CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Startnotitie gebiedsvisie Vechtrand

Raad Besluitvormingsronde 26 oktober 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Startnotities Vechtrand en Nieuw Zuthem19.108 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

 Ontwikkel Vechtrand als gebied dat bijdraagt aan doelen in het sociaal domein, gericht op bestaanszekerheid, kansengelijkheid, nabijheid van voorzieningen en gezond leven;  Groen en voorzieningen groeien mee. Behoud en ontwikkel waarden in de fysieke leefomgeving, zet in op zorgvuldig ruimtegebruik en voorkom afwenteling op toekomstige generaties.  Mobiliteit: Zet het STOMP-principe in, dat de prioriteit bij de voetganger, fietser en openbaar vervoer legt, als principe bij gebiedsontwikkeling. 31/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 4 Vertrekpunten vanuit thematisch beleid 4.1 Inleiding Naast ruimtelijk beleid kennen we thematisch beleid, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, ruimtelijk waarden (landschap, groen en cultuurhistorie), waterveiligheid, energie etc. Dit hoofdstuk is inventariserend: we beschrijven het bestaande beleid en benoemen vervolgens wat hiervandaan de thematische vertrekpunten zijn voor de gebiedsvisie Vechtrand. We maken onderscheid in vertrekpunten die voortkomen uit systeem-, programmatische - en ruimtelijk/sociale opgaven. Dit hoofdstuk begint in paragraaf 4.3 met een integraal perspectief als vertrekpunt om de verschillende opgaven in samenhang met elkaar te benoemen.

Het perspectief en de thematische vertrekpunten voor de gebiedsvisie Vechtrand vormen geen blauwdruk van ‘zo moet het worden’, maar wel een uitnodiging om samen het gesprek te voeren over de toekomst van het gebied. De uitwerking van dit perspectief is sterk afhankelijk van keuzes die we moeten maken in het proces om te komen tot een gebiedsvisie. In dit proces brengen we in beeld wat het effect is van de te maken keuzes op de gestelde vertrekpunten. Bij het opstellen van gebiedsvarianten (zie paragraaf 5.3) beoordelen en toetsen we of, en hoe de thematische vertrekpunten een plek kunnen krijgen in de gebiedsvisie. De inventarisatie van thematische vertrekpunten per thema maakt ook inzichtelijk welke nadere onderzoeken nog nodig zijn als input voor de gebiedsvisie. Een overzicht van die onderzoeken staat aan het einde van dit hoofdstuk in paragraaf 4.7. 4.2 Programmatische, systeem- en (ruimtelijke/sociale) waarden We maken onderscheid in thematische vertrekpunten die voorkomen uit systeem-, programmatische en (ruimtelijke) waarden. De systeemopgaven zijn de aanwezige en te ontwikkelen ruimtelijke structuren in Vechtrand. Deze sluiten aan op de ruimtelijke structuren buiten Vechtrand en maken daarmee onderdeel uit van ‘het grotere geheel’.

De programmatische opgave gaat over het te ontwikkelen programma in het gebied, in relatie tot de behoefte van de stad en vanuit het principe nieuw helpt bestaand (en omgekeerd). De ruimtelijk/sociale opgaven gaan over de te koesteren cultuurhistorische en landschappelijke waarden en de te ontwikkelen stedenbouwkundige waarden in het gebied. Een systeemopgave kan ook een programmatische opgave in zich hebben.  De systeemopgaven: water, mobiliteit, energie, bodem, circulariteit, natuur en gezonde leefomgeving.  De programmatische opgaven: wonen, economie, culturele en maatschappelijke voorzieningen  (Ruimtelijke/sociale) waarden: cultuurhistorische waarden, de menselijke maat, het bouwen aan sociale netwerken en het maken van een zorgzame leefomgeving, waar mensen zich thuis voelen. 32/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Het ‘verhaal van de plek’ krijgt in deze laatste lijn vorm. Het geheel van de systeemopgaven in Vechtrand vormt het raamwerk waarbinnen de programmatische opgaven wendbaar en adaptief een plek kunnen krijgen. Dit alles op een manier die de ruimtelijk/sociale opgaven centraal stelt. 4.3 Perspectief voor Vechtrand Hierna is een perspectief voor Nieuw Zuthem beschreven. De uitwerking van dit perspectief is sterk afhankelijk van keuzes die we maken in het proces om te komen tot een gebiedsvisie.

Vechtrand – een samenhangend landschap van stad, water en leven Vechtrand is een gebied waar stad en landschap elkaar aanvullen. Drie deelgebieden vormen samen één geheel: de Ceintuurbaanzone als levendig, gemengd (wonen en werken) stadsdeel; Vechtpoort 1 klimaatadaptief ontworpen als groene woonwijk ingebed in water en landschap; en Vechtpoort 2 als open gebied voor natuur, recreatie en waterberging. Daartussen ligt het stadspark Vechtrand, rond de Westerveldse Aa: het groene hart dat mensen, functies en systemen met elkaar verbindt en tegelijk bijdraagt aan de regionale wateropgave. De kracht van Vechtrand zit in die samenhang. Water, cultuurhistorie, landschapsstructuren, mobiliteit en energie vormen de dragende systemen; wonen, werken en voorzieningen kleuren het gebied. De Ceintuurbaanzone is getransformeerd van werkgebied naar een stedelijke plek waar zorg, onderwijs, sport, wonen, werken en ontmoeten samenkomen. Door de menging van functies en de hoogwaardige openbare ruimte leeft het gebied de hele dag. Vechtpoort 1 biedt rust en ruimte. Wonen staat hier centraal, zichtbaar geworteld in het landschap en de geschiedenis van de plek. Groen en water zijn overal aanwezig, routes verbinden Berkum en de nieuwe woonwijk Vechtpoort 1 met het park en het omliggende landschap. De wijk draagt bij aan waterveiligheid én nodigt uit tot verblijf en bewegen. Voor mens en dier.

Gezondheid is voelbaar in alles: actieve mobiliteit, nabijheid van voorzieningen, schone lucht en ruimte om elkaar te ontmoeten. De woningen passen zich aan bodem en water aan: hoog en droog waar het kan, lager en natter waar het past. De wijk is energiepositief, gebouwd met biobased en circulaire materialen, eenvoudig van opzet en voorbereid op verandering. De kansen om decentrale opwekking en opslag van energie een plaats te geven in een veerkrachtige energiegemeenschap worden volop benut. Ook planten en dieren hebben hier hun plek, in een robuust blauwgroen netwerk, grenzend aan het Natura2000-gebied Zwarte Water en Vecht, en in de gebouwen zelf. Bodem, water, landschap en cultuurhistorie vormen het vaste raamwerk van Vechtrand. Binnen dat raamwerk is flexibiliteit: een leefgebied dat kan meebewegen met nieuwe wensen en omstandigheden. Het contrast tussen de dynamische Ceintuurbaanzone en het ontspannen Vechtpoort maakt het gebied rijk en gelaagd. Het groenblauwe netwerk weeft alles samen tot één verhaal. 33/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Vechtrand is geen eindbeeld, maar een levend systeem: een gebied dat groeit met de stad, in samenhang met het buitengebied, met het water en met de mensen die er wonen en werken.

Idealen voor de integrale gebiedsontwikkeling:  Water, bodem en cultuurhistorie zijn leidend bij ontwerp en inrichting;  Eén sterk groenblauw netwerk voor waterveiligheid, natuur en gezondheid;  Diversiteit in stedelijkheid: intensief waar het kan, ontspannen waar het past;  Nabijheid en duurzame mobiliteit als vanzelfsprekend uitgangspunt;  Gevarieerd wonen, met ruimte voor nieuwe woonvormen;  Ruimte voor innovatie, ondernemerschap en vakmanschap als basis voor economische vitaliteit in Zwolle en de regio.  Lage ecologische voetafdruk door biobased, circulair en energiepositief bouwen;  Gezondheidsbescherming, ontmoeting en noaberschap als ruimtelijke kwaliteit;  Nieuw versterkt bestaand en bestaand helpt nieuw: Vechtrand voegt waarde toe aan zijn omgeving. 4.4 Systeemopgaven 4.4.1 Water & Bodem, Waterveiligheid en Klimaatadaptatie Zwolle ligt midden in een dynamisch deltalandschap waar water en bodem al eeuwenlang richting geven aan het ruimtelijk gebruik. Door klimaatverandering nemen extremere neerslag, hogere rivierafvoeren en wisselende grondwaterstanden toe. Uit een bovenregionale ‘stresstest’ blijkt dat rekening gehouden moet worden met wateroverlast. In en rond Vechtrand, gelegen nabij de Vecht, op en rond NAP en onder invloed van de Sallandse Weteringen, is water geen randvoorwaarde maar een structurerend principe.

Toekomstige ontwikkelingen vragen daarom om een andere benadering: niet het water aanpassen aan de functie, maar de functie en inrichting afstemmen op water en bodem. Alleen zo blijft het gebied én Zwolle veilig, leefbaar en toekomstbestendig. Dit vraagt om samenwerking met regionale en landelijke partners en om investeringen die niet alleen Zwolle, maar het gehele omliggende deltalandschap versterken. Essentie in één zin De ontwikkeling van Vechtrand volgt het principe ‘functie volgt peil’ en draagt actief bij aan een waterrobuust, klimaatadaptief en veilig deltalandschap. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Water en bodem zijn sturend voor ruimtelijke keuzes;  Inzet op meerlaagse veiligheid (zie figuur 13), met de nadruk op laag 2. Die richt zich op een duurzame ruimtelijke inrichting, waardoor de impact van een 34/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand overstroming op de gebouwde omgeving wordt beperkt. Bijvoorbeeld door slim gebruik te maken van hoogteverschillen en lijnelementen in het (stedelijk) landschap, ondersteund door dagelijkse bescherming en duidelijke scheiding tussen het hoofd- en regionaal watersysteem;  Vechtrand, met name Vechtpoort 2, levert een substantiële bijdrage aan regionale waterberging.

Zo functioneert het stedelijk en landelijk gebied steeds meer als spons, zodat het watersysteem afvoerpieken kan opvangen;  Bewoners in de gebieden zijn bij extreme neerslag minimaal drie dagen zelfredzaam (sponswerking). Dit wil zeggen dat een gebied in staat is om zich minimaal 72 uur zelfstandig te redden bij een calamiteit, dus zonder directe hulp van buitenaf;  Nieuwe ontwikkelingen zijn klimaatbestendig ontworpen met oog op extremer weer en verhogen de waterveiligheidsnormen niet. Figuur 13 Meerlaagse veiligheid. Laag 1 is preventie (oa dijken), laag 2 is de ruimtelijke inrichting en laag 3 is de rampenbeheersing (oa evacuatieplannen). Bij het opstellen van de gebiedsvisie verkennen we verschillende peilscenario’s bij extreme neerslag (bijvoorbeeld 0,4m+NAP, 0,85m+NAP en 1.1m+NAP) om te bepalen in hoeverre de gebieden in Vechtrand kunnen bijdragen aan de berging van water voor de stad, regio en zelfs het landelijke watersysteem. Voor verdere toelichting op het thema Water & Bodem, Waterveiligheid en Klimaatadaptatie, zie paragrafen 2.6.1, 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over klimaatadaptatie, zie de klimaatadaptatiestrategie. 4.4.2 Mobiliteit Een groeiende stad vraagt om slimme mobiliteitskeuzes. Zwolle wil bereikbaar, verkeersveilig en gastvrij blijven. Mobiliteit is daarbij niet alleen een vervoersvraagstuk,

35/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand maar een ruimtelijk ordenend principe dat bepaalt hoe mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. In Vechtrand wordt nabijheid ingezet om lopen en fietsen te stimuleren: dagelijkse voorzieningen zijn dichtbij en bereikbaar via aantrekkelijke routes voor voetgangers en fietsers. Daarnaast moet de rest van de stad en regio ook goed verbonden worden met routes voor voetgangers en fietsers. Ook is het van belang te zorgen voor een goede ontsluiting (inclusief parkeren) van de gebieden voor de auto. Ook op piekmomenten als gevolg van een evenementen, zoals een voetbalwedstrijd van PEC Zwolle. We zijn ons bewust dat de auto deel uitmaakt van het dagelijks leven. Tegelijkertijd is een volwaardig alternatief voor de auto nodig. Daarbij wordt gedacht aan hoogwaardig openbaar vervoer dat de Ceintuurbaanzone en Hessenpoort snel en frequent verbindt met het station. Essentie in één zin Mobiliteit in Vechtrand ondersteunt een gezonde, nabij georganiseerde en duurzaam bereikbare woonwijk, met prioriteit voor lopen, fietsen en openbaar vervoer. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Het STOMP-principe is leidend bij mobiliteitskeuzes.  Lopen en fietsen krijgen prioriteit in ontwerp en ruimtegebruik. We creëren nabijheid tussen wonen, werken en dagelijkse functies/voorzieningen.

 De Ceintuurbaan blijft, in combinatie met de aanwezigheid van de A28, de centrale stedelijke en regionale schakel voor autoverkeer. Zie ook paragraaf 2.5.4: ‘de Ceintuurbaan als onderdeel van de Ring’.  Goede fiets- en loopverbindingen richting Berkum, Oosterenk, Herfte (Wijthmenerplas) en verder naar de wijken ten westen van de Ceintuurbaan.  Nieuwe auto-ontsluiting voor Vechtpoort 1 richting Ceintuurbaan en/of Hessenweg.  Ontwikkeling van een hoogwaardige OV-verbinding (bus) vanaf station Zwolle, via Vechtrand naar Hessenpoort.  Een goede ruimtelijke inpassing van de Ceintuurbaan om Vechtrand beter met de bestaande stad te verbinden.  Voorkom sluipverkeer als gevolg van de gebiedsontwikkeling (bijvoorbeeld vanaf de N757, Dalfsen-Wijthmen, naar de Herfterlaan en Kuyerhuislaan). Voor verdere toelichting op het thema mobiliteit, zie paragrafen 3.3 en 4.5 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief.

Voor verdere toelichting op het thema mobiliteit, zie:  Mobiliteitsvisie 2020 – 2030  Actieplan Zwolle Wereldfietsstad 2030  Strategie Deelmobiliteit  Parkeerstrategie Zwolle 2040 en Nota Parkeren2  Adaptieve Ontwikkelstrategie Mobiliteitshubs Zwolle 2 De regeling mobiliteitsnormen wordt dit jaar nog vastgesteld waarin nieuwe normen voor auto- en fietsparkeren staan voor nieuwe ontwikkelingen 36/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Verkeersveiligheidsstrategie  Netwerkaanpak Mobiliteit Zwolle 4.4.3 Energietransitie Om in 2050 klimaatneutraal te zijn zetten we in op een toekomstbestendig energienetwerk. De energietransitie (overstap van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewerkte energie) is een noodzakelijke randvoorwaarde bij stedelijke groei. In Vechtrand komt die opgave scherp naar voren door netcongestie, de ambitie voor klimaatneutraliteit en aangescherpte Europese regelgeving. Tegelijk biedt gebiedsontwikkeling kansen om energie slimmer, duurzamer en collectiever te organiseren. Door energievraag en -aanbod zorgvuldig op elkaar af te stemmen en het energiesysteem vanaf het begin mee te ontwerpen, ontstaat een gebiedsontwikkeling die toekomstbestendig is, ook bij beperkte netcapaciteit. Essentie in één zin Vechtrand wordt ontwikkeld als een netbewuste, emissievrije wijk met een robuuste en toekomstbestendige energievoorziening.

Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Een klimaatneutrale, emissievrije nieuwbouw vanaf 2030. Dit betekent dat de totale energievraag gedekt moet worden door emissievrije bronnen. Dit is een Europese richtlijn (EPBD richtlijn).  Rekening houden met langdurige netcongestie (tot circa 2036). Het ‘codebesluit ACM’ is het afwegingskader voor aanvragen voor transportcapaciteit op het elektriciteitsnet.  Ontwerp van een zoveel mogelijk zelfvoorzienend en netbewust energiesysteem. Bijvoorbeeld door: o Aanleg van een collectief bodemenergiesysteem (WKO) met aquathermie als regeneratiebron op locaties waar dit vanuit provinciale wet- en regelgeving toegestaan is; o Passieve bouw door juiste oriëntatie en ontwerp van gebouwen; o De aanleg van een off-grid energie netwerk o Warmteopslag in funderingen, secundaire dijklichamen etc.  Ruimte reserveren voor energie-infrastructuur in de openbare ruimte.  Aansluiting bij bestaande energie-initiatieven (zoals Berkum Energieneutraal). Voor verdere toelichting op het thema energie, zie paragraaf 4.6 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. 4.4.4 Ondergrond Wat zich onder de grond bevindt, is minstens zo bepalend voor de kwaliteit van de leefomgeving als wat er bovengronds zichtbaar is. In Vechtrand wordt de ondergrond intensief benut: voor drinkwater, energie, kabels en leidingen, waterberging en groen.

Deze veelheid aan functies vraagt om een zorgvuldige, integrale benadering waarin 37/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand bodem, grondwater en ondergrondse systemen in balans blijven en bijdragen aan gezondheid, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Essentie in één zin De ondergrond van Vechtrand wordt zorgvuldig en integraal benut als fundament voor een gezond, duurzaam en klimaatbestendig gebied. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Het voorgenomen gebruik moet passen bij de bodem- en grondwaterkwaliteit.  Wat schoon is, blijft schoon (extra aandacht voor PFAS, waterkwaliteit en gezondheid).  Vrijkomende grond zoveel mogelijk hergebruiken binnen het plangebied.  Gezonde, vitale bodem als basis voor groen, waterberging en verkoeling.  Bodem en watersysteem integraal opnemen als onderdeel van de gebiedsvisie en verdere uitwerkingen daarvan.  Ruimte reserveren voor duurzame bodemenergiesystemen.  Aansluiting bij bestaande bodemenergieplannen en innovaties op gebied van waterbeschikbaarheid (zoals watercirculariteit).

Voor verdere toelichting op het thema ondergrond zie:  Paragrafen 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief  Omgevingsprogramma bodem en ondergrond 2025-2029  Nota bodembeheer 2021, met bijbehorende bodemkwaliteitskaart Zwolle 2021 4.4.5 Circulariteit Circulariteit gaat over meer dan hergebruik alleen: het gaat over hoe gebouwen worden ontworpen, gebruikt en weer uit elkaar genomen. In een tijd waarin materiaalgebonden CO₂-uitstoot en aansluiten op natuurlijke ecosystemen een steeds groter deel van de klimaatopgave vormt, biedt Vechtrand de kans om circulair bouwen op schaal toe te passen. Met name door te kiezen voor biobased materialen en losmaakbare bouwmethoden kan de gebiedsontwikkeling bijdragen aan emissiereductie, gezonde woningen en toekomstwaarde. Essentie in één zin Vechtrand zet sterk in op circulair bouwen, met biobased en losmaakbare bouw als belangrijke pijlers. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  De ontwikkeling van Vechtrand sluit aan bij de Zwolse en nationale ambitie: 50% circulair in 2030, 100% in 2050.  Focus op materiaalgebruik en bouwwijze.  Toepassing van biobased materialen als uitgangspunt ( biobased, tenzij).  Losmaakbaar en aanpasbaar bouwen om hergebruik mogelijk te maken.  Combinatie met prefab en industriële bouw waar passend.  Vastleggen van ambities in de gebiedsvisie.

38/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Voor verdere toelichting op het thema circulair zie:  Circulaire Toekomstvisie  Beleidsnota Zwolse Aanpak Circulair Bouwen 4.4.6 Groen, natuur, landschap en recreatie Groen en landschap vormen de drager van de leefkwaliteit in Zwolle. In een groeiende stad worden groene structuren steeds waardevoller: voor biodiversiteit, ontspanning, gezondheid en klimaatadaptatie. Vechtrand vraagt om een zorgvuldig samenspel tussen verstedelijking, natuur en landschap. Het gebied ligt deels in de Zwolse hoofdgroenstructuur, wat kan leiden tot een versterking van het groene raamwerk. Door bestaande kwaliteiten te behouden en te versterken ontstaat een wijk die direct herkenbaar, groen en recreatief aantrekkelijk is. Essentie in één zin Groen en landschap zijn structurerend voor Vechtrand en vormen de basis voor biodiversiteit, recreatie en leefkwaliteit. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Input voor het opstellen van de gebiedsvisie is een op te stellen gebiedsanalyse van groen, water en landschap.  Behoud en inpassing van waardevolle bestaande structuren en bomen.  Toetsing aan natuurwetgeving en benutten van kansen voor natuurversterking.

 Flora & fauna: vaststellen van doelsoorten 3 en toepassing van de vijf V’s: voldoende voedsel en water, verblijfplaatsen, veiligheid, opties voor de voortplanting en verbindingen.  Ontwikkelen van multifunctioneel groen: waterberging, verkoeling, recreatie en ontmoeting.  Richtlijn ‘2-22-200’ toepassen voor bomen, bladerdak en verblijfsplekken. In iedere straat van circa 100 meter staan in ieder geval 2 ‘toekomstbomen’, die minstens een mensenleven meegaan, en daar de boven- en ondergrondse ruimte voor hebben. Op locatie kan minimaal 22% bladerdak worden ontwikkeld voor natuurlijke schaduw op loop, fietsroutes of verblijfslocaties in de openbare ruimte. Binnen 200 meter loopafstand van elke woning is een groene, koele verblijfsplek van minimaal 200 m2 aanwezig.  Ambitie van 75 m² nieuw groen per woning.  Vechtrand levert een bijdrage aan de stedelijke recreatiebehoefte, rekening houdend met bestaande kwaliteiten in het gebied.

 Maak gebruik van de provinciale inspiratie documenten: o Basis Kwaliteit Natuur: Basiskwaliteit Natuur - Provincie Overijssel; o Natuurinclusief bouwen in Overijssel: Natuurinclusief bouwen in Overijssel - Natuur voor Elkaar 3 Een doelsoort is een soort (flora en fauna) waarvan het behoud, het herstel of de terugkeer als een doelstelling van het natuurbehoud wordt gezien 39/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Voor verdere toelichting op het thema blauwgroen, zie paragrafen 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor verdere toelichting op de thema’s groen en recreatie zie:  Groen- en recreatiebeleidsplan en de bijlagen o Bomenbeleidsplan o Natuurinclusief bouwen o Natuurwaardenkaart inclusief factsheets van de gebieden:  Berkum  Maatgraven en Marshoek  Parklandschap Herfte-Wijthmen  Vrolijkheid en Oosterenk. Voor verdere toelichting op het thema landschap zie:  Landschapsontwikkelingsvisie - Deel 1 Landschapsontwikkelingsplan Zwolle, Zwartewaterland en Kampen 4.4.7 Gezonde leefomgeving (incl. milieu en buitenruimte) Een gezonde leefomgeving ontstaat niet vanzelf. Dit vraagt om bewuste keuzes in de inrichting van een gebied. In Zwolle staat gezondheid centraal in beleid voor de fysieke leefomgeving. Die moet uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en ontspannen, terwijl risico’s door milieu en omgevingsbelasting worden beperkt.

In Vechtrand komen deze ambities samen waar groen, water, mobiliteit en milieu in samenhang bijdragen aan welzijn en gezondheid. Figuur 14. Perspectief op een gezonde leefomgeving van het Planbureau van de Leefomgeving. Essentie in één zin Vechtrand wordt ontwikkeld als een gezonde leefomgeving waarin ruimtelijke inrichting actief bijdraagt aan gezondheid en sociale verbinding.

40/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  ‘Zwolle gezond’ is leidend principe voor ontwerp en inrichting.  Stimuleren van bewegen, ontmoeten en verblijven in de openbare ruimte.  Aantrekkelijke, gevarieerde en groene leefomgeving.  Daar waar afwegingsruimte beschikbaar is vanuit milieu, hanteren wij voornamelijk het ‘ja, mits’ uitgangspunt. We willen graag ontwikkelingen binnen de gemeente mogelijk maken. Wettelijke milieunormen vormen de ondergrens;  Per saldo is er behoud of verbetering van milieukwaliteit (in relatie tot het huidig gebruik).  Gebiedsgericht maatwerk en aandacht voor kwetsbare groepen.  In lijn met het ondertekende Schone Lucht Akkoord streven we naar de beoogde luchtkwaliteit en bescherming van kwetsbare groepen.  Rekening houden met milieuzones (geluid, veiligheid, trillingen, geur, spuitzones etc.) bij functietoedeling. De volgende milieuaspecten kennen milieuzones in Vechtrand die van invloed zijn op de ontwikkeling:  Geluid (o.a. spoor Zwolle-Meppel, spoor Zwolle Dalfsen en de Ceintuurbaan).  Trillingen (spoorwegen).  Externe veiligheid (spoorwegen, o.a. Zwolle-Meppel en hogedrukaardgasleiding), elektromagnetische straling (hoogspanningslijnen). Door Vechtpoort 1 loopt een hogedrukleiding.  Luchtkwaliteit (mobiliteit en andere activiteiten).  Spuitzones.  Geur (o.a.

van agrarische bedrijven).  De bedrijven en milieuzonering (aanwezige bedrijven/activiteiten met effecten naar de omgeving). Binnen het plangebied ligt de werklocatie ‘De Vrolijkheid’, binnen het deelgebied Oosterenk bevinden zich ook activiteiten met milieucontouren (bijv. Stadion, ziekenhuis). Verspreid in en rondom het ontwikkelgebied zijn activiteiten toegestaan met effecten naar de omgeving. In de verdere uitwerking van de gebiedsvisie zullen deze zones expliciet worden meegenomen. De zoneringen bepalen in welke mate milieugevoelige functies, zoals woningbouw, ontwikkeld kunnen worden. In bijlage 1 zijn de zoneringen per thema weergegeven (figuren 16 t/m 19). Voor verdere toelichting op het thema gezonde leefomgeving zie:  De Omgevingsvisie (2021), paragrafen 2.6, 3.2.11 en 5.4  BOSS-beleid  Koers Sociaal Domein 41/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 4.5 Programmatische opgaven 4.5.1 Wonen Het Zwolse woonbeleid 'Een (t)huis voor iedereen' stuurt op voldoende, betaalbare en passende woningen voor alle inwoners, met ruimte voor doorstroming en keuzevrijheid. Omdat binnenstedelijk niet alle woningtypen en woonconcepten zijn in te passen, spelen de gebieden Vechtrand (Vechtpoort 1), Nieuw Zuthem en Stadsbroek 4 een cruciale rol als aanvulling op binnenstedelijke verdichting. Deze drie stadsrandlocaties worden in samenhang beschouwd.

Vechtrand vervult daarbinnen een specifieke en onderscheidende rol: een groen-stedelijk woonmilieu met ruimere typologieën die binnenstedelijk geen plek meer hebben, en dat huishoudens uit de bestaande stad een aantrekkelijke volgende stap biedt, zodat de hele woningmarkt in beweging komt. Gemeentebreed wordt uitgegaan van de 30-40-30-verdeling. Voor Vechtrand voorzien we een bewust accent op het midden- en hogere segment, als onderdeel van een gemeentebrede programmering waarbij de drie uitleglocaties samen de balans borgen. Essentie in één zin Vechtrand en de andere Zwolse stadsrandlocaties vormen samen een flexibel, aanvullend woningbouwpakket dat ruimte biedt aan woningtypen en woonmilieus die binnenstedelijk niet realiseerbaar zijn en zo de Zwolse woonambitie mogelijk maakt. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Vechtrand wordt in samenhang beschouwd met Nieuw Zuthem en Stadsbroek (conform de planologische richtinggevende kaders die hiervoor zijn opgesteld). Dit als aanvulling en in afstemming met de binnenstedelijke Zwolse woningbouwlocaties;  De gebiedsontwikkeling draagt bij aan zowel woningbouwvolume als differentiatie in woonmilieus voor de gehele gemeente Zwolle.

 Er is ruimte voor doorstroming, gezinswoningen, levensloopbestendig wonen, innovatieve woonconcepten en wonen met zorg;  Programmering vindt plaats binnen de ‘30-40-30’ verdeling, met ruimte voor differentiatie per gebied;  We zoeken aansluiting bij demografische trends (o.a. aantal huishoudens, vergrijzing, doorstroming op de woningmarkt) en marktdynamiek.  De uitleglocaties vragen om afstemming ten aanzien van tempo, markt en voorzieningen; het ontwikkeltempo kan daarom niet los van elkaar worden bepaald. In de gebiedsvisie wegen we de onderlinge fasering expliciet af op basis van kenmerken van de markt op dat moment, het benodigde voorzieningenniveau en de gewenste volgorde van ontwikkeling. 4 Voor Stadsbroek zijn planologische richtinggevende kaders vastgesteld. 42/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Gelijktijdig met het opstellen van de gebiedsvisie Vechtrand stellen we een ‘Omgevingsprogramma Volkshuisvesting’ voor Zwolle op. Dit beleidstraject vraagt afstemming met de gebiedsontwikkeling Vechtrand. In dit omgevingsprogramma komt concreet te staan hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen – zoals ouderen en studenten – de gemeente Zwolle gaat bouwen. Het omgevingsprogramma Volkshuisvesting heeft een beperkte doorwerking in verband met de doorlooptijd (circa 5 jaar) ten opzichte van een langjarige gebiedsontwikkeling.

We zoeken hier gedurende het opstellen van beide producten afstemming over. Voor verdere toelichting op het thema wonen, zie paragrafen 2.6.2 en 4.3 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over het thema wonen zie:  Ontwikkelstrategie wonen 2019-2024  Woonvisie Zwolle ‘Ruimte voor Wonen 2017 – 2027’ 4.5.2 Economie Het economische beleid van Zwolle is gericht op een diverse, innovatieve en toekomstbestendige economie die nauw verbonden is met de regio. Zwolle profileert zich als creatieve en ondernemende Hanzestad en regionaal knooppunt voor werkgelegenheid, kennisinstellingen, cultuur en voorzieningen. Belangrijke opgaven zijn meebewegen met transities zoals digitalisering, circulariteit en energietransitie, herstructurering van bedrijventerreinen en het behouden van een goede balans tussen wonen en werken. Voor Vechtrand betekent dit dat bestaande werklocaties (vooral in de Ceintuurbaanzone) en economische functies worden vernieuwd. Er werken ruim 15.000 mensen in het gebied. Met deze gebiedsontwikkeling ligt de nadruk op het toevoegen van functies die bijdragen aan het toekomstbestendig maken/houden van de bestaande werkfuncties.

Daarnaast zetten we met herontwikkeling, verduurzaming en functiemenging in op versterken van het vestigingsklimaat en meer diversiteit in het aanbod van (betaalbare) kantoorruimte, ruimte voor zorg- en health-gerelateerde bedrijvigheid, kleinschalige maakbedrijven, sport- leisure en creatieve bedrijvigheid. Op gemeentelijk schaalniveau spelen er vanuit het thema leisure momenteel twee grote ruimtevragen. Het gaat om een nieuwe evenementenlocatie en de mogelijke verplaatsing van een attractiepark naar een nieuwe locatie in de gemeente Zwolle (stad en buitengebied). De wenselijkheid en haalbaarheid van deze voorzieningen wordt gemeentebreed onderzocht, waarbij ook naar Vechtrand en Nieuw Zuthem wordt gekeken. Dergelijke nieuwe functies kunnen een regionale impact hebben. Bijvoorbeeld op het gebied van mobiliteit. Die regionale impact nemen we bij het onderzoek hiernaar mee. Essentie in één zin 43/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Het economisch beleid voor Vechtrand zet in op behoud en vernieuwing van bestaande werkfuncties en het toevoegen van leisure en kleinschalige bedrijfsruimte in combinatie met wonen, zodat hier (inclusief) ondernemerschap de ruimte krijgt.

Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Behoud en verduurzaming van bestaande kantoorruimte (met name in Oosterenk) in lijn met de kaders uit het concept-Omgevingsprogramma Kantoren.  Beleidsmatig is er geen ruimte voor het toevoegen van zelfstandige horeca, hotels en detailhandel, tenzij aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.  De ontwikkeling van Vechtrand draagt bij aan de levensvatbaarheid van de bestaande winkelstructuren in het gebied (Winkelcentrum Berkum en een nieuwe buurtsupermarkt in het Centrumgebied Oosterenk. We voorzien vooralsnog geen uitbreiding van het winkelaanbod.  We hebben de ambitie om het Health & Care-cluster rond het Isala ziekenhuis verder te versterken.  We hanteren als richtlijn dat 5% van het totaal toe te voegen programma wordt ontwikkeld voor nieuwe betaalbare kleinschalige bedrijfsruimte zodat in Vechtrand wonen en werken in elkaars nabijheid wordt ontwikkeld.  Met het ontwikkelen van bedrijventerrein de Vrolijkheid tot ‘makersspace’ en broedplaats voor innovatie, techniek en talentontwikkeling, stimuleren we de groei en bloei van innovatieve makers, creatieve industrie, ambachtelijke beroepen en het productieve MKB.  Er is behoefte aan het toevoegen van circa 8.000 m2 aan nieuwe leisure activiteiten in de categorieën ‘familie/urban leisure’ (5.000 - 6.500 m2) en ‘sport & gezondheid’ (1.500 m2).

 We willen experimenteren met verschillende woon-werk typologieën (2–3% van woningen) die ondernemerschap stimuleren.  We willen plinten van nieuwe gebouwen benutten voor het bieden van ruimte aan kleinschalige leisure-voorzieningen. Voor verdere toelichting op het thema economie, zie paragrafen 2.6.3, 3.3 en 4.4 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over het thema economie zie:  Economisch perspectief (actualisatie 2025)  Programmaplan circulaire economie  Circulaire Toekomstvisie 2024  Masterplan toekomstbestendige bedrijventerreinen Zwolle 2023-2026  Horecavisie 2019-2023  Beleidskader Commerciële Vrijetijdsvoorzieningen – de actualisatie Er wordt op dit moment gewerkt aan het definitief vaststellen van een omgevingsprogramma bedrijventerreinen en een omgevingsprogramma kantoren. Eind 44/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 2025 heeft het college ingestemd met concept documenten hiervan en de raad daarover geïnformeerd:  Concept omgevingsprogramma bedrijventerreinen  Concept omgevingsprogramma kantoren De verwachting is dat deze omgevingsprogramma’s in 2026 definitief worden vastgesteld door het college van B&W. 4.5.3 Cultuur Het culturele beleid van Zwolle is vastgelegd in het Cultureel Perspectief 2040 en uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028.

Cultuur wordt gezien als motor voor stedelijke en maatschappelijke ontwikkeling, met een sterke bijdrage aan leefbaarheid, sociale cohesie, positieve gezondheid en wijkidentiteit. Het beleid is opgebouwd rond drie pijlers: Cultuur Dichtbij, Makersklimaat en Talentontwikkeling. Voor nieuwe gebiedsontwikkelingen betekent dit dat culturele voorzieningen meegroeien met stedelijke ontwikkeling, zowel in wijkgerichte- als in stedelijk-brede voorzieningen/netwerken. De exacte invulling in Vechtrand is afhankelijk van de toekomstige bevolkingssamenstelling, maar op hoofdlijnen worden ruimte voor amateurkunst, makersplekken, actieve plinten, een bibliotheekfunctie en kunst in de openbare ruimte als essentieel gezien. Er wordt gestuurd op functiemenging en samenwerking met onderwijs, welzijn, sport en economie. Makersfuncties worden nadrukkelijk gekoppeld aan omliggende gebieden zoals Oosterenk, Ceintuurbaanzone en De Vrolijkheid. Essentie in één zin Cultuur in Vechtrand vormt een meegroeiende, wijkgerichte infrastructuur die ontmoeting, creativiteit en leefbaarheid versterkt en is verbonden met het stedelijke culturele netwerk van Zwolle. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Cultuurvoorzieningen laten meegroeien met woningbouw (richtnorm: 0,25 m² per woning in de wijk).  Er is ruimte voor amateurkunst, verenigingen en laagdrempelige culturele activiteiten.

 Verkennen van makersplekken en woon-werkmengvormen.  Koppeling met onderwijs, welzijn, sport en creatieve industrie.  Actieve plinten voor zichtbaarheid en levendigheid.  Onderzoek naar een bibliotheekfunctie in het gebied.  Kunst in de openbare ruimte als verbindend element tussen stad, wijk en landschap. 45/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Voor verdere toelichting op het thema cultuur, zie paragrafen 2.6.3 en 4.4.3 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over het thema cultuur zie:  Cultureel Perspectief Zwolle 2040  Uitvoeringsagenda Cultuur 2025-2028 4.5.4 Maatschappelijke voorzieningen Het beleid voor maatschappelijke voorzieningen is gebaseerd op de Koers Sociaal Domein en richt zich op het versterken van bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid. In nieuwe woongebieden worden maatschappelijke voorzieningen integraal en vanaf de start meegenomen, omdat zij essentieel zijn voor leefbaarheid, sociale samenhang en preventie. Er wordt sterk ingezet op multifunctionele en gecombineerde voorzieningen: onderwijs, kinderopvang, welzijn, sport, cultuurbeoefening/amateurkunst, bibliotheek en (eerstelijns) zorg onder één dak, met ontmoeting als kernfunctie. Integrale Kindcentra spelen hierin een belangrijke rol.

Zij hebben het potentieel om te functioneren als multifunctionele wijkvoorzieningen en daarmee als vliegwiel voor wijkontwikkeling en versterking van de sociale basis. Voorzieningen moeten dichtbij bewoners worden georganiseerd en goed bereikbaar zijn. Voor Vechtrand zijn op basis van woningbouwscenario’s duidelijke indicaties gegeven voor de benodigde onderwijscapaciteit (basisonderwijs), inclusief tijdelijke oplossingen voor leerlingpieken. Sport vormt een belangrijk ruimtelijk en programmatisch thema langs de Ceintuurbaan, met kansen voor versterking en herstructurering van bestaande sportclusters. Zo is het stadion van PEC Zwolle een stedelijke en bovenregionale kernvoorziening. Het heeft een economische en maatschappelijke waarde, zowel lokaal als regionaal. Essentie in één zin Maatschappelijke voorzieningen in Vechtrand worden integraal, multifunctioneel en nabij georganiseerd om vanaf het begin een gezonde, sociale en leefbare wijk te waarborgen. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  Voorzieningen integraal meenemen vanaf start gebiedsontwikkeling.  Clustering en stapeling van onderwijs, zorg, welzijn, sport en ontmoeting.  Realisatie van 1–2 basisscholen per deelgebied, gecombineerd met andere maatschappelijke voorzieningen, afhankelijk van de woningbouwontwikkeling in het gebied.  Tijdelijke onderwijshuisvesting voor piekbelasting.

 Vooralsnog geen nieuwe locatie voor voortgezet onderwijs in het gebied.  Versterken Sportboulevard Ceintuurbaan en sportstructuren in omgeving o Het verkennen van een toekomstbestendige ontwikkeling van het voetbalstadion van PEC maakt hier onderdeel van uit. 46/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand o Afstemming met bestaande (sport)voorzieningen in omliggende wijken, waaronder met VV Berkum. Voor verdere toelichting op het thema maatschappelijke voorzieningen, zie paragrafen 2.6.1, 3.3 en 4.2 in het Ruimtelijk Toekomstperspectief. Voor meer informatie over maatschappelijke voorzieningen zie:  De Omgevingsvisie (2021), paragraaf 3.2 4.6 Ruimtelijke/sociale waarden 4.6.1 Erfgoed Het gebied Vechtrand kent een lange en gelaagde ontstaansgeschiedenis, zichtbaar in zowel het landschap als in archeologische resten onder de grond. Aanwezige en verdwenen buitenplaatsen, historische waterstructuren, verkavelingen, wegen, lanen, groenstructuren en boerenerven laten zien hoe het gebied zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. Daarnaast is er sprake van zeer oude bewoning op hogere gronden zoals dekzandruggen en rivierduinen, waardoor het archeologisch bodemarchief van grote waarde is. De archeologische vindkans op de archeologische waarderingskaart is voor delen van Vechtrand 50 tot 90%.

Het beleid richt zich op het zorgvuldig omgaan met deze cultuurhistorische en archeologische waarden. Erfgoed vormt niet alleen iets dat beschermd moet worden, maar wordt daarnaast actief benut als fundament en inspiratiebron voor toekomstige ontwikkelingen. Archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek, samen met lokale verhalen, worden gebundeld in een gebiedsanalyse. Dit helpt om de historische logica en ruimtelijke kwaliteiten van het gebied te begrijpen en te benutten bij planvorming, participatie en uitvoering, passend binnen de ambities van de Omgevingswet en de NOVI. Essentie in één zin Erfgoed in Vechtrand vormt het historische fundament voor gebiedsontwikkeling en wordt via onderzoek, behoud en versterking actief ingezet als leidraad voor toekomstig ontwerp en gebruik. Thematische vertrekpunten gebiedsontwikkeling Vechtrand  De geschiedenis van het gebied wordt vroegtijdig in kaart gebracht via een gebiedsanalyse en vormt de basis voor planvorming. We hebben daar aandacht voor onder meer de archeologie, historische (landschaps)structuren, boerderijen, landgoederen en bebouwing. Bijvoorbeeld molen de ‘Passiebloem’ en de bijbehorende molenbiotoop;  Bij ingrepen in archeologisch waardevolle gebieden wordt archeologisch onderzoek uitgevoerd door Erfgoed gemeente Zwolle.

 Aanwezige én verdwenen cultuurhistorische waarden worden behouden, zichtbaar gemaakt en waar mogelijk versterkt. 47/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  De gelaagdheid van het landschap en de cultuurhistorische structuren worden benut als ontwerpopgave en richtinggevend principe voor nieuwe ontwikkelingen. Voor meer informatie over erfgoed zie:  De omgevingsvisie (2021), paragraaf 5.2 4.6.2 Stedenbouw Zwolle onderscheidt zich als een stad met een sterke gemeenschapszin. De stad ligt in prachtige landschappen en is onderdeel van een complex en typisch Nederlands watersysteem. Zwolle wil een stad met een menselijke maat blijven en bij de ontwikkeling van de stad voortbouwen op haar fysiek kapitaal. Daarnaast wil de stad met de fysieke ontwikkeling óók bouwen aan sociale netwerken. En dit alles op toekomstbestendige wijze: klimaatadaptief, energieneutraal en circulair. Het fysieke kapitaal van Zwolle bestaat uit de cultuurhistorie, biodiversiteit en het landschap. In de gebiedsvisie moeten deze waarden nader geduid worden en moet worden aangegeven op welke manier deze waarden in de ontwikkeling worden beschermd en ontwikkeld. Dit staat ook beschreven bij betreffende thema’s in deze startnotitie.

Het hanteren van de menselijke maat als uitgangspunt voor de stedenbouwkundige opzet betekent dat de belevingswereld, de schaal en het tempo van de mens als uitgangspunt worden genomen. Het doel is een omgeving die uitnodigt tot verblijf en ontmoeting, en die veilig en gezond is. Het is per definitie ontwerpen vanuit ooghoogte. Dit betekent dat je de leefomgeving ontwerpt vanuit het perspectief van de mens op de grond, in plaats van uit de lucht. Het richt zich op de menselijke maat, beleving en sociale interactie. Een toekomstbestendige gebiedsontwikkeling stuurt keuzes in de ruimtelijke opzet van het gebied. De mate waarin de wateropgave in het gebied landt, de wijze waarop al dan niet netbewust (compact, zongericht) wordt verkaveld, het beperken van de CO 2- uitstoot en de toepassing van biobased en fabrieksmatige bouwwijzen hebben allemaal invloed op de ruimtelijke opzet van de wijk. Dit verkennen we met behulp van gebiedsvarianten. Bouwstenen voor de stedenbouwkundige opzet van het gebied zijn: 1. Hanteer een menselijke maat voor gebouw en openbare ruimte. 2. Ontwerp op ontmoeting, het leven op straat en een vitale leefomgeving, en pas de openbare ruimte en de gebouwen daaraan aan. 3. Maak verschillen tussen buurten door ze in te bedden in de landschappelijke context (van Berkum/Veldhoek) en daarop te laten reageren. 4.

Zorg voor een beeldkwaliteit en ruimtelijke opzet die de toepassing van biobased materialen mogelijk maakt. 48/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 5. Maak ruimte voor zelfbouw en collectieven en bouw zo aan zelfredzaamheid, autonomie en sociale netwerken. 6. Maak een gewortelde buurt, door voort te bouwen op de kwaliteiten in het gebied. 7. Ontwikkel een gezamenlijk verhaal, rondom gedeelde waarden voor de wijk of de buurten. 8. Ontwerp op nabijheid (van voorzieningen etc). 9. Ontwerp energiebewust: maak gebruik van passiefhuisprincipes, denk in de verkaveling na over zongericht verkavelen (gebruik energie die er is), bouw netbewust (compact). 10. Bouw natuurinclusief en richt de groene omgeving ook in voor dieren (zie ook 4.4.6 voor links naar handreiking hiervoor). 11. Maak een sturend raamwerk (met samenhang en continuïteit) waarbinnen een adaptieve programmering kan plaatsvinden. 12. Laat water en bodem sturend zijn, en stuur ook op zichtbaarheid, genieten van - en verwevenheid met - het water.

4.7 Overzicht onderzoeken Om tijdens het opstellen van de gebiedsvisie voor Vechtrand goede afgewogen keuzes te kunnen maken worden, aanvullend op de hierboven benoemde systeemopgaven, programmatische opgaven en ruimtelijke waarden, inventarisaties uitgevoerd:  Inventarisatie naar het waterbergende vermogen in Vechtrand en Nieuw- Zuthem bij verschillende waterstanden.  Met een gebiedsanalyse wordt: o Onderzocht hoe het bodem- en watersysteem in Vechtrand in elkaar zit. o Onderzocht welke (cultuur)historische en landschappelijke kenmerken en natuurwaarden in het gebied aanwezig zijn. o Onderzocht welke waarde deze kenmerken hebben in relatie tot de geplande integrale ontwikkeling van Vechtrand. o Een palet aan uitgangspunten geboden dat in het gebied kan worden benut voor toekomstige plannen, visies en beleid gericht op een klimaatrobuuste en erfgoedinclusieve toekomst. o Mede op basis van al beschikbare informatiebronnen een analyse gemaakt voor het gebied Vechtrand.

Informatiebronnen zijn onder andere:  (cultuurhistorische) onderzoeken die voor destijds opgestelde bestemmingsplan, nu opgenomen in het Zwolse Omgevingsplan, zijn opgesteld;  De Gebiedsbiografie Regio Zwolle  Natuurinventarisatie 2005-2010, landgoed Helmhorst  Mobiliteitsverkenning voor verschillende onderdelen: o Een haalbaarheidsonderzoek naar een OV-verbinding (busbaan) tussen het station en Vechtrand; o Een quickscan naar de auto-ontsluiting voor Vechtpoort 1. 49/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Quick scan programma van eisen Ceintuurbaan als onderdeel van de Ring als geheel.  Met de realisatie van de RWZI op Hessenpoort (2002) is in het verleden rekening gehouden met een uitbreiding nabij Herfte. Hiervoor dient een nieuwe persleiding aangebracht te worden. Mogelijk dat ook het afvalwater van Oosterenk gecombineerd met Vechtrand naar de RWZI Hessenpoort kan worden afgevoerd. Onduidelijk is of er ruimte beschikbaar is in de bestaande installatie of dat deze uitgebreid dient te worden. Nader onderzoek moet dit uitwijzen.  Met een Quickscan maatschappelijke voorzieningen wordt onderzocht welke - en hoeveel - voorzieningen nodig zijn bij welke hoeveelheid woningen in Vechtrand. Dit is afhankelijk van bevolkings- en doelgroepenprognoses.

50/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 5 Gebiedsvisie – aanpak & methode 5.1 Inleiding In dit hoofdstuk staat hoe de gebiedsvisie voor Vechtrand tot stand komt. Een uitleg wat een gebiedsvisie is staat in paragraaf 5.2. Ook wordt in dit hoofdstuk de methode geschetst. Aan de hand van verschillende gebiedsvarianten werken we toe naar de keuze voor een voorkeursvariant. In de gebiedsvarianten beoordelen en toetsen we hoe en op welke wijze de inhoudelijke vertrekpunten uit hoofdstuk 3 en 4 vorm kunnen krijgen. Daarnaast worden de belangrijkste thema’s beschreven die van belang zijn voor de uitvoerbaarheid van deze voorkeursvariant. 5.2 Wat is een gebiedsvisie Een gebiedsvisie is een gebiedsgericht toekomstplan dat in samenwerking met de omgeving wordt opgesteld en dat richting geeft aan ruimtelijke keuzes, ontwerpprincipes en ontwikkelstrategieën. Het is een essentieel instrument waarmee Zwolle grip houdt op groei, kwaliteit en leefbaarheid. Het doel van het gebiedsproces Vechtrand is te komen tot het vaststellen van een visie voor de (her)ontwikkeling van het gebied en het beschrijven welke doelen/ ambities daarmee zijn gediend. Met ook een toets op hoofdlijnen op de haalbaarheid van de gebiedsvisie (financieel, ruimtelijk, juridisch, maatschappelijk, (markt-)technisch etc.).

Bij het opstellen van de gebiedsvisie wordt er onderzocht welke doelen en ambities gerealiseerd moeten en/of kunnen worden in een gebied. De gebiedsvisie wordt door de gemeenteraad vastgesteld. 5.3 Aanpak & Methode 5.3.1 Processtappen om te komen tot een gebiedsvisie Om tot een gebiedsvisie voor Vechtrand te komen dienen keuzes te worden gemaakt over de invulling en verdere ontwikkeling van het gebied. Voor het nemen van goed overwogen besluiten, stelt de gemeente voor om te werken volgens het volgende proces (zie figuur 15): 51/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Figuur 15 Van analyse naar gebiedsvisie Stap 1 – Analyse: samen het gebied begrijpen De ontwikkeling van de Vechtrand begint met het creëren van een gedeeld beeld van het gebied. Voordat er keuzes worden gemaakt of richtingen worden verkend, is het essentieel om samen te begrijpen wat dit gebied is, waar het vandaan komt en wat het bijzonder maakt. Deze stap staat daarom in het teken van verdiepen, duiden en ophalen van kennis, niet alleen uit beleid en onderzoek, maar juist ook uit de praktijk en ervaring van betrokkenen. In deze fase brengen we alle beschikbare kennis en kaders samen en betrekken we stakeholders vanaf het begin actief bij het proces. Zo ontstaan niet alleen technische analyses, maar ook gedeelde inzichten en waarden.

In deze stap:  Analyseren we de ligging en context van Vechtrand binnen Zwolle en de regio, op basis van beleidskaders en ambities (zoals RTP en startnotitie). En hoe kan Vechtrand een bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgave en vice versa.  Inventariseren en verwerken we relevante onderzoeken, waaronder de regionale gebiedsbiografie, diverse andere documenten en die vullen we aan met eigen waarnemingen én met kennis, ervaringen en perspectieven van stakeholders (bestuur, experts, omwonenden, buurgemeenten, waterschap en maatschappelijke partijen). We maken een lijst van onderzoeken (met linkjes) die we aan het bureau ter beschikking stellen en delen deze lijst en de documenten ook met Werkgroep Omgeving Vechtrand.

52/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Betrekken we de inhoud uit de ingediende zienswijzen als bron van lokale kennis over (gebieds)waarden in relatie tot het plangebied.  Brengen we ruimtelijke, sociale en landschappelijke condities in beeld, inclusief ontstaansgeschiedenis, gebruik, netwerken en het natuurlijke systeem (water, bodem, ecologie).  We inventariseren de gebiedskwaliteiten en opgaven per thema en waarderen deze als input voor de variantenstudie. Zo ontstaat een beeld van de gebiedswaarden die structurerend en richtinggevend zijn voor de verdere planvorming. De analysefase wordt afgerond met een zelfstandig leesbaar document.  Maken we inzichtelijk hoe verleden, huidige situatie en toekomstige opgaven met elkaar samenhangen.  Wordt expliciet aandacht besteed aan het functioneren en de bereikbaarheid van systeem kritische voorzieningen en bedrijven in het gebied en de directe omgeving, waaronder het ziekenhuis Isala. De verwachte groei van inwoners, arbeidsplaatsen en bezoekersstromen vraagt om inzicht in de consequenties voor bereikbaarheid, zorglogistiek en robuustheid van het mobiliteitssysteem. Bij dit onderdeel vindt nauwe afstemming plaats met de planvorming rondom ‘De ring’. Zie paragraaf 2.5.4. Samen met stakeholders bepalen we de gebiedswaarden, randvoorwaarden en eerste ontwerpprincipes.

Deze vormen het inhoudelijke fundament voor het verdere ontwerpend onderzoek in een participatief proces. In deze fase wordt de basis gelegd voor het latere rekenen:  Verkenning van globale programmatische bandbreedtes (bijvoorbeeld omvang woningbouw of voorzieningen).  Eerste beeld van kosten- en opbrengstdragers (wateropgave, groenstructuren, infrastructuur/mobiliteit).  Identificatie van financiële randvoorwaarden en mogelijke knelpunten. Deze eerste planeconomische inzichten lopen parallel aan het tekenwerk en helpen om gebiedswaarden en randvoorwaarden niet alleen inhoudelijk, maar ook economisch te verankeren. Stap 2 – Gebiedsvarianten: samen de bandbreedte verkennen Met een goed begrip en waardering van het gebied op basis van stap 1 ontstaat ruimte om vooruit te kijken. In deze stap verkennen we samen met stakeholders welke ontwikkelrichtingen mogelijk zijn en wat de consequenties daarvan zijn. Dat doen we niet door meteen één oplossing te kiezen, maar juist door verschillende gebiedsvarianten naast elkaar te zetten. De gebiedsvarianten helpen om keuzes zichtbaar, bespreekbaar en afweegbaar te maken. Ze laten zien waar ruimte zit, waar spanningen ontstaan en wat verschillende prioriteiten betekenen voor het gebied en de stad.

De varianten maken zichtbaar dat verschillende accenten ook verschillende consequenties hebben voor ruimte, programma, fasering en financiële haalbaarheid. 53/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Deze keuze per gebiedsvariant zetten we in een spindiagram en laat zien wat het effect is verschillende thema’s. Door het inzetten van een spindiagram kunnen we de gebiedsvarianten op meerdere thema’s met elkaar vergelijken. Dit als basis voor keuzes in de volgende stap. Afwegingskader voor de gebiedsvarianten zijn de thematische vertrekpunten uit hoofdstuk 3 en 4. In deze stap:  Ontwikkelen we meerdere ruimtelijk onderscheidende gebiedsvarianten met een tijdshorizon van circa 2030–2040 en met een doorkijk naar 2050.  Gebruiken we de varianten expliciet als gespreksinstrument met stakeholders.  Verkennen we per variant verschillen in: o Systeemkeuzes (zoals wateropgave, groenstructuren, mobiliteit, energie). o Programmatische keuzes (wonen, recreatie, voorzieningen, sport, natuur en werken). o Duurzaamheidsambities (energieautonomie, CO ₂-reductie, biodiversiteit, biobased bouwen).  Maken we met behulp van data inzichtelijk wat de effecten van keuzes zijn. De varianten zijn nadrukkelijk geen eindbeelden, maar bedoeld om uitersten en dilemma’s scherp te krijgen. In een iteratief participatieproces worden ze besproken, vergeleken en aangescherpt.

Dit leidt tot richtinggevende keuzes (ambities – wat doen we wel en wat niet), een scherper onderscheid tussen vaste waarden en flexibele elementen, en focus voor de volgende stap. In deze fase worden gebiedsvarianten globaal doorgerekend en worden de effecten van keuzes (bijvoorbeeld meer groen, meer water, hogere dichtheid) financieel inzichtelijk gemaakt. Stap 3 – Visie: van keuzes naar een gebiedsperspectief Na het verkennen van de bandbreedte ontstaat geleidelijk duidelijkheid over de koers. In deze stap brengen we de inzichten uit analyse, gebiedsvarianten en participatie samen tot een concept gebiedsvisie. Het gaat hier niet alleen om ruimtelijke keuzes, maar ook om het formuleren van een gezamenlijk verhaal over de toekomst van Vechtrand. Deze stap is belangrijk in het proces waarin we continu werken aan het creëren van draagvlak: stakeholders moeten zich niet alleen herkennen in de keuzes, maar ook in de betekenis van het gebied voor henzelf, de stad en toekomstige bewoners. In deze stap:  Formuleren we de richtinggevende keuzes, sturende principes en vaste waarden.  Bepalen we waar flexibiliteit nodig en wenselijk is, gezien de lange ontwikkelperiode.  Toetsen we keuzes continu aan ruimtelijke kwaliteit, haalbaarheid en samenhang.  Verwerken we inzichten uit participatie en bestuurlijke afwegingen.

54/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Maken we dilemma’s expliciet en wegen deze zorgvuldig af. Dit proces resulteert in richtinggevende keuzes die leiden tot een breed gedragen visie voor Vechtrand, waarin de identiteit, het karakter en de maatschappelijke betekenis van het gebied in woord en beeld worden vastgelegd. Zo ontstaat één samenhangende visie voor Vechtrand en de deelgebieden. In deze fase worden de richtinggevende keuzes voorgelegd aan het college voordat de gebiedsvisie wordt uitgewerkt. In deze fase verschuift planeconomie van verkennen naar onderbouwen:  De voorkeursrichting wordt financieel getoetst op robuustheid.  De samenhang tussen programma, fasering en investeringen wordt inzichtelijk gemaakt.  Financiële flexibiliteit (bijvoorbeeld fasering, adaptiviteit) wordt expliciet onderdeel van de visie. Stap 4 – Uitwerking gebiedsvisie: visie vertalen naar hanteerbaar kader In de laatste stap maken we de visie concreet en toepasbaar. De gekozen ontwikkelrichting wordt uitgewerkt tot een formele en vast te stellen gebiedsvisie, die richting geeft én ruimte laat voor toekomstige veranderingen. Deze stap verbindt het verhaal met de ruimtelijke structuur en de uitvoerbaarheid. Ook hier blijft afstemming met stakeholders belangrijk, zodat de visie herkenbaar, begrijpelijk en realistisch is.

In deze stap:  Vertalen we de visie naar een ruimtelijk raamwerk voor water, groen, mobiliteit en bebouwing.  Werken we een programmatische invulling uit die adaptief is in de tijd, afgestemd op de stedelijke programmering op het gebied van wonen, economie, etc.  Geven we de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van het gebied vorm. Dit krijgt zijn neerslag in onder andere:  Een plankaart met globale maatvoering en structuur.  Principedoorsneden en thematische facetkaarten (mobiliteit, energie, water, groen, bebouwing, etc.).  Een verhalende beschrijving vanuit verschillende perspectieven, waaronder dat van toekomstige bewoners. De gebiedsvisie wordt ondersteund met een samenhangend financieel perspectief. Aannames over fasering, investeringen en opbrengsten worden expliciet vastgelegd. De gebiedsvisie vormt daarmee een samenhangend en stevig fundament voor bestuurlijke besluitvorming en voor verdere uitwerking in een Ruimtelijk Ontwikkel Plan (ROP). 55/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 5.4 Uitvoerbaarheid 5.4.1 Ontwikkelstrategie Keuzes die in de gebiedsvisie worden gemaakt hebben rechtstreeks invloed op de uitvoerbaarheid. Als onderdeel van het opstellen van de gebiedsvisie wordt daarom een ontwikkelstrategie uitgewerkt. De ontwikkelstrategie bepaalt de gemeentelijke rol, de gewenste vorm van sturing en de inrichting van het proces.

Waar de gebiedsvisie vooral antwoord geeft op de vraag “wat willen we bereiken?”, richt de strategie zich op “hoe gaan we dat realiseren?”, inclusief de inzet van benodigde middelen. Het doel van de ontwikkelstrategie is het vaststellen van de hoofdlijnen waarbinnen de uitvoering van de gebiedsontwikkeling kan plaatsvinden. Deze kaders sluiten qua abstractieniveau aan op de gebiedsvisie en worden in vervolgfases verder geconcretiseerd. De ontwikkelstrategie richt zich op:  De gemeentelijke rol, inclusief het te voeren grondbeleid.  Een financiële businesscase en een toelichting op het verwachte resultaat.  Een samenwerkingsstrategie met (particuliere) grondeigenaren, het waterschap WDOD, agrariërs, de Zwolse woningbouwcorporaties en marktpartijen.  Bestaande grondposities en een eventuele gemeentelijke verwervingsstrategie.  Een onderzoek naar passende uitgiftemethodes, waaronder de mogelijkheden voor erfpacht.  De planning en fasering van de ontwikkeling.  Koppelkansen benutten en versnippering van voorzieningen voorkomen. Het opstellen van de ontwikkelstrategie voor Vechtrand vindt parallel plaats aan het gebiedsvisieproces. 5.4.2 Schaalniveaus en deelgebieden De ontwikkelstrategie moet toepasbaar zijn op alle schaalniveaus: van regionale en gemeentelijke opgaven tot de uitvoering op locatieniveau.

Binnen Vechtrand worden daarnaast meerdere deelgebieden onderscheiden, elk met een eigen karakter en ontwikkeldynamiek (zie paragraaf 1.3). Daarom is het waarschijnlijk dat niet één uniforme strategie volstaat. In plaats daarvan wordt per schaalniveau en per deelgebied een passende strategie gehanteerd. In alle deelgebieden zullen voorzieningen worden gerealiseerd waarvan het gehele gebied, de stad of zelfs de regio profiteert. Voorbeelden zijn een mogelijke waterberging in Vechtpoort 2, het stadspark en de hoofdontsluiting. De kosten van dergelijke gebiedsoverstijgende voorzieningen worden proportioneel toegerekend aan de verschillende activiteiten binnen het gebied en aan de gemeente als geheel. 56/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 5.4.3 Grondbeleid De gemeente voert een regisserend grondbeleid, afgestemd op de specifieke kenmerken en context van de ruimtelijke opgave. Hierbij wil de gemeente directe sturing op de uitvoering van ruimtelijke projecten, waarvoor de gemeente binnen projecten een betekenisvolle positie nastreeft en zo grip op grond krijgt of houdt. Voor percelen in Vechtpoort 1 waar functiewijziging wordt verwacht, is een voorkeursrecht gevestigd om verdere versnippering van eigendom te voorkomen, regie te versterken en prijsopdrijving door speculatie tegen te gaan.

Het voorkeursrecht is een passief instrument: eigenaren moeten de grond eerst aan de gemeente aanbieden bij verkoop. In de ontwikkelstrategie kan dit worden aangevuld met een actieve verwervingsstrategie (voor het hele gebied, waarbij er verschil in strategie kan ontstaan per deelgebied), waarbij de gemeente zelf eigenaren benadert om gronden aan te kopen. 5.4.4 Financiële uitvoerbaarheid De financiële uitvoerbaarheid beoordeelt in welke mate ruimtelijke plannen economisch realiseerbaar zijn, inclusief alle kosten en opbrengsten en met aandacht voor de belangen van alle betrokken partijen. De financiële haalbaarheid en het governance- model moeten in lijn zijn met de visie en ambities uit de gebiedsvisie zodat een concreet handelingsperspectief ontstaat. Een gebiedsvisie hoeft niet uitsluitend financieel haalbaar te zijn wanneer het resultaat neutraal of positief is; ook een verlieslatende visie kan uitvoerbaar zijn wanneer er zicht is op dekking van het tekort. Dekking van een tekort kan onder andere plaatsvinden door extra kostendragers toe te voegen, of door financiële reserves van de gemeente in te zetten, of door cofinanciering vanuit andere medeoverheden of investeerders/beleggers te zoeken. Voor Vechtrand brengen we tijdens de analysefase in beeld wat reële scenario’s zijn qua financiële doelstelling, gebaseerd op de opgaven die er spelen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f5c1a510-ed06-4b0c-bce6-77d2b8d398c5?agendaItemId=b47b4034-b18d-42ff-9f11-56dfe5464a37