Bijlage 3. Bovenregionaal plan vastgoedtransitie JeugdzorgPlus

Als strategische partner van de gemeenten, de samenwerkingspartners in de regio en met de dochters binnen de holding (VIGO). Pactum ziet het als een gezamenlijke opgave om ervoor te zorgen dat jongeren de juiste hulp krijgen. De focus ligt op strategische netwerksamenwerking in aanbestedingen en het ontwikkelen van organisatie overstijgende voorzieningen, zoals de gezamenlijk start (Pactum en Karakter) van een woonvorm in Nijmegen voor jongeren met ASS problematiek. Realiseren van transformatie doelen breed Pactum werkt aan een afbouw van de intramurale zorg, conform de landelijke actielijnen en opdracht vanuit de regio’s. Ze zetten in op verbeterde ambulante hulpverlening en werving en continuïteit in de pleegzorg. Doel is de 24-uurs voorzieningen (JeugdzorgPlus, drie- en tweemilieuvoorzieningen) meer te spreiden, kleinschalig en lokaal op te zetten met behoud van sociaal netwerk. Daarbij gaan ze preventief de expertise aanbieden om escalatie en opname te voorkomen en blijven het netwerk te benutten als opschaling toch noodzakelijk is. Uitgangspunt hierbij blijft: jongeren zo thuis als mogelijk laten opgroeien. Pactum gaat ervan uit dat elk traject ambulant is. Op het moment dat een jongere toch uit huis moet worden geplaatst, is dit geen op zichzelf staand traject, maar onderdeel van een breder ambulant traject voor het gehele netwerk.

Voor Jeugd zijn de volgende actielijnen relevant voor verblijf: o o o o

Meer jongeren zo thuis mogelijk laten opgroeien. Vanuit verblijf meer systemisch werken samen met ambulant. Alle jongeren de kans bieden zich te ontwikkelen, door bijvoorbeeld meer samen te werken met onderwijs. Kwetsbare jongeren beter op weg helpen zelfstandig te worden door ze goed voor te bereiden op de toekomst. In vakmanschap door kwalitatief een inhoudelijke slag te slaan, mede in samenwerking met partners.

29

Alternatieve vormen van ondersteuning Deze uitgangspunten samen met de actielijnen moeten leiden tot meer inzet van reeds bekende intensieve ambulante hulpvormen, maar ook tot de ontwikkeling van nieuwe innovatieve vormen ter voorkoming van (gesloten) verblijfszorg. Bijvoorbeeld een pedagogisch medewerker in het gezin, zodat een jongere niet uit huis geplaatst hoeft te worden of met een voorwaardelijke schorsing eerder thuis kan wonen. Pactum is in 2021 een intensieve ambulante dagbehandeling gestart voor jongeren en hun gezin (van 8 tot 20 uur) in samenwerking met onderwijs om jongeren eerder thuis te kunnen laten wonen en ter voorkomen van volledige uithuisplaatsing. Verder is Pactum bezig met het ontwikkelen van flexibele, kleinschalige vormen van residentiële hulp (open Jeugdhulp) voor jongeren met forse gedragsproblematiek. Ook wordt de mogelijkheid van time-out plekken die á la minute beschikbaar zijn onderzocht, waar jongeren en/of hun ouders voor een korte periode terecht kunnen ter voorkoming van uithuisplaatsing. In verschillende regio’s en gemeentes wordt de focus gelegd op de eigen regio: wat is nodig in deze specifieke regio. Pactum werkt daarom nauw samen in deze regio’s om innovatieve mogelijkheden te realiseren. In verschillende regio’s is Pactum in ontwikkeling met ambulante teams en verblijfvoorzieningen samen met gemeenten en samenwerkingspartners.

Dat vereist een grote mate van flexibiliteit, creativiteit en samenwerking met vele verschillende partners zoals GGZ, verslavingszorg en onderwijs in deze regio. Vanuit deze gedachte zijn in verschillende regio’s Passend Verblijf en kleinschalige gezinsgerichte groepen ontstaan. Passend verblijf is een maatwerk combinatie van verblijfsmogelijkheden. In Arnhem is bijvoorbeeld een 3 onder 1 kap woning met meerdere kamers waar behandeling gericht is op zelfstandigheid. In deze woning kunnen zowel jongeren als een jonge moeder met kind of een volledig gezin worden opgenomen. Doordat er sprake is van een bepaalde mate van zelfstandigheid zijn de jeugdzorgwerkers aanwezig in de middag, avond en nacht. Andere passend verblijf woonvoorzieningen zijn gericht op 24 uurs begeleiding waar meer nabijheid nodig is. Andere verblijfsvormen dichtbij huis die reeds ontwikkeld zijn, soms in samenwerking met ketenpartners zijn pleegzorg, kleinschalige woongroepen, gezinshuizen, zorgboerderijen, Kamer Training Centra en binnenkort onvoorwaardelijk wonen voor jongeren die bekend zijn met ASS problematiek in combinatie met forse gedragsproblematiek.

Transformatie Jeugdzorg Plus Veilige omgeving Binnen JeugdzorgPlus worden jongeren behandeld met ernstige, complexe en meervoudige problematiek, waarbij het gaat om een combinatie van gedrags- en psychiatrische stoornissen en traumatisering. Dit heeft (zeer) risicovol gedrag tot gevolg. Daarnaast zijn er (forse) gezinsproblemen. Hoewel behandeling noodzakelijk is, zijn deze jongeren daar niet per definitie gemotiveerd voor. Inzet van JeugdzorgPlus is voor een zeer uitzonderlijke groep jongeren onontkoombaar. JeugdzorgPlus wordt ingezet om de jongeren tijdelijk geen mogelijkheid te bieden zich aan de zorg te onttrekken of te forceren dat een jongere tijdelijk iets niet kan doen (middelengebruik/invloeden van buitenaf/afleiding voorkomen/uit bepaald milieu halen). Daar is een veilige omgeving voor nodig met toezicht, met kennis en expertise, met structuur en een driemilieusvoorziening.

30

Specialistisch aanbod Doel van deze individuele behandeling is het ondersteunen in hun persoonlijkheidsontwikkeling en het bewerkstelligen van gedragsveranderingen, zodat zij weer kunnen participeren in de maatschappij. Het gaat om een specialistisch aanbod dat bestaat uit een combinatie van orthopedagogische groepsbehandeling en aanvullende individuele behandelmethoden, die uitgevoerd worden door specialisten. De behandeling wordt ingezet op basis van diagnostiek (behandeldoelen worden gesteld nadat de problematiek van de jongeren en hun systeem in kaart zijn gebracht) en risico gestuurd (behandeldoelen zijn gericht op het terugdringen van risicovol gedrag). Toekomstperspectief De hulpverlening richt zich ook op het netwerk van de jongere. Naast behandeling wordt in samenspraak met de jongere en zijn netwerk een haalbaar toekomstperspectief vastgesteld en ontwikkeld, zodat het verblijf in de JeugdzorgPlus ook daadwerkelijk beëindigd kan worden. De eerder beschreven transformatie draagt bij aan de snellere terugkeer. Daarnaast wordt in 2021 gestart met de MST module ThuisBest als aanvulling op de reguliere MST module. Door de fusie is de expertise van systemisch werken binnen de organisatie verder vergroot. Beheersen verblijfsduur Het zwaartepunt zal in 2021 komen te liggen op het verder vergroten van het effect van de behandeling en op het beheersen van de verblijfsduur.

De afgelopen jaren is de verblijfsduur verkort naar een gemiddelde van 6 maanden en dit moet minimaal gestabiliseerd worden. De JeugdzorgPlus zal zich daartoe door ontwikkelen tot een aanbod waar jongeren gestabiliseerd én behandeld worden binnen een krachtig leef- onderwijs- en therapeutisch klimaat. Zo worden zij in staat gesteld om zo snel als dat reëel is, de draad weer op te pakken buiten de JeugdzorgPlus. Maatschappelijke participatie staat hierbij voorop; jongeren verblijven daarom geen dag langer dan voor hun nodig is binnen de JeugdzorgPlus. Dit heeft gevolgen voor de manier waarop behandeling in de JeugdzorgPlus wordt geboden, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Kern hiervan is de JeugdzorgPlus als keerpuntvoorziening in plaats van eindstation. Hierbij ligt de focus niet langer uitsluitend op de ge- en besloten residentiele behandeling, maar vooral op een doorlopend integraal behandeltraject waar de JeugdzorgPlus een onderdeel van is. Kleinschaligheid De focus ligt op het borgen en ontwikkelen van ontwikkelingsgerichte kleinschalige groepsbehandeling en een toereikend aanbod van individuele behandelmethoden. Afhankelijk van de hulpvraag die jongeren hebben gaat Pactum toewerken naar kleinschalige voorzieningen waar 4 tot 6 jongeren verblijven.

Transitie plannen vastgoed Door de kleinschaligheid hoeft er minder restrictief gewerkt te worden en kan er inhoudelijk doorontwikkeld worden. Door middel van onder andere de SPUK gelden wordt deze transitie bereikt door een gedeeltelijke ombouw te realiseren naar kleinschalige en flexibele JeugdzorgPlus verblijfsvormen op één deel van het terrein in Zetten. De behandeling en bescherming op de locatie Zetten wordt zo mogelijk weer afgeschaald naar lichtere vormen. Dit kan via besloten en open behandelgroepen op het terrein, maar ook zeker in eerder geschetste voorzieningen in de regio. Dit doet Pactum zelf of in samenwerking met andere samenwerkingspartners

31

Gedurende het behandeltraject wordt op deze wijze gedifferentieerd ingespeeld op verschillende stadia van bescherming en specifieke behoeftes in de behandeling van meervoudig complexe gedragsproblemen en psychiatrische problemen. Jongeren met een JeugdzorgPlus maatregel leren gefaseerd omgaan met verantwoordelijkheden en vrijheden (matched care). De intensieve kleinschalige hulpvorm JeugdzorgPlus heeft een minimale capaciteit nodig om tot optimalisatie van het woon, behandel en schoolaanbod te komen voor jongeren met een JeugdzorgPlus maatregel. Pactum heeft de ambitie om de huisvesting zo om te bouwen dat er kleinschalige behandelgroepen gerealiseerd worden die ruimte bieden aan 80 jongeren met een JeugdzorgPlus maatregel, waarvan 40 kleinschalige JeugdzorgPlus capaciteitsplaatsen, inclusief 6 plaatsen bestemd voor ZIKOS27 en 40 flexibele capaciteitsplaatsen die zowel gesloten als open te gebruiken zijn. Daarnaast behouden ze 20 open capaciteitsplaatsen. De open groepen kunnen worden gebruikt als doorstroom JeugdzorgPlus, als crisisplaatsing en als regionale driemilieusvoorziening. Als in de toekomst blijkt dat de huisvesting niet meer nodig is voor de JeugdzorgPlus of de open Jeugdhulp dan is de aangepaste accommodatie geschikt voor de inzet van andere vormen van wonen en zorg. Het terrein is gesitueerd aan twee kanten van een doorgaande provinciale weg.

Deze 40 + 40 capaciteitsplekken zouden gezien de veiligheid van de jongeren aan één kant van de Wageningsestraat samen te brengen. De 20 open plekken kunnen op loopafstand aansluitend aan de buitenzijde van het terrein in de woonwijk of de overkant van de weg gesitueerd worden. Het op te stellen meerjaren vastgoedplan voor de locatie in Zetten beschrijft de stappen in deze transitie en zal in de komende 7 jaar volledig afgerond zijn.

Onderwijs De jongeren die verblijven in de ZIKOS groep en de jongeren van de groepen diagnostiek en crisisopvang (stabilisatie) volgen onderwijs in de inpandige klaslokalen van de gesloten groepen. Dit onderwijs wordt verzorgd door Meforta. De overige jongeren kunnen onderwijs volgen op een Cluster 4 school (het Meforta College) of op het leerwerkbedrijf De Lingeboerderij (beide op het terrein), op een gewone middelbare school of naar het ROC of door (virtueel) stage te lopen en zich verder te oriënteren op beroepen en scholing. Zoals al is aangegeven is een minimale capaciteit nodig om een kwalitatief schoolaanbod te kunnen bieden. Bij de afbouw van plekken moet daar rekening mee worden gehouden. Andere factoren die een rol spelen zijn de diversiteit in onderwijsbehoefte van de jongeren en de afname van de verblijfsduur van jongeren. Pactum gaat in gesprek met het bestuur van het Meforta college om de kwaliteit en continuïteit van het onderwijs te bespreken.

5.2 ’s Heeren Loo Groot Emaus Beschrijving Locatie ’s Heeren Loo Groot Emaus is een landelijke OBC met een achtervang functie voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en ernstige gedrag- en/of psychische problemen en is gevestigd in Ermelo. Er wordt zo kort als mogelijk en zo lang als nodig veiligheid, structuur en maatwerk geboden om de ontwikkeling op gang te krijgen. Sinds november 2019 heeft Groot Emaus twee JeugdzorgPlus groepen. De JeugdzorgPlus voorziening heeft een capaciteit van 16 plaatsen waarbij 27 Zie voor ontwikkelingen ZIKOS de uitwerking onder 5.4 kopje ‘landelijke expertises’

32

zorg, onderwijs en vrijetijd geïntegreerd op het terrein zitten. De behandeling in JeugdzorgPlus is een tijdelijke interventie in een langer lopend zorgtraject van de jongere. Omdat Groot Emaus recent (2019) gestart is met JeugdzorgPlus is er geen HEVO quickscan gemaakt.

Benutting locatie Naast de 16 plaatsen voor JeugdzorgPlus wordt er veel gebruik gemaakt van het product observatie en blijft er ruimte voor de interne crisisregeling. De JeugdzorgPlus plaatsen zijn verdeeld over 2 groepen, een onderwijsvoorziening en vrijetijdsbesteding. Het gebouw is in 2019 volledig gerenoveerd en geschikt gemaakt voor deze doelgroep en gesloten setting. Niet alle plaatsen zijn altijd benut.

Specialismes locatie ’s Heeren Loo Groot Emaus is een van de vijf orthopedagogische behandelcentra in Nederland voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen. Met het oog op de noodzakelijke en zeer specialistische hulp komen jongeren en jongeren uit het hele land naar deze centra. Er wordt zo kort als mogelijk en zo lang als nodig veiligheid, structuur en maatwerk wordt geboden om de ontwikkeling op gang te krijgen. Groot Emaus biedt ook JeugdzorgPlus voor deze doelgroep om de doorgaande lijn niet te onderbreken. Groot Emaus is expert op een aantal kennisgebieden die de doelgroep kenmerkt, te weten LVB problematiek in combinatie met ernstige gedragsproblemen waarbij de overheersende thema’s het cognitief functioneren, het sociaal emotioneel functioneren, de hechtingsproblemen en het omgaan en mogelijk verwerken van ervaren trauma’s.

Ontwikkeling JeugdzorgPlus ’s Heeren Loo Groot Emaus in cijfers De open verblijfsgroepen van ’s Heeren Loo zijn teruggegaan van 240 bedden in 2014 naar 137 bedden in 2020. De capaciteit van de JeugdzorgPlus bedden is sinds 2019 gelijk gebleven.

33

Herkomst jongeren Zoals te zien op de onderstaande startfoto, bediend Groot Emaus een groot aantal regio’s (16).

Wanneer gekeken wordt vanuit het oogpunt ‘zo nabij mogelijk plaatsen’ valt hierbij op dat het totaal aantal jongeren dat uit het bovenregionaal gebied Oost komt (4) laag is ten opzichte van het totaal aantal jongeren bij Groot Emaus (27). Dat is ongeveer 15%. Er zijn slechts vanuit vier regio’s jongeren naar Groot Emaus gegaan28.

Aantal kinderen uit regio's; percentage van geheel Groot Emaus

Centaal GLD

1

1

1

1

Midden IJssel

Rivierenland

IJsselland

28 Cijfers gebaseerd op Q1,2 en 3 van 2020. Cijfers aangeleverd door Groot Emaus in het kader van de uitvraag

van de VNG

34

Visie en ambitie Groot Emaus Groot Emaus heeft als toekomstvisie dat jongeren in de nabije toekomst geen JeugdzorgPlus nodig hebben en dat de zorg vroeg in het traject dusdanig effectief wordt ingezet dat wordt voorkomen dat zij een gesloten setting als deze nodig hebben. Het uitgangspunt daarbij is dat er alternatieven worden ontwikkeld die aansluiten bij de zorgvraag die deze jongeren hebben. Zo lang dit echter nog niet goed geregeld is en lukt, vraagt dit trajecten met zoveel mogelijk continuïteit en vaste gezichten. Medewerkers die reeds betrokken zijn zetten hun interventie voort, ongeacht waar de jongere verblijft. Dus in dit geval dat professionals naar de JeugdzorgPlus komen om daar verder te gaan met begeleiding en behandeling die al zijn ingezet. Maar ook zo min mogelijk overgangen tussen open jeugdhulp en JeugdzorgPlus. Dat was ook de drijfveer van Groot Emaus om de JeugdzorgPlus in 2018 te starten. Zodat jongeren niet weer hoeven te verhuizen, opnieuw kennis te maken, opnieuw hun verhaal hoeven te doen, maar op het moment dat er iets zwaardere zorg nodig is, dit inzetten en weer terug zodra dat kan. Het leefklimaat moet vooral veilig zijn zodat jongeren zich weer kunnen ontwikkelen. Dus het invoeren van geweldloos verzet (en het zo veel mogelijk beperken van het inzetten van andere maatregelen) is daar een mooie stap in.

Transitie plannen vastgoed Kleinere groepen Een afbouw in capaciteit van de JeugdzorgPlus groepen Groot Emaus is niet aan de orde. De beperkte JeugdzorgPlus bedden kunnen niet terug in capaciteit, anders kan de kennis en expertise van de doelgroep niet worden behouden en kan er niet voldoende veiligheid worden geboden. Het is echter wel wenselijk om de groepsgrootte terug te brengen. Juist voor deze steeds meer complex wordende doelgroep is zes jongeren per groep maximaal. Gezien de toegenomen complexiteit van de jongeren vraagt een grotere groep te veel van jongeren, maar ook van begeleiders. Begeleiders kunnen onvoldoende nabijheid bieden bij een grotere groep wat wel wenselijk is voor deze doelgroep. Tevens vraagt het begeleiden van alle interacties tussen de jongeren veel van begeleiders. Begeleiders zijn dan veelal bezig met het reguleren van het sociale contact in plaats van het creëren van passende oefensituaties. Daarnaast wordt een toename van de zogenoemde “jongeren die niet kunnen functioneren in de sociale interactie” geconstateerd. Dit zijn jongeren die niet in een groep begeleid kunnen worden bijvoorbeeld omdat zelfs een kleinschalige groep te veel prikkels biedt, waardoor jongeren gaan decompenseren. Het voorstel is om de huidige groepen van Groot Emaus te verkleinen tot twee groepen van 6 jongeren.

De groepen bestaan dan uit individuele studio’s (slaapkamer en eigen sanitair) en een gezamenlijke woonkamer. De groepen zijn zodanig gesitueerd dat er separate woonmilieus ontstaan met een gezamenlijke woonkamer en aparte verkeerruimtes. Met deze aanpassing aan het vastgoed wordt aan de doelstelling voldaan de groepsgrootte terug te brengen tot maximaal 6 plaatsen. 4 studio’s Daarnaast ziet Groot Emaus mogelijkheden en hebben ze de ambitie om voor jongeren die niet kunnen functioneren in de sociale interactie 4 aparte studio’s te realiseren. De beoogde studio’s dienen zodanig gepositioneerd te worden dat ze geen onderdeel uitmaken van de groepen. 35

Belangrijk punt om rekening mee te houden is dat ombouw naar kleinere groepen ook meteen financiële uitdagingen met zich mee brengt.

Onderwijs Er is bij Groot Emaus sprake van een goede samenwerking tussen onderwijs en zorg. De inspectiebeoordeling van VWS en OCS waren voldoende. Er wordt nauw samengewerkt met het Emaus College, een school voor Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO). Dit is op het terrein van Groot Emaus. De klassen zijn een mix van jongeren bij Groot Emaus en jongeren uit de regio.

5.3 Pluryn locatie Eefde29 Beschrijving locatie Pluryn locatie Eefde bevindt zich vlakbij het dorp Eefde op Landgoed ’t Rijsselt. Er zijn behandelgroepen voor JeugdzorgPlus en open jeugdhulp. Het beschikt over een campus met verschillende behandelgroepen en faciliteiten. De school voor voortgezet speciaal onderwijs (VSO Eefde) staat ook op het terrein en er zijn veel vrijetijdsactiviteiten op het terrein (onder andere een sporthal).

Benutting locatie Op dit moment bestaat de JeugdzorgPlus uit de volgende groepen: o o o o o o o o

Tornado (LVB, fysieke capaciteit: 12) Polar (LVB, fysieke capaciteit: 12) Meidengroep (LVB, fysieke capaciteit: 12) Taurus (fysieke capaciteit: 12) Terp (fysieke capaciteit: 12) Mustang (fysieke capaciteit: 12) Amazone (fysieke capaciteit: 7) Heliant (fysieke capaciteit: 7)

De totale fysieke capaciteit is 86. De groepen Polar, Heliant en Amazone zijn recent omgevormd van open Jeugdhulp naar JeugdzorgPlus om de weggevallen gesloten capaciteit van de Kop van Deelen30 deels op te vangen.

29 Pluryn Eefde valt onder coördinerend gemeente Utrecht en daarmee onder bovenregionaal gebied Flevoland-

Utrecht. De locatie ligt echter in bovenregionaal gebied Oost en heeft impact op het zorglandschap Oost. 30 Locatie van Pluryn die gesloten is

36

Specialismes Inhoudelijk ligt het specialisme van Pluryn op de locatie Eefde op de volgende groepen: LVB (jongens en meisjes) Eefde speelt al een aantal jaren een belangrijke rol voor jongeren met LVB, hierbij gaat het zowel om jongens, meiden als gemengde groepen. Tegen de 50% van de jongeren op de locatie Eefde heeft een licht verstandelijke beperking of vaart wel bij de aanpak. JeugdzorgPlus GGZ (high intensive care), meisjes en jongens Veelal betreft het jongeren die binnen GGZ hebben verbleven, waar ook de gedragsmatige component meespeelt. Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met Karakter om deze trajecten goed vorm te geven en expertise uit te wisselen. Pluryn Eefde draait mee in een pilot vanuit de regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe voor een combinatie tussen JeugdzorgPlus met bijkomende psychiatrische problematiek. Hiervoor wordt door Karakter parallel of aansluitend op een JeugdzorgPlus traject Intensive Home Treatment ingezet. Om deze doelgroep goed te kunnen stabiliseren en behandelen is een kleinschalige woonvoorziening nodig en mogelijkheid tot creëren van een eigen plek met individuele begeleiding, een maatwerkoplossing. De pilot loopt door tot eind 2021 en wordt financieel ondersteund door de regio.

Kortdurende zorg Kortdurend traject binnen JeugdzorgPlus met eventueel voorwaardelijke machtiging bij uitstroom, tijdelijke opheffing van de schorsing van JeugdzorgPlus. Steeds vaker komt de vraag voor een kortdurende time-out met een gesloten machtiging maar waarbij een jongere snel weer terug kan naar huis met passende ondersteuning. Er is een businesscase opgesteld voor ThuisBest in samenwerking met MST Nederland. De kracht van deze aanpak, die soms ook in een open setting kan, is dat het hele systeem wordt ingezet. Vormen van trajectfinanciering zouden hieraan ondersteunend zijn. Doelgroep jongens 10-14 jaar Met het wegvallen van de Granaat van DHG is er een tekort ontstaan aan JeugdzorgPlus capaciteit voor jongeren onder de 12. Echter worden deze jongeren (voornamelijk jongens) geregeld aangemeld. Eefde ziet als meest wenselijke ontwikkeling de opstart van een vorm van een gezinshuis plus voor deze jonge doelgroep. In de gebied Oost wordt hier, ook in verbinding met de twee expertisenetwerken, verder over afgestemd. Om te voorkomen dat als er sprake is van een gesloten plaatsing jonge kinderen naar een locatie ver weg moeten, wil Eefde een huidige JeugdzorgPlus groep doorontwikkelen naar een aanbod voor jongens tussen 10-14 jaar aan de voorkant van het terrein (Heliant). Dit in samenwerking met Almelo waar reeds een jonge kindgroep is.

NIDOS Als andere groep waarvoor nu onvoldoende passende zorg beschikbaar is worden de NIDOSjongeren genoemd. Met enige regelmaat worden deze jongeren in Eefde geplaatst. In de huidige situatie trekt dit een grote wissel op medewerkers doordat deze zorg specifieke expertise vraagt en taal- en cultuurbarrières het lastig maken om goed aan te sluiten bij de jongeren. Voor Pluryn is het daarom een vraagstuk dat urgentie heeft. Het landelijke proces met besluitvorming over hoe deze expertise goed te organiseren, vraagt gezien de praktijk snelheid.

37

Ontwikkeling JeugdzorgPlus Pluryn locatie Eefde in cijfers De ontwikkeling van het aantal jongeren in de JeugdzorgPlus bij de locatie Eefde van Pluryn laat de afgelopen jaren laat het volgende beeld zien: Locatie Eefde Provincie Flevoland Provincie Gelderland Provincie Overijssel Provincie Utrecht Overig Totaal

2017 0 0 0 0 0 0

2018 15 109 48 13 26 211

2019 14 77 49 30 14 184

2020 Q1,Q2,Q3 23 87 60 27 32 229

Gezien de sluiting van de relatief nabije locatie Kop van Deelen is het goed ook de herkomst van de jongeren die daar de afgelopen jaren werden geplaatst weer te geven: Locatie Kop van Deelen Provincie Flevoland Provincie Gelderland Provincie Overijssel Provincie Utrecht Overig Totaal

2017 5 75 9 1 68 158

2018 8 39 22 6 41 116

2019 7 38 29 12 35 121

2020 Q1,Q2,Q3 0 13 7 7 6 33

Voor voogdijcliënten is deze informatie niet beschikbaar. Dit kan betekenen dat een deel van de jongeren die nu als onder verantwoordelijkheid van de regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe (provincie Gelderland) geregistreerd staat, een andere herkomstgemeente heeft. Het percentage voogdijcliënten bedraagt ongeveer 14,6%.

Herkomst jongeren De eerder weergegeven tabel met de ontwikkeling van het aantal jongeren liet al zien dat op de locatie de nodige jongeren vanuit andere regio’s verblijven. Wanneer gekeken wordt vanuit het oogpunt ‘zo nabij mogelijk plaatsen’ valt hierbij het relatief hoge aantal jongeren uit de provincie Utrecht op. Hiernaast geldt dat niet voor alle jongeren uit Flevoland dat Eefde de meest nabije locatie is. Binnen het traject van bovenregionaal gebied Flevoland/Utrecht is in beide gebieden verdiept op dit plaatsingspatroon: voor jongeren uit Utrecht lijkt dit met name samen te hangen met een onevenwichtigheid in het aantal beschikbare plekken op de huidige JeugdzorgPlus locatie van Pluryn in Zeist voor jongens en het aantal jongens vanuit deze provincie met een gesloten machtiging. Op de nieuwe locatie Maarsbergen31 zal hier rekening mee worden gehouden. Voor Flevoland geldt dat het plaatsingspatroon voor een belangrijk deel samenhangt met gegroeide samenwerkingsrelaties, er lijkt inhoudelijk geen reden te zijn om voor Eefde te kiezen wanneer Zeist/Maarsbergen de meest nabije locatie is.

Transitie plannen vastgoed locatie Eefde Pluryn onderschrijft de ambities en uitgangspunten van Oost voor de transformatie en afbouw van de JeugdzorgPlus. Om het vastgoed hier op aan te laten sluiten, zet Pluryn voor de locatie Eefde in op de volgende aanpassingen:

31 Nieuw te bouwen locatie van Pluryn, verplaatsing van locatie in Zeist. Valt onder de SPUK Flevoland-Utrecht

38

Ombouw naar kleinschalige groepen De huidige groepen JeugdzorgPlus zijn gericht op 12 jongeren. Door geschakelde groepen hiervan te maken van 2x5 plekken, creëer je kleinschalige aanpak. De twee overgebleven slaapkamers worden omgebouwd tot een veilige kamer en één ruimte voor extra mogelijkheden voor sport, spel en ontspanning. Zorgen voor flexibiliteit in functies Voor de huidige gesloten plekken geldt dat deze relatief eenvoudig omgezet kunnen worden naar open plekken en de ruimtes dus een andere functie kunnen krijgen. Ook voor de nieuwe oplossingen (appartementen en tiny houses) geldt dat flexibele benutting van het vastgoed het uitgangspunt is. Terugbrengen capaciteit JeugdzorgPlus Uitgaande van een jaarlijkse vermindering in de instroom van 5 % leidt dit in 2030 tot een totaal aantal JeugdzorgPlus plekken van 55 (waarvan 5 flexibel). In Bijlage 4 staat een uitgewerkt overzicht van de ontwikkeling van de gesloten capaciteit op locatie Eefde. Op het totaal van het terrein is het uitgangspunt dat het aantal jongeren dat op het terrein verblijft op het gemiddelde van een jaar niet toeneemt. Omvorming capaciteit H-gebouw naar appartementen geschikt voor maatwerkoplossingen Om tot meer maatwerkoplossingen te kunnen komen, vinden er vastgoedaanpassingen plaats in het zogenaamde H-gebouw.

De verbouwing behelst het realiseren van vijf kleine appartementen met een kleine groepsruimte. Deze appartementen worden ingezet voor diverse maatwerkoplossingen, zoals voor timeoutplaatsingen, orthopsychiatrie, gezinsopname. Het gaat hier nadrukkelijk om maatwerkoplossingen voor situaties die anders zouden leiden tot een gesloten plaatsing op locatie Eefde of die bijdragen aan het kunnen zetten van een volgende stap voor jongeren met een (voorwaardelijke) gesloten machtiging die al op locatie Eefde verbleven. Voorkomen instroom, versnellen doorstroom en verbeteren uitstroom met Tiny Houses Voor de groep jongeren waarvoor JeugdzorgPlus bedoeld is, worden in de directe omgeving van een leefgroep vier Tiny Houses geplaatst. Deze kunnen benut worden voor jongeren met een voorwaardelijke machtiging om zo een plaatsing te voorkomen. Hiernaast kunnen sommige jongeren met deze kleine, individuele op zelfstandigheid gerichte plekken sneller van de gesloten groep. En voor een deel van de jongeren zijn deze Tiny Houses van belang om de overgang naar een vervolgplek succesvol te kunnen laten zijn. Voor sommige jongeren is deze rechtstreeks vanaf de gesloten groep te groot. Dit concept biedt voor deze jongeren zelfstandigheid met de nabijheid van de leefgroep, binnen de bescherming van het terrein.

Hierbij gaat het nadrukkelijk om mogelijkheden die uitsluitend bedoeld zijn ter voorkoming van JeugdzorgPlus of die al in geslotenheid op locatie Eefde verblijven. Werken zonder afzonderingsruimtes Binnen het kruisgebouw zijn in het afgelopen jaar 3 veilige slaapkamers gerealiseerd. De veilige kamer is een ondersteunend middel waarin een jongere met extra veiligheidsmaatregelen, en indien gewenst onder infrarood cameratoezicht, de nacht door kan brengen. Het is géén afzonderingsruimte. De deur gaat ook niet op slot. De kamer kan gebruikt worden wanneer een jongere in de nacht niet of ernstig verminderd in staat is om zorg te dragen voor zijn/haar eigen veiligheid. Wanneer de jongere aangeeft zelf in een veiliger ruimte dan eigen kamer te willen overnachten of wanneer de jongere onvoldoende in contact is met het behandelteam en daardoor niet in staat om samenwerkingsafspraken te maken dan wel na te komen. Voor de jongeren die op locatie Eefde verblijven is het noodzakelijk om per 10 jongeren de beschikking te hebben over een veilige kamer.

39

Onderwijs Tot slot geldt dat om het onderwijs kwalitatief en passend te kunnen bieden Pluryn en gemeenten zien dat verbreding van het onderwijs voor jongeren van buiten het terrein een goede ontwikkelrichting is. Buiten de scope van dit plan vindt hier de afstemming over plaats.

5.4 iHub Harreveld32 Beschrijving locatie Locatie ’t Anker in Harreveld is onderdeel van iHUB Jeugd en Onderwijs. ‘t Anker is gesitueerd in een groene omgeving in het dorp Harreveld, een klein dorp met circa 1.400 inwoners. ’t Anker is oorspronkelijk als gesloten inrichting voor jeugddetentie gerealiseerd. Binnen het gebouw van ’t Anker is een school gevestigd met praktijk- en theorielokalen. Daarnaast zijn er woon-, behandelen activiteitenruimten zoals een sportzaal, fitnessruimte en bibliotheek. Om het gebouw heen liggen diverse buitenterreinen die gebruikt worden voor (praktijk-)onderwijs, sport en ontspanning. Grenzend aan het terrein van de JeugdzorgPlus ligt een school voor open Jeugdhulp en diverse gebouwen voor groepen open jeugdhulp en (gezins-)woningen. ’t Anker grenst direct aan een woonwijk. Hoewel de woonwijk aan de andere kant van de straat zichtbaar is, is het terrein van ’t Anker met hoge hekken omsloten. Dit maakt dat bij jongeren het gevoel kan ontstaan dat zij buiten de maatschappij staan. De locatie biedt wel een rustige omgeving met veel buitenterrein en weinig prikkels voor de jongeren, zodat focus bestaat op behandeling en herstel.

Benutting locatie Op locatie ’t Anker wordt de meest complexe zorgzwaarte geleverd. Er is een capaciteit van ca. 92 plaatsen inclusief 12 plaatsen ZIKOS.

32 iHub Harreveld valt onder coördinerend gemeente Rotterdam en daarmee onder bovenregionaal gebied

Zuidwest. De locatie ligt echter in bovenregionaal gebied Oost en heeft impact op het zorglandschap Oost.

40

Specialismen ’t Anker heeft diverse behandelgroepen in de JeugdzorgPlus (10 groepen): o o o o o

Hoog forensisch profiel, individuele behandelgroepen (HFP) Bijzondere Zorg Afdeling (BZA) Jongeren met seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG)” Intensieve Behandel Afdeling (IBA) Zeer Intensief Kortdurende Observatie en Stabilisatie (ZIKOS)

Daarnaast biedt ’t Anker ook: o o o o

Open Jeugdhulp (40) Gezinsbehandeling (14) Ambulante geinsbehandeling Observatie van terugkeerders

Ontwikkeling JeugdzorgPlus locatie Harreveld in cijfers De ontwikkeling van het aantal jongeren in de JeugdzorgPlus bij de locatie Harreveld van iHUB laat de afgelopen jaren laat het volgende beeld zien: Locatie Harreveld Provincie Flevoland Provincie Gelderland Provincie Overijssel Provincie Utrecht Overig Totaal

2017 2 41 4 6 115 168

2018 3 38 11 4 120 176

2019 2 36 11 2 131 182

2020 4 29 11 4 110 158

Herkomst Jongeren De tabel met de ontwikkeling van het aantal jongeren toont dat de jongeren op de locatie Harreveld voor een groot deel uit de regio Zuid-West afkomstig zijn. Er zijn weinig jongeren die vanuit gebied Oost bij Harreveld geplaatst worden. Reden voor de grote toestroom vanuit ZuidWest is dat iHUB georiënteerd is op de regio Zuid-West, Harreveld is de enige locatie van iHUB die buiten de regio gevestigd is. Onder andere de prikkelarme omgeving van Harreveld (rustig gelegen, in het groen) maakt dat bepaalde jongeren vanuit regio Zuid-West daar bewust geplaatst worden.

Transitie plannen vastgoed iHUB locatie Harreveld Ambitie Zuid-West iHUB is onderdeel van de doorontwikkeling van de JeugdzorgPlus in regio Zuid-West. In navolging op het landelijk actieplan ‘De best passende zorg voor kwetsbare jongeren’ hebben de JeugdzorgPlus-instellingen de ambitie uitgesproken om het aantal jongeren in de JeugdzorgPlus te verminderen en daarbij zoveel als mogelijk opvang in de eigen regio dus (‘geen jongere de regio uit’).

41

In Zuid-West (inclusief Harreveld) is de kern van de ambitie33 vertaald naar: • Afbouw van huidig aantal gesloten plekken van 242 (2021) naar max. 100 in 2024 • Opbouw van alternatieven door omvorming naar kleinschalige en gezinsgerichte woonvormen voor de groep die intensieve zorg nodig heeft Dit betekent dat een beweging in gang gezet is waarbij afbouw van capaciteit hand in hand gaat met het omvormen van huidige ‘bedden’ naar kleinschalige en gezinsgerichte woonvormen, die een alternatief bieden voor de huidige gesloten opvang, of juist gesloten opvang weten te voorkomen. Uitgangspunt hierbij is: • Te allen tijden voldoende plekken beschikbaar blijven en deze plekken verder doorontwikkelen. • Voor een groep zal traditionele JeugdzorgPlus aanbod nodig blijven (ca. 100) • Voor geïndiceerde jongeren voor wie geslotenheid niet per sé noodzakelijk is zijn alternatieven beschikbaar Voor de ombouw in Zuid-West ontwikkelt iHUB ambulante/kleinschalige/gezinsgerichte alternatieven. De invulling van de afbouw van de capaciteit is op dit moment nog onderdeel van gesprek in Zuid-West, samen met de regio’s en de andere aanbieder Schakenbosch. Specifieke doelgroepen Harreveld iHUB oriënteert zich momenteel voor de locatie Harreveld op de voorziene beweging van ‘Oost’ naar ‘Zuid-West’, inclusief de voorzieningen en faciliteiten die dit vraagt.

Vanuit het uitgangspunt ‘geen jongere de regio uit’ is het niet logisch dat zo’n grote stroom jongeren vanuit regio Zuid-West in Harreveld wordt geplaatst. Dat betekent dat zij er vanuit gaan dat alle jongeren uit Zuid-West op termijn in Zuid-West geplaatst worden, met uitzondering van een specifieke groep jongeren die de veiligheid, expertise rust en ruimte van de locatie Harreveld nodig blijven hebben (Hoog Forensisch profiel). Daarnaast wil iHUB locatie Harreveld inrichten voor een aantal (landelijke) doelgroepen. Dat betreft de jongeren die een detox behandeling moeten ondergaan (in samenwerking met Yes we Can, jeugdkliniek), alleenstaande minderjarige vreemdelingen (NIDOS-doelgroep) en de huidige ZIKOS groepen. Deze keuze is gemaakt op basis van een brede doelgroepenanalyse die iHUB uitgevoerd heeft. Landelijk expertise Bovenstaande is nadrukkelijk een ‘kijkrichting’ voor de locatie Harreveld. Zoals in paragraaf 2.2. ook is toegelicht vallen de ZIKOS plekken op dit moment onder het LTA en is het daarmee een landelijke expertise. De vraag is of dit in de toekomst zo blijft of dat door een andere inrichting van het JeugdzorgPlus landschap (bijvoorbeeld regionaal plaatsen, andere kleinschaliger voorzieningen, andere samenwerking met GGZ etc.) de ZIKOS plaatsen ook verminderen of anders vormgegeven worden.

Daarnaast omvat de kijkrichting voor Harreveld een aantal ‘nieuwe’ doelgroepen (Detox en NIDOS-jongeren) waarmee zij ook een landelijke functie willen oppakken. Op dit moment wordt de invulling van de landelijke expertises nog onderzocht. Omdat deze ontwikkelingen landelijke impact hebben en daarmee de bovenregionale structuren overstijgen, wordt ook gewerkt aan een tijdelijke covernance structuur om in gezamenlijkheid (gemeenten en VWS) hierop te sturen. Gezien de tijdplanning kunnen deze uitkomsten niet meegenomen worden in dit Bovenregionaal plan. Vooralsnog gaan wij daarom uit van de gepresenteerde kijkrichting.

33 De ambitie om via beweging van opbouw van alternatieven naar gefaseerde afbouw tot max. 100 bedden te

komen in 2024 is vastgelegd in het ambitiedocument van Zuid-West.

42

Capaciteit en inrichting Harreveld Op dit moment is de capaciteit op Harreveld 92 JeugdzorgPlus plekken en 40 open jeugdhulp bedden. Met de kijkrichting zoals hierboven geschetst koerst iHUB voor de locatie Harreveld op ongeveer 50 plekken JeugdzorgPlus per 2024. Er wordt uitgegaan van 4 groepen van maximaal 6 jongeren Hoog Forensisch profiel, 6 plekken voor jongeren in detox, 6 plekken voor NIDOS jongeren en 12 bedden ZIKOS (inclusief plekken voor jongeren met ernstige eetstoornissen). Het gebouw wordt hiervoor kindvriendelijk en kleinschalig ingericht. Dat betekent onder andere kleinere groepen en een vriendelijker uitstraling doordat de verwijderen van hekken en tralies voor de ramen. Daarnaast wordt de capaciteit en het gebouw zodanig ingericht dat er flexibiliteit ontstaat voor het op- en afschalen van zorg (open-gesloten plekken). iHUB heeft ook de wens separeerruimtes ombouwen naar kindvriendelijke ruimtes. Deze ombouw is nog niet meegenomen binnen de SPUK-uitvoering.

Onderwijs Het onderwijs voor de JeugdzorgPlus jongeren wordt verzorgd door de stichting Aloysius (speciaal voortgezet onderwijs). De schoollocatie is gevestigd op het terrein van de locatie Harreveld. iHUB is in gesprek met de schoolstichting over de ontwikkelingen die gaande zijn ten aanzien van onder andere de afbouw van JeugdzorgPlus.

5.5 Totaaloverzicht Gebied Oost Ontwikkeltrends gebied Oost tot 2030 Uit de plannen is een aantal gemene delers ten aanzien van de ontwikkelingen van het vastgoed te destilleren: o o o o

Alle aanbieders gaan toewerken naar groepen van maximaal 6 jongeren; De accommodaties worden kleinschaliger en kindvriendelijk ingericht; Er wordt ingezet op flexibiliteit; Het aantal JeugdzorgPlus plekken daalt flink.

Daaruit blijkt dat de plannen goed aansluiten bij de uitgangspunten die gesteld zijn. Wat ook uit de plannen en de vele gesprekken/overleggen met alle partijen naar voren komt, is dat nog de nodige voorzichtigheid bestaat ten aanzien van de af- en ombouw van de JeugdzorgPlus plekken. De gezamenlijke ambitie is er, er worden goede stappen gezet, maar er is ook onzekerheid over een aantal ontwikkelingen. Zo is nog niet duidelijk hoe om wordt gegaan met de huidige landelijke expertises. Er moet dus een flink voorbehoud worden gemaakt ten aanzien van de ontwikkeling van iHUB locatie Harreveld en de ZIKOS -bedden Pactum. Verder is de vraag hoe de 5 % vermindering van de instroom daadwerkelijk gaat verlopen. Gaat dit schoksgewijs (bijvoorbeeld door een verschuiving naar een nieuw alternatief) of geleidelijk doordat steeds meer jongeren ambulant geholpen kunnen worden? Beide varianten behoeven andere bedrijfsmatige aanpassingen bij de aanbieders. Deze wijzigingen vertalen zich verder door in bijvoorbeeld de tarieven. Kleinere groepen betekent een andere inzet van personeel. Aanbieders zoeken naar manieren om hier zo efficiënt mogelijk mee om te gaan, maar zij hebben hierbij wel een open dialoog met de regio’s voor nodig en ruimte om zaken te veranderen. Over en weer vertrouwen is daar een belangrijk uitgangspunt bij. 43

Totaaloverzicht capaciteit 2030 gebied Oost Totaaloverzicht capaciteit JeugdzorgPlus Groot Emaus ’s Heeren Loo Pactum locatie Zetten iHUB locatie Harreveld Pluryn locatie Eefde Totaal

2020 16

2030 16

2030 (flexibele plekken)

83

40

40

92

50

86 277

50 156

5 45

Op basis van de huidige plannen neemt het totaal aantal JeugdzorgPlus plekken tot 2030 af met 44%. Dat sluit aan bij de ambitie van de vermindering van de instroom met 5% en het zo ‘nabijmogelijk’ plaatsen. De flexibele plekken worden ingezet om fluctuaties op te vangen en op- en af te kunnen schalen wanneer dat nodig is. Op de lange termijn is de verwachting dat deze plekken niet meer voor JeugdzorgPlus worden ingezet.

44

6 Realisatie / Uitvoeringsplan 6.1 Afwegingskader SPUK Nu de plannen ten aanzien van de transformatie en de af- en ombouw van het vastgoed in grote lijnen helder zijn, is het noodzakelijk dat de regio’s in samenspraak met de aanbieders een afwegingskader voor het inzetten van de SPUK middelen opstellen. Door middel van dit afwegingskader kan worden bepaald of de activiteiten waarvoor de SPUK middelen aangevraagd worden (vertaalt in de strategische vastgoedplannen) voldoende bijdragen aan de beoogde transformatie.

Activiteiten De activiteiten waarvoor de SPUK middelen worden aangevraagd moeten bijdragen aan een duurzame oplossing en passen binnen de gestelde uitgangspunten. De SPUK middelen moeten worden aangewend voor activiteiten die bijdragen aan de beoogde transformatie naar meer kleinschalige (woon)vormen in de JeugdzorgPlus: 1. Het aanbieden van kleinschalige woonvormen buiten het instellingsterrein: Eenmalige investering om nieuwe accommodaties JeugdzorgPlus te kopen, dan wel te huren als vervanging van huidige accommodaties JeugdzorgPlus op het instellingsterrein. 2. Het aanbieden van/ombouwen naar kleinschalige woonvormen op het instellingsterrein: Inzetten op het verkleinen van de instellingsterreinen (afstoten vastgoed), het bieden van kleinere groepen en een open leefklimaat binnen de huidige JeugdzorgPlus

Voorwaarden Voorwaarden voor de inzet van de middelen zijn dat er: 1. Voldoende samenhang en synergie is tussen de ingediende activiteiten: waarbij geldt dat een goed onderbouwde mix van activiteiten die bijdragen aan het aanbieden van kleinschalige woonvormen op het instellingsterrein en activiteiten die bijdragen aan kleinschalige woonvormen buiten de instellingsterreinen bereikt wordt. Het oplossen van actuele capaciteitsvraagstukken maakt geen deel uit van de inzet van de SPUK middelen. 2. Bij opbouw van alternatieven in de vorm van andere kleinschalige woonvormen een oplossing is voor de eventuele frictiekosten die gepaard gaan met het afstoten van de bestaande accommodatie(s). De vestigingsgemeente(n) moet hierbij betrokken zijn. 3. De haalbaarheid van de activiteit en de mate waarin de activiteit bijdraagt aan de ambitie voldoende is onderbouwd. 4. Uit het geheel van ingediende activiteiten en de daarbij behorende onderbouwing blijkt dat rekening gehouden is met de voorziene krimp in gebied Oost: a) Welk partnerschap tussen gemeenten en aanbieders is nodig om de JeugdzorgPlus overbodig te maken; b) Op welke manier kunnen aanbieders het partnerschap met elkaar aangaan om te zorgen dat voor alle vragen van jongeren en gezinnen in Gelderland en Overijssel een passend antwoord ontstaat.

Door krimp ontstaan kleinere locaties, op welke manier kunnen specialismes en expertise die nu aanwezig zijn bij de aanbieders toegevoegd, gebundeld of anders georganiseerd worden en welke afspraken maken aanbieders om samen te leren in de transformatie;

45

c) De komende jaren wordt een situatie ontwikkeld waarin niet meer alle terreinen levensvatbaar zijn: er is een ondergrens voor aanbieders om de organisatie kwalitatief en financieel draaiende te houden. Dit vraagt: - aan aanbieders om inzicht in de huidige situatie te geven en visie op de korte en lange termijn hierop te ontwikkelen - om afspraken tussen aanbieders en gemeente: hoe monitoren gemeenten en aanbieders deze ontwikkelingen en wordt tijdig het gesprek gevoerd over de oplossingsrichtingen om de zorgcontinuïteit te waarborgen.

6.2 Stappenplan SPUK Het Plan van Aanpak met daarin de uitgangspunten en de planning van het SPUK-traject is op 31 maart 2021 ingediend bij het ministerie van VWS en inmiddels goedgekeurd. Dit Bovenregionaal Plan (BRP) wordt op 30 juni 2021 voor bestuurlijke afstemming voorgelegd aan de 9 regio’s binnen gebied Oost. De aanbieders zijn gedurende het gehele traject reeds betrokken geweest. Het BRP wordt na 30 juni 2021 ter vaststelling voorgelegd aan de colleges van B&W van de coördinerend gemeenten Arnhem (Pactum) en Ermelo (Groot Emaus), zodat het BRP uiterlijk 15 juli 2021 kan worden ingediend bij het ministerie van VWS. De aanbieders zijn inmiddels, in afstemming met de coördinerende gemeenten en de projectgroep SPUK, gestart met de verdere uitwerking van de strategisch vastgoedplannen (SVP). Het SVP wordt per aanbieder opgesteld. In dit SVP wordt een verdere uitwerking in (bouw)activiteiten, tijd en middelen uitgewerkt. Dit betekent dat ook de ontwikkeling van de open jeugdhulp en onderwijs hier onderdeel van zijn. De SVP’s worden uiterlijk 1 oktober 2021 ingediend bij het ministerie van VWS (na vaststelling door de colleges van de coördinerend gemeenten Arnhem en Ermelo.

6.3 Verantwoording SPUK Na de vaststelling van de SVP’s en het akkoord van het ministerie van VWS hierop, kunnen de coördinerend gemeenten over gaan tot het verlenen van subsidie aan de aanbieders conform de SPUK. In de subsidiebeschikking aan de aanbieders worden de verplichtingen ten aanzien van de besteding en de verantwoording van de middelen opgenomen. De coördinerend gemeenten moeten op hun beurt de besteding van de subsidie verantwoorden aan het ministerie van VWS op grond van artikel 17a van de Financiële -Verhoudingswet.

6.4 Realisatieafspraken De negen regio’s in Gelderland en Overijssel en de vier JeugdzorgPlus-aanbieders in Oost werken samen aan het realiseren van de beschreven transformatie van JeugdzorgPlus. Ze maken hierbij de volgende afspraken: • Het benodigde partnerschap voor het gezamenlijk realiseren van de ambities wordt nader uitgewerkt. • Er wordt verdere invulling gegeven aan de monitoring van de ontwikkelingen in Oost en er wordt waar nodig gezamenlijk bijgestuurd. Het uitwisselen van signalen en trends tussen alle betrokken partijen34 is een belangrijk instrument om te leren van elkaar en in te kunnen spelen op kansen. • Er vindt uitwerking plaats van enerzijds de netwerkzorg die belangrijk is om gesloten plaatsingen zoveel als mogelijk te voorkomen en anderzijds de hierbij nog ontbrekende mogelijkheden in het zorglandschap van de regio’s. • De regio’s werken individueel hun plannen verder uit om de instroom van jongeren met 5% per jaar te verminderen. Zij maken een kort plan op welke manier de instroom wordt verminderd: aan welke knoppen gaat de regio draaien, welke alternatieven worden er 34 Breed: plaatsingscommissie, keten Rechtbanken, onderwijs, regio’s, GI’s, aanbieders etc.

46

•

•

ontwikkeld, welke afspraken worden er gemaakt? De projectgroep werkt hiervoor een format uit met de elementen die het plan zou moeten bevatten. Daarnaast gaat de projectgroep in gesprek met de GI’s, zodat niet iedere regio dat voor zich hoeft te doen Het is belangrijk dat iedere regio voor zich kijkt naar de mogelijkheden die er zijn voor vermindering instroom, omdat het zorglandschap in de regio’s verschilt en dus ook andere aanpassingen nodig zijn. Daarbij moet wel voorkomen worden dat aanbieders geconfronteerd worden met allerhande extra, van elkaar verschillende eisen en werkwijzen vanuit iedere regio’s. De regio’s verkennen daarom ook de mogelijkheden tot bovenregionale samenwerkingsafspraken op dit punt. De aanbieders werken in hun strategisch vastgoedplan, naast de daadwerkelijke ombouwplannen, ook de consequenties van het Bovenregionaal plan ten aanzien van de exploitatiekosten verder uit. Daaronder wordt ook begrepen de doorrekeningen van tarieven. Aanbieders en regio’s gaan in het derde kwartaal van 2021 in gezamenlijkheid deze doorrekeningen bespreken en bepalen of dit reële en haalbare tarieven zijn. Daarnaast maken zij dan verdere afspraken over de totale zorgkosten per cliënt (naast een verwachte tariefsverhoging worden ook ‘opbrengsten’ zoals een kortere behandelduur verwacht) en de fasering van de vastgoedtransitie.

Voorwaarde is dat er overeenstemming is tussen regio’s en aanbieders over de zorgbekostiging voordat gestart wordt met investeringen en aanpassingen van het vastgoed. De vraagstukken worden besproken die samenhangen met afbouw van de JeugdzorgPlus en kleinere locaties. Dit gaat over: o De manier waarop specialismes en expertise die nu aanwezig is bij de aanbieders kunnen worden toegevoegd, gebundeld of anders georganiseerd worden. o Het maken van afspraken tussen aanbieders en met de regio’s om samen te leren in de transformatie. o Het periodiek geven van inzicht door aanbieders in de inhoudelijke en bedrijfsvoeringsmatige impact van de ontwikkelingen en wat van belang is om risico’s in kwaliteit van zorg en zorgcontinuïteit te voorkomen. o Op basis hiervan tijdig bespreken van gesignaleerde risico’s en oplossingsrichtingen.

6.5 Monitoring en evaluatie-momenten Omdat de processen die in gang worden gezet een lange tijd bestrijken en vele onzekerheidsfactoren herbergen, is het belang van monitoring groot. Op basis van de gegevens uit de monitoring kan gekeken worden hoe de transformatie van de JeugdzorgPlus verloopt. Belangrijk is dat van te voren duidelijke afspraken worden gemaakt over de opbrengst van de monitor (wat willen partijen weten) en hoe die gegevens te duiden. Vanuit de landelijke projectgroep Vastgoedtransitie (VNG) wordt een opzet voor een landelijke monitor ontwikkeld. Daarnaast is het wenselijk om de regionale ontwikkelingen (binnen gebied Oost) bij te houden en af te zetten tegen de landelijke ontwikkelingen. Bekeken moet worden of de regionale gegevens afgeleid kunnen worden uit de landelijke monitor of dat in het verlengde van de landelijke monitor een regionale monitor ontwikkeld moet worden. De regie hiervoor ligt bij de regio’s. Als laatste is het van belang dat afspraken gemaakt worden over structurele evaluatie- en bijsturingsmomenten. Tijdens die momenten kunnen de ontwikkelingen die zichtbaar zijn geworden uit de monitoring en de signalen en trends uit het veld geduid en besproken worden, waarna afspraken moeten worden gemaakt over eventuele bijsturing van afspraken. Het voorstel is de huidige projectgroep om te zetten naar een structurele werkgroep, aan te vullen met

47

vertegenwoordigers van de aanbieders en wellicht andere betrokken partijen35, en deze werkgroep minimaal 4 keer per jaar bijeen te laten komen voor de evaluatie en tussentijdse bijsturing.

35 Nader uit te werken

48

BIJLAGE 1 Inventarisatie regio’s ZIKOS Cijfers VNG - ZIKOS 2020 Spreiding ZIKOS per provincie

Zuid-Holland Gelderland Overijssel Noord-Brabant Noord-Holland Flevoland Utrecht Friesland Limburg Zeeland TOTAAL

Horizon 21 13 5 3 3 2 3 1 0 1 52

Pactum 6 8 4 3 1 1 0 0 1 0 24

27

Totaal 27 21 9 6 4 3 3 1 1 1 76

21

Mogelijk gemaakt met Bing

© GeoNames, Microsoft, TomTom

49

Behandelduur ZIKOS 2020 Horizon Gemiddelde behandelduur: 126 dagen

Behandelduur ZIKOS 2020 Pactum Gemiddelde behandelduur: 104 dagen

50

Totaal 2020 naar Regio, Horizon en Pactum Regio

Horizon

Achterhoek36 Arnhem Flevoland Food Valley Friesland Haaglanden Haarlemmermeer Holland-Rijnland IJsselland Midden-Holland Midden-IJssel/Oost-Veluwe Midden-Kennemerland Noordoost-Brabant Rijk van Nijmegen Rijnmond Rivierenland Twente Utrecht Stad West-Friesland Zeeland Zuid-Holland-Zuid Zuid-Limburg Zuidoost-Brabant Totaal

9 2 2 1 2

Pactum 5 1

1 1 3 1 1 2 2 1 10 2 2 1 1 8 1 52

1 2 1 1

2 3

4 1 2 24

Totaal 9 5 3 2 1 2 1 1 4 3 2 2 3 1 10 2 5 2 1 1 12 1 3 76

Plaatsingscoördinator Zuid-West Ellen Bellaart is plaatsingscoördinator JeugdzorgPlus van Zuid-West. Haar werden de volgende vraag gesteld: 1. Is er een patroon te vinden van verwijzers naar ZIKOS? Zijn er zorgaanbieders die meer doorverwijzen dan anderen? Dit levert de volgende cijfers op: In totaal waren er tussen 1 april 2020 en 1 april 2021: 53 plaatsingen, waarvan 21 nieuwe plaatsingen, 8 hernieuwde en 24 overplaatsingen. Het is goed om voorzichtig te zijn met interpretatie met de cijfers. 36

Bij de cijfers van Arnhem en Achterhoek zijn ook de voogdijjongeren van Pactum Zetten resp. Horizon Harreveld opgenomen. Echter weten we niet over hoeveel voogdijjongeren dit gaat.

51

Aantal plaatsingen per regio naar ZIKOS (uitgesplitst naar Horizon en OGH/Pactum) Regio 2016 2017 2018 2019 2020 Horizon Horizon Horizon Horizon Pactum Horizon Noord 5 1 2 1 NW 8 7 5 5 2 6 ZW 11 14 13 17 5 16 Oost 7 6 13 13 6 9 Zuid 8 8 7 7 5 3 Totaal 39 36 40 42 18 35

Aantal plaatsingen per vorige instelling naar ZIKOS JeugdzorgPlus Horizon Pluryn OGH/Pactum Icarus Overplaatsing van de andere ZIKOS-locatie Overige JEUGDZORGPLUS-instellingen Totaal JeugdzorgPlus JeugdGGZ Karakter Yulius Youz de Fjord Overig

Overig

Totaal JeugdGGZ Open jeugdhulp Thuis Zwervend Totaal overig

Pactum 5 10 3 18

9 (meerdere vestigingen) 6 (meerdere vestigingen) 3 3 3 6 (vanuit 6 instellingen) 30 (57%) 5 6 2 3 (De Hoop. Herlaarhof, Dimence) 16 (30%) 3 2 2 7 (13%)

ZIKOS doet altijd een screening: er moet een acute psychiatrische crisis zijn en het doel moet stabilisatie en observatie zijn. Als er een aanmelding binnenkomt, wordt gekeken naar waar er (de eerstvolgende) plek is, dus een instelling kan nooit naar een ZIKOS-instelling verwijzen, alleen maar naar ZIKOS zelf. Binnen Horizon zijn de lijnen kort als er sprake is van ernstige psychiatrische problemen met een opgenomen jongere. Zij hebben hoog-specialistische groepen (individuele behandelafdeling, bijzondere zorgafdeling) waar jongeren van de ZIKOS naar kunnen uitstromen. Soms is een doorplaatsing naar of terugplaatsing op ZIKOS nodig. Dit was bij 4 van de 9 jongeren het geval. Er is een goede samenwerking tussen de GGZ-instellingen Karakter en Yulius, ze kunnen elkaar dus goed vinden.

52

BIJLAGE 2 Simulatie ‘nabij plaatsen’ TABEL 1 Effect nabijplaatsing voor Gebied Oost als alle bovenregionale gebieden 80% nabij plaatsen Concluderend voor gebied Oost Totaal aantal plaatsingen in Oost vóór de 80% norm Aantal plaatsingen vanuit andere regio's in Oost voor de 80% norm Aantal minder plaatsingen in Oost vanuit andere regio's bij 80% norm Aantal jongeren opgevangen binnen de gebied Oost Q1-Q3 Aantal extra plaatsingen om te voldoen aan eigen 80% norm Helft van de Flevolandse jongeren in Eefde meetellen onder Oost (geografisch) 68,5% van Midden-Brabant en Noordoost -Brabant jongeren (in OGH) meetellen onder Oost (geografisch) Ceteris peribus aantal jongeren voor Oost bij 80% norm Percentage minder jongeren door 80% norm

514 251 -95 263 11 12 20 462 -10%

TABEL 2 Effect nabijplaatsing voor gebied Oost als alle bovenregionale gebieden 80% nabij plaatsen en Zuid-West 100 % nabij plaatst. Concluderend voor gebied Oost Totaal aantal plaatsingen in Oost voor de 80% norm Aantal plaatsingen vanuit andere regio's in Oost voor de 80% norm Aantal minder plaatsingen in Oost vanuit andere regio's bij 80% norm en geen plaatsingen uit ZW bij Harreveld

514 251 -160

Aantal jongeren opgevangen binnen de gebied Oost Q1-Q3 Aantal extra plaatsingen om te voldoen aan eigen 80% norm Helft van de Flevolandse jongeren in Eefde meetellen onder Oost (geografisch) 68,5% van M-B en NO-B jongeren (in OGH) meetellen onder Oost (geografisch) Ceteris peribus aantal jongeren voor Oost bij 80% norm Percentage minder jongeren door 80% norm

263 11 12 20 397 -23%

53

BIJLAGE 3 Quick scan HEVO Pactum locatie Zetten Uit de Quick scan van HEVO valt op dat: • •

•

Er op dit moment geen actueel vastgoedplan is. Er op de aspecten Functionele staat – gemêleerd beeld en Flexibiliteit en alternatieve aanwendbaarheid onvoldoende wordt gescoord. Daarbij moet worden meegenomen dat de belangrijkste gebouwen op het terrein wel voldoende tot goed scoren. Alle gebouwen variëren in leeftijd. De bouwkundige en installatietechnische kwaliteit van een aantal gebouwen is voldoende met uitzondering van de volgende gebouwen: Havik Steenbeek en Arenhorst. Voor Havik Steenbeek wordt momenteel renovatie onderzocht om aan de gebruikelijke eisen te kunnen voldoen. Arenhorst is qua binnenklimaat slecht, plannen voor aanpassingen zijn in voorbereiding.

Aspecten van quick scan en beoordeling van bureau Hevo

Quick scan-aspecten Ligging/situering Functionele staat – gemêleerd beeld Uitstraling/imago Bouwkundige staat en binnenmillieu Flexibiliteit en alternatieve aanwendbaarheid Veiligheid Exploitatie

Beoordeling Voldoende tot goed Onvoldoende tot voldoende Voldoende Voldoende Onvoldoende tot voldoende Voldoende Voldoende tot Goed

N.B. De belangrijkste gebouwen op het terrein scoren voldoende tot goed

Ligging/situering: OV stopt dichtbij de campus. De voorziening is goed bereikbaar met auto en er zijn voldoende mogelijkheden voor parkeren. Er ligt aanpalend aan het terrein een kleine woonwijk, waardoor het gevoel van jongeren ontstaat dat zij binnen de maatschappij blijven staan. Maar de locatie biedt wel een rustige omgeving, met weinig prikkels voor de jongeren, zodat focus bestaat op behandeling en herstel. De ligging/situering wordt als voldoende tot goed beoordeeld. De huidige capaciteit op het terrein in Zetten is 162 plaatsen. Op dit moment worden daar 83 bedden ingezet voor jongeren met een JeugdzorgPlus maatregel en zijn er 16 open plaatsen. Uitstraling/Imago Het terrein heeft door de opzet van kleinschalige gebouwen in het groen niet de uitstraling van een instellingsterrein. Doordat er ook open behandelgroepen zijn kunnen jongeren binnen de setting van Pactum locatie Zetten doorstromen naar uiteindelijk weer de thuissituatie of zelfstandig wonen. Rondom de gebouwen voor de JeugdzorgPlus zijn weliswaar hekken maar deze zijn, met uitzondering van de ZIKOS groep, niet nadrukkelijk en indringend aanwezig. De uitstraling wordt als voldoende beoordeeld. De staat van onderhoud is uitstekend.

54

Gebieden en functies bij Pactum locatie Zetten Gebied Centraal bureau Wetering Lingeboerderij Activiteitencentrum Ambulatorium Zonnebloem Villa Sporthal Meforta College

Functie kantoorfunctie Kooklessen en vergaderen Leerwerkbedrijf Activiteiten en behandeling (para)medische dienst en behandeling kantoren archief Sporten Cluster 4 school

55