Bijlage 1 Beleidsplan Financiële Bestaanszekerheid
Tekst van het document
2026-2030
Beleidsplan financiële bestaans zekerheid Voor een Zwolle waarin iedereen mee kan doen.
Inhoudsopgave 1. Voorwoord
4
2. Samenvatting
5
3. Inleiding
6
Waarom maken we dit beleidsplan? Voor de inwoner van Zwolle met geldzorgen Beleid maken we samen Onderdeel van een breder beleidskader Menselijke Maat: Vertrouwd en duidelijk Arbeidsparticipatie Wettelijk kader Leeswijzer
6 6 7 8 8 9 9 9
4. Hier gaan we voor: financiële bestaanszekerheid voor Zwollenaren Wat draagt het meest bij aan financiële bestaanszekerheid De rol van de gemeente in financiële bestaanszekerheid Effecten: wat willen we bereiken? Actielijnen: hoe willen we dat bereiken? Fasering en randvoorwaarden: wanneer willen we het bereiken?
5. Actielijn 1 Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen 1. Vasthouden en verbeteren 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget 3. Nieuwe acties met extra kosten
11 11 11 12 14 15
18 19 20 20
6. Actielijn 2 Vindbaar maken ondersteuningsaanbod voor inwoners en partners 1. Vasthouden en verbeteren 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget 3. Nieuwe acties met extra kosten
21 22 22 22
7. Actielijn 3 Op tijd de juiste ondersteuning bieden 1. Vasthouden en verbeteren 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget 3. Nieuwe acties met extra kosten
23 24 25 25
8. Actielijn 4 V ersterken financiële redzaamheid voor inwoners zodat ze mee kunnen doen naar vermogen 1. Vasthouden en verbeteren 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget 3. Nieuwe acties met extra kosten
26 27 27 27
9. Actielijn 5 Ondersteuning bieden bij geldzorgen tijdens life events 1. Vasthouden en verbeteren 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget 3. Nieuwe acties met extra kosten
28 28 29 29
10. Monitoring; hoe weten we dat dit beleid werkt?
2
30
11. Strategische Communicatie
32
Aansluiting bij de visie Menselijke Maat Communicatievisie Menselijke Maat: mensgericht en inclusief Toepassing in beleid en uitvoering
33 33 33
Bijlagen
34
1. 2. 3. 4. 5. 6.
35 37 40 43 47 50
Voor wie doen we het: de inwoner van Zwolle met geldzorgen Probleemschets armoede en schuldenproblemen Breder beleidskader: financiële bestaanszekerheid als onderdeel van een grotere beweging Domein overstijgend, met elkaar en integraal Kernpunten evaluatie bestaand beleid Literatuurlijst
3
Hoofdstuk 1 Voorwoord
1. Voorwoord Een samenleving waarin iedereen tot zijn recht komt, begint bij bestaanszekerheid. Financiële bestaanszekerheid is de basis die mensen nodig hebben om keuzes te kunnen maken, vooruit te kunnen kijken en hun leven in eigen hand te nemen. Want als je voortdurend moet afwegen of je de huur nog kunt betalen, of je kinderen mee kunnen op schoolreis, of je überhaupt de eindjes aan elkaar kunt knopen, dan ontbreekt de ruimte om echt mee te doen. Het belemmert ontwikkeling, vrijheid en perspectief.
begeleiding bij financiële problemen, met aandacht en vertrouwen. Niet met wantrouwen of ingewikkelde procedures, maar met oplossingen die werken voor mensen. Dit plan is tot stand gekomen in gesprek met inwoners, maatschappelijke partners en mensen uit de praktijk. Zij hebben ons geholpen scherp te kiezen, kritisch te zijn en vooral: te luisteren. Want goed beleid maak je samen, met open vizier en met oog voor wat er echt speelt in de stad. Met dit plan bouwen we verder aan een Zwolle waarin we gelijke kansen niet alleen beloven, maar ook mogelijk maken. Een stad waarin iedereen de ruimte krijgt om vooruit te komen. En waarin we elkaar – als overheid en samenleving – blijven vasthouden.
Wij zien het als onze opdracht om die bestaanszekerheid voor alle Zwollenaren te versterken. Natuurlijk ligt de primaire verantwoordelijkheid hiervoor bij het Rijk. Maar zolang het landelijke inkomensbeleid onvoldoende zekerheid biedt aan mensen met een laag inkomen, laten wij hen niet in de kou staan. Daarom nemen we als college onze verantwoordelijkheid met dit beleidsplan: een ambitieus en mensgericht plan waarin we doen wat wél kan.
Michiel van Willigen Wethouder bestaanszekerheid Gemeente Zwolle
We zetten vol in op toegankelijke, begrijpelijke en eerlijke inkomensregelingen. Regelingen die eenvoudig aan te vragen zijn en aansluiten op de leefwereld van inwoners. Daarnaast zorgen we voor
4
Hoofdstuk 2 Samenvatting
2. Samenvatting Onze ambitie: financiële bestaanszekerheid voor Zwollenaren In 2030 zijn er meer inwoners die over geldzaken praten met elkaar of partners in de stad voordat geldzaken geldzorgen worden. Zij weten welk ondersteuningsaanbod voor hen beschikbaar is. Zij krijgen meer ondersteuning waar ze recht op hebben. Meer inwoners zijn in staat om zelf grip te houden (al dan niet met ondersteuning) op hun financiën.
Vijf actielijnen De vijf actielijnen dragen bij aan de ambitie.
1. Signaleren
2. Toeleiden
Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen.
Vindbaar maken van het ondersteunings aanbod voor inwoners en partners.
3. Hulp bieden Op tijd de juiste ondersteuning bieden.
4. Nazorg / perspectief Versterken van de financiële redzaamheid van inwoners, zodat ze weer perspectief krijgen op een betere (schuldvrije) toekomst.
5. Ondersteuning bieden bij geldzorgen tijdens life events
2024
2023
Tijdlijn proces vaststellen beleid
Gerichte ondersteuning •
2023 • Start klantreizen, Armoededialogen • Koers Sociaal Domein Zwolle 2024-2030: samen bouwen aan een sociale stad
•
•
2024 • Start aanpak jongeren met geldzaken • Visie op arbeidsparticipatie arbeidsmarktbeleid • Verlengen beleidsplan SDV met een jaar • Start evaluatie met inwoners, partners en uitvoering • Uitgangspuntennotitie voor vereenvoudigen inkomensregelingen
Jongeren, de toekomst van onze samenleving, kampen steeds vaker met schulden. et aantal werkenden met financiële zorgen H groeit, maar zij vinden moeilijk de weg naar de gemeente. We moeten voorkomen dat gezinnen met kin deren in armoede belanden, want kinderen die in armoede opgroeien, starten hun leven met een achterstand die hen hun hele leven kan beïnvloeden.
Communicatie •
•
2030
5
Vertrouwd: We sluiten aan op de vragen, zorgen en leefwereld van inwoners. We zijn zichtbaar en benaderbaar. uidelijk: We communiceren helder over verwachD tingen, rechten en plichten. Informatie is begrijpelijk geformuleerd en toegankelijk, ongeacht iemands vaardigheden, taalniveau of achtergrond.
Hoofdstuk 3 Inleiding
3. Inleiding Waarom maken we dit beleidsplan?
Financieel gezonde huishoudens kunnen hun maandelijkse lasten zonder problemen betalen, houden geld over, hebben geen schulden en maken financiële plannen voor de toekomst, zoals voor hun pensioen.
Het nieuwe beleidsplan financiële bestaanszekerheid volgt het eerdere beleidsplan schulddienstverlening 2021–2025 op, dat met een jaar is verlengd om beter te kunnen inspelen op landelijke ontwikkelingen en aan te sluiten lokale ontwikkelingen. Er is binnen de gemeente de afgelopen periode veel gebeurd op het gebied van armoede en schulden. Zo is gewerkt aan het vereenvoudigen van inkomensregelingen, is de vroegsignalering versterkt, is de dienstverlening verder geprofessionaliseerd en is er extra aandacht voor jongeren met geldzorgen. Daarnaast hebben wettelijke wijzigingen de uitvoering van de gemeentelijke schulddienstverlening ingrijpend veranderd. Omdat armoede en schulden sterk met elkaar samenhangen, kiezen we nu voor een integrale aanpak die gericht is op financiële bestaanszekerheid voor Zwollenaren. De inwoner staat daarbij centraal.
Daarentegen staan financieel kwetsbare huishoudens onder druk. Zij maken (nieuwe) schulden, teren in op hun spaargeld, hebben geen mogelijkheid om te sparen en maken zich zorgen over hun financiële situatie. Ook ontbreekt het vaak aan perspectief of ruimte om vooruit te plannen. Dit beleid richt zich op deze laatste groep Zwollenaren. Het doel is dat de inwoner voldoende financiële bestaanszekerheid heeft en financieel redzaam is. Financieel redzaam betekent dat inwoners in staat zijn om hun inkomsten en uitgaven in balans te houden, overzicht te houden over hun financiële situatie en waar nodig tijdig hulp in te schakelen. Daarbij kunnen inwoners tijdelijke ondersteuning krijgen vanuit de sociale basis, van partners in de stad en waar nodig van de gemeente. Deze ondersteuning is zo licht als kan, maar zo zwaar als nodig. In Bijlage I wordt een profiel geschetst van de inwoner met geldzorgen voor wie dit beleid bedoeld is.
Voor de inwoner van Zwolle met geldzorgen Zwollenaren zijn divers in achtergrond, leeftijd en levenssituatie. Terwijl de meeste inwoners een stabiel inkomen hebben, worstelen anderen om rond te komen.
6
Beleid maken we samen
waren: betere toegang tot informatie en hulp, het doorbreken van het taboe op armoede en het verminderen van stress rondom inkomensregelingen.
Armoede en schulden gaan over meer dan een gebrek aan geld. Het zijn hardnekkige vraagstukken met veel (complexe) oorzaken, betrokkenen en onderlinge samenhang. Er is geen simpele oplossing en niemand kan dit alleen oplossen. Daarom werken we samen met inwoners en partners in de stad. We ontwikkelen en verbinden (lokale) initiatieven die werken. Zo bouwen we gezamenlijk aan duurzame oplossingen. Bijlage II geeft meer inzicht in oorzaken en gevolgen van armoede en schulden.
Ervaringsdeskundigen benadrukten het belang van brede ondersteuning en samenwerking. Er was specifieke aandacht voor jongeren en het belang van vroegtijdige hulp. Ook werden initiatieven gedeeld, zoals boodschappenpakketten die niet alleen praktische hulp bieden, maar ook bijdragen aan sociale verbinding.
Voor dit beleidsplan hebben we intensief gesproken met inwoners en partners in de stad. Via gesprekken met inwoners, klantreizen en bijeenkomsten zoals de stadsdialoog Zwolle armoedevrij en de thematafel Financiële Zorgen is waardevolle input opgehaald. Deze input helpt ons om de komende jaren gericht te werken aan het verbeteren van de financiële bestaanszekerheid van onze inwoners. Tijdens de stadsdialoog Zwolle Armoedevrij (september 2024) gingen inwoners, partners en de gemeente met elkaar in gesprek over bestaanszekerheid. Belangrijke thema’s die naar voren kwamen
Toon begrip en zie de men s en werk van uit vertrouwen
5x benoem
d
Wat kan automatisch toegekend worden? Zet in op ouders en jongere, als de jongere 18 wordt
Meer in lokale media informeren 4x benoemd
2x benoemd
Benader en informeer iedereen, zodat het voor iedereen Herinrichting regeeen item is lingen: versimpelen en samenvoegen (inkomensgrens ingewikkeld)
Benader en informeer iedereen, zodat het voor iedereen een
Meer preve
ntie
item is
Ontschotten
9x benoemd
Een greep uit de ingebrachte input door inwoners, partners en de gemeente tijdens de stadsdialoog Zwolle Armoedevrij (september 2024) over bestaanszekerheid.
7
Onderdeel van een breder beleidskader
Financiële bestaanszekerheid
De gemeente Zwolle ziet financiële bestaanszekerheid als onderdeel van een bredere sociale beweging, zoals verwoord in de Koers Sociaal Domein 2024-2030. Hierin staan vertrouwen, kansengelijkheid, gezondheid en bestaanszekerheid centraal. In bijlage IV staat een uitgebreide toelichting op kaderstellend beleid.
Financiële bestaanszekerheid van inwoners is een essentieel onderdeel van bestaanszekerheid. Financiële bestaanszekerheid betekent dat iemand voldoende financiële middelen heeft om in de basisbehoeften te voorzien en kan deelnemen aan de samenleving. Het zorgt ervoor dat mensen zich geen zorgen hoeven te maken over hun dagelijkse uitgaven en onverwachte kosten, waardoor ze een stabiel en voorspelbaar leven kunnen leiden. Dit draagt bij aan hun algehele welzijn en mentale gezondheid. Onder financiële bestaanszekerheid verstaan we: • Voldoende inkomen om van te leven en te kunnen meedoen • Voldoende financiële buffer • Omgang met schulden
Bestaanszekerheid Het hebben van een inkomen, een (t)huis, een baan of zinvolle daginvulling, toegang tot zorg, onderwijs en een sociaal netwerk zijn belangrijke voorwaarden voor het ervaren van bestaanszekerheid. Tijdens de eerste editie van de Samenloop voor Omstandigheden over Bestaanszekerheid en Wonen (april 2024) zijn de gemeenteraad en het college in gesprek gegaan met inwoners, experts en belangengroepen over wonen en leven in Zwolle. Belangrijke onderwerpen waren geldzorgen, woningnood en sociale verbindingen in buurten. De bijeenkomst leverde waardevolle inzichten op, zoals de noodzaak voor meer betaalbare woningen, betere ondersteuning voor kwetsbare groepen en het belang van sociale cohesie en persoonlijke benadering in hulpverlening.
Menselijke Maat: Vertrouwd en duidelijk Iedereen wil zich gezien, gehoord, begrepen en beschermd voelen. In al onze acties en klantcontacten sluiten we aan bij de ambitie van het programma menselijk maat. Dat betekent dat we werken aan het versterken van het vertrouwen in de overheid. Dit doen we door te werken vanuit vertrouwen, helder en duidelijk te communiceren en mensen te bereiken die ondersteuning nodig hebben.
Gelijke kansen in het onderwijs
Bes
anszeker a t
id he
Gezonde sociale relaties
Fysieke gezondheid
Zingeving
Positie op de arbeidsmarkt
Passende woning
an
he
i
d
F
in
cië
le be
staans
er zek
Voldoende inkomen voor maatschappelijke participatie
Omgang met schulden Voldoende financiële buffer om tegenvallers op te vangen
Financiële bestaanszekerheid.
8
Arbeidsparticipatie
Specifiek voor artikel 2, lid 4 van de Wgs voldoen wij aan: • Resultaten: Onze beleidsdoelen zijn uitgewerkt als ‘Effecten’ (art. 2.4a Wgs). • Kwaliteit: We borgen kwaliteit volgens de NVVK-normen (art. 2.4b Wgs). • Doorlooptijd: De maximale doorlooptijd is vastgelegd in de gemeentelijke verordening (art. 2.4c Wgs). • Kinderen: We hebben oog voor kinderen als bijzondere doelgroep. Verschillende acties in de actielijnen refereren hieraan. In bijlage lV staat hoe we integraal samenwerken op domein overstijgend beleid waaronder jeugd en gezin. (art. 2.4d Wgs).
Naast de genoemde hoofdoelen richten we ons op de verbinding van financiële bestaanszekerheid en (arbeids-)participatie. Wij weten dat betaalde arbeid een solide garantie is voor financiële bestaanszekerheid. De betaalde arbeid dient dan wel tot voldoende inkomen te leiden en werkzekerheid. Ondersteuning bij geldzorgen verbetert de financiële bestaanszekerheid, wat leidt tot minder stress en een betere mentale gezondheid. Hierdoor kunnen inwoners zich beter concentreren op hun werk en zijn ze productiever. Dit verhoogt de kans op het behouden van duurzaam werk en bevordert hun participatie in de arbeidsmarkt en samenleving. Kortom, financiële stabiliteit helpt mensen om hun baan te behouden, beter begeleid te worden naar werk en hun werk langdurig te behouden. Dit sluit aan bij de ingezette beweging uit de Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid van juli 2024 om zoveel mogelijk inwoners van Zwolle in hun eigen levensonderhoud kunnen laten voorzien, door middel van betaald werk. Waar nodig vormen wij het vangnet met gerichte inkomensondersteuning en schuldhulp. Onze gemeentelijke inkomensregelingen dragen bij aan sociale participatie van inwoners en zorgen voor voldoende financiële buffers om tegenvallers op te vangen of om de drempel om van een uitkering naar betaalde arbeid te gaan te verminderen.
Met deze aanpak voldoen we aan de Wgs en ondersteunen we inwoners duurzaam bij het oplossen en voorkomen van schulden.
Leeswijzer Na deze inleiding staat in hoofdstuk 4 waar we voor gaan, namelijk financiële bestaanszekerheid voor Zwollenaren. In hoofdstuk 5 t/m 9 staat hoe we dit willen bereiken met de vijf actielijnen. Hoofdstuk 10 gaat in op hoe we monitoren dat het beleid werkt en in het afsluitende hoofdstuk 11 staat hoe we hierover communiceren.
Wettelijk kader
Bijlage I bevat informatie over de doelgroep. In Bijlage II gaat dieper in op armoede en schuldenproblematiek. Bijlage III schetst het bredere beleidskader en Bijlage IV laat zien hoe domeinoverstijgende samenwerking bijdraagt aan financiële bestaanszekerheid. Bijlage V bevat een samenvatting van de beleidsevaluatie van het inkomens- en schuldenbeleid, gebaseerd op het Beleidsplan Schulddienstverlening 2021–2025 (verlengd tot 2026) en diverse raadsbesluiten.
Dit beleidsplan is opgesteld in overeenstemming met de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), die sinds 1 juli 2012 gemeenten verantwoordelijk stelt voor integrale schuldhulpverlening. De wet vereist zowel preventieve als curatieve ondersteuning voor inwoners met problematische schulden. Ons plan voldoet aan de wettelijke eisen door in te zetten op: 1. Toegankelijkheid – Schuldhulp is beschikbaar voor alle inwoners, ongeacht achtergrond of situatie (art. 2.1 Wgs). Zie Actielijn 2. 2. Integrale aanpak – We bieden samenhangende ondersteuning zoals budgetbeheer, schuldregeling en nazorg (art. 3.1 Wgs). Zie Actielijn 3. 3. Preventie – We investeren in voorlichting en educatie om schulden te voorkomen (art. 2.2). Zie Actielijn 1. 4. Samenwerking – We werken actief samen met partners zoals maatschappelijke organisaties en kredietbanken (art. 3.2). Zie Actielijn 1. 5. Monitoring en evaluatie – We volgen en beoordelen onze aanpak continu (art. 4). Zie hoofdstuk 10.
9
“Het leek klein, maar liep snel uit de hand” Bernardo (23) kwam in de problemen na een ongeluk in het buitenland. Wat begon met onverwachte medi sche kosten, groeide uit tot een stapel onoverzichtelijke schulden. Pas toen hij hulp durfde te accepteren, kwam er rust én ruimte voor de toekomst.
Een ongeluk in Berlijn en een reeks gevolgen
dan ik dacht. Dat gaf zoveel opluchting.” Met begeleiding leerde hij omgaan met lastige brieven, nep-facturen herkennen, en kreeg hij zicht op regelingen en mogelijkheden. “Ik dacht eerst dat je bij hoge schulden nergens terechtkon, maar dat klopt niet. Juist dan moet je hulp zoeken.”
Tijdens een voetbalreis in Berlijn raakt Bernardo betrokken bij een ongeluk met een elektrische step. Hij verliest drie tanden en belandt in het ziekenhuis. “De ziekenhuisrekening kwam snel, maar het geld was er niet,” vertelt hij. Zijn zorgverzekering werd tijdelijk gebruikt om huur te betalen. Toen het spaargeld opraakte, voelde hij zich gedwongen weer te gaan werken – ondanks dat hij fysiek nog niet hersteld was.
Zin in de toekomst Bernardo houdt zijn blik op de toekomst gericht. Hij volgt nu een MBO4 opleiding leidinggevende maar wil hierna graag de overstap maken naar HBO Social Work. Zijn ambitie: werken in een (eigen) gezinshuisorganisatie, waar hij anderen kan ondersteunen zoals hij zelf ooit ondersteund werd.
De tandartskosten, facturen uit Duitsland en aanmaningen volgden elkaar in rap tempo op. Bernardo: “Ik ging de post vermijden. Dat voelde veiliger dan de realiteit onder ogen zien.” Het leidde tot loonbeslag en onrust op meerdere fronten: zijn werkgever, belastingdienst en huisbaas begonnen zich te melden.
Hij woont zelfstandig in een eigen kamer met zolder en badkamer. Hij zou graag wat groter wonen maar spaart eerst voordat hij kan verhuizen. Hij doet dit vanuit budgetbeheer en heeft vertrouwen dat hij in de toekomst zelf zijn financiën weer kan regelen. Zijn tip aan anderen? “Praat over problemen met geld. Hoe langer je wacht, hoe groter het probleem wordt. Er is hulp, maar je moet de eerste stap zetten. Ik ben blij dat ik dat heb gedaan.”
Van chaos naar overzicht Pas toen hij hulp kreeg van de gemeente, begon er iets te kantelen. Samen met consulenten Latif en Lisanne maakte hij een overzicht van zijn inkomsten, uitgaven en schulden. “Het bleek veel minder erg
Links: Medewerker Jong en Geldzaken Latif, Rechts: Bernardo.
10
Hoofdstuk 4 Hier gaan we voor
4. Hier gaan we voor: financiële bestaanszekerheid voor Zwollenaren Financiële bestaanszekerheid betekent dat inwo ners kunnen voorzien in hun basisbehoeften, mee kunnen doen in de samenleving, financieel redzaam zijn en geen problematische schulden hebben. Dat is onze ambitie en de stip op de hori zon. Dit hoofdstuk beschrijft wat hier het meest aan bijdraagt, wat de rol van de gemeente is, welke effecten we willen bereiken, hoe we dat willen doen via vijf actielijnen, en met welke partners we samenwerken.
•
•
•
•
Wat draagt het meest bij aan financiële bestaanszekerheid
Financiële buffers en sparen – Mogelijkheden om te sparen voor onvoorziene uitgaven en de toekomst. Schuldenpreventie en -oplossing – Toegankelijke schuldhulp en bescherming tegen problematische schulden. Sociale vangnetten en toeslagen – Eenvoudige en tijdige toegang tot uitkeringen en financiële ondersteuning. Financiële educatie en bewustzijn – Inzicht in budgetteren, sparen en het vermijden van risicovolle financiële keuzes.
De rol van de gemeente in financiële bestaanszekerheid
Volgens diverse studies en beleidsrapporten zijn er verschillende factoren die cruciaal zijn om financiële bestaansonzekerheid te verminderen. Dit werd ook bevestigd in gesprekken die in de stad zijn gevoerd.
Veel factoren die financiële bestaanszekerheid bepalen, liggen buiten de directe invloed van de gemeente, zoals uitkeringshoogtes (bijstand, AOW en toeslagen) en economische ontwikkelingen. Als gemeente kunnen we bijvoorbeeld niet sturen op de tarieven van beschermingsbewind wat landelijk wordt vastgesteld. Wel hebben wij als gemeente een zorgplicht en ondersteunen we inwoners waar nodig. Daarbij houden we vast aan de taakverde-
De factoren zijn: • Voldoende en stabiel inkomen – Een eerlijk loon, vast werk of stabiele inkomstenbronnen. • Betaalbare vaste lasten – Woonlasten, energie, zorg en andere basisbehoeften betaalbaar houden.
11
ling tussen Rijk en gemeenten zoals vastgelegd in de “Uitgangspuntennotitie Vereenvoudiging van de lokale inkomensregelingen”.
Tweemaal per jaar organiseert de gemeente de werkgroep Inkomensondersteuning. Hier komen uiteenlopende partners samen – waaronder woningcorporaties, het Juridisch Loket, bewindvoerders, welzijnsorganisaties, Sociaal Raadslieden en andere (gesubsidieerde) partners. In de werkgroep worden actuele onderwerpen besproken, samenwerking versterkt en gezamenlijke acties voorbereid, met als doel inwoners beter en sneller te ondersteunen bij geldzorgen.
Onze inzet richt zich op een integrale benadering, met oog voor stress-sensitiviteit en maatwerk. We willen inwoners niet vanuit losse regelingen benaderen, maar vanuit één geheel. Daarbij zoeken we steeds naar samenhang met andere beleidsterreinen. Zie bijlage IV voor hoe dit zich verhoudt tot aanpalende beleidsterreinen.
Effecten: wat willen we bereiken?
Samen met inwoners en partners zijn vijf actielijnen geformuleerd. Het hoofddoel is dat iedere inwoner voldoende financiële bestaanszekerheid heeft en financieel redzaam is. Vanuit de sociale basis, partijen uit de stad en gemeente krijgen inwoners die dat nodig hebben tijdelijke ondersteuning om hen op weg te helpen. De vijf actielijnen vormen geen vast stappenplan dat chronologisch moet worden doorlopen. Ondersteuning kan juist afzonderlijk en op maat worden ingezet, afhankelijk van de situatie van de inwoner. Soms is één gerichte actie, zoals hulp bij de administratie of een verwijzing naar een passende instantie, al voldoende om financiële stabiliteit te bereiken.
In dit beleidsplan streven we naar meer financiële bestaanszekerheid voor Zwollenaren. Om dit te bereiken hebben we actielijnen opgesteld waarmee we de volgende doelen willen bereiken: • In 2030 zijn er meer inwoners die over geldzaken praten met elkaar of partners in de stad voordat geldzaken geldzorgen worden. • In 2030 zijn er meer inwoners die weten welk ondersteuningsaanbod voor hen beschikbaar is. • In 2030 krijgen meer inwoners de ondersteuning waar ze recht op hebben. • In 2030 zijn meer inwoners in staat om zelf grip te houden (al dan niet met ondersteuning) op hun financiën.
12
Van doelen naar effecten
Onderstaand figuur laat de samenhang zien tussen ambitie, effecten en actielijnen. In hoofdstuk 10 beschrijven we hoe we monitoren.
Met het behalen van de doelen willen we bijdragen aan de effecten in onderstaand figuur.
Effecten
•
• •
•
• •
• •
(Escalatie van) geldzorgen wordt voorkomen Dienstverlening sluit beter aan bij de leefwereld van de inwoner Inwoners hebben (meer) vertrouwen in de (gemeentelijke) ondersteuning De sociale basis heeft handvatten om financiële zorgen te herkennen, bespreekbaar te maken en ondersteuning te bieden Meer sociaal kapitaal voor inwoners Financiën zijn geen belemmering om mee te kunnen doen en gezonde keuzes te maken
•
•
Betere kennisdeling tussen partners, gemeente en inwoners Inwoners ervaren eigen regie, keuzevrijheid en voelen zich gehoord tijdens de ondersteuningstrajecten Inwoners hebben handvatten en vaardigheden om (zelf) geldzorgen nu en in de toekomst te voorkomen Minder uitval bij werk en beter werknemerschap
Vijf actielijnen 1. Signaleren
2. Toeleiden
Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen.
Vindbaar maken van het ondersteunings aanbod voor inwoners en partners.
• Rol van de gemeente: we maken het hebben van financiële problemen actief bespreekbaar in de stad. We stimuleren Zwolse bedrijven en organisaties om samen met ons armoede en schulden aan te pakken (collectieve preventie).
• Rol van de gemeente: we versterken het bestaande hulpaanbod en verbinden deze beter aan elkaar. • We stimuleren partijen in de stad om samen te werken. • We zorgen voor meer integraliteit binnen de gemeente in onze ondersteuning.
4. Nazorg / perspectief Versterken van de
3. Hulp bieden
financiële redzaamheid van inwoners, zodat ze per spectief krijgen op een betere (schuldvrije) toekomst.
Op tijd de juiste ondersteuning bieden. • Rol van de gemeente: we zorgen dat meer Zwollenaren met recht op een inkomensondersteunende regeling daar gebruik van maken. • We zorgen dat meer Zwollenaren met risico op (problematische) schulden op tijd in beeld zijn en de juiste ondersteuning krijgen. • We werken op basis van vertrouwen en sluiten aan bij wat inwoners kunnen, zodat ze zich gezien en gehoord voelen.
• Rol van de gemeente: We ondersteunen Zwollenaren om hun kennis, vaardigheden en hulpbronnen te vergroten, zodat ze hun geldzaken beter kunnen beheren en voorbereid zijn op financiële tegenslagen. • We helpen inwoners om duurzaam mee te doen en bieden nazorg om terugval te voorkomen (preventie).
5. Ondersteuning bieden bij geldzorgen tijdens life events Rol van de gemeente: we ontwikkelen een aanpak om schulden te voorkomen en op te lossen, en armoede te voorkomen tijdens belangrijke momenten in het leven van Zwollenaren, zoals werkloosheid, scheiding, geboorte van een kind, ziekte of weer aan het werk gaan. Aanvulling op de actielijnen: Jongeren, werkenden en gezinnen met kinderen krijgen gerichte ondersteuning Schuldenproblematiek onder jongeren neemt toe terwijl ze de toekomst van onze samenleving zijn. De groep werkenden met financiële zorgen neemt toe maar zij komen moeilijk in contact met de gemeente. Voorkomen dat gezinnen met kinderen door het ijs zakken omdat kinderen die opgroeien in armoede, beginnen hun leven met een achterstand die hen de rest van hun leven kan beïnvloeden.
Samenhang zien tussen ambitie, effecten en actielijnen
13
Actielijnen: hoe willen we dat bereiken?
Deze gezamenlijke manier van werken zetten we ook door in de uitvoering. Beleid en uitvoering voeren de actielijnen samen uit en nemen samen verantwoordelijkheid voor het meten van de resultaten. Zie hiervoor ook hoofdstuk 10 Monitoring. Daarnaast worden aanvraagformulieren en -processen getest met inwoners, zodat hun ervaringen direct kunnen worden meegenomen in de verbetering van dienstverlening. Zo maken we zichtbaar wat onze inzet oplevert, leren we van wat wel en niet werkt en kunnen we tijdig bijsturen. Op die manier versterken we de verbinding tussen beleid, uitvoering en inwoners en zorgen we dat beleid niet alleen op papier goed klinkt, maar ook daadwerkelijk werkt in de praktijk.
Om effect te hebben, gaan we aan de slag met gerichte acties. Waar mogelijk kiezen we voor lichte vormen van hulp, waarbij we de eigen verantwoordelijkheid van inwoners niet overnemen, maar hen juist ondersteunen waar nodig. Bijvoorbeeld door Zwollenaren te helpen hun kennis, vaardigheden en hulpbronnen te vergroten, zodat zij hun geldzaken beter kunnen beheren en beter voorbereid zijn op financiële tegenslagen. Naast de doelen hebben we ook een aantal groepen inwoners benoemd waaraan wij speciale aandacht willen besteden in ons beleid omdat zij extra kwetsbaar zijn voor financiële bestaansonzekerheid. In bijlage I staat verder toegelicht voor wie we beleid maken en waarom we voor jongeren (18+), werkenden met een laag inkomen en kinderen die opgroeien in armoede, extra aandacht hebben. Dit betekent echter niet dat andere inwoners, zoals ouderen, buiten beeld blijven. Ook voor hen blijft voldoende gerichte communicatie en ondersteuning een belangrijk uitgangspunt in ons beleid.
De werkgroep Betaalbaarheid is een structureel overleg tussen gemeente en woningcorporaties, voortvloeiend uit de vierjaarlijkse prestatieafspraken. Samen met corporaties en huurdersorganisaties zetten we ons in voor betaalbare woonlasten, vroegsignalering en gezamenlijke ondersteuning bij betalings- en schuldenproblematiek. Het doel is om inwoners tijdig te bereiken en hen bewust te maken van beschikbare voorzieningen en hulp.
De actielijnen in dit beleidsplan zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen beleid en uitvoering. Ideeën en ervaringen uit de praktijk zijn samen met beleidsmatige inzichten vertaald naar concrete acties. Daarmee voorkomen we de vaak ervaren kloof tussen beleid en uitvoering: wat we bedenken is direct getoetst op uitvoerbaarheid en relevantie in de praktijk.
14
Fasering en randvoorwaarden: wanneer willen we het bereiken?
Categorie 1 Vasthouden en verbeteren We bouwen voort op ons solide schulddienstverleningsbeleid en onze recente inspanningen om de toegang tot en vereenvoudiging van inkomensregelingen te verbeteren. In lijn met het rijksbeleid hebben we onze vroegsignalering geïntensiveerd en we werken verder aan een professionaliseringsslag. Daarnaast hebben we incidentele middelen vanuit het Rijk ingezet voor een speciale aanpak voor jongeren met geldzorgen. We blijven werken aan de ontwikkeling van betere begeleiding en nazorg tijdens de schulddienstverlening, wat onderdeel is van de “Basisdienstverlening schuldhulpverlening”.
In de vijf actielijnen staan nieuwe acties genoemd. Die kunnen niet allemaal tegelijk worden uitgevoerd binnen de bestaande begroting en met beschikbare capaciteit. Daarom kiezen we voor een gefaseerde uitvoering. Daarbij maken we onderscheid in drie categorieën van acties. Waar mogelijk sluiten we aan bij bestaande initiatieven, lopende programma’s en ontwikkelingen en pakken we dit integraal aan door samen te werken over domeinen en organisaties heen. Zo benutten we wat er al is en versterken we initiatieven die al in beweging zijn, om met gerichte keuzes maximaal effect te bereiken.
Categorie 2 Nieuwe acties binnen het huidige budget
De acties zijn ingedeeld in drie categorieën:
We hebben acties benoemd, waarmee we in 2026 direct kunnen starten. Bij de prioritering is rekening gehouden met wat we hebben opgehaald uit gesprekken met inwoners en partners in de stad, lopende ontwikkelingen, ingezette trajecten, beschikbaar budget en uitvoeringscapaciteit.
Vasthouden en verbeteren: wat nu al goed werkt, blijven we doen en maken wij nog sterker. Nieuwe acties binnen het huidige bud get: dit zijn nieuwe acties die we kunnen starten zonder extra geld.
Categorie 3 Nieuwe acties en innovatie met extra kosten
Nieuwe acties en innovatie met extra kosten: voor deze acties is extra geld nodig, eenmalig of voor langere tijd. Deze acties werken we uit in een uitvoerings agenda.
We hebben nieuwe acties en innovaties benoemd waarvoor we extra budget nodig achten.
Uitvoeringsagenda 2027-2030 We maken een uitvoeringsagenda 2027-2030. De uitvoeringsagenda omvat (nieuwe) acties en innovaties die met de dan beschikbare middelen worden uitgevoerd.
De uitvoering van de genoemde (nieuwe) acties is afhankelijk van de beschikbaarheid van aanvullende financiering. Op dit moment zijn de benodigde middelen nog niet gegarandeerd en de uitvoering van deze acties kan pas plaatsvinden zodra de financiering is veiliggesteld. Daarom starten we in 2026 met uitvoeren van acties die binnen de bestaande middelen kunnen en maken we een uitvoeringsagenda voor 2027-2030. De uitvoeringsagenda omvat nieuwe acties en innovaties die met dan beschikbare middelen moeten worden uitgevoerd. Het college doet zijn uiterste best om de benodigde middelen te vinden, maar de financiële ruimte is beperkt. De benodigde middelen kunnen afkomstig zijn uit een herschikking binnen het bestaande budget voor armoede- en schuldenbeleid en/of uit eventuele extra middelen vanuit het Rijk. Het kan zijn dat niet alle acties uitgevoerd kunnen worden door beperkte middelen en een aantal acties in tijd worden doorgeschoven.
Met wie gaan we dit bereiken Samen streven we naar een stabiele financiële toekomst voor onze inwoners. De actielijnen zijn ontwikkeld in nauwe samenwerking met interne en externe ketenpartners. Zij zijn actief betrokken bij het proces en brachten via gesprekken en afstemming waardevolle kennis en inzichten in. Tijdens de thematafel Financiële bestaanszekerheid zijn we in gesprek gegaan met partners en collega’s om input te ophalen ter voorbereiding op nieuw beleid. Hoe maken we onszelf bereikbaar en toegankelijk? Hoe winnen we het vertrouwen van de inwoner? Inwoner zou regie moeten voelen doordat hij de wegen weet te vinden. De bijdrage van onze partners benadrukt het belang van samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid bij het realiseren van onze ambitie.
15
Onze partners vervullen een essentiële rol in de uitvoering van ons beleid. Binnen de sociale basis werken we intensief samen met verschillende organisaties in de stad. Op dit moment helpt het Taalpunt inwoners met het versterken van hun basisvaardigheden, en draagt Travers bij aan sociale samenhang via opbouwwerk, buurtinitiatieven en vrouwengroepen.
De in dit beleidsplan genoemde partners zijn gebaseerd op de huidige situatie; in de uitvoering kan dit netwerk zich verder ontwikkelen en wijzigen. In Zwolle zijn vele partijen actief die gezamenlijk bijdragen aan een sociaal en financieel veerkrachtige stad. Onderstaande figuur toont de verschillende lagen van typen partners.
Op Orde is een samenwerking van professionals en vrijwilligers die een laagdrempelig loket bieden voor financiële en administratieve hulpvragen. Ook scholen en werkgevers spelen een belangrijke rol in het vroegtijdig signaleren, bespreekbaar maken en voorkomen van geldzorgen.
De figuur laat diverse kernpartners zien die van essentieel belang zijn voor zowel het leveren van input als de uitvoering van dit beleidsplan. De genoemde partners zijn ter illustratie en vormen geen volledige opsomming. Er zijn nog veel meer partners in de stad die bijdragen aan dit beleid.
Daarnaast bieden we samen met onze partners een breed formeel en informeel vangnet voor inwoners die moeite hebben om in hun basisbehoeften te voorzien of deel te nemen aan de samenleving. Voorbeelden hiervan zijn de Voedselbank, Stichting Noodfonds en het Jeugdeducatiefonds.
Specialistische hulp: • Schulddienstverlening • Bewindvoering
Het wijkteam en Stedelijk loket: • Inkomensondersteuning • Inkomensloket stadskantoor • Noodfonds • Voedselbank • Zwolle deelt vakanties
Basisinfrastructuur:
SOCIALE BASIS
• Scholen • Brugfunctionaris • Op Orde
Bestaanszekerheid en onder steuning uit de omgeving: • Vrijwilligers • Buren • Familie
Overzicht diverse kernpartners.
16
“Vertrouwen is de brug” Als brugfunctionarissen zijn Ida en Khalil de schakel tussen gezinnen, school en instanties in. Hun missie: zorgen dat kinderen gelijke kansen krijgen, mee te laten en doen en erbij te laten horen.
Naast de ouder staan
Vertrouwen begint bij geven
“We zijn in dienst van de school, maar werken echt naast ouders,” zegt Ida. “Dat is wat ze nodig hebben. We blijven betrokken zolang dat nodig en gewenst is.” Soms betekent dat letterlijk een stap extra zetten. Khalil ging onlangs met een leerling naar de Mediamarkt om met geld van de kindregeling de juiste laptop aan te schaffen. Ida regelde met het VMBO van een andere leerling dat de juiste programma’s op zijn laptop kwamen.
Vertrouwen ontstaat niet vanzelf. “Soms bellen we aan met iets kleins, bijvoorbeeld een fashioncheque,” vertelt Ida. “Zonder voorwaarden, gewoon om te laten zien: we komen iets brengen. Niet om iets te halen.” Dat bouwt vertrouwen. Khalil: “Als mensen voelen dat je oprecht bent, komen de verhalen. Dan volgt pas de echte hulp.” Kwetsbaarheid helpt daarbij. “Ik vertel ouders dat ik zelf ook als nieuwkomer in Nederland begonnen ben,” zegt Khalil. “Nederlands was niet mijn eerste taal. Daardoor zien inwoners mij als iemand van hen.” Ook Ida deelt geregeld eigen ervaringen als ouder. “Als je laat zien dat jij ook niet perfect bent, durven mensen eerder open te zijn.”
Geldzorgen raken alles De signalen zijn vaak klein, maar veelzeggend: een leerling die steeds te laat komt omdat er geen fiets is of niet mee gymt omdat zijn schoenen kapot zijn. “Het zijn tekenen van grotere zorgen thuis,” zegt Khalil. “We proberen te begrijpen wat er speelt, vragen door en bieden direct hulp aan.” Zwolle heeft volgens hen een mooi ondersteuningsaanbod. Ida en Khalil zijn ook blij met initiatieven zoals de Rijke Schooldag. “Daar kunnen kinderen na school leuke dingen doen, hun talent ontwikkelen én is er aanbod in de vakanties. Dat geeft ontspanning en kansen. De uitdaging zit niet in het aanbod, maar in het verbinden van mensen aan dat aanbod,” vertelt Ida.
Aan ouders die twijfelen “Wacht niet te lang. Schaam je niet. Financiële zorgen komen overal voor en iedereen zit wel eens om hulp verlegen. Hulp vragen is een kracht. En als dat lukt, dan lopen wij met je mee.”
Links: Khalil, Rechts: Ida.
17
Hoofdstuk 5 Actielijn 1
5. Actielijn 1 Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen Het voorkomen van geldzorgen begint bij bewustwording en het voeren van een open gesprek over geld. Praat over financiële problemen, dat is belangrijk. In Zwolle willen we geldzorgen eerder herkennen en bespreekbaar maken – thuis, op school, op de werkvloer en in de wijk. Geldzorgen mogen geen taboe zijn. Door geld en financiële thema’s zichtbaar te maken in het dagelijks leven, verlagen we de drempel om erover te praten. We noemen dit collectieve preventie. Hierdoor zijn financiële problemen sneller te her kennen en wordt sneller hulp geboden of gezocht.
We kunnen zelf bijdragen aa n collectieve preventie. Bevraag eens je directe co llega’s: wie hee ft er schulden?
Spreek studenten aan op hun manier. Zet een studentenknop op de site.
Hou er rekening mee dat 20-jarigen nog niet altijd volwaardige gesprekspartners zijn.
Bruisweken benutten.
Je kunt armoede en schulden bespreekbaar maken of signalen opvangen via je sportieve, culturele, religieuze of welzijnsactiviteiten, op plekken waar mensen elkaar treffen.
Kijk naar het hele vraagstuk, bijvoorbeeld bij geldzorgen niet alleen zeggen dat ze een baantje moeten nemen. Misschien heeft de student geen ouders die helpen, zijn eenzaam of hebben ze mentale problemen.
Bij armoede is alleen geld niet de oplossing.
Inzichten opgehaald tijdens gesprekken in de stad.
Het figuur op de volgende pagina geeft een overzicht van de actielijn en toont in één oogopslag wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
18
ACTIELIJN 1: Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen Acties 1. Vasthouden en verbeteren • Organiseren van overleg en bijeenkomsten met partners. • Faciliteren van spreekuren voor hulp bij administratie en geldzorgen. • Ondersteunen van initiatieven uit de stad. • We spreken ons uit tegen risico’s van gokken en “buy now, pay later”. • Preventieve ondersteuning. • Preventief budgetbeheer.
2. Nieuwe acties binnen het huidige budget • Meer verbinden van financiële bestaanszekerheid en het programma jeugd en veiligheid. • Financiële educatie wordt geagendeerd bij jeugd- en onderwijsbeleid. 3. Nieuwe acties met extra kosten • Inwoners met beperkte financiële vaardigheden worden beter ondersteund binnen de sociale basis. • Werkgevers werken (nog) actiever om de financiële gezondheid van hun werknemers te bevorderen. • We versterken de communicatie over preventie en schulddienstverlening.
Overzicht van actielijn 1: Wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
1. Vasthouden en verbeteren We zetten verder in op het versterken van de financiële weerbaarheid van inwoners, zodat zij beter uitgerust zijn om te kunnen omgaan met verleidingen, risico’s en financiële tegenslagen. Binnen de sociale basis wordt het eerste risico op geldzorgen of een hulpvraag vaak opgemerkt en opgevangen. Scholen kunnen jongeren leren omgaan met geld en bijbrengen wat financieel gezond gedrag is. Werkgevers hebben groot belang bij financieel fitte medewerkers, en professionals in de stad kunnen op alle leefgebieden – van zorg tot werk en opvoeding – met aandacht voor geldzorgen andere problematiek helpen voorkomen. Door samen op te trekken, bouwen we aan een stad waarin geldzorgen eerder worden gesignaleerd en minder vaak uitgroeien tot grotere problemen.
•
Hieronder volgt een opsomming van concrete acties die we uitvoeren. Deze acties zijn effectief en worden gewaardeerd door onze inwoners en partners. We blijven deze acties voortzetten en continu verbeteren. • Organiseren van overleg en bijeenkomsten met partners in de stad over geldzorgen, zoals de armoededialoog en de werkgroep inkomensondersteuning.
•
•
•
•
Faciliteren van spreekuren in de stad voor hulp bij administratie en geldzorgen. De Sociaal Raadslieden en vrijwilligers zitten elke week in verschillende wijkcentra voor laagdrempelige inloopspreekuren. Ondersteunen van initiatieven uit de stad om geldzorgen aan te pakken, zoals het financieel spreekuur op het Deltion College en de werkgroep financieel misbruik ouderen. We denken mee en/of bieden (tijdelijke) ondersteuning maar laten het initiatief en de uitvoering verder bij onze partners. Actief onze standpunten onder de aandacht brengen over industrieën die geldzorgen verergeren, zoals de goksector en ‘buy now, pay later’-diensten. Preventieve ondersteuning bieden, zoals de pilot financiële educatie samen met het Taalpunt. Preventief budgetbeheer aanbieden om geldzorgen te voorkomen.
In Zwolle kan iedereen met vragen over basisvaardigheden terecht bij Taalpunt Zwolle. Samen met Inversie Bewind en de gemeente Zwolle is hier de pilot Omgaan met Geld gestart. In deze workshop staat het versterken van basisvaardigheden rondom geldzaken centraal. De pilot draagt bij aan meer zelfver-
19
3. Nieuwe acties met extra kosten Voor deze acties is extra geld nodig, eenmalig of voor langere tijd. Deze acties werken we uit in een uitvoeringsagenda. 1. Verder onderzoeken hoe inwoners met beperkte financiële vaardigheden beter kunnen worden ondersteund binnen de sociale basis. Samen met partners in de sociale basis meer verbinden, beter af stemmen en versterken waar mogelijk en wenselijk. 2. Werkgevers werken (nog) actiever om de financiële gezondheid van hun werknemers te bevorderen. Hierbij worden zij ondersteund met bijvoorbeeld de NSR-toolbox, en er wordt zelf het goede voorbeeld gegeven. 3. We versterken de communicatie over preventie en schulddienstverlening, door bijvoorbeeld uitbreiding van het “Laat geen geld liggen platform” met informatie over schulden en hulpaanbod en met meer acties zoals de ‘stressbustersactie’. Op advies van de jongerenraad kijken we of doelgroepgerichte formats – zoals voor jongeren – van meerwaarde zijn.
trouwen, betere communicatie tussen inwoners en professionals, meer mogelijkheden tot ondersteunde besluitvorming en, waar mogelijk, uitstroom naar minder ingrijpende maatregelen.
2. Nieuwe acties binnen het huidige budget In 2026 starten we met de acties die binnen het huidige budget en beschikbare formatie uitvoerbaar zijn. 1. Meer verbinden en integreren van financiële bestaanszekerheid en het programma van jeugd en veiligheid. 2. Financiële educatie wordt meer geagendeerd bij jeugd- en onderwijsbeleid. Een voorbeeld hiervan is het attenderen op- en agenderen van rijkssubsidie voor financiële educatie voor scholen. Van 2023 tot en met 2025 hebben we een pilot financiële educatie op het voortgezet onderwijs uitgevoerd. “Money Ways” is als lesprogramma aangeboden op verschillende scholen. We hebben hiermee veel jongeren bereikt en hebben aandacht voor financiële educatie in het onderwijs gecreëerd. Nu zijn de scholen aan zet om met de daarvoor bestemde subsidie van het Rijk hier invulling aan te geven.
20
Hoofdstuk 6 Actielijn 2
6. Actielijn 2 Vindbaar maken ondersteuningsaanbod voor inwoners en partners In Zwolle is veel hulp beschikbaar, maar niet iedereen weet de weg ernaartoe te vinden. We willen dat het ondersteuningsaanbod helder, toe gankelijk en goed vindbaar is voor alle inwoners, voor vrijwilligers, professionals en organisaties die inwoners bijstaan. Zwollenaren kunnen een voudiger ontdekken waar ze terechtkunnen met vragen of zorgen over geld: via een loket, online, in de wijk of bij een vertrouwd contactpersoon.
Als je het n iet weet, dan weet je ook niet waar te zoek en. Als je er wel van w eet dan kan je ergen s heen/ hulp zoeken . Jongeren maken minder gebruik van regelingen of hulp. Redenen variëren van onwetendheid (over regelingen), tot vinden dat ze alles zelf moeten oplossen tot geen ondersteuning hebben (van ouders bijvoorbeeld).
De citaten hiernaast uit een gesprek met leden van de jongerenraad, benadrukken het belang van vindbaarheid van hulp en ondersteuning.
Onderstaand figuur geeft een overzicht van de actielijn en toont in één oogopslag wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
ACTIELIJN 2: Vindbaar maken van het ondersteuningsaanbod voor inwoners en partners Acties 1. Vasthouden en verbeteren • Geven van voorlichting aan partners in de stad over ons ondersteuningsaanbod. • Informeren van inwoners over ons ondersteuningsanbod. • Sociaal incasseren. • Vroegsignalering en outreachende jongerenaanpak.
2. Nieuwe acties binnen het huidige budget • Verbeteren interne samenwerking. • Uitvoeren vervolgacties project verbeteren toegang en vereenvoudigen inkomensregelingen. 3. Nieuwe acties met extra kosten • Stimuleren van partners om samen te werken dmv onze subsidieregeling. • Partners kunnen inwoners verwijzen naar ondersteuningsaanbod binnen en buiten de gemeente. • Verbeteren samenwerking tussen sleutelfiguren, brugfunctionarissen en gemeente. • Onderwijs en jeugdinitiatieven beter benutten om gezinnen te helpen bij hun geldzorgen. • Verder intensivering en professionalisering vroegsignalering.
Overzicht van actielijn 2: Wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
21
1. Vasthouden en verbeteren Als gemeente geven we duidelijke voorlichting en nemen we een actieve rol: we benaderen inwoners rechtstreeks met informatie of een passend hulpaanbod, bijvoorbeeld via vroegsignalering. Samenwerking is hierin essentieel. Door beter samen te werken – tussen partners in de stad én binnen de gemeentelijke organisatie – zorgen we dat ondersteuning beter op elkaar aansluit.
2. Nieuwe acties binnen het huidige budget In 2026 starten we met de acties die binnen het huidige budget en beschikbare formatie uitvoerbaar zijn. 1. We zetten verder in op betere afstemming en signalering tussen verschillende gemeentelijke domeinen, met als doel om kansen voor samenwerking optimaal te benutten en inwoners effectiever te ondersteunen. Dit vraagt om een integrale werkwijze waarbij we over domeinen heen denken en handelen. Daarbij is het van belang dat beleid en uitvoering beter op elkaar aansluiten, zodat strategische keuzes en praktische oplossingen elkaar versterken in de dienstverlening aan inwoners. 2. Uitvoeren vervolgacties uit het project verbeteren toegang en vereenvoudigen inkomensregelingen.
Meer samenhang en integraliteit in onze dienstverlening voorkomt dat inwoners verdwalen tussen regels, loketten of afdelingen. Zo maken we het voor iedereen eenvoudiger om de juiste hulp op het juiste moment te vinden. Hieronder volgt een opsomming van concrete acties die we uitvoeren. Deze acties zijn effectief en worden gewaardeerd door onze inwoners en partners. We blijven deze acties voortzetten en continu verbeteren. • Geven van voorlichting aan partners in de stad over ons ondersteuningsaanbod. Voorbeelden zijn nieuwsbrieven of we sluiten aan bij evenementen in de stad of bij buurt-acties of geven we bij partners voorlichting te geven over regelingen/ armoedeproblematiek. • Informeren van inwoners over ons ondersteuningsaanbod. Voorbeelden zijn de “laat geen geld liggen gids”, gerichte brieven over regelingen en informatie via de socials. Laat geen geld liggen | Gemeente Zwolle. • Sociaal incasseren. Daarmee geven we het goede voorbeeld en hebben zo oog voor de mens achter de deur en voorkomen we erger. Voorbeelden zijn minimaal kostenverhogende maatregelen, convenant lokale overheden, maatwerk en goede afstemming betrokkenen. • Vanuit schulddienstverlening benaderen we inwoners actief met een hulpaanbod door middel van vroegsignalering. Ook is er een speciale aanpak voor jongeren met actief integraal hulpaanbod.
3. Nieuwe acties met extra kosten Voor deze acties is extra geld nodig, eenmalig of voor langere tijd. Deze acties werken we uit in een uitvoeringsagenda. 1. Stimuleren van partners om samen te werken ter ondersteuning van inwoners met een smalle beurs door middel van onze subsidieregeling. 2. Zorgen dat partners in de stad inwoners goed kunnen verwijzen naar ondersteuningsaanbod van de gemeente, maar ook buiten de gemeente (UWV, SVB etc.). 3. We verbeteren van de samenwerking tussen sleutelfiguren, brugfunctionarissen en gemeente om inwoners effectiever te ondersteunen. 4. Onderwijs en jeugdinitiatieven beter benutten om gezinnen te helpen bij hun geldzorgen. Voorbeelden hiervan zijn de proeftuin jeugd en samenwerking met de brugfunctionarissen. 5. Intensiveren en verder professionaliseren van de vroegsignalering. Inversie Bewind, Stichting Lezen en Schrijven, Taalpunt Zwolle en de gemeente Zwolle organiseren gezamenlijk trainingen voor bewindvoerders en budgetcoaches. Doel van deze trainingen is dat professionals beperkte basisvaardigheden sneller herkennen en inwoners effectiever ondersteunen. Zo kunnen signalen beter worden opgepakt en wordt de kans vergroot dat inwoners duurzaam financieel redzaam worden.
22
Hoofdstuk 7 Actielijn 3
7. Actielijn 3 Op tijd de juiste ondersteuning bieden Inwoners die geldzorgen ervaren, willen tijdige en passende ondersteuning om weer grip te krijgen op hun situatie. We hebben inkomensregelingen voor inwoners met een laag inkomen. Zodat zij voldoende geld hebben om rond te komen, om tegenvallers op te vangen en om sociaal te kunnen participeren. Voor huishoudens met laag inkomen zijn deze inkomensregelingen essentieel om rond te kunnen komen. Het is belangrijk dat deze ondersteuning eenvoudig toegankelijk is en aansluit bij de realiteit van mensen. Wanneer schulden ontstaan, is het cruciaal dat schuldhulpverlening snel en doeltreffend wordt ingezet – hoe eerder, hoe beter.
Praat met inwone rs op laagdrempelig e locaties 12x benoemd
Investeer in scholing van professionals die tijd hebben om te luisteren en naast mensen te staan
Ga gesprek aan ipv brief
Simpele taal 2x benoemd
Naast mensen staan als gelijkwaardige en niet lijstjes afvinken en vragen stellen die nergens op slaan. Persoonlijk aandacht en op maat hulp gegeven, daar begint het mee.
Inwoners over hoe we in gesprek raken. Opgehaald tijdens de stadsdialoog Zwolle armoedevrij (september 2024).
Het figuur op de volgende pagina geeft een overzicht van de actielijn en toont in één oogopslag wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
23
ACTIELIJN 3: Op tijd de juiste ondersteuning bieden Acties 1. Vasthouden en verbeteren • Beschikbaar stellen van inkomensregelingen zodat inwoners mee kunnen doen. • Beschikbaar stellen van schulddienstverlening. • Subsidie voor lokale initiatieven voor armoedebestrijding. • Outreachende jongerenaanpak.
2. Nieuwe acties binnen het huidige budget • Verbeteren samenhang wmo ondersteuning met geldzorgen. • Onderzoek hoe werken vanuit vertrouwen kan worden uitgewerkt in de handhavingsstrategie. • We gaan door met de implementatie van basisdienstverlening. 3. Nieuwe acties met extra kosten • Nog meer rekening houden met de leefwereld van de inwoner bij onze dienstverlening. • Structurele aanpak jongeren met geldzorgen. • De mogelijkheden onderzoeken om SDV dichter bij de inwoner te organiseren. • Meer aandacht voor geldzorgen in contact met de inwoner bij andere domeinen.
Overzicht van actielijn 3: Wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
1. Vasthouden en verbeteren We blijven continu werken aan het verbeteren van de kwaliteit van onze ondersteuning. De inwoner staat centraal, Iedere situatie is anders, en onze ondersteuning sluit daarop aan. Door maatwerk te leveren, duidelijke communicatie en drempels weg te nemen, zorgen we ervoor dat inwoners zich gehoord en geholpen voelen. Zo vergroten we de kans op herstel, rust en perspectief.
Voor inwoners die er zelf niet meer uit komen en die geen oplossing vinden met behulp van hun omgeving of in de sociale basis, organiseert het Sociaal Wijkteam de tijdelijke ondersteuning die een passend antwoord vindt op de échte vraag. Oplossingen voor problemen worden zo veel mogelijk gevonden in de omgeving: thuis, op school of in de wijk. De inwoner blijft zo veel mogelijk zelf in regie. Het SWT levert ondersteuning op het vlak van financiën in samenwerking met de Sociaal Raadslieden en Op Orde. De Sociaal Raadslieden zitten wekelijks op de verschillende SWT’s waardoor er snel contact kan worden gezocht met het SWT wanneer wenselijk. Daarnaast richt het SWT zich op vroegsignalering. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen de afdeling inkomensondersteuning en het SWT waarbij jongeren met schulden actief worden benaderd, hulp wordt geboden om dit gezamenlijk aan te pakken en deze zorg te verminderen en/of te verhelpen.
Toegang tot hulp via SWT’s Het Sociaal Wijkteam (SWT) helpt inwoners met uiteenlopende ondersteunings-vragen op de gebieden van de Wmo, jeugdwet, participatiewet en leerplichtwet. Ondersteuningsvragen van inwoners worden beoordeeld (brede uitvraag en systemische benadering) en op de best passende wijze ingevuld. Het SWT richt zich binnen de participatiewet op werk en inkomen en treedt o.a. op als intermediair binnen financiële vraagstukken.
24
3. Nieuwe acties met extra kosten Voor deze acties is extra geld nodig, eenmalig of voor langere tijd. Deze acties werken we uit in een uitvoeringsagenda. 1. Nog meer rekening houden met de leefwereld van de inwoner bij onze dienstverlening. We werken stress sensitief, cultuur sensitief en gebruik maken van maatwerk. 2. We ontwikkelen een structurele aanpak voor jongeren als vervolg op de pilot outreachende jongerenaanpak. 3. De mogelijkheden onderzoeken om SDV dichter bij de inwoner te organiseren. 4. Zorgen dat er bij klantcontact met de gemeente meer oog is voor geldzorgen en verbinding met ondersteuning voor geldzorgen.
Hieronder volgt een opsomming van concrete acties die we uitvoeren. Deze acties zijn effectief en worden gewaardeerd door onze inwoners en partners. We blijven deze acties voortzetten en continu verbeteren. • Bieden van inkomensregelingen zodat inwoners rond kunnen komen en mee kunnen doen. • Bieden van schulddienstverlening bij (problematische) schulden. • We geven middels de subsidieregeling Armoedebestrijding subsidie aan partijen die hieraan bijdragen. 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget In 2026 starten we met de acties die binnen het huidige budget en beschikbare formatie uitvoerbaar zijn. 1. Verbeteren van de samenhang van Wmo ondersteuning met geldzorgen beleid. 2. Onderzoek hoe het principe van vertrouwen verder kan worden uitgewerkt. Een voorbeeld is duidelijke afspraken over wanneer te toetsen en wanneer niet, en hoe werken vanuit vertrouwen in de praktijk kan worden toegepast. 3. Voortzetten implementatie van de basisdienstverlening binnen schulddienstverlening. Bij de inrichting bepalen we welke producten en instrumenten we hebben en welke we nodig hebben om onze inwoners optimaal te bedienen.
Jaarlijks organiseert de gemeente Zwolle een Armoededialoog. Tijdens deze bijeenkomsten gaan inwoners, professionals en de gemeente met elkaar in gesprek over de vraag hoe we samen kunnen leven zonder armoede. De Stadsdialoog van 2025 vindt plaats tijdens de Week tegen Armoede en heeft als thema: ‘Digitale wereld: vriend of vijand voor mensen in armoede?’. Hiermee brengen we kansen en knelpunten rond digitalisering in beeld en zoeken we samen naar oplossingen die inwoners écht verder helpen. Via workshops van onder andere het Informatiepunt Digitale Overheid, het Taalpunt en de Jongerenraad verkende we de impact van technologie op bestaanszekerheid. De inzichten uit deze dialoog gebruiken we om onze aanpak inclusiever te maken en ondersteuning beter vindbaar te maken voor iedereen.
25
Hoofdstuk 8 Actielijn 4
8. Actielijn 4 Versterken financiële redzaamheid voor inwoners zodat ze mee kunnen doen naar vermogen Het doel is om de financiële redzaamheid van inwoners te helpen te vergroten, zodat zij beter hun geld zaken kunnen beheren en voorbereid zijn op financiële tegenslagen. We ondersteunen inwoners door hun kennis, vaardigheden en hulpbronnen te verbeteren. Daarnaast bieden we nazorg aan om terugval te voor komen. Hierdoor kunnen inwoners naar vermogen duurzaam deelnemen aan de samenleving. Onderstaand figuur geeft een overzicht van de actielijn en toont in één oogopslag wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
ACTIELIJN 4: Versterken financiële redzaamheid voor inwoners zodat ze mee kunnen doen naar vermogen Acties 1. Vasthouden en verbeteren • Versterking financiële redzaamheid voor duurzame uitstroom van beschermingsbewind. • Het bieden van een intern contactpersoon voor onze eigen medewerkers die (anoniem) kan helpen bij geldzorgen. • We bieden nazorg aan iedere inwoner die hulp bij schulden heeft ontvangen.
2. Nieuwe acties binnen het huidige budget • Inzetten begeleiding en coaching tijdens schulddienstverlening om uitval te voorkomen. • We borgen dat inkomensondersteuning en schulden structureel aandacht krijgen binnen de keten Arbeidsparticipatie. 3. Nieuwe acties met extra kosten • Onderzoeken hoe we inwoners nog beter kunnen ondersteunen bij het versterken van financiële redzaamheid financiële redzaamheid. • Verkennen of inwoners die een uitkering hebben (gehad) nazorg nodig hebben en kunnen krijgen. • Ontwikkelen structurele aanpak voor begeleiding en coaching tijdens schulddienstverlening.
Overzicht van actielijn 4: Wat we al doen en welke nieuwe acties we willen uitvoeren.
26
1. Vasthouden en verbeteren We bieden niet alleen een vangnet als ondersteuning, maar hebben ook oog voor perspectief. Daarom blijven we investeren in middelen en aanpakken die de zelfredzaamheid van inwoners versterken. Zo vergroten we de kans op herstel, rust en perspectief.
3. Nieuwe acties met extra kosten Voor deze acties is extra geld nodig, eenmalig of voor langere tijd. Deze acties werken we uit in een uitvoeringsagenda. 1. Verkennen of inwoners die een uitkering hebben (gehad) behoefte hebben aan nazorg en hoeverre we deze ondersteuning kunnen inrichten. 2. Onderzoeken hoe we inwoners nog beter kunnen ondersteunen bij het versterken van hun financiële redzaamheid. 3. We ontwikkelen een structurele aanpak voor begeleiding en coaching tijdens schulddienstverlening vanaf 2028.
Hieronder volgt een opsomming van concrete acties die we uitvoeren. Deze acties zijn effectief en worden gewaardeerd door onze inwoners en partners. We blijven deze acties voortzetten en continu verbeteren. • Stimuleren van versterking financiële redzaamheid met ondersteuning voor duurzame uitstroom van beschermingsbewind. • Het bieden van een intern contactpersoon voor onze eigen medewerkers die (anoniem) kan helpen bij geldzorgen. • Nazorg bieden aan iedere inwoner die hulp bij schulden heeft ontvangen. 2. Nieuwe acties binnen het huidige budget In 2026 starten we met de acties die binnen het huidige budget en beschikbare formatie uitvoerbaar zijn. 1. Inzetten begeleiding en coaching tijdens schulddienstverlening om uitval te voorkomen. Deze aanpak wordt tijdelijk gefinancierd tot en met 2027. Voor een structurele voortzetting is een vervolgactie geformuleerd onder punt 8.3. 2. We borgen dat inkomensondersteuning en schulden structureel aandacht krijgen binnen de keten Arbeidsparticipatie, in nauwe samenwerking met collega’s van Arbeidsparticipatie.