Bijlage 1 ROP Nieuw Harculo
Tekst van het document
Een plek waar wonen en natuur hand in hand gaan
NIEUW HARCULO
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN
februari 2025
Colofon Titel: Ruimtelijk ontwikkelplan Nieuw Harculo Opgesteld door: REALES buro MA.AN Kleijberg Ecologie Arcadis In samenwerking met: Gemeente Zwolle Engie RAW BOEi Vonc Communicatie 19 februari 2025
2
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
Inhoudsopgave DEEL 1 1. Voorwoord
6
2. Ontwikkeling Nieuw Harculo
8
5.1
8
5.2 In de Centrale
134
2.2 Aanleiding, proces & doel
9
5.3 Tussen de Dijken
140
2.3 Het DNA van de locatie
10
5.4 De Uitspanning
146
2.4 Leeswijzer
12
5.5 De Energietuin
148
13
5.6 Staalkaart Nieuw Harculo
150
13
5.7 Essentiekaart
151
2.1
Integrale aanpak natuur- & gebiedsontwikkeling
3. Positionering Nieuw Harculo 3.1
Omgevingsvisie Zwolle
5. Beeldambitie
126
Identiteit Nieuw Harculo
126
3.2 Gebiedsvisie IJsselcentrale & omgeving
14
3.3 Omvang plangebied
19
6.1
3.4 Zwolle aan de IJssel
20
6.2 Archeologie
154
24
6.3 Geluid
154
Opbrengsten participatie gebiedsvisie
24
6.4 Trillingen
155
4.2 Opbrengsten participatie ROP & NOP
25
6.5 Geur
155
6.6 Omgevingsveiligheid
156
6.7 Luchtkwaliteit
156
6.8 Bodem
156
4. Participatie 4.1
DEEL 2
6. Gezondheid en veiligheid
152
Waterveiligheid
152
1. Inleiding ROP
28
6.9 Activiteiten in de Uitspanning
157
2. Landschap & Stedenbouw
29
6.10 Stikstof
158
Vertrekpunt & inspiratie
29
6.11 Hoogspanning en laagfrequentgeluid
158
2.2 Concept Nieuw Harculo
34
6.12 Milieueffectrapportage (MER)
158
2.3 Stedenbouwkundige uitwerking
44
6.13 Waarborging locaties grootschalige elektriciteitsopwekking
158
2.4 Openbare ruimte
66
6.14 Toetsing beleid
158
2.1
3. Programma 3.1
Wonen in Nieuw Harculo
82
7. Civiele techniek
159
82
7.1
3.2 De Uitspanning
88
7.2 Oude funderingen IJsselcentrale
159
3.3 Werk en voorzieningen
94
7.3 Bouw- en woonrijpmaken
160
4. Duurzame leefomgeving 4.1
Inleiding
95
Kabels en leidingen
159
8. Externe opgave
161
95
8.1
4.2 Mobiliteit & toegankelijkheid
95
8.2 Kaderrichtlijn Water (KRW)
162
4.3 Klimaatadaptatie
104
8.3 Schakeltuin Tennet
162
4.4 Energie
111
4.5 Circulariteit
114
9.1
Proces
163
4.6 Natuurinclusief bouwen
116
9.2 Planning
163
4.7 Communityvorming
122
9.3 Supervisie en omgevingskwaliteit
164
4.8 Recreatief netwerk
123
9.4 Participatieproces
164
9.5 Financiële haalbaarheid
165
Dijkversterking door IJsselwerken
161
9. Proces en planning
163
Nieuw Harculo
||
3
1 DEEL 1
4
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
“Het ROP en het NOP weerspiegelen de wijze waarop stedenbouw en natuurontwikkeling samengaan en elkaar versterken.”
Nieuw Harculo
||
5
DEEL 1 | 1. Voorwoord
De IJssel als bewonderenswaardige buurvrouw Met Nieuw Harculo krijgt de stad Zwolle voor het eerst in de geschiedenis een woonwijk heel dicht bij de IJssel. Wie straks de straat uitloopt en op de dijk klautert, krijgt een weids vergezicht cadeau van het rivierlandschap. De IJssel stroomt vanuit Deventer naar Kampen langs Zwolle. Aan weerzijden uiterwaarden met gras, struikgewas en bomen. In de Hoenwaard aan de overkant grazen koeien tegen het decor van de beboste stuwwal van de Veluwe. Aan de Overijsselse zijde is langs de oever een natuurgebied ontwikkeld waar vogels, wilgenbosjes en planten in alle rust zichzelf mogen zijn. Dat is een aanlokkelijk vooruitzicht voor de mensen die gaan wonen in Nieuw Harculo. Wonen in Nieuw Harculo is samenleven met de rivier. De IJssel baant zich hier al eeuwenlang een weg door het landschap, onderweg naar het IJsselmeer en uiteindelijk de Waddenzee. Rivier de IJssel is een f ijne buurvrouw. Buurvrouw? Jazeker, want in de ogen van de veel mensen is de IJssel vrouwelijk. Het is een charmante, kronkelende rivier met verleidelijke schoonheid. Wie een poosje met de IJssel omgaat, loopt kans om verliefd te worden op de rivier.
6
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
Bij liefde hoort ook verantwoordelijkheid. Wat je liefhebt, wil je graag beschermen, koesteren en er goed voor zorgen. Dat geldt ook voor wonen dicht bij de IJssel. Het rivierlandschap met rijke natuur vraagt om recreatie met respect voor de natuur. Luidruchtige oeverfeestjes, stoere speedboten of loslopende katten en honden van bewoners van de IJsselvallei, staan daarmee op gespannen voet. Wonen langs de IJssel, is wonen met een buurvrouw die om niet al te luidruchtige bewondering en verwondering vraagt.
met gemeente Zwolle, direct omwonenden, natuur- en milieuorganisaties en andere belanghebbenden.
Daar krijg je veel voor terug. Een wandeldijk rondom de woonwijk waarop wilde bloemen groeien die vanouds thuishoren op de IJsseldijk. Wolkenluchten boven de rivier kunnen indrukwekkende vormen aannemen. Je ervaart hoe de IJssel zich in alle seizoenen anders gedraagt. Soms zet de rivier de uiterwaarden blank. Soms slinkt de stroom door droogte. Soms is het een tikkeltje dreigend; meestal ademt het landschap vredige rust. ’s Nachts vult zich de lucht soms met het geluid van gakkende ganzen dat zich mengt met het monotone motorgeronk van passerende binnenvaartschepen. Je smaakt het genoegen om vanuit je achtertuin zomaar een zeearend te spotten die in met uitgestrekte vleugels boven de IJssel cirkelt
IJssel-ambassadeur Wim Eikelboom Zwolle, oktober 2024
Nieuw Harculo wordt een woonwijk waar duurzaamheid en verbinding met de (rivier)natuur een belangrijk stempel zet. Met natuur-inclusief bouwen is er rond de woningen ruimte voor vogels om te broeden en voor wilde planten om te groeien. Binnendijks krijgt de natuur als het ware als een bescheiden springplank voor wat zich buitendijks verder uitstrekt. Dat is een lovenswaardig uitgangspunt. Wat eveneens lof verdient is dat Nieuw Harculo tot stand komt in een open samenwerking
Samenleven dichtbij en met de rivier is een voorrecht. De Hanzesteden zijn er ooit welvarend door geworden. In de nieuwe Zwolse woonwijk aan de IJssel drukken die rijkdom en welvaart zich niet in de eerste plaats uit in geld. Wél in een duurzame verstandhouding van de toekomstige inwoners van Nieuw Harculo met de rivier als bewonderenswaardige buurvrouw.
“Van gebiedsvisie naar ontwerp. Uitgangspunt hierbij is een integrale uitwerking van landschap & stedenbouw: woningbouw maakt de natuurontwikkeling mogelijk en natuurontwikkeling versterkt de relatie tussen de bewoners en de flora en fauna. Hierdoor ontstaan nieuwe verbindingen waarin mens en natuur afhankelijk zijn van elkaar en elkaar versterken.”
Nieuw Harculo
||
7
DEEL 1 | 2. Ontwikkeling Nieuw Harculo 2.1 Integrale aanpak natuur- & gebiedsontwikkeling Voor u ligt het Ruimtelijk ontwikkelplan (ROP) en Natuurontwikkelplan (NOP) met betrekking tot Nieuw Harculo. Het ROP en NOP zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en vormen samen de integrale uitwerking van de gebiedsvisie die de gemeenteraad van de gemeente Zwolle op 6 juli 2021 heeft vastgesteld voor de herontwikkeling van het voormalige gebied van de IJsselcentrale. In het ROP en het NOP zijn de ambities uit deze gebiedsvisie uitgewerkt en geborgd. Het ROP vormt feitelijk het
stedenbouwkundige ruimtelijk raamwerk voor de gebiedsontwikkeling van Nieuw Harculo. Het NOP is het landschappelijk raamwerk, met als doel de aanwezige natuurwaarden in en rondom het plangebied van Nieuw Harculo te behouden en te versterken. In deze integrale benadering zijn de ruimtelijke ontwikkeling en natuurontwikkeling met elkaar in evenwicht. Er is gestreefd naar een wisselwerking tussen stedenbouw en natuur, waarbij beide onderdelen elkaar kunnen versterken. Hiermee wordt beoogd een kader te creëren waarbinnen de mens en haar leefomgeving met elkaar in balans zijn. Een kader waar stedenbouw en natuur integraal worden benaderd
Figuur 2.1.1 | Integrale natuur- en gebiedsontwikkeling voor Nieuw Harculo
8
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
en in één ontwikkeling worden vormgegeven, zodat zowel stedenbouw als natuur een belangrijke en gelijkwaardige rol speelt.De integrale benadering wordt niet enkel ingegeven door de wens van Reales en de Gemeente Zwolle om natuur en stedenbouw gelijkwaardig te benaderen en met elkaar in evenwicht te brengen, maar ook doordat een evenwichtige toedeling van functies aan locaties binnen het plangebied deze integrale benadering van de ruimtelijkeen natuurontwikkeling vergt. Dit onder meer vanwege de unieke locatie van het plangebied aan de IJssel, grenzend aan en deels gelegen in het Natura 2000-gebied Rijntakken. Door de integrale beschouwing van de ruimtelijke ontwikkeling en natuurontwikkeling kunnen
onder meer overlappende biotopen tussen de natuur in bijvoorbeeld de uiterwaard en de woonwijk worden gerealiseerd met als doel dat stedenbouw en natuur elkaar versterken. Het uitgestrekte plangebied herbergt enkele cultuurhistorisch waardevolle industriële gebouwen die behouden blijven en het hart gaan vormen van de nieuwe wijk. Samen met de unieke ligging aan de IJsseldelta, het Natura 2000-gebied de Rijntakken, de hoofdgroenstuctuur van Zwolle en het buitengebied, rechtvaardigt en vereist dit deze integrale en gelijkwaardige benadering van natuur en stedenbouw.
planvorming voor dit terrein aan Reales overgedragen. Na vaststelling van de gebiedsvisie heeft Floris Property Fund B.V. de ontwikkeling van het terrein aan de Professor Feldmannweg niet voortgezet. De omgeving van de dienstwoningen is dan ook geen onderdeel van de planvorming van Reales en het ROP en NOP. Reales is eind 2023 begonnen met de integrale uitwerking van de gebiedsvisie in een ROP en NOP, waarbij in detail is beschreven hoe dit gebied er in de toekomst uit komt te zien. Bij de uitwerking van de gebiedsvisie in een ROP en NOP is als uitgangspunt genomen dat in het plangebied stedenbouw en natuur hand in hand dienen te gaan, zoveel mogelijk gelijkwaardig
moeten zijn en elkaar waar mogelijk versterken. Het doel is om een duurzame wijk te realiseren op de plek waar een decennium geleden nog een fossiele energiecentrale stond. Om ruimte te bieden aan natuur en in te zetten op natuurbeleving op de plek waar tot voor kort kolen, olie en gas werd verstookt en om bij te dragen aan de doelstellingen van Natura 2000, de versterking van de stedelijke hoofdgroenstructuur, en het stimuleren van biodiversiteit. Na vaststelling van het ROP en NOP door de gemeenteraad van de Gemeente Zwolle, dienen deze documenten als basis voor het op te stellen omgevingsplan en de benodigde vergunningen.
2.2 Aanleiding, proces & doel De IJsselcentrale (Centrale Harculo) was jarenlang een baken voor Zwolle. De centrale is na de Tweede Wereldoorlog gebouwd om met fossiele brandstoffen, zoals kolen, olie en gas in de groeiende vraag naar elektriciteit in Nederland te kunnen voorzien. De tijd van de fossiele energie nadert echter zijn einde. Nederland schakelt geleidelijk over op schone, hernieuwbare energie. Om die reden besloot eigenaar ENGIE de centrale te slopen en het terrein te herontwikkelen. Op verzoek van de gemeente Zwolle is voor deze herontwikkeling één gebiedsvisie opgesteld. Deze gebiedsvisie heeft betrekking op zowel het gebied van de voormalige IJsselcentrale (ENGIE) als de omgeving van de dienstenwoningen aan de Professor Feldmannweg (Floris Property Fund B.V.). De gebiedsvisie is op 6 juli 2021 vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Zwolle. In oktober 2023 sloot ENGIE vervolgens een koopovereenkomst met Reales Development B.V. (Reales) met betrekking tot het gebied van de voormalige IJsselcentrale. Daarmee is ook de Figuur 2.2.1 | Beeldcollage van de transitie van IJsselcentrale naar woonwijk
Nieuw Harculo
||
9
2.3 Het DNA van de locatie
De IJsselcentrale (Centrale Harculo), een baken in het landschap voor Zwolle
Silhouet IJsselcentrale als collectieve herinnering
10
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
De tijd van de fossiele energie nadert zijn einde...
Nederland schakelt geleidelijk over op schone, hernieuwbare energie
Het landschap van de IJsseldelta, met de meanderende rivier en dijken, smalle en brede uiterwaarden
Sporen van het verleden leesbaar in het landschap
Nieuw Harculo
||
11
2.4 Leeswijzer Nieuw Harculo is integraal uitgewerkt als één ontwikkeling maar wordt vanwege de complexiteit en omvang in twee documenten toegelicht: het Natuurontwikkelplan (NOP) en het Ruimtelijk ontwikkelplan (ROP). Het ROP is een vertaling van de ambities uit de gebiedsvisie en vormt feitelijk het stedenbouwkundige ruimtelijk raamwerk voor de gebiedsontwikkeling van Nieuw Harculo. Het NOP is het landschappelijk raamwerk, met als doel de natuurwaarden in en rondom het plangebied van Nieuw Harculo te versterken. In het NOP is omschreven op welke wijze de ontwikkeling van Nieuw Harculo kan bijdragen aan de doelstellingen van Natura 2000, de versterking van de stedelijke hoofdgroenstructuur, het stimuleren van biodiversiteit en het vergroten van natuurbeleving. Binnen het landschappelijk raamwerk krijgen de overige ruimtelijke ontwikkelingen een plek. Het NOP en het ROP zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Samen vormen ze het integrale plan voor de gebiedsontwikkeling van Nieuw Harculo. Beide documenten moeten dan ook in samenhang met elkaar gelezen worden en bestaan uit twee delen. Deel 1 is voor beide documenten gelijk en geeft het overkoepelende verhaal van de integrale ontwikkeling weer. Deel 2 is voor het ROP en het NOP specifiek gemaakt met daarbij veel overlappende elementen.
Leeswijzer ROP Hoofdstuk 2 van het ROP bevat een reflectie op de historie van het plangebied en hierin wordt de ruimtelijke opzet van de nieuwe wijk gepresenteerd en stedenbouwkundig uitgewerkt. I n h o o f d s t u k 3 wo r d t h e t p r o g r a m m a van de woonwijk en de Uitspanning, de centrale ontmoetingsplek met culturele- en
12
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
maatschappelijke functies, globaal beschreven en worden de functies die een plaats moeten vinden in de Uitspanning toegelicht. Voor de Uitspanning vindt nog een uitwerking plaats die afzonderlijk voor besluitvorming wordt voorgelegd. In hoofdstuk 4 wordt vervolgens ingegaan op diverse thema’s die van belang zijn voor de nieuwe wijk. Zo wordt omschreven op welke wijze de wijk wordt ontsloten en op welke wijze in de parkeerbehoefte van de bewoners én bezoekers wordt voorzien. Ook komen actuele thema’s als klimaatadaptatie, energievoorziening, circulariteit en natuurinclusiviteit aan bod. Daarnaast wordt beschreven op welke wijze saamhorigheid wordt gestimuleerd en hoe er in het gebied gerecreëerd kan worden. De beeldambitie met betrekking tot de vier deelgebieden die tezamen Nieuw Harculo vormen wordt uitgewerkt in hoofdstuk 5. Daarbij wordt het eigen karakter van ieder van deze deelgebieden omschreven. Onder de noemer ‘Gezondheid en veiligheid’ wordt in hoofdstuk 6 ingegaan op thema’s als geluid, luchtkwaliteit en stikstof. Vervolgens wordt in hoofdstuk 7 beschreven wat er in de grond zit en hoe het plangebied wordt voorbereid op de bouw.
Hoofdstuk 8 beschrijft andere projecten die in en om het plangebied worden uitgevoerd, zoals het dijkversterkingsproject van Waterschap Drents Overijsselse Delta en de realisatie van een nevengeul in de uiterwaarden door Rijkswaterstaat, ter uitvoering van de Kaderrichtlijn Water. Tot slot wordt in hoofdstuk 9 het proces tot de start van de bouw van de nieuwe wijk omschreven, waarbij ook de planning en het participatieproces aan bod komen.
Leeswijzer NOP In hoofdstuk 2 van het NOP wordt de Landschapsecologische Systeem Analyse (LESA) samengevat. In de LESA is in historisch, fysisch-geografisch en ecologisch opzicht inzichtelijk gemaakt hoe het plangebied van Nieuw Harculo is ontstaan en hoe het momenteel functioneert. Daarbij is in kaart gebracht wat de bestaande karakteristieken van het plangebied zijn, zoals typen leefgebieden, ecologische processen en de ecologische relaties tussen delen van het plangebied onderling én met de rest van de omgeving. In hoofdstuk 3 van het NOP wordt met de kennis uit de LESA het programma van eisen voor Nieuw Harculo beschreven. Dat wordt gedaan door te analyseren wat moet op basis van weten regelgeving, wat kan en wat wenselijk is. Aan de hand van deze analyse wordt het programma van eisen geformuleerd voor de natuurontwikkeling in Nieuw Harculo. In hoofdstuk 4 van het NOP wordt het ecolog i s c h p ro g ra m m a vo o r N i e u w H a rc u l o uitgewerkt, Daarnaast worden enkele bijzondere opgaven apart behandeld in dit hoofdstuk: natuurinclusief inrichten en bouwen, het Kaderrichtlijn Water project van GROW, het Dijkversterkingsproject IJsseldijk Zwolle-Olst en stikstof. Tot slot bevat hoofdstuk 5 van het NOP een samenvatting van de toetsing aan wetgeving en beleid. De integrale natuurtoets is als bijlage bij het NOP gevoegd.
DEEL 1 | 3. Positionering Nieuw Harculo 3.1 Omgevingsvisie Zwolle Er zijn zestien NOVEX-gebieden aangewezen waar grote ruimtelijke transities vragen om een apart ontwikkelperspectief. Dit ontwikkelperspectief stellen Rijk en regio samen op. Regio Zwolle is één van de 16 gebieden. Regio-Zwolle
ligt in een NOVI / NOVEX -gebied. Verder is er voor de regio Zwolle een verstedelijkingstrategie opgesteld waarin de nieuwe uitbreidingen in en rondom de stadsranden van Zwolle zijn opgenomen. In de omgevingsvisie van de gemeente Zwolle is de voormalige IJsselcentrale en omgeving als kansrijke ontwikkellocatie aangeduid. Dit is nader uitgewerkt in de gebiedsvisie IJsselcentrale & omgeving (2021).
Figuur 3.1.1 | Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’
Nieuw Harculo
||
13
3.2 Gebiedsvisie IJsselcentrale & omgeving
wen, die vormen in het
pslag van Windmolens
van (verkeers) daarbij de oemd.
spunten vanuit omgeving zijn de gebiedsvisie. en, die ormen in het
pslag van Windmolens en, als
van (verkeers) daarbij de mogelijk oemd. ar olle: metbuiten creatie uw, etc. oor elkaar fdgroenspunten vanuit ectieve sterkt worden. omgeving zijn
e gebiedsvisie. kt door nnen de aat olle:voor metcirca woningen eouw, klinken etc. in wonen. ekomstige oor elkaar en, als woonbeleid, kundige llectieve Wonen, de bestaande 0% middelduur bijdrage erkt door mogelijk innen rld de de n’ envoor ‘De circa ekomstige taat creatie buiten exclusief eijn woningen LLE wonen. dgroenpark’. woonbeleid, sterkt worden. g Wonen, en kwaliteiten n/of afwijkende 40% middelduur bouw, CPO/ en’ en ‘De zijn exclusief klinken in ekomstige npark’ . undige g en kwaliteiten de bestaande ndelen, n/of afwijkende bijdrage lfbouw, ld de CPO/ omfortabele, komstige ngebied, goed e (fysieke) LLE
dige andelen,
14
slaan, comfortabele,
3.2.1 Integratie zeven thema’s en ambities
onderdelen teruggebracht in het plan. Als eerste door directe verwijzingen naar de centrale zoals de relikwieën die nog in de Uitspanning staan, De verschillende ambities en thema’s van de landschapselementen en de bijzonder hevelgegebiedsvisie zijn verder en in meer detail uitgebouwen te handhaven en een nieuwe functie te In de gebiedsvisie voor de IJsselcentrale en werkt in de stedenbouwkundige opzet als basis geven. Daarbij worden met name in de Uitspanomgeving, welke door de raad op 6 juli 2021 is voor het ROP en NOP. Hieronder wordt specifiek ning specifieke bijzondere elementen behouden vastgesteld, zijn de kansen en ambities voor ingegaan op de integratie van deze thema’s en zoals de muurschilderingen en de gebouwstrucdeze bijzondere plek vastgelegd. En op hoofdambities met enkele sprekende voorbeelden die turen. Tegelijk wordt op de historische positie lijnen zijn de ruimtelijke en programmatische terugkomen in de verdere planvorming. van de centrale gezocht naar een stedenbouw• De ideeën variëren van stoere, kloeke appartementengebouwen, die ontwikkelingen.
Op deze wijze kan een hedendaagse leefomgeving kaders bepaald voor de ontwikkeling van Nieuw kundige opzet en architectuur invulling als refereren aan de voormalige centrale, tot kleinschalige woonvormen in het ontstaan die op betekenisvolle en zorgvuldige wijze rekening houdt met groen en allerlei tussenvormen daarvan. het verleden. Harculo en omgeving. De gebiedsvisie schetst Landschap en natuur sterke referentie naar de doelmatige opzet van • ontwikkelingen. Wek hier schoneOp energie op enkan gebruik de locatie ookleefomgeving voor opslag van • Verhalen van de locatie levend houden. deze wijze een hedendaagse eenontstaan samenhangend beeld voor de ontwikkeling De huidig aanwezige natuurwaarden van het de centrale en het landschapsplan van Hein energie. Gedacht wordt aan energie uit water, aarde en zon. Windmolens • Bij de ontwikkeling van woningbouw aan de Professor Feldmannweg die op betekenisvolle en zorgvuldige wijze rekening houdt met zietverleden. men op deze plek niet zitten. is het van belang dat de visuele relatie tussen de fabriek en de het van het plangebied en de samenhang met de plangebied zijn uitgebreid geanalyseerd in Otto. Als laatste wordt in samenwerking met Heb bij alles je gaatlevend doen aandacht bestaande woningen behouden blijft. De woningen hebben een hoge •• Verhalen van wat de locatie houden.
voor het voorkomen van (verkeers) overlast en onveiligheid voor de omwonenden. Specifiek zijn daarbij de het NOP. cultuurhistorische waarde. van Behoud van deze woningenis is een dus een omgeving. Aan de hand deze analyse RAW gekeken om in het noordelijke hevel• Bij de ontwikkeling van woningbouw aan de Professor Feldmannweg Commissarislaan en tussen het Harculosepad genoemd. randvoorwaarde. isIJsselcentraleweg, het van belang dat de visuele relatie de fabriek en de duidelijk plan opgesteld om de natuurwaarden gebouw een klein museum te maken met • Cultuurhistorische (opgesteld door Het Oversticht) behouden blijft. De woningen hebben een hoge • bestaande De ideeën woningen variëren van stoere, kloeke appartementengebouwen, die ontwikkelingen. Opanalyse/waardestelling deze wijze kan een hedendaagse leefomgeving 2.5cultuurhistorische Doelstellingen als inspiratiebron benutten, bij de gebiedsvisie als bij dehoudt verdere waarde. Behoud van deze is dus een De ambities opgaves uit dewoningen gebiedsvisie deopdijken tezowel versterken. Deze zijn informatie over de geschiedenis van de plek. refereren aan den voormalige centrale, tot kleinschalige woonvormen in het in en buiten ontstaan die betekenisvolle en zorgvuldige wijze rekening met planuitwerkingen. randvoorwaarde. groen en allerlei tussenvormen daarvan. het verleden.
worden uiteengezet in onderstaande zeven naast NOP ook in hethouden. ROP uitvoerig ambities van deop eigenaren, dede meegegeven uitgangspunten •• het Terreininrichting naar ontwerp Hein Otto als inspiratievan voor de nieuwe •Op Cultuurhistorische analyse/waardestelling (opgesteld Oversticht) • basis Wek van hierde schone energie en gebruik locatie ookdoor voorHet opslag vanvanuit Verhalen van de locatie levend van de gemeente Zwolle en de wensen, opgaven en idealen vanuit omgeving zijn groeninrichting. als inspiratiebron benutten, bij de water, gebiedsvisie alszon. bijde de verdere energie. Gedacht wordt aanzowel energie uit aarde en Windmolens • Bij en de ontwikkeling van woningbouw aan verschillende de Professor Feldmannweg Recreatie en economie thema’s. Deze zijn zoveel mogelijk vertaald en invloed hier komen dan ook de doelstellingen geformuleerd, die het vertrekpunt vormen voor e gebiedsvisie. planuitwerkingen. ziet men op deze plek niet zitten. is het van belang dat de visuele relatie tussen de fabriek en de verder in aandacht het NOP ROP. voorvande(verkeers) van naar behouden voren zoals versterken •• Terreininrichting ontwerp van Hein Otto als nieuwe elementen Heb vormgegeven bij alles watnaar je gaat doen vooren hetinspiratie voorkomen bestaande woningen blijft. Dehet woningen hebben een hoge In Nieuw Harculo is zowel ruimte gemaakt en economiewaarde.
Behoud van deze woningen is dus een groeninrichting. overlast en onveiligheid voor de omwonenden. Specifiek zijn daarbij de van Recreatie cultuurhistorische de biodiversiteit, hoe een nieuwe groene voor kleinschalig werken als voor leisure, • Een gemengd programma dat een verrijking vormt voor Zwolle: met verschillende duurzame vervoerwijzen worden aangeboden, zoals Landschap en natuur IJsselcentraleweg, Commissarislaan het Harculosepad genoemd. randvoorwaarde. ontwikkelingen. deze wijze kanatuureducatie, een hedendaagse leefomgeving wonen, werken,Op recreëren, zorg, stadslandbouw, etc. bijvoorbeeld een elektrische fiets of eenmet elektrische deelauto, in combinatie • Een nieuwe Uitspanning in Zwolle-Zuid ruimte voor leisure, horeca, stadsbuurt ontwikkeld wordt binnen de door dijken horeca, kunst, cultuur, sport en spel als voor het • Cultuurhistorische analyse/waardestelling (opgesteld Het Oversticht) die op betekenisvolle en zorgvuldige wijze rekening houdt • ontstaan Een hechte, inclusieve gemeenschap, ontmoeting en voor elkaar met andere functies, zoals energieopwekking, buurtvoorzieningen en een •2.5 Natuurwaarden in de uiterwaarden enwaar insteekhavens versterken, alsmet kunst, cultuur, kleinschalig ende dergelijke. Toevoeging horeca Recreatie en economie Doelstellingen inspiratiebron benutten,werken, zowel bij gebiedsvisie als bij devan verdere het verleden.
zorgen zoveel wordt gestimuleerd. Ruimte voor collectieve ontmoetingsplek met pakketkluizen. De nieuwe Uitspanning is daarvoor de en hoeals deze wijk zoveel als mogelijk natuur genieten van de natuur in de fraaie omgeving primaire functiemogelijk in het gebied. gericht op het water is een wens. Zwolle wil graag een jongere doelgroep planuitwerkingen. • • Verhalen van de locatie levend houden. van biodiversiteit. buitenruimtes. meest voor en de kenniswerkers. hand liggende Deze plek. doelgroep houdt van een creatief en Zoveel mogelijk behoud versterken aantrekken •Op basis Een nieuwe Uitspanning inneigenaren, Zwolle-Zuid met ruimte voor leisure, horeca, van de ambities van de e meegegeven uitgangspunten vanuit • Terreininrichting naar ontwerp van Hein Otto als inspiratie voor de nieuwe inclusief gerealiseerd en mogelijk later uit beleefd kan waarin de wijk ligt. • •• Bij denieuwe, ontwikkeling van woningbouw aandededijken Professor Feldmannweg Een onderscheidend suburbaan woonmilieu dat zich kenmerkt door • onderscheidend De auto in de woonbuurt zoveel het zicht van de openbare Een groene stadsbuurt binnen dievanuit zoveel mogelijk kunst, cultuur, kleinschalig werken, en dergelijke. Toevoeging van horeca zijn de is gemeente Zwolle en de wensen, opgaven en idealen de groeninrichting. aanbod.
De nieuwe Uitspanning en de invulling van het het van dat deontwikkeld relatie deomgeving fabriek enbinnen de omgeving rustig en belang ruim wonen invisuele een groene oftussen blauwe de ruimte. Een buurt met veel ruimte op straat om te wandelden, te spelen en natuurinclusief wordt en die parallel een openbaar gebied dragen daaraan bij. worden en daarmee de natuurontwikkeling gericht op hetgeformuleerd, water is een wens. Zwolle wil graag een jongere de doelstellingen die het vertrekpunt vormen vooreen de doelgroep gebiedsvisie. bestaande woningen behouden blijft. De woningen hebben hoge invloedssfeer van de stad. Het woningbouwprogramma bestaat voor circa te ontmoeten. natuurgebied wellicht mogelijkheden voorhoudt extensieve recreatie De recreatie rond Zwolle verrijken met recreatieve routes tussen stad en aantrekken en met kenniswerkers. Deze doelgroep van en creatiefbuiten en kan• versterken. is verrijken in deenEnergietuin In de Uitspanning wordt met BOEi en Raw cultuurhistorische waarde. Behoud van is dus een 70% uit grondgebonden woningen endeze circawoningen 30% gestapelde woningen de dijken toevoegt aan de stad. buitengebied, hetDaarbij rondje Zwolle nieuwe plekken aan het water onderscheidend aanbod. De nieuwe Uitspanning en de invulling van het Recreatie en economie (appartementen). De focus ligt hiermee op grondgebonden wonen. • randvoorwaarde.
Het Professor Feldmannpark maakt onderdeel uit van de hoofdgroentoevoegen. rondom de kolk) gekeken om gebied dragen daaraan bij. (het gebied gewerkt aan een spannend programma met Landschap en natuur • • Cultuurhistorische analyse/waardestelling (opgesteld door Het Oversticht) Het woningbouwprogramma sluithet aangroen op hetbehouden gemeentelijk woonbeleid, structuur, waarbij de functies van entussen versterkt ••Energie Zwolle een gezicht aan de geven. met ruimte voor leisure, horeca, verschillende duurzame vervoerwijzen worden aangeboden, zoals • als De recreatie rond Zwolle verrijken met recreatieve routes stadworden. en Een nieuwe Uitspanning inIJssel Zwolle-Zuid inspiratiebron benutten, zowel bij de gebiedsvisie als bij de verdere zoals opgenomen in de Woonvisie deelektrische Ontwikkelstrategie Wonen, te enversterken waar een reikwijdte voor Zwolle, waarin de gewenste • Zwolle wil zichkleinschalig richten op het aantrekken en ontwikkelen van van sectoren als bijvoorbeeld een fietsverrijken ofen een in combinatie buitengebied, hetinelektrische rondje Zwolle en nieuwedeelauto, plekken aan het waterde hoofdgroenstructuur kunst, cultuur, werken, dergelijke. Toevoeging horeca • planuitwerkingen.
Natuurwaarden de uiterwaarden en insteekhavens versterken, als waarbij wordt uitgegaan van de verdeling 30%buurtvoorzieningen goedkoop, 40% middelduur • ICT, Inzetten open ontwikkeling van een en energie producerende buurt met Health Creatieve industrie e-commerce. Zakelijke bijeenkomsten met andere functies, zoals energieopwekking, en een mogelijk toevoegen. gericht op het water is een wens. Zwolle wil graag een jongere doelgroep primaire functie in het gebied. (goede paden, extra groen en functies hun plek krijgen en verbinding wordt • Cultuurhistorie Terreininrichting ontwerp van Hein Otto als inspiratie voor de nieuwe en 30% duur. naar duurzame energiesystemen. op deze aantrekkelijke locatie Deze dragen bij aan deze speerpunten uit heten ontmoetingsplek met Devan nieuwe Uitspanning is daarvoor de •• groeninrichting. Zwolle gezicht aanpakketkluizen. eenIJssel geven. aantrekken en kenniswerkers. doelgroep houdt van een creatief Zoveeleen mogelijk behoud versterken biodiversiteit. • Circa 450-500 woningen in de deelgebieden ‘Tussen de dijken’ en ‘De • Streven naar een nieuw stukje Zwolle dat schone energie (elektriciteit en economisch perspectief. connecties hetUitspanning Oldenelerpark) gelegd met de nieuwe wijk. Dit wordt doormeest voorzich de hand stadsbuurt liggende plek.
•• Zwolle wil richten op het aantrekken ontwikkelen vanmogelijk sectoren als duidelijke Een nieuwe, groene binnen deen dijken die zoveel onderscheidend aanbod. met De nieuwe en de invulling van het Uitspanning’ op terreinkarakteristiek van ENGIE. De genoemde aantallen zijn exclusief warmte) oplevert voor Zwolle-Zuid en Harculo. De cultuurhistorische dient uitdrukkelijk door te klinken in •• ICT, De auto in en de Creatieve woonbuurt zoveel en mogelijk uit heteen zicht van bijeenkomsten de openbare Health industrie -commerce. Zakelijke natuurinclusief wordt ontwikkeld en die parallel openbaar gebieder dragen daaraanmet bij. en wordt samen Rijkswaterstaat, het in het Klimaatpark en de openbare eventuele flexwoningen in de bestaande gebouwen. • Een vliegwiel voor de energietransitie door het testen en onderzoeken getrokken van de nieuwe ontwikkeling en kan zo op betekenis geven aan de recreatie toekomstige ruimte. Een buurt veel ruimte straat om te speerpunten wandelden, te en op deze aantrekkelijke locatie dragen bij aan deze uitspelen het • De recreatie rond Zwolle verrijken met recreatieve routes tussen stad en natuurgebied metmet wellicht mogelijkheden voor extensieve buiten Recreatie economie • leefomgeving. Circaen 50-70 woningen in hetarchitectonische deelgebied ‘Professor Feldmannpark’. nieuwe concepten (energieproeftuin en energiebuffering).
Door nieuwe en stedenbouwkundige Wonen te ontmoeten. waterschap en de natuurpartijen om ruimte eromheen. Naast kunst is er rondom de economisch perspectief. buitengebied, het rondje Zwolle verrijken engekeken nieuwe plekken aan het water de dijken toevoegt aan de stad. verschillende duurzame vervoerwijzen worden aangeboden, zoals • ingrepen De locatieinbiedt vanwege de unieke ligging enbestaande kwaliteiten • Een voorbeeldwijk voor de de toekomst. verband te brengen met landschappelijke de karakteristieken van de toevoegen. Het Professor Feldmannpark maakt uit van deleisure, hoofdgroenbijvoorbeeld elektrische fiets ofonderdeel een elektrische deelauto, inhoreca, combinatiede natuur • • Een nieuwe Uitspanning in en Zwolle-Zuid met ruimte voor aanleiding omeen afwijkende woontypologieën te verkennen en/of afwijkende te versterken in de uiterwaarden Uitspanning ook ruimte voor creatief werken, verdwenen structuren gebouwen, kan een belangrijke bijdrage • Een gemêleerde wijk met een combinatie van functies (wonen, werken, structuur, waarbij de functies van het groen behouden en versterkt worden. • Zwolle een gezicht aan de IJssel geven. met andere functies, zoals energieopwekking, buurtvoorzieningen en een kunst, cultuur, kleinschalig werken, en dergelijke.
Toevoeging vande horeca ontwikkelvormen (denk aan emissiearm bouwen, zelfbouw, CPO/ worden geleverd aan de daarbij identiteit van het gebied. Bijvoorbeeld energie,wil natuur en ontspanning). Onderscheidend woon-, van werken Energie Wonen • Zwolle zich richten op het aantrekken en ontwikkelen sectoren als havens. Zo wordt er een broedeiland evenementen en bijeenkomsten. In aansluiting ontmoetingsplek meteen pakketkluizen. Dewil nieuwe Uitspanning isdoelgroep daarvoor deen de gericht op hetvan water wens. graag eenvoor jongere PO, flexwonen, modulair bouwen, ontwikkelen). Duurzaamheid architectuur de is centrale kan Zwolle alscoöperatief inspiratie dienen toekomstige leisuremilieu. ICT, Health en Creatieve industrie en e-commerce. Zakelijke bijeenkomsten meest voor hand liggendeDeze plek.doelgroep houdt van een creatief en aantrekken ende kenniswerkers. gemaakt in de uiterwaarden en worden steigers hierop wordt de ambitie uit de gebiedsvisie voor Inzetten ontwikkeling van een energie producerende buurt ••Cultuurhistorie Een wijk metDe een combinatie van werken, op deze aantrekkelijke locatie dragen bij aan deze speerpunten uit het • onderscheidend De gemêleerde auto op in de woonbuurt zoveel mogelijk uitfuncties het van de met openbare aanbod.
nieuwe Uitspanning enzicht de (wonen, invulling • Een klimaatadaptieve buurt, die is voorbereid op intensievere periodes van — GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING ZW O L en Lvan E het duurzame energiesystemen. 18 energie, natuur en ontspanning). Onderscheidend woon-, werkeconomisch perspectief. ruimte. Een buurt met veel ruimte op straat om te wandelden, te spelen en volledig onbegaanbaar en dus een woon-werkzone als onderdeel van de woongebied dragen daaraan bij. regenval en langere periodes van gemaakt droogte en hitte in de toekomst. Mobiliteit en toegankelijkheid • leisuremilieu. Streven naar een nieuw stukje Zwolle dat uitdrukkelijk schone energie (elektriciteit en De cultuurhistorische karakteristiek dient door te klinken terecreatie ontmoeten. • De rond Zwolle verrijken met recreatieve routes tussen stad enin • Een woongebied met sponswerking; regenwater in principe laten warmte) oplevert voor Zwolle-Zuid en Harculo. vrijgemaakt voor vogels. blokken uitgewerkt door verschillende ruimtes de nieuwe ontwikkeling en kan zo betekenis geven aan de toekomstige het inzetten rondje Zwolle verrijkenmobiliteit: en nieuwe plekken aan het water infiltreren en bergen in wadi’s. Gebruik hemelwater voor giet- en eventueel • buitengebied, Zoveel mogelijk op duurzame fietsen, wandelen, • Een vliegwiel voor energietransitie door het onderzoeken van Wonen leefomgeving.
Doordenieuwe architectonische entesten stedenbouwkundige toevoegen. spoelwater. (elektrisch) autodelen, OV, elektrisch autorijden. op te nemen voor werken aan huis. Op verschilnieuwe concepten (energieproeftuin ingrepen verband brengen met en de energiebuffering). karakteristieken van de bestaande • •Energie Zwolle eeningezicht aantede geven. Voetgangers en fietsers opIJssel de eerste plaats. Realiseren van comfortabele, • Hittestress tegengaan met groen in de openbare ruimte en met gerichte • Een voorbeeldwijk voor deendegebouwen, toekomst. kan een belangrijke bijdrage • Een gemêleerde wijk met een combinatie van functies (wonen, werken, en verdwenen structuren Cultuurhistorie lende schaalniveaus worden plekken ontwikkeld • Zwolle wil zich richten op fietsroutes het aantrekken en en ontwikkelen sectoren goed als ingrepen in de bebouwing. aantrekkelijke en veilige binnen buiten hetvan plangebied, energie, natuur en ontspanning). Onderscheidend woon-, werk- en worden geleverd aan deindustrie identiteit het gebied. Bijvoorbeeld de • ICT, Inzetten op ontwikkeling van een energie producerende buurt met Health enmet Creatieve envan e-commerce. bijeenkomsten • Een stadsbuurt die streeft naar circulariteit, waar alle stromen zoveel verbonden het bestaande fietsnetwerk in de Zakelijke stad. Goede (fysieke) Samenleisuremilieu.
met BOEi en RAW wordt goed gekeken voor sport, spel en leisure voor iedere leeftijd. architectuur van de centrale kan als inspiratie dienen voor toekomstige duurzame energiesystemen. op deze aantrekkelijke locatie dragen bij aan deze speerpunten uit het mogelijk worden gesloten: water, energie, afval, materialen. toegankelijkheid van de openbare ruimte voor iedereen. Duurzaamheid Streven naar een nieuw stukje Zwolle schone energie (elektriciteit en hoe• de kanontstaat Deze zijn deels nu al in het plan opgenomen, perspectief. Hetcultuurhistorie gebied wordt zo ingericht zijn dat eenweerklank gezonde leefomgeving voor •• economisch Passend openbaarvervoerconcept in dedat wijk of extra lus huidige — GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E warmte) oplevert voor Zwolle-Zuid en Harculo. 18 mensen, dieren en planten, waar mensen verleid worden te bewegen en te busverbinding over de IJsselcentraleweg. • • Een die is voorbereid optesten intensievere periodes van in de nieuwe wijk. De centrale, haar maar worden ook deels samen met toekomstige Eenklimaatadaptieve vliegwiel voor debuurt, energietransitie door het en onderzoeken vankrijgen ontmoeten. Het wordt een gebied met schoon water, schone grond, schone • Veilige en aantrekkelijke wegen. regenval en langere(energieproeftuin periodes van droogte en hitte in de toekomst. nieuwe concepten en nergiebuffering).
Wonen lucht endoelmatige veel groen. Daarbij spelen aspecten, zoals geluid, luchtkwaliteitbewoners en • Aandacht voor het kruispunt IJsselcentraleweg - Commissarislaan, Figuur 3.2.1 | Doelstellingen gebiedsvisie (bron: bijzondere opzet en de aansluiting later ingevuld, zoals beschreven in de • • Een met sponswerking; regenwater in principe laten Eenwoongebied voorbeeldwijk voor de het de toekomst. (externe) veiligheid een rol. vooral voor fietsverkeer en beperken van het sluipverkeer via het infiltreren en bergen in wadi’s. Gebruik hemelwater voor gieten eventueel Gebiedsvisie IJsselcentrale omgeving, 11 mei (wonen, 2021) werken, van het landschap zijn middels verschillende hoofdstuk 4.7 communityvorming. • Een gemêleerde wijk met een & combinatie van functies Harculosepad. spoelwater. natuur mogelijkheden en ontspanning). woon-, • energie, Onderzoeken vanOnderscheidend een mobiliteitshub; eenwerkplek en waar • Duurzaamheid Hittestress tegengaan met groen in de openbare ruimte en met gerichte leisuremilieu. ingrepen in de bebouwing. • • Een die streeft naar waar stromen zoveel Eenstadsbuurt klimaatadaptieve buurt, diecirculariteit, is voorbereid opalle intensievere periodes van mogelijk gesloten: water, materialen. regenvalworden en langere periodes vanenergie, droogteafval, en hitte in de toekomst.
• Het wordt met zo ingericht dat eenregenwater gezonde leefomgeving ontstaat voor Eengebied woongebied sponswerking; in principe laten | |• Ruimtelijk ontwikkelplan mensen, dieren en planten, waar mensen verleid worden te bewegen en te infiltreren en bergen in wadi’s. Gebruik hemelwater voor gieten eventueel ontmoeten. spoelwater. Het wordt een gebied met schoon water, schone grond, schone en veeltegengaan groen. Daarbij speleninaspecten, zoalsruimte geluid,enluchtkwaliteit • lucht Hittestress met groen de openbare met gerichteen
GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING
ZWOLLE
—
19
Visiekaart IJsselcentrale & omgeving De Uitspanning Wonen tussen de dijken Klimaatpark Professor FeldmannPark Energietuin TenneT schakeltuin Bestaande dienstwoningen Nader te onderzoeken gebied wonen, groen, energie Gemengd gebied: wonen-werken Professor Feldmannweg IJsselcentraleweg De kolk Hoofdgroenstructuur De IJsseldijk Recreatieve fietsroute Recreatieve wandelroute Struinpaden (nader te onderzoeken) Betonsteiger noordelijke insteekhaven Betonsteiger zuidelijke insteekhaven Accent aan de dijk; uitzichtpunt Bestaand groen
20
— GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E Nieuwe bomen Figuur 3.2.2 | Visiekaart IJsselcentrale & omgeving (bron: Gebiedsvisie IJsselcentrale & omgeving, 11 mei 2021)
Nieuw Harculo
||
15
Als aanpassing op de gebiedsvisie is vanwege de wens om de natuurwaarde te versterken in het Natura 2000 gebied, gekozen om de uiterwaarden niet begaanbaar te maken. Deze wordt volledig teruggegeven aan de natuur. Hiervoor willen we wel meer wandelpaden in en rondom de Energietuin maken, het Oldenelerpark verbinden met al haar functies en mogelijkheden en goede wandelpaden met verblijfsplekken maken op de dijken. Verder worden op diverse kleinere plekken het water in de havens bereikbaar gemaakt en worden wandel en fietsroutes in en rondom het gebied versterkt. Op deze manier wordt vanuit de natuurwaarden invulling gegeven aan de verrijking van de recreatieve mogelijkheden langs de IJssel en in de stadsrand van Zwolle.
Wonen Nieuw Harculo bestaat uit circa 500 woningen, waarvan circa 60% grondgebonden, 20% appartementen en 20% bijzondere woonvormen.
Hierbij wordt rekening gehouden met de verdelingen conform de Woonvisie: 30% sociaal, 20% middelduur 1, 20% middelduur 2 en 30% vrije sector. Hiermee wordt 50% van de woningen in de categorie betaalbaar gerealiseerd. Nieuw Harculo is ontworpen als een gemêleerde woonwijk met een diversiteit aan woonmogelijkheden met ruimte voor verschillende wensen en manieren om te wonen. Naast traditionele woningen met tuin, diverse appartementen en de variatie tussen koop en huur, zijn er ook woningen met werkruimtes, met een terras aan het park of met zicht op de IJssel, met een eigenzinnige opbouw, als onderdeel van een groep of aan een parkeerdek. Zo ontstaan er specifieke woonvormen zoals friendswoningen, stadswoningen, dijkwoningen, terraswoningen, patiowoningen en vrijstaande woningen in het park. Door de speelse indeling van de wijk en het toevoegen van deze eigentijdse woonconcepten, zal Harculo een hechte woonwijk
Figuur 3.2.3 | Zicht vanuit het plangebied richting de IJsseldijk
16
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
worden waarin met name de ‘gele doelgroep‘ zich thuis zal voelen. De complexiteit van de locatie en de ontwikkeling vraagt om een sterke regie op de integrale uitwerking van het plan en de woningen. Zaken als stikstof, het omgaan met water, de dijkversterking en de natuur inclusieve duurzame bouw, maken de locatie en de ontwikkeling niet erg geschikt voor een CPO of een zelfbouw project. Daarom is gekeken om op een andere wijze bewoners creatief mee te laten denken aan hun omgeving. Middels een uitgewerkt procesplan worden toekomstige bewoners en gebruikers op verschillende schaalniveaus met elkaar verbonden en hebben ze de ruimte om hun directe omgeving met de verschillende collectieve en openbare ruimtes samen met ons vorm te geven. Middels een nauwe samenwerking (de gebiedscoalitie) met de gemeente en de partijen in de Uitspanning wordt een gemeenschap gevormd voor nu en de toekomst.
Mobiliteit en toegankelijkheid De wijk ligt aan de rand van Zwolle waardoor er extra aandacht is besteed aan de mobiliteit en de connectie met stad en buitengebied. De wijk is volgens het STOMP principe ontworpen (zie hoofdstuk 4.2.1) en biedt zo voorrang en extra aandacht aan fietsers en voetgangers. Daarbij komen er veel wandelpaden in verschillende uitvoeringen, brede f ietspaden, f ietsenstallingen, deelmobiliteit en voorzieningen om het gebruik van elektrische auto’s te stimuleren. In samenwerking met de gemeente wordt er gekeken naar de mogelijkheid tot het toevoegen van een extra lus voor de bus waardoor de wijk ook op die wijze verbonden wordt met de stad.
In de uitwerking is deelmobiliteit geïntegreerd in de community building en de VVE structuur. Door veel parkeerplekken aan de woningen te koppelen en optioneel te voorzien van laadinfrastructuur worden elektrische auto’s aantrekkelijk gemaakt (vooral in combinatie met Nul-opde-Meter woningen en het vervallen van de saldering regeling is dit gunstig). De parkeerhoven zijn verder zoveel als mogelijk op eigen terrein en uit het zicht ingepast. Enkel aan het begin van de wijk waar de Uitspanning en het openbaar gebied elkaar raken is openbaar parkeren vormgegeven. Daarom is er altijd afdoende plek voor bezoekers van o.a. evenementen maar ook van het mooie natuurlandschap. In een latere fase wordt onderzocht
of een solarcarport haalbaar is in het gebied. Bij de verdere vormgeving van de inf rastructuur wordt het kruispunt IJsselcentraleweg – Commissarislaan samen met de gemeente herontworpen en in samenspraak met de omwonenden van het Harculosepad worden verschillende opties bekeken om sluipverkeer tegen te gaan.
Energie Energie zit in het DNA van de locatie. Dit heeft ook zijn uitwerking op de wijk. Middels de laatste techniek en uitvoering wordt gekeken om een energie positieve wijk te ontwikkelen. Niet direct een wijk die energie en warmte levert aan Zwolle zuid, dat is helaas niet haalbaar, maar
Figuur 3.2.4 | De betonnen steiger in de zuidelijke insteekhaven
Nieuw Harculo
||
17
die wel meer energie opwekt dan gebruikt. Hiervoor worden onder andere zonnepanelen, bodemwarmte en PVT ingezet (PVT-warmtepomppanelen combineren een zonnecollector en een zonnepaneel en zijn gekoppeld aan een warmtepomp). Samen met partijen wordt gekeken naar het tegengaan van netcongestie, het optimaal gebruiken van zonne-energie en het gebruik van smart woningbouwconcepten.
Duurzaamheid De wijk ligt net achter de sterke dijken van de IJssel. Water, natuur en duurzaamheid spelen dan ook een grote rol in de wijk. Door op specif ieke plekken ophoging van het terrein, het toepassen van o.a. innovatieve methodes als, groene daken, blauwe daken, wadi’s en
Figuur 3.2.5 | Zicht op de Uitspanning
18
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
IT riolering wordt een klimaatadaptieve wijk ontwikkeld die gebruik maakt van de locatie en waar de natuur kan opbloeien. Binnen de wijk wordt gekeken om hittestress te minimaliseren door veel bomen en groene plekken te creëren waar ook ruimte is voor biodiversiteit die goed samengaan met het Natura 2000-gebied. In de uitwerking van de woningen wordt rekening gehouden met natuurinclusieve maatregelen die aansluiten bij het NOP, circulariteit, duurzame materialen en het beperken van het energiegebruik binnen de wijk. Zo worden o.a. houten woningen toegepast en wordt aandacht besteed aan sport, spel en recreëren in de wijk. Samen met de goede fietsverbindingen zorgen voor een gezonde duurzame groene wijk.
3.2.2 Doorgevoerde verbeteringen Vanuit de participatie en de verdere uitwerking zijn enkele specif ieke aanpassingen doorgevoerd ten opzichte van de gebiedsvisie. Zo is het Klimaatpark tegen de Uitspanning aangelegd zodat de bestaande gebouwen van de Uitspanning beter tot hun recht komen, de funderingsresten in het park komen te liggen en het park mooi aansluit op de Uitspanning en zodoende voor bezoekers goed te bereiken is. De culturele betekenis van de Uitspanning wordt zo verbonden met de recreatie en kwaliteiten van de wijk. Een tweede aanpassing is het niet toegankelijk maken van de uiterwaarden en het Natura 2000-gebied. Het struinpad en de recreatie in de uiterwaarden zijn vervangen door een nevengeul vanuit het Kaderrichtlijn Water-project van Rijkswaterstaat, een broedplaats op de losgekoppelde steigers en meer natuur met ruimte voor zeldzame vogels. Door wandelpaden binnen en op de dijken te verbeteren is het mogelijk om van de kwaliteiten van de natuur en het weidse IJssellandschap te genieten zonder deze te verstoren. Deze weidsheid en openheid wordt versterkt door de appartementen en de hoogte accenten niet langer langs de dijken aan de IJssel te positioneren maar in het midden van het gebied te positioneren.
Als laatste is in samenspraak met de gemeente gekozen om aanvullend parkeren toe te voegen bij de Uitspanning om grotere evenementen en incidentele drukke parkeermomenten op te vangen.
3.3 Omvang plangebied Het plangebied van Nieuw Harculo omvat circa 68 hectare en is vele malen groter dan het gedeelte van het gebied waar voorheen de IJsselcentrale stond. Het plangebied wordt grofweg begrensd door het Oldenelerpark, de Professor Feldmannweg, de IJsselcentraleweg, de dijk langs de zuidelijke insteekhaven en de zomerdijk van de IJssel. Het schakelstation van TenneT en de gronden ten noorden van de Professor Feldmannweg maken geen deel uit van de planontwikkeling. Het plangebied omvat delen van de uiterwaard, twee insteekhavens, de IJsseldijk, de kolk met aangrenzende zonneparken (de Energietuin), grasland en de bestaande bebouwing in de Uitspanning van BOEi en Ronald Westerhuis (RAW). De verscheidenheid en uitgestrektheid van het gebied, bieden de mogelijkheid om een diversiteit aan ambities te realiseren. Het is een gebied waar natuur en woonkwaliteit hand in hand gaan. Te midden van de diversiteit aan eisen, kenmerken en ambities voor deze locatie vormt de woningbouw enkel een bescheiden onderdeel van de ontwikkeling. De ontwikkeling van de woningbouw beperkt zich tot een gebied van 15 hectaren tussen de dijk en Tennet, en is een integraal onderdeel van de natuurwaarden binnen het gehele gebied, gelijk aan de uiterwaard, de insteekhavens , de Energietuin en de kolk.
Figuur 3.3.1 | Plangebied en grondeigendom
Nieuw Harculo
||
19
3.4 Zwolle aan de IJssel De voormalige IJsselcentrale stond op een uitzonderlijke plek. Middels twee forse insteekhavens maakte de centrale functioneel gebruik van haar positie aan de rivier. Kolen en olie werden zo efficiënt per schip aangeleverd en voor de koeling van de centrale werd het water uit de rivier door het ingenieuze watersysteem van de centrale gepompt. De stedelijke ontwikkeling van Zwolle heeft een historische relatie met de rivier het Zwarte Water. Deze sterke relatie is ruimtelijk en
functioneel terug te vinden in de stad en het landschap. De focus op het Zwarte Water verklaart deels de beperkte oriëntatie van de stad op de IJssel en de afstand tussen stad en rivier. De ontwikkelingen aan de IJssel waren veelal inf rastructureel (Katerveer, diverse bruggen) of industrieel (Zwolle-IJsselkanaal, IJsselcentrale) van aard. De rode spoor-en fietsbrug en twee verkeersbruggen markeren de oversteek van de IJssel en de IJsselcentrale was door zijn zichtbaarheid en omvang en schaal een icoon aan de rivier. Het vrijkomen van de locatie rondom Harculo biedt Zwolle de kans
Hattem
op een nieuw gezicht aan de IJssel. Een gezicht dat betekenis geeft aan de wederkerige relatie tussen stad en landschap en mens en natuur. Het geeft de mogelijkheid om een nieuwe visie te creëren over die rol van een stad aan de IJssel. Daarbij is het niet de introductie van de rivier aan de stad maar van de stad aan de rivier. De stad dringt het mooie IJssel landschap binnen. De waarde en kwaliteit van het weidse landschap dient dan ook als basiskenmerk voor de natuur en beleving. Geen grootse gebaren maar een bescheiden inpassing met het behoud van openheid, groen en uitzicht.
Binnenstad
Engelse werk
Oldenelerpark
De Kolk
De Uitspanning
Figuur 3.4.1 | Luchtfoto huidige situatie plangebied vanuit het zuiden
20
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
Harculo is gelegen in de zuidelijke stadsrand van Zwolle, samen met de verschillende buitenplaatsen die Zwolle rijk is in het buitengebied. Deze buitenplaatsen hebben een autonome positie in de stad en hebben een sterke relatie met het landschap. De gebiedsontwikkeling biedt de kans om het terrein, dat nu nog met hekken is afgesloten, toegankelijk te maken en daarmee de belangrijke verbindingen te herstellen tussen de stad, de IJssel en het buitengebied. Niet alleen als landschappelijke verbinding, maar ook als onderdeel van een recreatief netwerk; ‘het rondje Zwolle’.
De positie aan de stadsrand geeft ook kaders voor de mobiliteitsopgave. Gezien de afstand tot de binnenstad en het station blijft de nieuwe woonbuurt tot op zekere hoogte afhankelijk van de auto. Dit neemt niet weg dat er kansen in het gebied zijn om directe en fijnmazige (recreatieve) verbindingen tussen stad en landschap te realiseren voor langzamer verkeer, om zo de toekomstige bewoners te stimuleren het autogebruik te beperken.
Binnenstad Engelse werk Schellerpark
Oldenelerpark Ittersumerpark
De Uitspanning
Harculo
Figuur 3.4.2 | Positie van Nieuw Harculo in het landschappelijk raamwerk en het aansluitende stedelijk weefsel
Nieuw Harculo
||
21
Landschappelijk raamwerk Zwolle is gelegen in de IJsseldelta, die grotendeels is gevormd tussen 12 e en 15 e eeuw. Regelmatige overstromingen zorgden voor een vruchtbaar landschap waarin vanaf de vroege middeleeuwen vaste bewoning ontstond. Om te kunnen leven tussen het water, zijn in de 14e en 15e eeuw weteringen gegraven en polders en dijken aangelegd. Dit waterlandschap vormt nog steeds de basis van het huidige Zwolse landschap. Het IJssellandschap rond Zwolle kent twee contrasterende gezichten; het dynamische en grootschalige buitendijkse landschap van de IJssel en het kleinschalige, lommerrijke coulisselandschap aan de binnenzijde van de dijk. Dit coulisselandschap tussen stad en rivier bestaat uit kleinschalige veldjes en houtwallen, parken, buitenplaatsen. De binnendijkse groene woonbuurten bieden een meer besloten, intieme leefomgeving voor mensen, planten en dieren. De lommerrijke omgeving van de kolk en de dienstwoningen, met de volwassen bomen, de houtsingels en de groene kamers, is mede daarom van belangrijke waarde.
De woningbouwontwikkeling van Nieuw Harculo ligt precies tussen deze twee landschappelijke hoofdstructuren; het rivierenlandschap van de IJssel met haar uiterwaarden, en de stadsrandzone met de overgang van het stedelijk landschap naar het buitengebied. De gebiedsontwikkeling biedt kansen de beperkt aanwezige natuurwaarden in dit deel van het gebied te versterken en vooral beter met elkaar te verbinden.
Engelse werk
Sekdoornse Plas
Zandhove Bos Ittersumerpark Oldenelerpark
De Hoenwaard
Huis te Windesheim
Figuur 3.4.3 | Landschappelijk raamwerk Zwolle-Zuid & buitengebied
22
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
Hoofdgroenstructuur Zwolle Zwolle is een stad met een heldere groenstructuur, opgebouwd uit een hoofdgroenstructuur en de nevengroenstructuur. Deze groenstructuren sluiten aan op de landschappelijke structuren rondom de stad. Nieuw Harculo ligt tussen de hoofdgroenstructuur en het IJssellandschap. Aan de westzijde loopt het rivierenlandschap van de IJssel met haar uiterwaarden, bloemrijke graslanden en dijklinten. Aan de zuidoostelijke zijde liggen buitenplaatsen op de hogere delen in het landschap, die altijd een sterke relatie met het ommeland en het water hebben gehad. De ontwikkeling van Nieuw Harculo biedt de kans om natuurwaarden aan het gebied toe te voegen en deze te verbinden met het omliggende bestaande landschap.
Natuurontwikkelplan Vanuit het Natuurontwikkelplan is onderzoek gedaan naar de verschillende natuurdoeltypen (een type ecosysteem dat zich kenmerkt door biodiversiteit en een bepaalde mate van ‘natuurlijkheid’) die in het gebied voorkomen en welke juist nog ontbreken. Dit heeft geleid tot een visie op de natuurwaarden en onderlinge samenhang van de deelgebieden in Nieuw Harculo. Deze natuurdoeltypen bieden een kans om het gebied te verrijken, differentiëren en versterken, met een nieuwe groene inrichting voor verschillende flora en fauna.
Figuur 3.4.4 | Kaartbeeld stedelijke groenstructuur (bron: Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’)
Nieuw Harculo
||
23
DEEL 1 | 4. Participatie 4.1 Opbrengsten participatie gebiedsvisie Tijdens het intensieve participatieproces zijn door omwonenden en geïnteresseerden veel verschillende wensen, opgaven en ideeën meegegeven voor dit gebied, vaak in het verlengde van de beschreven gebiedswaarden. Deze zijn allemaal bij elkaar gebracht in een beeldverslag. Het is duidelijk dat dit gebied grote kansen biedt voor de stad en de omgeving: • Gebruik deze kans om de stad, het landschap en de rivier met elkaar te verbinden en verknoop recreatieve routes voor f ietsers en wandelaars. • Grijp de mogelijkheid om Zwolle aan de IJssel te leggen. Op veel plekken is de IJssel moeilijk
•
•
•
•
te bereiken. Maak de oevers openbaar en de uiterwaarden (beperkt) toegankelijk. Geef een impuls aan de natuur en onderzoek of deze te combineren is met extensieve recreatie, aan, op en in het water. Verlies de ruimtelijkheid op deze plek niet uit het oog, met behoud van vergezichten vanaf de dijk en over de insteekhavens. De te transformeren gebouwen van de centrale, de ruimte daaromheen en de naastgelegen insteekhaven vormen een aantrekkelijke plek voor een gezellige ontmoetingsplaats voor Zwolle; de nieuwe Uitspanning aan en misschien wel in de IJssel. Genoemde functies die hier zouden kunnen landen zijn: onderzoek, educatie, horeca, werken, broedplaats, kunst, cultuur, kleinschalige evenementen, stadsstrand, etc. Zet in op duurzaam wonen aan en op het water. Deze plek biedt een mooie kans om
Figuur 4.1.1 | In gesprek rondom de panelen tijdens de participatiebijeenkomst van 20 maart 2024
24
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
een onderscheidend woonmilieu toe te voegen aan de stad. • De ideeën variëren van stoere, kloeke appartementengebouwen, die refereren aan de voormalige centrale, tot kleinschalige woonvormen in het groen en allerlei tussenvormen daarvan. • Wek hier schone energie op en gebruik de locatie ook voor opslag van energie. Gedacht wordt aan energie uit water, aarde en zon. Windmolens ziet men op deze plek niet zitten. • Heb bij alles wat je gaat doen aandacht voor het voorkomen van (verkeers)overlast en onveiligheid voor de omwonenden. Specifiek zijn daarbij de IJsselcentraleweg, Commissarislaan en het Harculosepad genoemd.
4.2 Opbrengsten participatie ROP & NOP Nadat de gebiedsvisie is vastgesteld, zijn er veel verschillende contactmomenten en participatiebijeenkomsten geweest om de verdere uitwerking af te stemmen. Afhankelijk van de betrokkenheid kwamen hier verschillende vragen en suggesties uit. De meeste vragen die we tijdens de twee bijeenkomsten ontvingen en daarna ook via de website www.nieuwharculo.nl zijn binnengekomen, gaan over de woningen zelf. Vragen over de prijsklassen van huur- en koop- woningen, of er aan levensloopbestendige woningen wordt gedacht en of er gelijkvloerse appartementen komen. Verder zijn er vooral zorgen geuit over de verkeerssituatie rondom en op de IJsselcentraleweg en wordt aandacht gevraagd over de beschikbaarheid van het openbaar vervoer. Ook is er veel vanuit het belang van de natuur gevraagd en/of voorgesteld: • is het mogelijk om geen intensieve recreatie toe te staan?; • is het mogelijk om de natuur te versterken?; • is het mogelijk om in samenwerking met het Waterschap de natuur ook te versterken op de dijken?; • is het mogelijk de havens met rust te laten voor de natuur?; • is het mogelijk om het Oldenelerpark door te trekken en zodoende de recreatie in en rondom de wijk te versterken?. Diverse onderdelen zijn waar mogelijk verwerkt in de plannen.
Zo is er één verdieping van het hoogte accent aan de noordelijke insteekhaven afgehaald, zijn de uiterwaarden niet meer toegankelijk gemaakt en wordt op verschillende plekken een herinrichting van de weg voorgesteld ten behoeve van de verkeersveiligheid (zie hoofdstuk 4.2 van het ROP). In hoofdstuk 9.4 van het ROP wordt nader ingegaan op het participatieproces en het vervolg. Figuur 4.2.1 | Plenaire toelichting en beantwoording van vragen tijdens participatiebijeenkomst 20 maart 2024
Nieuw Harculo
||
25
2 DEEL 2
26
| | Ruimtelijk ontwikkelplan
Nieuw Harculo
||
27
DEEL 2 | 1. Inleiding ROP Van gebiedsvisie naar ontwerp. In dit Ruimtelijk ontwikkelplan (ROP) zijn de doelstellingen en ambities vanuit de gebiedsvisie vertaald naar haalbare doelen voor Nieuw Harculo. Uitgangspunt hierbij is een integrale uitwerking van landschap & stedenbouw: woningbouw
maakt de natuurontwikkeling mogelijk en natuurontwikkeling versterkt de relatie tussen de bewoners en de flora en fauna. Hierdoor ontstaan nieuwe verbindingen waarin mens en natuur afhankelijk zijn van elkaar en elkaar versterken.