Accountantsverslag Deloitte over Jaarstukken 2025 Gemeente Zwolle
Tekst van het document
De gemeenteraad heeft op 9 maart 2026 ingestemd met de inrichting van het Warmtebedrijf Zwolle. Op 17 maart 2026 is het inrichtingsplan door het college vastgesteld. Uit het inrichtingsplan blijkt dat het Warmtebedrijf Zwolle zich houdt aan de wettelijk vastgestelde tariefprincipes. Via het gemeentelijk beleidsspoor wordt onderzocht of aanvullende tariefregulering nodig en mogelijk is. Daarnaast geldt dat Warmtebedrijf Zwolle alleen projecten met een sluitende businesscase ontwikkelt.
In de paragraaf risicomanagement en weerstandsvermogen zijn de ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de WMO door de gemeente Zwolle als risico’s met de grootste impact onderkend. Hierin zijn diverse risico’s omtrent het sociaal domein opgenomen, zoals:
Warmtebedrijf Zwolle wordt inmiddels betrokken bij meerdere nieuwbouw- en gebiedsontwikkelingen. De inrichting (Inrichtingsplan) en de financiële aanvragen (agiostorting) tonen dat het warmteprogramma in de operationele en financiële planning wordt gebracht. Wij blijven aandacht vragen voor de realisatiekracht van de gemeente in relatie tot het warmtebedrijf. Zwolle heeft grote ambities waarbij prioritering en de beschikbare capaciteit binnen de ambtelijke organisatie cruciaal zijn voor een succesvolle uitvoering.
De lasten WMO (exclusief BW) zijn in 2025 met € 3 miljoen gestegen naar € 67,1 miljoen, daarnaast zijn de lasten voor de jeugdzorg met € 5,2 miljoen gestegen naar € 64 miljoen. In de gewijzigde begroting 2025 was reeds rekening gehouden met deze tendens en per saldo zijn de gerealiseerde lasten lager dan begroot. Dit is ook zichtbaar in onderstaande grafiek.
Lasten sociaal domein | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen) 240 220 200 180 160 Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2023 2023 2024 2024* 2025 2025
•
Volumestijging Wmo en Jeugdzorg.
•
Tariefstijgingen in de zorg Wmo en Jeugdzorg.
•
Omschakeling Beschermd wonen als centrumgemeente.
•
Tijdelijke en permanente locaties voor Vluchtelingen en asielzoekers.
Hieruit valt op te maken dat uw gemeente de ontwikkelingen en uitdagingen in het sociaal domein onderkent en hier middels maatregelen zichtbaar op blijft sturen.
Zoals in de boardletter is opgenomen vragen wij aandacht voor een update van de Nota Verboden Partijen. Gezien de grote rol die het Warmtebedrijf Zwolle heeft in de energietransitie en dit een nieuwe verbonden partij van de gemeente is, wordt het actualiseren van deze nota zeer aanbevolen.
De Koers Sociaal Domein van Zwolle is gericht op het versterken van de sociale basis, het bevorderen van bestaanszekerheid en participatie en het eerder en effectiever ondersteunen van inwoners met hulpvragen. De gemeente streeft hiermee naar een houdbaar en veerkrachtig sociaal domein dat inspeelt op de toenemende druk en complexiteit.
Met deze ontwikkelingen laat de gemeente Zwolle zien dat zij de urgentie en complexiteit van de uitdagingen binnen het sociaal domein onderkent. Wij adviseren de ingezette koers voort te zetten en de voortgang en realisatie * Betreft genormaliseerde realisatie waarbij de eenmalige aanvullende last BW daarvan nauwgezet te monitoren. Dit stelt de gemeente in staat om tijdig bij ad € 14,5 miljoen gecorrigeerd is. te sturen en blijvend te werken aan een toekomstbestendig en veerkrachtig sociaal domein. De hoge realisatie van WMO wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de regiofunctie die Zwolle verzorgt voor het Beschermd Wonen. De totale lasten voor BW bedragen € 70,8 miljoen (2024: € 65,1 miljoen), waarvan € 25,7 miljoen (2024: € 22,6 miljoen) betrekking heeft op gemeente Zwolle. Het overige deel wordt als compensatie ontvangen van de deelnemende gemeenten. 221,2
192,1
© 2026 Deloitte The Netherlands
231,1
205,9*
2606812474/RM
221,4
216,4
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
23
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeentera Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In 2025 is de actualisatie van het fraudebeleid door Concern control afgerond en heeft Internal Audit een integrale frauderisicoanalyse uitgevoerd. In de frauderisicoanalyse is expliciet aandacht besteed aan kansen impactbeoordelingen, waardoor risico’s beter kunnen worden gekwantificeerd en geprioriteerd. Ook zijn beheersmaatregelen en het resterende risico inzichtelijk gemaakt. Hiermee constateren wij dat de organisatie voortgang realiseert bij het verder ontwikkelen van frauderisicomanagement.
Het geactualiseerde beleid maakt het reflecteren op frauderisico’s en het beheersen daarvan een standaardonderdeel van het bestaande sturings- en verantwoordingsinstrument. Wij onderschrijven het belang voor het verder uitdragen van het fraudebeleid in de organisatie, wat de gemeente Zwolle ook voornemens is te doen. Verder wordt in het beleid voorgenomen om jaarlijks bijzonderheden uit de frauderisicoanalyse met de auditcommissie te bespreken en op ad hoc basis de uitkomsten van gerichte fraudeonderzoeken te rapporteren. Wij achten dit een passende werkwijze en adviseren hierbij om heldere criteria vast te leggen voor welke bijzonderheden worden besproken en welke onderzoeken worden gemeld. Ook adviseren wij om overeen te komen welke informatie periodiek aan de auditcommissie wordt gerapporteerd zodat er structureel gereflecteerd wordt op geïdentificeerde frauderisico’s en bijhorende maatregelen, met als doel een actuele beheersing en anticipatie op bestaande en nieuwe risico’s.
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Werkzaamheden fraude
Geen aanwijzingen voor fraude
Wij hebben ten behoeve van onze controle van de jaarrekening met betrekking tot het vanuit onze beroepsgroep voorgeschreven frauderisico op ‘management override of controls’ aanvullende werkzaamheden uitgevoerd. Dit frauderisico kan zich (met name) voordoen in de handmatige journaalposten (memoriaalboekingen, overboeking van budgetten). Derhalve hebben wij specifieke werkzaamheden op deze boekingen uitgevoerd.
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiëntie van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruik gemaakt van een data-analyse tool. Met deze data-analyse hebben wij een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze naar aard meer risicovolle boekingen. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of anderszins bijzonderheden gebleken. Wij hebben bij het uitvoeren van onze werkzaamheden geen signalen en/of indicaties dat er sprake is van fraude.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Fraude en integriteit
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw HR-adviseur en arbeidsjurist. Daarnaast hebben wij op basis van onze controle en de besprekingen met de medewerkers binnen uw organisatie geen fraudegevallen geconstateerd.
Zoals op pagina 20 van dit accountantsverslag toegelicht hebben wij, mede naar aanleiding van de geconstateerde afwijkingen van de EUaanbestedingsregels, een aanvullend “frauderisico” opgenomen ten opzichte van hetgeen opgenomen in ons auditplan.
Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
24
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
Overige bevindingen Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Momenteel kan de omvang van deze bestaande verplichtingen nog met onvoldoende betrouwbaarheid worden bepaald, derhalve zijn deze niet volledig toegelicht in de jaarrekening 2025. Dit hebben wij in bijlage A3 opgenomen als niet-gecorrigeerde afwijking in de toelichting.
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
In de jaarrekening 2025 zijn, net als voorgaand jaar, in de WNTverantwoording twee extra medewerkers opgenomen, namelijk de heer Wijnandts en mevrouw Borsboom. Vanwege de sabbatical van de gemeentesecretaris zijn deze functionarissen op 11 oktober 2024 door het college aangesteld als waarnemers van de gemeentesecretarisfunctie. In de periode tot 23 februari 2026 heeft de heer Wijnandts de functie van secretaris ingevuld en mevrouw Borsboom de functie van algemeen directeur. Vanuit de WNT worden beide functionarissen met de waarnemende rollen gedefinieerd als topfunctionaris en daarom opgenomen in de WNT-verantwoording.
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2025, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’.
•
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
•
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot naleving van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en de publicatieverplichtingen van de WNT.
•
Het normenkader 2025, dat door de gemeenteraad is vastgesteld in haar vergadering d.d. 15 december 2025.
De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.
Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen In de jaarrekening zijn de huurcontracten en verlofsaldi van medewerkers (terecht) opgenomen als niet uit de balans blijkende verplichtingen. Andere contractuele verplichtingen zijn niet opgenomen, denk hierbij aan ICTcontracten, contracten uit hoofde van gebiedsontwikkeling en investeringen en dergelijke. Net als voorgaand jaar zijn niet alle contractuele verplichtingen toegelicht onder de “Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen” vanwege het ontbreken van een sluitende verplichtingenadministratie. Wij hebben begrepen dat een leveranciersanalyse is gestart waarmee enerzijds inzicht wordt verkregen in de planning van inkoopcontracten en tevens inzicht in de reeds aanwezige contractuele verplichtingen.
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Wij hebben het college gevraagd zorg te dragen voor een volledig inzicht in de contractuele verplichtingen ter opname in de jaarrekening 2026.
De opdrachtbevestiging waarin de reikwijdte van onze controle staat beschreven. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie geh
Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn verantwoord in finale jaarstukken, alsook consistent zijn gebruikt. Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij - naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening - vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Na enkele tekstuele aanpassingen en verduidelijkingen in de jaarstukken voldoen de jaarstukken aan de vereisten van het BBV.
Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van gemeente Zwolle een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
25
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
Interne beheersing
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Accountantsverslag 2025
26
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025
Boardletter 2025, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2025 gedateerd 13 januari 2026. De boardletter hebben wij op 16 december met de leden van de auditcommissie besproken. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten benoemd voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2025. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Evaluatie opstel- en controleproces Medio 2025 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2024 geëvalueerd, en waar nodig aanscherpingen verwerkt in het interne ‘draaiboek’ voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekening 2025.
Met deze aanpassingen wordt het proces verder geoptimaliseerd. Het opstel- en controleproces is door een goede samenwerking prettig verlopen. De controle van de grondexploitatie heeft hierbij veel tijd en inzet gevraagd van zowel uw als onze medewerkers, mede door de nieuwer grondexploitatie Noordereiland, door afwijkingen in de aansluiting tussen de ramingen en de grondexploitaties en het - in eerste instantie - ontbreken van toereikende onderbouwingen van een aantal uitgangspunten. Wij danken het team van de gemeente Zwolle voor de prettige, transparante en constructieve samenwerking gedurende het traject. Daarbij waarderen wij dat de controle als gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt gezien.
Medio 2026 evalueren wij - mede op basis van de actualisatie van de risicoanalyse voor de jaarrekening 2026 - wederom gezamenlijk het proces om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen in het opstel-en controleproces van de jaarrekening mogelijk zijn. Hierbij zullen wij in het bijzonder stilstaan bij het proces rondom de actualisatie van de grondexploitaties. Betaalproces Voorgaand jaar hebben wij in ons accountantsverslag gerapporteerd over een tweetal dubbele betalingen (batchbetalingen) die zijn verwerkt in 2024 en 2025. Naar aanleiding hiervan heeft de interne organisatie een onderzoek uitgevoerd, waarvan het onderzoeksrapport in het voorjaar van 2025 is opgeleverd. Hieruit is gebleken dat geen andere dubbele betalingen hebben plaatsgevonden. Op basis van het onderzoek zijn tevens aanbevelingen gedaan ter verbetering van het betalingsproces. De gemeente is gestart met de implementatie en opvolging van de aanbevelingen. In 2025 heeft Zwolle veel aandacht besteed aan de beheersing van het inkoop- en betalingsproces. Wij hebben geconstateerd dat verbeterstappen gezet zijn ten aanzien van het verhogen van het bewustzijn van de ambtelijke organisatie en om bijzonderheden tijdig te signaleren.
Wij zijn positief over de wijze waarop de gemeente opvolging heeft gegeven aan de eerder geconstateerde bevindingen en de wijze waarop de aanbevelingen worden opgepakt In januari 2026 heeft een dubbele betaling plaatsgevonden bij de serviceorganisatie van uw gemeente, die gebruik maakt van hetzelfde nieuwe financiële administratiesysteem ERPx. Uit onderzoek van de gemeente blijkt dat binnen de administratie van de gemeente géén dubbele betalingen hebben plaatsgevonden. Wij hebben de uitkomsten van het onderzoek beoordeeld en onderschrijven de conclusie van de interne organisatie.
De periodieke besprekingen tussen de ambtelijke organisatie en ons controleteam hebben hier een belangrijke rol in gehad en deze gesprekken zullen wij volgend jaar wederom voeren. Hiermee blijven we nauw met elkaar in contact en worden eventuele vraagstukken tijdig met elkaar gedeeld. © 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity zit in een groeipad In het kader van de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij de opzet en het bestaan getoetst van de algemene IT-beheersmaatregelen van de relevante financiële applicaties JD Edwards (financiële administratie) Gidso (WMO en Jeugdzorg) en Suite voor het Sociaal Domein (sociale uitkeringen). Aangezien het nieuwe systeem ERPx pas vanaf 2026 in gebruik is genomen, is JD Edwards nog in scope van onze controle. Over onze bevindingen hebben wij aan u geïnformeerd via onze boardletter 2025. Net als in voorgaande jaren kunnen wij (en de gemeente) door de bestaande aandachtspunten in de ITomgeving niet zonder meer steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Het gevolg van deze conclusie is dat wij meer gegevensgericht werk hebben moeten verrichten dan wanneer wel gesteund kan worden op de (uitkomsten van de) systemen. Onder andere door het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van data en lijstwerk vast te stellen. De belangrijkste observatie uit onze boardletter ziet toe op het implementeren van de vereisten uit de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO2) en Network and Information Security (NIS2) richtlijnen.
Wij hebben begrepen dat Zwolle de benodigde inspanningen inzichtelijk heeft gemaakt en de actiepunten op directieniveau besproken zullen worden. Op basis hiervan maakt Zwolle de IT-Roadmap finaal waarin de planning en verantwoordelijkheden staan beschreven. Dit vormt de basis om te kunnen voldoen aan de gestelde richtlijnen. Wij monitoren jaarlijks de voortgang en informeren u hierover in onze boardletter. Een andere belangrijke ontwikkeling eind 2025, betreft de implementatie van het nieuwe financiële systeem ERPx. Na een succesvolle conversie is het van belang de IT-beheersing op voldoende niveau te brengen om de integriteit van de inrichting en de data uit het systeem te waarborgen. Wij zijn met uw organisatie in overleg over het uitvoeren van een IT-audit om daarmee de juistheid en volledigheid van de datamigratie vast te stellen. Zwolle onderzoekt momenteel welke niveau van beheersing wordt verlangd en hoe onze (aanvullende) werkzaamheden op de ERPx applicatie kunnen ondersteunen bij het datagedreven werken binnen Zwolle.
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
27
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
Bijlagen
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Accountantsverslag 2025
28
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 1.599.500. Aard van de fouten
Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
n.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
n.v.t.
Niet van toepassing
Totaal getrouwheidsfouten
n.v.t.
Aard van de onzekerheden Geen onzekerheden geconstateerd in de balanswaarde per ultimo 2025 hoger dan de rapporteringstolerantie van € 1.599.500.
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, en onzekerheden in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen en/of niet hier opgenomen onzekerheden.
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
29
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
A2 - Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hieronder bevat een weergave van die onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.
Aard van de tekortkoming
Bron van toelichtingsvereiste
Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen
Niet uit de balans blijkende verplichtingen en rechten - Door nog niet voldoende inzicht in de omvang van toekomstige contractuele verplichtingen zijn niet alle contractuele verplichtingen opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen (NUBBV).
Artikel 53 BBV
Zie toelichting op pagina 25.
Bouwgronden in exploitatie (grondexploitatieprojecten) - Onzekerheid planning Noorderkwartier: mogelijk negatief effect op verwacht eindresultaat vanwege vertraging in de huidig ingerekende uitgifteplanning. Daling resultaat € 0,7 miljoen bij twee jaar vertraging tot € 1,8 miljoen bij vijf jaar vertraging. Deze onzekerheid heeft geen financieel effect op de balanswaarde gezien het positieve verwachte resultaat en de huidige voortgang, waarbij nog geen verkopen hebben plaatsgevonden. - Onzekerheid nog te realiseren plankosten Noorderkwartier: de ingerekende plankosten ad € 5,6 miljoen zijn onvoldoende onderbouwd en hoger dan de gemiddelden over voorgaande jaren en hoger dan de landelijke bandbreedte. Uitgaande van het gemiddelde van de bandbreedte, zijn de kosten voor circa € 1,6 miljoen als onzeker aan te merken. - Daarnaast is bij de berekening van de verwachte eindwaarde van de verschillende projecten gerekend met een opbrengstenstijging van 1%. Deze opbrengstenstijging achten wij - rekening houdend met de huidige marktomstandigheden - aan de voorzichtige kant. Wanneer gerekend wordt met een opbrengstenstijging van 3,6% verbetert de netto contante waarde voor de projecten tezamen met € 2,2 miljoen.
Aangezien dit een effect is op de netto contante waarde aan het eind van de looptijd van de projecten, heeft dit niet eenzelfde effect op de balanswaarde per ultimo 2025, het effect op de balanswaarde bedraagt afgerond € 200.000. Bovenstaande bevindingen hebben betrekking op de gepresenteerde eindewaarde van de projecten in de toelichting opgenomen in de paragraaf Grondbeleid.
Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken 2023
Zie toelichting hiernaast.
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Geen financiële impact - hoger dan de rapporteringstolerantie ad € 1,6 miljoen - op de balanswaarde per ultimo 2025.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
30
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening 2025 en onze conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2025. - De strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening: Goedkeurend. - De strekking van ons rechtmatigheidsoordeel over de baten, lasten en balansmutaties SiSa: Goedkeurend. Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting
A31
Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van jeugdcriminaliteit 2024
n.v.t.
€0
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021
n.v.t.
€0
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
n.v.t.
€0
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
n.v.t.
€0
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
n.v.t.
€0
D10
Volwasseneneducatie
n.v.t.
€0
D12
Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024
n.v.t.
€0
D12A
Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024
n.v.t.
€0
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
n.v.t.
€0
D21
Specifieke uitkering impuls jongerencultuur
n.v.t.
€0
D28
Impuls jongeren en talent
n.v.t.
€0
E21
Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2022-2022
n.v.t.
€0
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
E81
Regeling specifieke uitkering OV-ambassadeurprojecten 2023
n.v.t.
€0
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
n.v.t.
€0
E85
Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties
n.v.t.
€0
Subtotaal
© 2026 Deloitte The Netherlands
€0
2606812474/RM
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
31
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting
Subtotaal - zie vorige pagina
€0
Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma zoetwater (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027 (SISA tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027 (SISA tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
n.v.t.
€0
E110
Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw
n.v.t.
€0
E113
Tijdelijke regeling uitkering bodem 2024-2030
n.v.t.
€0
E115
Tijdelijke regeling specifieke uitkering duurzame en circulaire infrastructuur
n.v.t.
€0
E120
Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
n.v.t.
€0
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
n.v.t.
€0
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024
n.v.t.
€0
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekkingen)_gemeentedeel 2024
n.v.t.
€0
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2023
n.v.t.
€0
G10
Wet inburgering gemeentedeel 2023
n.v.t.
€0
G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2023
n.v.t.
€0
G13
Onderwijsroute_ deel gemeente 2024
n.v.t.
€0
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025
n.v.t.
€0
H30
Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
n.v.t.
€0
H35
Regeling specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026
n.v.t.
€0
H41
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
n.v.t.
€0
J4B
Regiodeals 5e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
E87B
E103B Ministerie E103B Provincie
Subtotaal © 2026 Deloitte The Netherlands
€0 2606812474/RM
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
32
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting
Subtotaal - zie vorige pagina
€0
J6B
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet ondersteuning woningbouw (derde tranche) (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
J9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
n.v.t.
€0
J17
Realisatiestimulans
n.v.t.
€0
J18
Regeling specifieke uitkering isolatieopgave Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
n.v.t.
€0
J30
Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde
n.v.t.
€0
J55
Aanpak energie armoede
n.v.t.
€0
J56
Regeling huisvesting aandachtsgroepen (RHA)
n.v.t.
€0
Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
€0
J85
stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen
n.v.t.
€0
J94
Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie
n.v.t.
€0
J105
SPUK Startbouwimpuls
n.v.t.
€0
J106
SPUK gebiedsbudget
n.v.t.
€0
J117B
Soortenmanagementplan Zwolle
n.v.t.
€0
J209
Meerjarige regeling specifieke uitkeringen voor huisvesting aandachtsgroepen (RHA 2022)
n.v.t.
€0
J210B
Meerjarige regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw
n.v.t.
€0
K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)
n.v.t.
€0
M6
Bekostigingsregeling huisvesting vergunninghouders in doorstroomlocaties
n.v.t.
€0
M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
n.v.t.
€0
M30
Specifieke uitkering wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen
n.v.t.
€0
J75B Ministerie J75B Provincie
Totaal
© 2026 Deloitte The Netherlands
€0
2606812474/RM
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
33
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
C - Onafhankelijkheidsbevestiging •
Bevestiging onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed.
•
Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Zwolle in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. De hierna volgende (niet-limitatieve) opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: •
Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
•
Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte.
•
Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
•
Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven.
© 2026 Deloitte The Netherlands
2606812474/RM
•
•
De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen. Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheids-evaluatie’), wordt in het dossier opgenomen. Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een gemeenteraad, raadscommissie of auditcommissie, overwegen wij ook een van deze instanties te raadplegen.
Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Zwolle Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden. Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente of een bij de gemeente betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid met een (geschatte) waarde van meer dan € 100 ontvangen of verstrekt, en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.
Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen wordt periodiek door de externe toezichthouder getoetst. Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen. Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij de gemeente Zwolle te rouleren.
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Accountantsverslag Bijlagen 2025
34
Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 22 Jun 2026
Onder Deloitte wordt verstaan één of meer van Deloitte Touche Tohmatsu Limited ("DTTL" of "Deloitte Global"), haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten (tezamen, de "Deloitte-organisatie"). DTTL en haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten zijn juridisch gescheiden en onafhankelijke entiteiten, die elkaar niet kunnen verplichten of binden ten aanzien van derden. DTTL en iedere DTTL member firm en aan hen verbonden entiteiten zijn aansprakelijk voor hun eigen handelen en nalaten, en niet voor het handelen of nalaten van een andere entiteit. DTTL verleent geen diensten aan cliënten. Raadpleeg www.deloitte.com/about voor meer informatie. Deloitte levert toonaangevende audit- en assurance-, belastingadvies- en juridische diensten, en diensten op het gebied van consulting, financial advisory, en risk advisory aan bijna 90% van de Fortune Global 500® en duizenden particuliere bedrijven. Onze professionals leveren meetbare en blijvende resultaten die het vertrouwen van het publiek in kapitaalmarkten helpen versterken en klanten in staat stellen te transformeren en bloeien. Voortbouwend op haar meer dan 180-jarige geschiedenis, omvat het bereik van Deloitte meer dan 150 landen en gebieden. Ontdek hoe de meer dan 470.000 mensen van Deloitte wereldwijd een impact maken die ertoe doet op www.deloitte.com.
Deze communicatie bevat louter algemene informatie en noch DTTL, noch haar wereldwijde netwerk van member firms of aan hen verbonden entiteiten verleent door middel van deze communicatie professioneel advies of diensten. Voordat u een beslissing neemt of actie onderneemt die van invloed kan zijn op uw financiën of uw bedrijf, dient u een gekwalificeerde professionele adviseur te raadplegen. Er worden geen verklaringen, garanties of toezeggingen (uitdrukkelijk of impliciet) gegeven over de juistheid of volledigheid van de informatie in deze communicatie; EMEA, de EMEA-aandeelhouders, hun gelieerde ondernemingen, medewerkers en vertegenwoordigers zijn niet aansprakelijk voor enig direct of indirect verlies of schade voortvloeiend uit het vertrouwen op deze communicatie. EMEA, de EMEA-aandeelhouders en affiliates zijn juridische, zelfstandige en onafhankelijke entiteiten. © 2026. Neem voor informatie contact op met Deloitte Nederland.