CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Startnotitie gebiedsvisie Vechtrand

Raad Besluitvormingsronde 26 oktober 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Startnotities Vechtrand en Nieuw Zuthem19.108 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

actie Startnotitie Vechtrand Kader voor een op te stellen gebiedsvisie Versie: DEFINITIEF Datum: 3 september 2026 2/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Inhoud 1 INLEIDING ........................................................................................................................ 4 1.1 AANLEIDING ....................................................................................................................... 4 1.2 HOOFDOPGAVE GEBIEDSONTWIKKELING VECHTRAND ................................................................. 5 1.3 WENDBAAR EN ADAPTIEF ...................................................................................................... 5 1.4 AFBAKENING PLANGEBIED VECHTRAND .................................................................................... 5 1.5 WIJZE VAN TOTSTANDKOMING STARTNOTITIE............................................................................ 6 1.6 LEESWIJZER ........................................................................................................................ 7 2 CONTEXT .......................................................................................................................... 9 2.1 INLEIDING ..........................................................................................................................

9 2.2 ONTSTAANSGESCHIEDENIS ..................................................................................................... 9 2.3 VELDHOEK EN HERFTE: WAARDEVOL LANDSCHAP VOOR DE ZWOLLENAAR ..................................... 13 2.4 GRONDEIGENDOM ............................................................................................................. 14 2.5 HUIDIG JURIDISCH BINDEND PLANOLOGISCH KADER: HET OMGEVINGSPLAN .................................... 16 2.6 RUIMTELIJKE PLANVORMING IN EN NABIJ HET PLANGEBIED ......................................................... 16 2.7 VERTREKPUNTEN VANUIT DE CONTEXT VOOR DE GEBIEDSVISIE .................................................... 19 3 BELEIDSKADERS OP HOOFDLIJNEN ................................................................................. 20 3.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 20 3.2 RIJK ................................................................................................................................ 20 3.3 PROVINCIE ....................................................................................................................... 22 3.4 WATERSCHAP: POSITIONPAPER WATER EN BODEM STUREND ....................................................

24 3.5 GEMEENTE ZWOLLE ........................................................................................................... 25 3.6 VERTREKPUNTEN VANUIT (RUIMTELIJK) BELEID ........................................................................ 29 4 VERTREKPUNTEN VANUIT THEMATISCH BELEID ............................................................. 31 4.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 31 4.2 PROGRAMMATISCHE, SYSTEEM- EN (RUIMTELIJKE/SOCIALE) WAARDEN ......................................... 31 4.3 PERSPECTIEF VOOR VECHTRAND ........................................................................................... 32 4.4 SYSTEEMOPGAVEN ............................................................................................................. 33 4.5 PROGRAMMATISCHE OPGAVEN ............................................................................................. 41 4.6 RUIMTELIJKE/SOCIALE WAARDEN .......................................................................................... 46 4.7 OVERZICHT ONDERZOEKEN .................................................................................................. 48 5 GEBIEDSVISIE – AANPAK & METHODE ............................................................................

50 5.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 50 5.2 WAT IS EEN GEBIEDSVISIE .................................................................................................... 50 5.3 AANPAK & METHODE ........................................................................................................ 50 5.4 UITVOERBAARHEID............................................................................................................. 55 5.5 STATUS GEBIEDSVISIE EN VERVOLG ........................................................................................ 57 6 PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE ................................................................................. 59 6.1 INLEIDING ........................................................................................................................ 59 3/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 6.2 COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE GEBIEDSPROCES VECHTRAND .................................................. 59 7 PLANPROCES .................................................................................................................. 62 7.1 INLEIDING ........................................................................................................................

62 7.2 SAMENWERKING ............................................................................................................... 62 7.3 OMGEVINGSMANAGEMENT ................................................................................................. 62 7.4 ONDERZOEK ‘SLIMME DUURZAME VERSTEDELIJKING’ ................................................................ 62 7.5 DATAGEDREVEN GEBIEDSONTWIKKELING VECHTRAND ............................................................... 63 7.6 ORGANISATIE .................................................................................................................... 64 7.7 PLANNING ........................................................................................................................ 65 BIJLAGE 1 – MILIEUCONTOUREN ............................................................................................ 66 4/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Zwolle werkt aan een toekomstbestendige ontwikkeling van de leefomgeving. Een Zwolle waar het goed wonen, werken en leven is. De strategische koers voor de ontwikkeling van de hele gemeente ligt vast in de Zwolse Omgevingsvisie uit 2021, het in 2025 vastgestelde Ruimtelijke Toekomstperspectief (RTP) en de koers Sociaal domein uit 2024.

In het RTP is Vechtrand (zie figuur 1: indicatief plangebied Vechtrand) aangewezen als gebied waar in de periode tot 2040, met een doorkijk naar 2050, verschillende maatschappelijke opgaven een plek krijgen, zoals wonen, waterberging, park en natuur. Belangrijke basis voor het RTP zijn de in 2023 opgestelde ‘Regionale verstedelijkingsstrategie Zwolle’, de regionale gebiedsbiografie en een regionaal BO- MIRT onderzoek (mobiliteit). Figuur 1. Indicatief plangebied Vechtrand. De gebiedsontwikkeling van Vechtrand vraagt om een zorgvuldig en transparant proces van planontwikkeling. Van verkennen, onderzoeken, inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen tot het maken van keuzes. Het planontwikkelingsproces doen we in een aantal stappen. Van gebiedsvisie, via het wijzigen van het Zwolse Omgevingsplan tot het verlenen van omgevingsvergunningen (voor het bouwen van voorzieningen en woningen). In de voorliggende startnotitie staat wat de inhoudelijke én procesmatige uitgangspunten zijn voor het opstellen van de gebiedsvisie Vechtrand. En ook de wijze waarop we verkennen en onderzoeken hoe te komen tot een gebiedsvisie.

5/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 1.2 Hoofdopgave Gebiedsontwikkeling Vechtrand Het Ruimtelijk Toekomstperspectief beschrijft de hoofdopgave voor de gebiedsontwikkeling Vechtrand als volgt: “Vechtrand levert een substantiële bijdrage aan de ontwikkeling van Zwolle op het gebied van wonen, werken, mobiliteit en blauwgroen. Randvoorwaardelijk hiervoor is dat de opgaven in samenhang worden uitgewerkt. Zwolle is zich bewust dat Vechtrand laag is gelegen en kwetsbaar voor wateroverlast en vanuit de regionale Sponsstrategie (Novex) potentie heeft voor waterberging in extreme situaties”. In de gebiedsvisie onderzoeken en verkennen we hoe dit vorm kan krijgen in het gebied en wat ervoor nodig is om dat te ontwikkelen. 1.3 Wendbaar en adaptief Eén van de kernelementen uit het RTP is dat we wendbaar en adaptief moeten zijn. Dat geldt ook voor het te doorlopen planvormingsproces voor Vechtrand. De toekomst is voorstelbaar niet voorspelbaar. We weten dat ontwikkelingen zich gaan voordoen. Denk aan huishoudensgroei, doorstroming op de woningmarkt, vergrijzing en klimaatverandering. Alleen de mate waarin deze ontwikkelingen zich gaan voordoen is niet op voorhand 1-op-1 voorspelbaar. Het is daarom belangrijk deze aspecten de komende jaren te monitoren om voor Zwolle de beste keuzes te kunnen maken.

Het is ook heel belangrijk aan te geven wat conditioneel is en waar het wendbaarder is. Bijvoorbeeld als het gaat om het daadwerkelijk aantal en soort te bouwen woningen, en de ruimte die we bieden voor waterberging. De in het RTP gestelde condities voor de ontwikkeling van Vechtrand zijn geen vastomlijnde blauwdruk maar een richtsnoer voor de verdere gebiedsontwikkeling. Door wendbaar en adaptief te zijn voorkomen we dat de keuzes van nu leiden tot ongewenste maatschappelijke of ruimtelijke effecten op de lange termijn. Die te nemen keuzes nemen we niet alleen in het belang van de ontwikkeling zelf maar voor heel Zwolle en de omliggende regio. Vechtrand maakt immers onderdeel uit van een groter geheel. Zowel op systeem- (o.a. waterveiligheid, mobiliteit, ecologie en landschap) als programmatisch niveau (o.a. wonen, economie en voorzieningen). 1.4 Afbakening plangebied Vechtrand Het gebied Vechtrand ligt:  Ten oosten van de Ceintuurbaan 1;  Ten noorden van het spoor Zwolle-Dalfsen;  Ten zuiden van de Vecht;  Ten zuiden van Berkum. 1 De Ceintuurbaan maakt onderdeel uit van het plangebied 6/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Het plangebied van Vechtrand heeft betrekking op het gebied zoals dat in figuur 1 is weergegeven.

Een deel van het gebied is stedelijk met onder andere het kantorenpark Oosterenk, het ziekenhuis, het voetbalstadion en bedrijventerrein de Vrolijkheid. Dit deelgebied noemen we de Ceintuurbaanzone. Het gebied ten zuiden van de Nieuwe Vecht en de Vecht tot de spoorlijn Zwolle-Meppel is meer agrarisch van karakter, gelegen op 0-NAP en noemen we Vechtpoort 1. Ten oosten van dat spoor tot en met het spoor Zwolle-Dalfsen ligt Vechtpoort 2, dit is ook overwegend agrarisch van karakter. Het gebied tussen Vechtpoort 1 en de Ceintuurbaanzone is beoogd als nieuw stadspark. De ontwikkelgebieden binnen Vechtrand zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is van belang dat er ruimtelijke samenhang ontstaat tussen die gebieden en de rest van Zwolle. In vervolgfases van de planvorming kunnen percelen aan het plangebied toegevoegd of daaruit verwijderd worden. Het aangegeven plangebied is daarom indicatief en geldt uitsluitend voor deze fase. 1.5 Wijze van totstandkoming Startnotitie De aanleiding om te komen tot de gebiedsontwikkeling Vechtrand komt voort uit het in juli 2025 vastgestelde Ruimtelijk Toekomstperspectief (RTP). Het RTP bevat aanvullende ruimtelijke keuzes ten opzichte van de in 2021 door de gemeenteraad vastgestelde Omgevingsvisie. Na vaststelling van het RTP zijn die aanvullende keuzes verwerkt in een ontwerp-Omgevingsvisie.

Deze lag van 27 oktober 2025 t/m 8 december 2025 ter inzage. Hierop zijn 89 zienswijzen ingediend. De Zienswijzenota is op 9 februari 2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Normaliter is besluitvorming over een zienswijzenota gekoppeld aan een besluit over een beleidsplan. In dit geval de Omgevingsvisie. Door het in het najaar van 2025 gewijzigde proces voor vaststelling van de Zwolse Omgevingsvisie vindt besluitvorming hierover pas plaats na het gereedkomen van de gebiedsvisies voor Vechtrand (en Nieuw Zuthem). Reden hiervoor is het beter positioneren van participatie in de gebiedsprocessen, in combinatie met het maximaal benutten van de termijn voor voorkeursrecht. Zo bieden we maximaal ruimte voor eenieder om inbreng te geven op die gebiedsprocessen. Veel zienswijzen bevatten constructieve voorstellen voor het gebiedsproces Vechtrand en gaan in hoofdzaak over:  De wijze van (auto)ontsluiting van Vechtrand als gevolg van nieuwbouw van woningen. Dit geldt vooral voor de deelgebieden Ceintuurbaanzone en Vechtpoort 1;  Water en waterveiligheid;  Behoud van landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden. Dit in relatie tot de beoogde nieuwe ontwikkelingen; 7/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Een passend voorzieningenniveau (ontmoeting, sport, winkels, zorg en onderwijs).

De voorstellen uit de zienswijzeperiode gebruiken we bij het opstellen van de gebiedsvisie. Op deze manier benutten we de (lokale) kennis optimaal. Eén van de zorgen gaat over hoe in de planvorming bestaande gebiedskwaliteiten terugkomen. Zoals landschap, biodiversiteit en cultuurhistorie. In de eerste fase van het maken van de gebiedsvisie brengen we die kwaliteiten in beeld. Daarna vindt een afweging plaats hoe en op welke wijze deze kwaliteiten een plek krijgen in de gebiedsvisie. Dit in samenhang met de andere opgave op het gebied van woningbouw, waterberging en voorzieningen. Hetzelfde geldt voor een goede ontsluiting van het gebied. In het RTP erkennen we als gemeente dat dit terecht een aandachtspunt is. Ook de gemeente is niet gebaat bij parkeeroverlast in Oosterenk, files op de Ceintuurbaan en sluipverkeer door Berkum en omgeving. Goed onderzoek en analyse moet leiden tot toekomstbestendige keuzes. Op 20 januari 2026 vond een gebiedsbijeenkomst plaats om inwoners nabij en uit het gebied Vechtrand te informeren over het aanstaande gebiedsproces. Tijdens de bijeenkomst is een inventarisatie gedaan hoe eenieder hierbij betrokken wil zijn. De belangrijkste uitkomsten zijn opgenomen in het plan van aanpak participatie. Bijlage 2 is een verslag van de gebiedsbijeenkomst Vechtrand. Na de gebiedsbijeenkomst zijn twee werkgroepen ingesteld.

Een werkgroep ‘Omgeving’ en een werkgroep ‘Professionals’. De concept-Startnotitie is twee keer met hen besproken, evenals het participatieplan om te komen tot een gebiedsvisie. De bijeenkomsten met de werkgroepen leidden tot constructieve aanpassingen van beide documenten. 1.6 Leeswijzer Deze Startnotitie bevat uitgangspunten voor een op te stellen ‘Gebiedsvisie Vechtrand’. Deze uitgangspunten zijn deels inhoudelijk en deels gericht op het planvormingsproces. Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige context van het gebied en bevat de volgende punten:  Ontstaansgeschiedenis  Grondeigendom;  Het voorkeursrecht;  Huidig juridisch bindend planologisch kader: het omgevingsplan;  Ruimtelijke planvorming in en nabij het plangebied: Ceintuurbaan, Toekomstbestendige bedrijventerreinen, Oosterenk. De hoofdstukken 3 en 4 leveren inhoudelijke uitgangspunten op voor de op te stellen gebiedsvisie. Hoofdstuk 3 geeft het ruimtelijke beleid weer. Vooral van hogere overheden. Vanuit elk beleidskader zoomen we in op wat dit betekent voor de 8/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand planontwikkeling van Vechtrand. Hoofdstuk 4 is een inventarisatie van inhoudelijke beleidsuitgangspunten per thema. De hoofdstukken 5 t/m 9 bevatten procesmatige uitgangspunten/kaders die van belang zijn om de gebiedsvisie Vechtrand te maken.

Onderwerpen die in deze hoofdstukken aan bod komen zijn:  Beschrijving van het te doorlopen proces en het op te leveren product;  Uitgangspunten participatie en communicatie;  Planning, organisatie en risico’s. 9/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 2 Context 2.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft weer wat de omstandigheden en factoren zijn die bepalend zijn voor/van invloed zijn op het planvormingsproces van Vechtrand. Het gaat hierbij om:  Ontstaansgeschiedenis;  Grondeigendom;  Huidige planologische situatie;  Ruimtelijke planvorming in en nabij het plangebied. Het van toepassing zijnde ruimtelijk beleid en vertrekpunten per thema komen in de volgende hoofdstukken 3 en 4 aan bod. 2.2 Ontstaansgeschiedenis 2.2.1 Een landschap gevormd door water, ijs en wind Het plangebied ligt in het Vechtdal, een landschap dat zich uitstrekt van Dalfsen tot aan het Zwarte Water. De basis van dit gebied werd gelegd tijdens het Saalien, de voorlaatste ijstijd, ongeveer 160.000 tot 130.000 jaar geleden. Smeltwater van het landijs schuurde toen een breed dal uit. Het huidige Vechtdal vormt slechts een klein deel van dit oorspronkelijke oerstroomdal. Na het verdwijnen van het ijs stroomde de Rijn tijdelijk door het gebied. De rivier zette grind, zand, klei en veen af, waardoor het dal geleidelijk werd opgevuld.

Toen de Rijn zich later verplaatste, ontwikkelde de Vecht zich tot een zelfstandige rivier. In de daaropvolgende koude en droge perioden verplaatste de wind grote hoeveelheden zand. Hierdoor ontstonden dekzandruggen en rivierduinen, die nog steeds herkenbaar zijn in het landschap. Vanaf het Holoceen, de huidige geologische periode die ongeveer 11.700 jaar geleden begon, werd het landschap stabieler. De Vecht veranderde in een langzaam meanderende laaglandrivier. Door stijgende zeespiegels ontstond een overgangsgebied tussen de hogere zandgronden en de lagere veen- en kleigebieden. Deze lange natuurlijke ontwikkeling heeft geleid tot een gevarieerd landschap met rivierterrassen, oude rivierlopen, oeverwallen, rivierduinen, beekdalen en dekzandruggen. Juist deze afwisseling maakt Vechtrand van grote aardkundige, landschappelijke en cultuurhistorische waarde. 2.2.2 Duizenden jaren bewoning De natuurlijke omstandigheden maakten het Vechtdal al vroeg aantrekkelijk voor bewoning. De hoger gelegen rivierduinen, dekzandruggen en oeverwallen boden droge woonplaatsen dicht bij water, visgronden en vruchtbare landbouwgronden. Daardoor behoort het Vechtdal tot de archeologisch rijkste gebieden van Nederland. De oudste bekende sporen van menselijke aanwezigheid dateren uit de tijd van jagers en verzamelaars en zijn gevonden bij Haerst.

10/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand In de loop van de geschiedenis ontstonden op de hogere gronden steeds meer permanente nederzettingen. Het landschap bood een gunstige combinatie van droge woonlocaties, vruchtbare gronden en toegang tot water. Tegelijkertijd met de opkomst van de marken ontstaan ook de hoger gelegen akkers de zogenaamde essen. In het plangebied is vooral het escomplex de Herfter Esch goed herkenbaar. Vanaf de Volle Middeleeuwen veranderde ook het grondbezit. Grote landgoederen, havezaten en buitenplaatsen kregen een belangrijke rol in het gebied. Voorbeelden hiervan zijn Vegterdam, ’t Rohuis, Helmhorst, Valkenberg en Landwijk. Om het gebruik van de gemeenschappelijke woeste gronden te regelen, ontstonden in de twaalfde en dertiende eeuw markegenootschappen. Het plangebied maakte deel uit van de marken Berkum en Herfte, die rond 1300 werden gevormd. De marke Berkum was zelfs één van de grootste marken rond Zwolle. Het is later opgedeeld in de onderdelen Berkum Brinkhoek, Berkum Bruggenhoek en Berkum Veldhoek. Het plangebied ligt vooral in het onderdeel Berkum Veldhoek en de aangrenzende marke Herfte. De historische grens tussen beide marken is op sommige plaatsen nog herkenbaar in het huidige landschap. Belangrijke taak van de marken was naast beheer woeste gronden ook de waterhuishouding.

2.2.3 Het landschap krijgt zijn huidige structuur Vanaf de Late Middeleeuwen kreeg het Vechtdal grotendeels zijn huidige vorm. Vrijwel het hele gebied werd ontgonnen voor landbouw, terwijl de afwatering werd geregeld via een netwerk van weteringen en watergangen. Belangrijke voorbeelden zijn de Achterbeltse Wetering, de Marswetering en de Emmerwetering. Deze waterlopen voeren het water af naar de Nieuwe Vecht, een kanaal dat rond 1497 werd gegraven tussen de Vecht en de Nieuwe Wetering bij Zwolle. De strijd tegen het water is nog altijd afleesbaar in het landschap. De lagergelegen gronden, zoals De Marsen, de Maatgraven en de Aalvanger, werden door middel van sloten en verkavelingen geschikt gemaakt voor landbouw. Vooral de karakteristieke strookverkavelingen en historische waterlopen zijn nog goed zichtbaar. 2.2.4 Veranderingen in de moderne tijd Ook in de negentiende en twintigste eeuw bleef het landschap zich ontwikkelen onder invloed van menselijk handelen. De bereikbaarheid van het gebied nam sterk toe met de aanleg van de spoorlijnen Zwolle-Meppel (1867) en Zwolle-Stadskanaal (1905). Daarnaast kreeg de energievoorziening een zichtbare plek in het landschap. Langs het spoor richting Meppel en vanaf de IJsselcentrale verschenen in de twintigste eeuw hoogspanningsverbindingen.

Beide werden uitgebreid van een enkele leiding naar een dubbele leiding om te kunnen voldoen aan de groeiende vraag naar elektriciteit. Deze infrastructuur vormt nog altijd een herkenbaar onderdeel van het gebied. Tegelijkertijd groeide Zwolle verder. Waar Berkum lange tijd een kleinschalig buurtschap met verspreide boerderijen was, ontwikkelde het zich na de gemeentelijke herindeling van 1967 tot een volwaardige kern. Ook de Ceintuurbaanzone veranderde 11/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand ingrijpend door de aanleg van het ziekenhuis, sportvoorzieningen en bedrijventerreinen. Daarmee werd het voorheen overwegend agrarische landschap steeds sterker verbonden met de stedelijke ontwikkeling van Zwolle. 2.2.5 De Vrolijkheid, het Stadiongebied, bedrijventerrein Oosterenk en Oosterenk De gebieden De Vrolijkheid, het stadiongebied met PEC Zwolle en bedrijventerrein Berkum en Oosterenk liggen aan de rand van de stad en vormen de overgang naar het landschap. De ontstaansgeschiedenis is nog steeds zichtbaar in hun huidige karakter en gebruik. Het gebied is ontsloten vanaf de A28 en de N35. Kenmerkend zijn de bijzondere stedelijke voorzieningen, zoals het stadion van PEC Zwolle en het Isala ziekenhuis. De Vrolijkheid is het eerste bedrijventerrein dat in Zwolle is ontwikkeld. De Vrolijkheid grenst aan het stadiongebied.

Op de Vrolijkheid is er sprake van een gemengd bedrijventerrein. Zowel de autobranche, groothandel en bijvoorbeeld media en ict bedrijven zijn op dit terrein gevestigd. Ook is Landstede als onderwijsinstelling gevestigd tussen De Vrolijkheid en het Stadiongebied. Qua bedrijvigheid neemt de groothandelsfunctie op dit bedrijventerrein de laatste jaren af. Aan de andere kant is recreatie (leisure) en creatieve industrie hier in opkomst. Tussen De Vrolijkheid en het onderwijscomplex van Landstede en aan de andere kant aan het Health Innovation Park/Oosterenk ligt het stadiongebied. Centraal op deze locatie staat het stadion van voetbalclub PEC Zwolle. Hiernaast is er detailhandel gevestigd, primair gericht op sport en zijn er nog enkele leisure-functies in het gebied. Tussen de A28 en de Meppelerstraatweg ligt nabij de Ceintuurbaan een foodcourt. Hier hebben zich verschillende fastfoodketens gevestigd. Het gebied grenzend aan Oosterenk is van oudsher lager gelegen en geeft ruimte aan de Westerveldse Aa, een oude rivierloop van de Vecht. Het gebied is uiteindelijk met de komst van het Isala ziekenhuis, Landstede en het stadion van PEC Zwolle uitgegroeid tot een regionaal knooppunt van gezondheid, kennis en topsport, met een sterke functionele en goed bereikbare structuur.

De onderstaande kaarten laten de ontstaansgeschiedenis van het plangebied Vechtrand (rood omcirkeld) zien vanaf 1890 (bron: www.topotijdreis.nl). Daarbij is vooral de opkomst van stedelijke functies (wonen, bedrijven, wegen) kenmerkend. 12/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Figuur 2 Vechtrand 1890: Berkum en Veldhoek als agrarische nederzettingen Figuur 3 Vechtrand 1965: Groei van de stad Zwolle, A28 in ontwikkeling

13/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Figuur 4 Vechtrand 1985: uitbreidingswijken bij Berkum, verstedelijking langs de Ceintuurbaanzone Figuur 5 Vechtrand 2010: groei dorp Berkum met woningen en park Vegtlusterbos, ontwikkeling van Oosterenk als kantorenlocatie 2.3 Veldhoek en Herfte: waardevol landschap voor de Zwollenaar Voor bezoekers, waaronder veel Berkummers en Zwollenaren, vormt Veldhoek en Herfte een direct toegankelijke en rijke uitnodigende uitspanning vanuit het dorpse karakter van Berkum. Op slechts een steenworp afstand de stad Zwolle en het dorpse Berkum ervaart men een rustgevende en verkwikkende omgeving vol groen, biodiversiteit en weidse vergezichten. Het gebied nodigt uit om te verblijven, te bewegen (met o.a. ‘het rondje Zwolle’) en elkaar te ontmoeten, maar vooral om te

14/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand onthaasten en te genieten. Het is een groene long van Zwolle, onderdeel van de stedelijke hoofdgroenstructuur, en al eeuwenlang de groene achtertuin van de stad en de groene achtertuin van Berkum. Het gebied bestaat grotendeels uit IJstijdzandrug met glooiende welvingen, gevormd door een landschap dat duizenden jaren oud is. De oude bomenlanen, zoals het Roodhuizerpad, de Herfterlaan en de langste, natuurlijk meanderende Kuyerhuislaan, versterken de beleving van het landschap Het waterrijke karakter van het gebied wordt bepaald door onder meer de meanderende Vecht, de Nieuwe Vecht en de Westerveldse Aa. Aangevuld de uitgestrekte uiterwaarden, de weidsheid van het lage land (hooilanden) langs de Maatgravenweg, Tussen de Verlaten en de karakteristieke dijkgezichten. Samen vormen zij voor de bezoekers een aantrekkelijk coulisselandschap met open zichtvensters vanaf de oude dekzandrug (de Suolle), de flora en fauna en het karakteristieke Vechtdallandschap. De beleving van de bezoeker wordt versterkt door enkele oude Saksische boerderijen die nog mooi in het (agrarische) landschap liggen en een stukje geschiedenis laten zien. Tegelijkertijd blijft de stad voelbaar en is de natuur dichtbij: aan de horizon tekent zich de geliefde Peperbus af, waardoor een uniek stadsgezicht ontstaat.

Het bosrijke karakter van onder andere de Kuyerhuislaan, de Kiekenboslaan, de Helmhorsterweg en de Herfterlaan biedt beschutting en herbergt een rijkdom aan planten en dieren. Het geheel vormt een bijzonder historisch landschap dat door de eeuwen heen is ontstaan én behouden is gebleven. Voor de bewoners betekent dit landschap dagelijks de ervaring van vrij en landelijk wonen, omringd door rust, ruimte, groen en biodiversiteit. De kwaliteit van het wonen wordt zeer hoog gewaardeerd en bewoners voelen zich verbonden met Berkum. Dit beeld komt niet alleen naar voren uit de verschillende waardenkaarten van de gemeente, maar ook uit het buurt-voor-buurtonderzoek, waarin het gebied zeer hoog gewaardeerde woonomgeving van Zwolle naar voren komt. Het is een opgave de om toekomstige woningbouw en de kwaliteiten van het gebied met elkaar te verbinden. Er liggen kansen om de bekende én vergeten kwaliteiten van het gebied sterker zichtbaar en beleefbaar te maken en mede ook de educatieve waarde te vergroten. De komende fasen van het gebiedsontwikkelingsproces vragen daarom om zorgvuldig onderzoek, een goede analyse en een weloverwogen afweging van keuzes: kwaliteit boven kwantiteit. Niet alleen met het oog op de huidige generatie, maar juist ook voor de toekomstige generaties Zwollenaren. 2.4 Grondeigendom De gemeente bezit gronden in Vechtrand. In figuur 6 is dit zichtbaar.

Voor de gronden in Vechtpoort 2 geldt een contractueel vastgestelde nabetalingsverplichting wanneer de gemeente de gronden (deels) in eigendom wil houden. Uiterlijk 1 januari 2028 moet de gemeente hierover een besluit hebben genomen. 15/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand In Vechtpoort 1 bezitten zes projectontwikkelaars een substantieel deel van de gronden. Dit is weergegeven in figuur 7. Op het gebied Vechtpoort 1 is, sinds juli 2025, voorkeursrecht gevestigd. Dit betekent dat wanneer grondeigenaren hun grond willen verkopen zij die als eerste aan de gemeente moeten aanbieden. Figuur 6. In blauw is aangegeven welke gronden in het gebied Vechtrand in eigendom zijn van gemeente Zwolle (peildatum 7 mei 2026). Figuur 7. In roze is aangegeven welke gronden in het gebied Vechtrand in eigendom zijn van projectontwikkelaars.

16/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 2.5 Huidig juridisch bindend planologisch kader: het omgevingsplan Om de gewenste ontwikkeling van Vechtrand mogelijk te maken, bijvoorbeeld woningbouw, is aanpassing van het juridisch bindende planologische kader nodig. De gemeenteraad is hiervoor het bevoegd gezag en neemt daar een besluit over. De op te stellen gebiedsvisie Vechtrand vormt een belangrijk afwegingskader voor de gemeenteraad om het Omgevingsplan te wijzigen. 2.6 Ruimtelijke planvorming in en nabij het plangebied 2.6.1 Samenhang stedelijke opgaven en grote (gebieds)ontwikkelingen Zwolle Vanuit de huidige Omgevingsvisie kennen we in Zwolle een aantal grote gebiedsontwikkelingen. Dat zijn de Spoorzone, het Stadshart, Oosterenk, Nieuwe Veemarkt/Meeuwenlaan, Holtenbroek en Stadshagen. Voor Stadsbroek zijn planologische richtinggevende uitspraken gedaan. Daarnaast zijn in het RTP, naast de sleutelgebieden Vechtrand en Nieuw Zuthem, nog drie sleutelgebieden aangewezen; Stadsrivier, Bedrijventerreinen en de Ring. De stadsrivier en de Ring zijn vooral systeemopgaven. De ontwikkeling van Vechtrand is niet een op zichzelf staande ontwikkeling. Er is afstemming en prioritering nodig met de hiervoor genoemde gebiedsontwikkelingen en systeemopgaven.

Ook is onderzoek nodig hoe Vechtrand kan bijdragen aan de sociaal- maatschappelijke opgaven in de omliggende stadsdelen: ‘Nieuw helpt bestaand’ én ‘bestaand helpt nieuw’. 2.6.2 Toekomstbestendige bedrijventerreinen: Oosterenk, Vrolijkheid, Berkum Het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Zwolle is het overkoepelende programma waarmee de gemeente Zwolle, ondernemersverenigingen en regionale partners samenwerken aan duurzame, toekomstbestendige bedrijventerreinen. Het masterplan richt zich ook op de in Vechtrand gelegen werklocaties Oosterenk, Vrolijkheid en Berkum. De volgende thema’s zijn voor deze werklocaties van belang:  Netcongestie,  Wateroverlast en hittestress  Circulariteit.  Beperkte fysieke ruimte  (auto)bereikbaarheid en parkeren  Innovatie  vergroening 2.6.3 Gebiedsontwikkeling Oosterenk Oosterenk transformeert van een kantorengebied naar een gemengd stedelijk gebied waar wonen, werken, leren, zorgen en recreëren samenkomen.

De gebiedsvisie voor Oosterenk (vastgesteld in november 2020) omvat:  Het ontwikkelen van een gemengd stedelijk gebied met woningen (1000-1500), kantoren, ziekenhuis, onderwijs en PEC Zwolle; 17/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Meer groen en een betere verbinding met het landelijke gebied rond de Westerveldse Aa;  Een beter netwerk van routes voor voetgangers en fietsers;  Een hoogwaardig centrumgebied met ruimte voor ontmoeting en verblijf. 2.6.4 Ceintuurbaan als onderdeel van de Ring Om de knooppuntfunctie en de bereikbaarheid van de stad en regio goed te kunnen behouden is het essentieel dat het hoofdnetwerk (auto) van Zwolle een volwaardige Ring gaat worden: Ceintuurbaan, Oldeneelallee, IJsselallee, Blaloweg en de Zwartewaterallee. Ook als evacuatieroute en de bereikbaarheid van het Isala ziekenhuis is de Ring belangrijk. De Ring heeft een functie in de afhandeling van het Zwolse én regionale autoverkeer. Door het verschuiven van het autoverkeer naar de ring kunnen we de Singel van Zwolle een opwaardering geven voor zowel voetgangers, fietsers en klimaat- en groenambities. Dit komt ten gunste van de verblijfskwaliteit binnen de Ring. Ook voor de regionale bereikbaarheid en doorstroming op de A28 en N35 is een goed functioneren van de Ring (met de Ceintuurbaan) belangrijk. Dit maakt onderdeel uit van het NOVEX-programma ‘Regionale bereikbaarheid’.

2.6.5 Regionale Sponsstrategie ‘Sallandse Weteringen’ De Regionale sponsstrategie Sallandse Weteringen (NOVEX) richt zich op water, bodem en landschap en vormt een langetermijnstrategie voor een robuust en klimaatbestendig regionaal watersysteem. De sponsstrategie is voor een groot deel van toepassing op Vechtrand en is randvoorwaardelijk voor ruimtelijke keuzes en ontwikkelrichtingen, met name waar het gaat om waterberging, bodem en landschap. 2.6.6 Gebiedsuitwerking Herfte (zone golfbaan Zwolle/Wijthmenerplas) De Gemeente Zwolle en golfclub Zwolle werken samen aan een integrale gebiedsuitwerking voor het gebied Herfte (Marsweteringlanden). Dit is het gebied rond het golfterrein, de Wijthmenerplas en wat grofweg begrensd wordt door de spoorlijn Zwolle-Groningen en Zwolle-Emmen, de provinciale weg N35 en overloopt in het buitengebied richting Wijthmen. Het gebied is een belangrijk recreatie- en uitloopgebied voor Zwolle. De behoefte aan een toegankelijk en hoogwaardig recreatie- en uitloopgebied wordt naar de toekomst met verdere verstedelijking binnen Zwolle, steeds belangrijker.

De gebiedsuitwerking richt zich op de volgende opgaven:  Versterking van het landschap: ruimte voor water, natuur en recreatie;  Mogelijkheid voor andere initiatieven, zoals het onderzoeken van de mogelijkheid voor uitbreiding van het golfterrein, aanvullende ruimte voor dagrecreatie, verblijfsrecreatie en integrale parkeervoorzieningen in het gebied. 18/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Het plangebied van de gebiedsuitwerking Herfte grenst aan Vechtrand. Er liggen mogelijk kansen om de recreatieve infrastructuur beter met elkaar te verbinden. Dat kan ook gelden voor andere thema’s, zoals landschap, biodiversiteit en water. 2.6.7 Ruimte voor de Vecht Gemeente Zwolle is partner in netwerkorganisatie ‘Ruimte voor de Vecht’ samen met 12 andere partners; (semi-)overheden en maatschappelijke organisaties. Samen werken deze partners aan een integrale aanpak van het Vechtdal op basis van hun Masterplan. Zij werken samen aan concrete projecten, (beleids)beïnvloeding en kennis vermeerdering voor vier thema’s: ‘klimaatadaptatie en waterveiligheid’, ‘natuurontwikkeling en verbeteren biodiversiteit’, ‘verduurzaming van de landbouw en sociaaleconomische ontwikkeling’ en ‘duurzaam gastheerschap en aantrekkelijke leefomgeving’.

Deze gezamenlijke aanpak biedt kansen om innovatieve en klimaatbestendige oplossingsrichtingen te ontwikkelen en te toetsen in de praktijk op het gebied van de vier thema’s in het Vechtdal. Deze samenwerking vergroot ook de kans van slagen op (landelijke) subsidies voor uitvoering van de projecten. Dit is al enkele keren succesvol uitgevoerd. Ruimte voor de Vecht biedt mogelijk kansen voor de gebiedsontwikkeling Vechtrand. Ambities in Vechtrand, bijvoorbeeld op het gebied van water, wonen, natuur, recreatie en landbouw zijn te koppelen aan de gestelde opgaven die horen bij de gebiedsgerichte aanpak van ‘Ruimte voor de Vecht’. 2.6.8 Natura2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht Natura2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden, gericht op het behoud en herstel van specifieke natuurtypen en soorten. Voor deze gebieden gelden wettelijke instandhoudingsdoelen, die beperkingen en voorwaarden stellen aan ruimtelijke ontwikkelingen en ingrepen. Binnen Vechtrand ligt een deel van het Natura2000 gebied ‘Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht’. Wet- en regelgeving die hoort bij Natura2000 gebieden is kader voor het opstellen van de gebiedsvisie voor Vechtrand. Op 26 mei 2026 presenteerde het ministerie van LNV het maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof. Daarin wordt voorgesteld zones rondom Natura2000 gebieden in te stellen.

Voor het Natura2000-gebied ‘Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht is dat 500 meter. Het kader dat hieruit voortvloeit heeft ook betrekking op de gebiedsontwikkeling Vechtrand. Ceintuurbaanzone De Gebiedsverkenning Ceintuurbaanzone is een strategisch onderzoek naar de toekomst van het gebied rond de Ceintuurbaan in Zwolle. Het doel van de verkenning was hoe de Ceintuurbaanzone kan uitgroeien tot een hoogstedelijk en klimaatrobuust stadsdeel en diende als bouwsteen voor het Ruimtelijk Toekomstperspectief Zwolle. Drie ruimtelijke modellen zijn verkend: Raamwerkstad, Randstad en Ringstad 19/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand De verkenning is te raadplegen via: Document Zwolle - Bijlage 1: Gebiedsverkenning Ceintuurbaanzone Zwolle - iBabs Publieksportaal Diverse verkenningen water en bodem Rondom Zwolle komen diverse wateropgaven samen. Door extremer weer krijgen we te maken met hogere en lagere afvoerpieken van rivieren zoals de Vecht en de weteringen van Salland. Afgelopen jaren zijn diverse ruimtelijke (schets)verkenningen gedaan vanuit de wateropgaven in samenhang met het landschap (hoog/laag), cultuurhistorie en ruimtelijke opgaven. Deze verkenningen hebben geen bestuurlijke status, maar dienen ter inspiratie.

Dit zijn o.a.:  Schetsboek Herfte (zie losse bijlage)  Vechtstrangen (zie losse bijlage)  Waterveiligheidslandschappen (zie losse bijlage) Naast deze verkenningen is door het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs een praktijkgids opgesteld voor water en bodem sturend. Daarbij is o.a. nader ingezoomd op de Regio IJssel-Vechtdelta. Zie: Regiosessies water en bodem sturend - IJssel-Vecht Delta | College van Rijksadviseurs 2.7 Vertrekpunten vanuit de context voor de gebiedsvisie  Een wijziging van het Omgevingsplan is wettelijk nodig om de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in Vechtrand mogelijk te maken. De gemeenteraad is daarvoor bevoegd gezag;  Op gronden in het deelgebied Vechtpoort 1 rust het ‘Voorkeursrecht’;  De gemeente bezit gronden in Vechtpoort 1 en 2. Voor de gronden in Vechtpoort 2 geldt een contractueel vastgestelde nabetalingsverplichting. Uiterlijk 1 januari 2028 moet de gemeente een besluit nemen om de gronden al dan niet (deels) te behouden.  Programmatische afstemming en prioritering is nodig met verschillende grote gebiedsontwikkelingen in Zwolle.

Zowel op het vlak van woningbouw, mobiliteit, energie, voorzieningen, economie als de blauwgroene structuren;  Zorg voor afstemming tussen de gebiedsontwikkeling Vechtrand en de trajecten die horen bij ‘Ruimte voor de Vecht’, het Natura2000-gebied Zwarte Water en Vecht, gebiedsuitwerking Herfte en de NOVEX-programma’s ‘Sponsstrategie Sallandse Weteringen’ en ‘Regionale Bereikbaarheid’;  Diverse ruimtelijke verkenningen zijn een inspiratiebron voor de op te stellen gebiedsvisie, zoals de verkenning ‘Ceintuurbaanzone’ (2024) en de ruimtelijke verkenningen vanuit water en bodem. 20/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand 3 Beleidskaders op hoofdlijnen 3.1 Inleiding Voor de ontwikkeling van Vechtrand gelden een aantal kaders vanuit het (ruimtelijk) beleid van mede-overheden, zoals het Rijk, Provincie en Waterschap. Op hoofdlijnen staat dit beleid hier nader uitgewerkt, inclusief de vertrekpunten hieruit voor de gebiedsvisie Vechtrand. 3.2 Rijk De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en ontwerp-Nota Ruimte De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is vastgesteld in september 2020. De NOVI schetst een langetermijnvisie op de fysieke leefomgeving en richt zich vooral op richtinggevende principes. Inmiddels is de ontwerp Nota Ruimte vastgesteld in september 2025, deze heeft tot eind december ter visie gelegen. Bij vaststelling vervangt de Nota Ruimte de NOVI.

De Nota Ruimte heeft als doel sterkere nationale regie met duidelijker keuzes over ruimtegebruik, woningbouw, energie, water en bodem, infrastructuur. De keuzes zijn richtinggevend en sturend. Figuur 8 kaartuitsnede ontwerp-Nota Ruimte. (Regio) Zwolle is rood omcirkeld. Het Ruimtelijk beeld in 2050 is dat de Randstad en de stedelijke regio’s die daar van Zwolle via de Stedendriehoek, Arnhem-Nijmegen-Foodvalley en de Brabantse stedenrij omheen liggen, een meer samenhangend geheel vormen. Op grotere afstand hiervan liggen regio’s die zich ontwikkelen op basis van onderscheidende ruimtelijk-economisch profielen. De ontwerp-Nota Ruimte kent een regionale ontwikkelstrategie. Elke regio heeft een door het Rijk bepaalde ontwikkelstrategie (zoals versterken, transformeren of accommoderen). Gemeenten moeten hun uitbreidingslocatie hierop afstemmen. Voor Zwolle geldt de strategie van ‘stimuleren’. De inzet van het Rijk is erop gericht om deze

21/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand gebieden in balans (wonen, werken en voorzieningen) verder door te laten groeien, waarbij vooral de groei in werkgelegenheid verder wordt gestimuleerd. Verder benoemt de nota 16 ‘NOVEX-gebieden’. De Regio Zwolle is daar één van. Het Rijk werkt hier samen met medeoverheden aan lokaal en regionaal passende ruimtelijke oplossingen. De centrale opgave van dit NOVEX-gebied is het klimaatadaptief accommoderen van de stedelijke en economische groei van de regio, mét behoud en ontwikkeling van de kwaliteit van de leefomgeving en bereikbaarheid. De verwachting is dat de Nota Ruimte in het najaar van 2026 definitief wordt vastgesteld. Vanuit de Ontwerp-Nota Ruimte worden de volgende ruimtelijke keuzes meegegeven aan gemeentelijke uitbreidingslocaties; 1. Water en bodem zijn leidend. Nieuwe woningbouw mag alleen plaatsvinden waar waterveiligheid, bodemgesteldheid en klimaatrisico’s dit toelaten. Kwetsbare of laaggelegen locaties worden beperkt of anders ingericht. 2. Voldoende en passende woningbouw op aangewezen locaties. De gemeente moet bijdragen aan de nationale bouwopgave (ruim 1 miljoen woningen) en rekening houden met aangewezen regionale en nationale woningbouwlocaties. 3. Nabijheid van wonen, werken en voorzieningen.

Uitbreidingslocaties moeten goed verbonden zijn met openbaar vervoer, fietsnetwerken en regionale economie, zodat verplaatsingen korter worden en bereikbaarheid verbetert. Onderstaande kaart (figuur 9) laat zien dat de ring van Zwolle, met de Ceintuurbaan, onderdeel uitmaakt van het landelijk hoofdwegennet en een ‘stedelijke functie’ heeft. 4. Meervoudig ruimtegebruik. Ruimte moet worden gecombineerd waar mogelijk: bijvoorbeeld wonen met natuur, energie, waterberging of mobiliteit. 5. Ruimte voor energietransitie en infrastructuur. Gemeenten moeten rekening houden met reserveringen voor energie‑infrastructuur (warmtenetten, elektriciteitsnet) en duurzame energieopwekking. 6. Versterken van natuur en landbouwtransitie. Nieuwe uitbreidingslocaties mogen de natuurgebieden, zoals Natura2000-gebieden en NNN-gebieden, niet aantasten en moeten passen bij de regionale transitie van landbouw en natuur. Ook moet de gebiedsontwikkeling Vechtrand rekening houden met de Europese ‘Kaderrichtlijn Water’ waar de inzet op het bereiken van doelen voor de chemische en ecologische waterkwaliteit van oppervlakte- en grondwater uit voortkomt.

22/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Figuur 9 kaartuitsnede: Hoofdwegennet uit de ontwerp-Nota Ruimte (pagina 288), de stad Zwolle is rood omcirkeld 3.3 Provincie Provinciale Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie staat wat de provincie wil bereiken in de leefomgeving van Overijssel tot 2035 en nog verder weg naar 2050. Aan bod komen de doelen en plannen voor onderwerpen zoals klimaat en energie, wonen, economie en vervoer en natuur en landbouw. Ook gaat de Omgevingsvisie in op belangrijke waarden: duurzaamheid, gezondheid, sociale kwaliteit en ruimtelijke kwaliteit. Dit zijn de ‘Rode Draden’. Met de Rode Draden werkt de provincie aan brede welvaart. De beschikbare ruimte voor alle opgaven is schaars. Daarom moet de ruimte zo zuinig en slim mogelijk gebruikt worden en zijn keuzes nodig. Omdat nog niet alle toekomstige plannen bekend zijn, kan een Omgevingsvisie nooit antwoorden bieden op alle vragen. De Redeneerlijn (figuur 10) is in de provinciale Omgevingsvisie opgenomen als instrument dat helpt om samen met partners een afweging te maken over waar een nieuwe ontwikkeling het beste kan plaatsvinden. In de Redeneerlijn

23/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand staan belangrijke uitgangspunten: dat noemen we ‘Leidende Principes’:  We gaan duurzaam om met onze ruimte en voorraden.  Water en bodem zijn sturend bij de inrichting van onze omgeving.  We zetten in op sterke DSS-regio’s (Dagelijkse Stedelijke Systemen).  We bouwen voort op de sterke netwerken die er al zijn. Met de Redeneerlijn geeft de provincie nieuwe initiatieven de ruimte waar dat kan. De Rode Draden staan ook in de Redeneerlijn. Figuur 10 De 'Redeneerlijn'. De Ceintuurbaanzone ligt binnen de provinciale gebiedsaanduidingen ‘Dagelijks Stedelijk Systeem Regio Zwolle’ en ‘Grote stad (bovenregionale verstedelijking’). Dit wil zeggen dat verstedelijking een samenhangende opgave is in programmering tussen woningbouw, voorzieningen en werklocaties. Hierbij gelden de principes van nabijheid en de mobiliteitstransitie. Daarbij hoort ook dat een bovenregionale stedelijke groei wordt opgevangen in de grote Overijsselse steden, zoals Zwolle. Het Stadspark Vechtrand, Vechtpoort 1 en Vechtpoort 2 kennen overwegend de gebiedsaanduiding ‘Landbouwgebied met specifieke opgave en kansen voor water, klimaat en natuur’. In dit gebied stuurt de provincie op multifunctioneel en multidimensionaal ruimtegebruik met behoud van ruimtelijke kwaliteit.

Voor nieuwe stedelijke functies in deze gebieden, zoals bijvoorbeeld voorzieningen in Vechtpoort 1, is de ‘Redeneerlijn’ van toepassing (figuur 10). Er geldt een nee, tenzij beleid. Functies

24/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand die gebonden zijn aan een locatie, zoals natuur, water en landbouw krijgen voorrang op functies die minder gebonden zijn aan natuurlijke omstandigheden. Tegelijkertijd geeft de provincie aan dat het te strikt hanteren van dit uitgangspunt ongewenste effecten kan hebben. Bijvoorbeeld op de woon- en werkopgave van gemeenten. Dit staat haaks op het leidende principe dat de provincie werkt aan krachtige ‘Dagelijks Stedelijk Systeem’ (DSS)-regio’s, waarvoor ook een ruimtevraag geldt. Daarom is hier in de provinciale Omgevingsvisie een uitzondering voor opgenomen. Vechtpoort 1 ligt in de DSS-Regio Zwolle en past daarmee binnen die uitzondering. De noordelijk-oostelijke begrenzing van Vechtrand is de Vecht. De Vecht en de uiterwaarden zijn vanuit provinciaal beleid beschermd, vanwege de natuurwaarden. Het deel van de Vecht dat de begrenzing vormt van Vechtrand is Natura2000-gebied en aangewezen als ‘NatuurNetwerkNederland’. Ruimtelijk ontwikkelingen in of nabij deze gebieden moeten zich verhouden tot het (planologische) beschermingsregime hiervoor. De Provincie kan helpen met het toepassen van het provinciale Denkkader Mobiliteit bij Gebiedsontwikkeling in de volgende fase van de gebiedsontwikkeling. Zodat woningbouw, bereikbaarheid en leefkwaliteit elkaar versterken in plaats van tegenwerken.

Kern is dat traditionele focus op auto en parkeren niet meer houdbaar is en dat sturen nodig is op duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte mobiliteit volgens het STOMP-principe (lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit, auto). 3.4 Waterschap: Positionpaper Water en Bodem Sturend Het waterschap Drents Overijsselse Delta beschrijft met het ‘Positionpaper Water en Bodem Sturend’ hoe het zich wil voorbereiden op klimaatverandering en toekomstbestendig waterbeheer. Het positionpaper bevat 7 hoofdpunten: 1. Water en bodem sturend als basis Het waterschap kiest voor het principe water en bodem sturend: ruimtelijke plannen moeten aansluiten bij natuurlijke water- en bodemsystemen. Dit is nodig om waterbeheer effectief en betaalbaar te houden tot 2100. 2. Proactieve rol in ruimtelijke ordening Het waterschap neemt een actievere rol in het ruimtelijk domein om een leefbaar gebied te waarborgen. Waterkwaliteit, zoetwatervoorraad en systeemgrenzen moeten uitgangspunt zijn bij keuzes voor wonen, landbouw, natuur en werken. 3. Geen ongewenste afwenteling Oplossingen mogen geen problemen doorschuiven naar andere gebieden, andere partijen of toekomstige generaties. Het waterschap voorkomt dit actief met kennis en toetsing. 4. Partnerschap en wederkerigheid 25/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Toekomstbestendig waterbeheer vraagt samenwerking.

Overheden, bewoners en ondernemers moeten gezamenlijk werken aan ruimtegebruik dat past bij het watersysteem. Het waterschap wil verbindend optreden als kennisautoriteit. 5. Aanpassingen van het watersysteem niet vanzelfsprekend Nieuwe ruimtelijke plannen kunnen niet automatisch rekenen op aanpassingen aan dijken, gemalen of watergangen. Normen voor waterveiligheid, waterbeschikbaarheid en wateroverlast moeten beter helpen om water en bodem sturend te realiseren. 6. Toepassing in projecten en plannen Er is onderscheid tussen:  Lopende ontwikkelingen: negatieve belasting van het watersysteem zoveel mogelijk beperken.  Nieuwe plannen: water en bodem sturend moet volledig zijn meegenomen. Anders werkt het waterschap niet mee. Het waterschap beoordeelt plannen op effecten en afwenteling. Drie uitkomsten zijn mogelijk: plan aanpassen, oplossing in het stroomgebied zoeken, of het plan niet laten doorgaan. 7. Vergroten van kennis en competenties Het waterschap investeert in kennis over water, bodem, ruimtelijke processen en innovatie, en brengt deze actief in bij regionale en nationale programma’s (zoals NOVEX). Samenwerking staat centraal. De hiervoor genoemde hoofdpunten gelden ook voor de gebiedsontwikkeling Vechtrand. Een groot deel van het plangebied is laag gelegen (0-nap). Dat vraagt om innovatieve en klimaatbestendige oplossingen in samenhang met het watersysteem.

Bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van Vechtpoort 1 met woningbouw. Samen met het Waterschap en andere organisaties wil gemeente Zwolle invulling geven aan gebiedsontwikkeling die aansluit bij de uitgangspunten van water en bodem sturend. Naast het positionpaper is vanuit het waterschap ook de Waterschapsverordening Drents Overijsselse Delta van toepassing. 3.5 Gemeente Zwolle Voor de ontwikkeling van het gebied Vechtrand vormen vanuit de gemeente Zwolle drie strategische beleidsdocumenten het kader: de Zwolse Omgevingsvisie uit 2021, het in 2025 vastgestelde Ruimtelijk Toekomstperspectief (RTP) en de Koers Sociaal Domein 2024-2030. Het RTP is een aanvulling op de Omgevingsvisie uit 2021. Omgevingsvisie Zwolle De gemeente Zwolle ontwikkelt zich richting 2030 tot een groeiend, gezond en klimaatbestendig Zwolle met meer ruimte voor wonen, werken, groen, water en 26/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand ontmoeting. Dit met behoud van haar unieke kwaliteiten op het gebied van landschap, cultuurhistorie en biodiversiteit. De Zwolse Omgevingsvisie kent drie centrale ambities.  Zwolle versterkt haar stedelijkheid;  Zwolle is in 2050 klimaatbestendig en energieneutraal  Vitale, gezonde en duurzame stadsdelen. De onderstaande kaart (figuur 11) is een uitsnede uit de Omgevingsvisiekaart.

Een aantal aspecten zijn hiervandaan relevant voor de gebiedsontwikkeling Vechtrand: 1. De Ceintuurbaan moet samen met de andere wegen op de stadsring beter gaan functioneren als stadsring. Dit voor de afhandeling van het Zwolse autoverkeer én als drager van een lokaal en regionaal openbaar vervoersysteem; 2. Gebiedsontwikkeling Oosterenk: verkleuring van een kantorengebied naar een gemengd stedelijk gebied en verbeteren bereikbaarheid; 3. Versterken van de groenblauwe structuur bij de nieuwe Vecht; 4. De ambitie om te komen tot een ‘Watercasco’ aan de oostkant van Zwolle om het risico wateroverlast in de stad te voorkomen bij extreem weer en hoge afvoeren in de Sallandse weteringen en de Vecht. Figuur 11 Kaartuitsnede Omgevingsvisie Zwolle: 'Ons Zwolle van morgen' Ruimtelijk Toekomstperspectief Het Ruimtelijk Toekomstperspectief vormt de aanvulling op de Zwolse Omgevingsvisie uit 2021 en is de gemeentelijke uitwerking van de Regionale Verstedelijkingsstrategie Zwolle. Het RTP beschrijft hoe Zwolle wil groeien richting 2040, met een doorkijk naar 2050, op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, klimaat en energie.

27/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand Het RTP beschrijft vier basiswaarden (figuur 12) als kader waarbinnen de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Zwolle vorm krijgt. Deze zijn van toepassing op de gebiedsontwikkeling Vechtrand. De basiswaarden zijn:  Zwolle ondernemende groeiregio – sterke economie, innovatie en werkgelegenheid.  Zwols noaberschap – sterke sociale netwerken en betrokkenheid.  Zwolle nabij – compacte stad waarin wonen, werken en voorzieningen dicht bij elkaar liggen.  Zwolle deltaspons – een robuust blauwgroen netwerk dat water vasthoudt, koelt en de stad klimaatbestendig maakt. Figuur 12 De basiswaarden uit het RTP De basiswaarden vormden het kader voor het maken van een aantal ruimtelijke keuzes, waaronder het aanwijzen van een 5-tal sleutelgebieden/projecten. Eén daarvan is Vechtrand. In het RTP staat dat dit gebied een substantiële bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van Zwolle voor wonen, werken, mobiliteit, groen, recreatie en water/klimaat. In de volgende fase gaan we onderzoeken op welke manier dat kan. Zwolle is zich ervan bewust dat delen van Vechtrand (Vechtpoort 1 en 2) laag zijn gelegen en kwetsbaar zijn voor wateroverlast. Daarentegen zijn er vanuit de Regionale Sponsstrategie ook kansen voor waterberging in extreme situaties.

We zien Vechtpoort 2 dan ook niet als locatie voor grootschalige woningbouw, maar wel als een gebied waar we de opgave van het regionaal watersysteem om in extreme situaties water te bergen kunnen realiseren, met mogelijk kleinschalige woningbouw die ondergeschikt is aan deze opgave. Aanvullend op het voorgaande heeft het RTP generieke en specifieke condities opgenomen als kader voor de ontwikkeling van Vechtrand. De generieke condities zijn:  Huidige wet- en regelgeving van hogere overheden en gemeentebeleid is van toepassing. Bijvoorbeeld op het gebied van geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid, stikstof, etc.  Basis voor een (stedenbouwkundige) planuitwerking is een analyse van de bestaande (ruimtelijke) kwaliteiten in het gebied, ook in relatie met de omliggende gebieden. Dan gaat het om: cultuurhistorie, biodiversiteit, waterhuishouding en landschappelijke kwaliteiten;

28/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  We streven naar een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot sociale interactie en voorziet in een passend voorzieningenniveau. Onder andere door: o Een ontwerp van buitenruimte die uitnodigt tot ontmoeting; o Een voorzieningenniveau (zorg, onderwijs, horeca, sport, etc.) dat een aanvulling is op het al aanwezige voorzieningenniveau in de omgeving en dat ook versterkt. De specifieke condities zijn:  Vechtpoort 1 en 2 zijn vanuit waterveiligheid essentiële gebieden om het Blauwgroene netwerk van een weerbaar en veerkrachtig Zwolle robuust te maken. Tevens is Vechtrand vanuit (water)veiligheid essentieel als gebied om bij extreme weersomstandigheden water tijdelijk te bergen vanuit de Sallandse Weteringen.  De Ceintuurbaanzone ontwikkelt zich tot dynamische stadswijk (bandbreedte 2500-5000 woningen) waar stad en landschap samenkomen. Het gebied wordt een woon-werkgebied dat flink wordt verdicht met woningen en bijbehorende werk-, kantoor-, sport-, en gezondheidsvoorzieningen;  Vechtpoort 1 biedt ruimte voor woningbouw in de bandbreedte van 1500 tot 3000 woningen  Het is van belang dat er een ruimtelijke samenhang ontstaat tussen de ontwikkelgebieden in Vechtrand.

Het stadspark Vechtrand is daarin de verbindende schakel met onder andere wandel- en fietspaden, speel- en recreatieve voorzieningen en mogelijk een enkele woning.  Een goede verbinding van Vechtrand met de rest van Zwolle en naar het omliggend gebied is nodig. De Ceintuurbaan is en blijft hierin dé centrale schakel, ook voor de regio en als onderdeel van de totale autoring van Zwolle. Die ringfunctie wordt in de toekomst versterkt. De ontwikkeling van de Ceintuurbaan houdt rekening met de lange termijn bereikbaarheid (na 2040), en houdt andere opties die er zijn om de Ceintuurbaan te ontlasten, nadrukkelijk in het vizier. We zetten in op het behouden van de bereikbaarheid en de cruciale scharnierfunctie van Zwolle in het regionale mobiliteitssysteem.  De auto-ontsluiting van de nieuwe wijk Vechtpoort 1 vindt plaats via een nieuwe ontsluitingsweg, waarbij op voorhand niet uitgesloten kan worden dat een beperkt aantal woningen (tijdelijk) via de bestaande, eventueel aangepaste, infrastructuur in Berkum ontsloten zal worden. De auto-ontsluiting verloopt via een nieuwe extra wijkontsluitingsweg voor Vechtpoort 1 naar de Ceintuurbaan en/of de Hessenweg/N340. Deze weg kan ook bijdragen aan een robuuster regionaal mobiliteitssysteem. Bij een ontsluiting via de Hessenweg/N340 moet de Vecht worden gekruist. Dat vraagt nader onderzoek.

Bij de uitwerking van de mobiliteitsopgave voor Vechtrand brengen we ook in kaart wat de capaciteit van de bestaande infrastructuur is in relatie tot toekomstige keuzes over de ontsluiting van het gebied.  Bij de verdere uitwerking van de gebiedsontwikkeling zal een onderzoek plaatsvinden naar de hoe de bouwlogistiek kan plaatsvinden. Uitgangspunt is dat vermenging van bouwverkeer en regulier verkeer zoveel mogelijk 29/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand gescheiden wordt. Afhankelijk van de ontwikkelstrategie van het gebied wordt gezocht naar oplossingen waarbij zoveel mogelijk gebruikt wordt gemaakt van toekomstige wegen.  Bij mobiliteitskeuzes is het STOMP-principe van toepassing, dat de prioriteit bij de voetganger en fietser legt.  Voor een deel is het gebied Vechtrand archeologisch zeer waardevol. De kans op archeologische vondsten op basis van deelonderzoeken in het gebied is 90% tot 100%. Het beleid is behoud ‘in situ’. Wanneer sprake is van grondverstoring, als gevolg van het ontwikkelen van een nieuwe woonwijk, is archeologisch onderzoek nodig.  De nieuwe Vecht vormt een robuuste blauwgroene verbinding tussen de Vecht en de Stadsgracht van Zwolle.

En is daarmee gelijktijdig een buffer tussen het dorp Berkum en Vechtpoort 1 voor het behoud van het dorpse karakter van Berkum Koers Sociaal domein De Koers Sociaal Domein 2024–2030 beschrijft hoe de gemeente Zwolle samen met inwoners en partners wil werken aan een sterke, zorgzame en gezonde stad. Het speelt in op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, zoals bevolkingsgroei, vergrijzing, personeelstekorten en landelijke beleidswijzigingen. De Koers Sociaal Domein richt zich op het versterken van bestaanszekerheid, kansengelijkheid, gezond leven én een sterke sociale basis. De inrichting van de fysieke leefomgeving moet bijdragen aan het realiseren van deze doelen en moet aansluiten bij de behoeften van de (veranderende) populatie, bijvoorbeeld door vergrijzing. Denk aan een veilige buitenruimte die uitnodigt tot ontmoeting en een gezonde levensstijl, in de vorm van wandelen en fietsen. Ook nabijheid van voorzieningen op het gebied van ontmoeting, zorg, sport en onderwijs, en ook winkels en openbaar vervoer dragen hieraan bij. Daarnaast kunnen keuzes met betrekking tot wonen bijdragen aan doelen in het sociaal domein. Denk aan woonvormen die een bepaalde mate van collectiviteit in zich hebben, bijvoorbeeld CPO-bouwgroepen en wooncorporaties. Of woonvormen voor inwoners met een specifieke zorg- of ondersteuningsbehoefte.

Het is een uitgangspunt dit vorm te geven in de gebiedsontwikkeling Vechtrand. Een ander voorbeeld is een ‘sociale voedseltuin’. Dit is een tuin waar voedsel wordt verbouwd met een sociaal doel. 3.6 Vertrekpunten vanuit (ruimtelijk) beleid De verschillende strategische (ruimtelijke) beleidsdocumenten van Rijk, provincie, waterschap, Regio Zwolle en Gemeente hebben veel overlappende beleidsuitgangspunten. Dat is logisch, omdat beleid van hogere overheden doorwerkt in beleid van lagere overheden. De belangrijkste aspecten die in dit hoofdstuk naar voren komen en betrekking hebben op de gebiedsontwikkeling Vechtrand zijn:  Vechtrand maakt onderdeel uit van een groter systeem: mobiliteit, landschap, water, etc. Dat wat in Vechtrand gebeurt heeft invloed op de omgeving daarbuiten en andersom. Dat vraagt om afstemming. 30/69 Datum Titel 3 september 2026 Startnotitie Vechtrand  Maak het water- en bodemsysteem robuuster en toekomstbestendig en speel in op klimaatverandering. Gebruik de landschappelijke structuren als drager in het gebied. Reserveer daarvoor ruimte en ontwikkel innovatieve vormen om te leven en te wonen met water;  Vechtrand levert een bijdrage aan de woningbouwopgave binnen de Regio Zwolle, passend bij de rol van Zwolle als NOVEX-gebied en hart van het ‘Dagelijks Stedelijk Systeem’  Een goed functioneren van de ring van Zwolle, met de Ceintuurbaanzone.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f5c1a510-ed06-4b0c-bce6-77d2b8d398c5?agendaItemId=b47b4034-b18d-42ff-9f11-56dfe5464a37