle als klimaatbestendige gemeente Door klimaatverandering worden de winters natter en zachter, terwijl de zomers
Gemiddeld
heter en droger worden en er vaker hoosbuien vallen. Zwolle gaat vaker met weersextremen te maken krijgen. Zwolle als groene gemeente De betekenis van groen en water neemt toe. Een goed ontwikkelde groen- en
Hoog
waterstructuur voegt waarde toe aan onze leefomgeving.
Zwolle als werkgemeente Gezondheid (health): De sector health is de belangrijkste werkgever van de stad
n.v.t.
als we kijken naar het aantal banen. Zakelijke dienstverlening: Naast enkele grotere kantoren, zien we hierbinnen met
n.v.t.
name een duidelijke groei van bedrijven werkzaam in de ICT en E-commerce. Innovatie: De Triple Helix (onderwijs, bedrijfsleven, overheid) werkt samen om de
Gemiddeld-hoog
innovatiekracht van Zwolle te ontwikkelen en versterken. Werklocaties veranderen: In de afgelopen jaren is schaalverkleining ook een
n.v.t.
belangrijke ontwikkeling in de zakelijke dienstverlening in Zwolle. Kansen voor de logistieke sector: Door veranderingen in de wereldeconomie en
Laag
globalisering wordt steeds meer internationale handel en transport verwacht.
Detailhandel, andere behoeftes, nieuwe kansen: De winkelmarkt is de laatste
n.v.t.
jaren sterk veranderd, mede door de grote invloed van internetwinkels. Zwolle heeft op dit moment beide in huis. Horeca en leisure: De horecasector verandert. We zien dat het aantal en de
n.v.t.
omvang van de verschillende horecaketens toeneemt. Zwolle als duurzame gemeente Naar een duurzaam en circulair Zwolle: De ambities voor een energieneutraal
Hoog
Zwolle in 2050 vraagt nu al keuzes. Het verduurzamen van ons eigen energieverbruik is onvoldoende.
Een duurzame logistieke bereikbaarheid van stedelijke gebieden
Gemiddeld
n.v.t.
Zwolle als veranderende mobiliteit Beter benutten: De kunst is het maken van slimme koppelingen tussen mobiliteit
n.v.t.
en de ontwikkeling van onze stad
22/181
Kenmerk
R002-1298409LME-V01-agv-NL
Ambities en opgaven
Bijdrage aan
Mate van invloed
ambities Groei aan mobiliteit: bereikbaarheidsproblemen: Het aantal
Gemiddeld
mobiliteitsbewegingen groeit, lokaal, regionaal en nationaal. Ook in Zwolle kan dat leiden tot bereikbaarheidsproblemen. Het belang van OV-knooppunten en overstappunten: Op het station van Zwolle
n.v.t.
wordt het steeds drukker. De rol van de fiets in het voor- en natransport vanaf de stations neemt verder toe. Van bezit naar gebruik: Vooral jongere generaties lijken minder geïnteresseerd
n.v.t
te zijn in het bezit van bijvoorbeeld een auto.
Vanuit het doelbereik zijn de volgende aanbevelingen voor het vervolg naar voren gekomen: • In het Warmteprogramma wordt beschreven dat in het omgevingsplan treffende regels worden opgenomen om geluidshinder van lucht-water warmtepompen te voorkomen • Streven naar circulariteit als onderdeel van de energietransitie • kan worden opgenomen in het Warmteprogramma • Samen met het waterschap onderzoeken wat een waterenergieplan voor de gemeente Zwolle kan betekenen
0.6
Leemten in kennis
Een belangrijke leemte in kennis betreft het ontbreken van voldoende inzicht in de effecten van filters van TEO-systemen (Thermische Energie uit Oppervlaktewater) op het aquatisch ecosysteem. Daarnaast is in dit stadium nog onvoldoende duidelijk welke warmtetechnieken mogelijk in combinatie worden ingezet. Als gevolg hiervan zijn de cumulatieve milieueffecten ook nog niet in beeld te brengen. Verder betreft een andere leemte in kennis het drogen van digestaat voor export waarbij veel restwater vrijkomt waarvan de afvoermethode en mogelijke milieueffecten momenteel onbekend zijn. De effecten die zich uiteindelijk in de praktijk voor zullen doen, moeten op basis van monitoring en evaluatie in beeld gebracht worden.
0.7
Monitoring en evaluatie
Monitoring en evaluatie zijn nodig om te kunnen bepalen of de voorspelde effecten ook daadwerkelijk uitkomen zoals verwacht, of juist positiever of negatiever uitvallen. Als effecten negatiever uitpakken, is het van belang bij te sturen door maatregelen in te zetten of beleid aan te passen. De gemeente Zwolle heeft de volgende relevante instrumenten om te monitoren en evalueren: • De Monitor Omgevingsvisie Zwolle is een online-instrument van de gemeente dat de voortgang volgt van de ambities uit de Omgevingsvisie “Ons Zwolle van Morgen”. Via het dashboard op cijfersoverzwolle.nl worden actuele gegevens en indicatoren getoond die laten zien hoe de stad ervoor staat op de centrale thema’s uit de Omgevingsvisie • De Energiemonitor is een online-instrument van de gemeente dat de voortgang volgt van de doelen uit het programma Energietransitie. Deze doelen dragen bij aan de ambitie om in 2040 klimaatneutraal te zijn en richten zich op het verminderen van energieverbruik (in TJ) en CO₂-uitstoot, en op het gebruik van duurzame alternatieven voor de resterende energievraag. De monitor gebruikt cijfers van betrouwbare bronnen zoals CBS, RVO en het Kadaster, die samen een representatieve indicatie van de voortgang geven