A28 Zienswijze_geanonimiseerd

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Betreft: Zienswijze realisatie ecologische blauw/groene corridor Ittersumerbroek Datum: 8 december 2025 Namens: Bewonersgroep Schermerhornstraat en Van Schaikstraat Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Zwolle Postbus 538 8000 AM ZWOLLE Geacht College,

INLEIDING Namens 75 huishoudens van de Schermerhornstraat, Van Schaikstraat en andere wijkbewoners van Ittersumerbroek dienen wij hierbij onze zienswijze in ten aanzien van de Ontwerp Omgevingsvisie Zwolle, zoals ter inzage gelegd van 27 oktober tot 8 december 2025. Wij waarderen de ambities die de gemeente Zwolle heeft geformuleerd in de Omgevingsvisie, met name op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid en versterking van de ecologische structuur. Echter, wij constateren dat in de huidige planvorming voor het ontwikkelgebied Zwolle-Zuid-Zuid onvoldoende concrete waarborgen zijn opgenomen voor: 1. Bescherming van de bestaande woonwijk Ittersumerbroek tegen toekomstige wateroverlast 2. Behoud en versterking van de ecologische corridor tussen Veluwe en Salland 3. Realisatie van een klimaatbestendige waterhuishouding in zuidelijk Zwolle 4. Waarborging van verzekerbaarheid van woningen tegen de gevolgen van klimaatschade Daarom verzoeken wij u met nadruk de ontwikkeling en realisatie van een samenhangende ecologische blauw/groene corridor aansluitend aan de huidige begrenzing aan zuidzijde van de Schermerhornstraat en Van Schaikstraat, structureel op te nemen in de Omgevingsvisie. MOTIVATIE EN URGENTIE 1.

Waterveiligheid, verzekerbaarheid en financiële risico's Zoals beschreven in artikel 3.4.6 (Klimaat en water) van de Omgevingsvisie en bevestigd door het Position Paper "Water en bodem sturend" van Waterschap Drents Overijsselse Delta (april 2024), lopen Zwolle en met name Zwolle-Zuid-Zuid een groter risico op wateroverlast en waterschade.

Pagina 1 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Het waterschap benadrukt dat: • • •

Het water in Zwolle komt van vijf kanten: wind/stormopzet vanuit het IJsselmeer, regenwater, de IJssel en de Vecht, de Sallandse Weteringen en grondwater Het principe 'water en bodem sturend' de basis moet zijn voor klimaatbestendig waterbeheer Onvoldoende waterkwaliteit en de klimaatverandering een klimaatbestendig waterbeheer noodzakelijk maken

Onverzekerbaarheid als acuut risico Recent onderzoek benadrukt de urgentie van preventieve maatregelen. Het Financiële Dagblad rapporteerde in november 2025 dat in Nederland de schade als gevolg van extreme weersomstandigheden exponentieel toe neemt: van €700 miljoen in 2018 tot bijna €1 miljard in 2022. Tjeerd Bosklopper, CEO van verzekeraar NN Group, waarschuwt expliciet: "Het is zaak om goed te kijken naar geschikte plekken voor nieuwbouw. De realiteit is dat bepaalde plekken in Nederland op de lange termijn, honderd-plus jaar, misschien niet zo geschikt zijn om te wonen." Hoogleraar Bas Kolen (Universiteit van Amsterdam) benadrukt dat overheden en verzekeraars eerst moeten kijken wat zij kunnen doen aan het watersysteem en de ruimtelijke omgeving: "deze ingrepen zijn vaak kosteneffectiever" dan individuele maatregelen door bewoners. De risicovolle situatie in Ittersumerbroek Door de toekomstige bebouwing van Zwolle-Zuid-Zuid zal naar verwachting van WDOD overtollig water vanwege de harde ondoordringbare kleilaag (tot 60 cm, minus maaiveld) in de bodem onvoldoende door sponswerking in de bodem worden opgenomen. Daarnaast blijkt het watersysteem overtollig water onvoldoende af te kunnen voeren.

Pagina 2 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Na gesprekken met betrokkenen bij het onderdeel van het Deltaprogramma; "Perspectief IJssel-Vechtdelta", blijkt dat er breed onderzoek is naar het integraal aanpakken van het watervraagstuk in onze delta. Er is grote zorg dat huidige watersysteem onvoldoende functioneert om extremen op te vangen. De sponswerking wordt als een belangrijk onderdeel van de oplossingen gezien. Uit de regionale sponsstrategie blijkt dat Zwolle als benedenstroomse gemeente inzet op waterberging op land en/of in watergangen in de oostelijke en zuidelijke delen van het buitengebied. De door ons voorgestelde ecologische blauw/groene corridor kan als zodanig waterbergingsgebied functioneren. Belangrijk daarbij is dat kortstondige waterberging (dagen tot enkele weken) niet automatisch leidt tot structurele grondwaterproblemen; het grondwatersysteem reageert traag op wijzigingen in oppervlaktewateren. Dit vraagt echter wel om nader onderzoek naar de effecten. De 'sponswerking' wordt algemeen omarmd, maar er is geen ervaring met hoe je tot een goed functionerend absorberend geheel komt. Hoe de sponswerking te concretiseren is dus een vraagstuk voor partijen, temeer omdat de stadsgrachten van Zwolle hetzelfde waterpeil hebben als het IJsselmeer waardoor overtollig water niet afgevoerd kan worden en sponswerking nodig is om wateroverlast te voorkomen.

Deskundigen herkennen de problematiek waar de bewoners van de Schermerhornstraat en Van Schaikstraat mee geconfronteerd worden. Nu al worden bewoners geconfronteerd met wateroverlast in kruipruimten bij hevige regenval. Langdurig zijn plassen water te zien in de tuinen, weilanden en parken omdat de bodem het overtollige water niet kan absorberen en er onvoldoende afvoer mogelijk is. Eenzelfde problematiek met de harde ondoordringbare kleilaag doet zich voor bij de wijk 'De Oude Mars'. Na realisatie van de woningen en infrastructuur zijn alsnog in de wijk greppels en wadi's met infiltratieputten aangelegd om nu al regenwater vanaf de openbare grond af te voeren/te infiltreren. Naast de kleilaag zorgt ook een fijnkorrelige zandstructuur aldaar, dat de bodem moeilijk water absorbeert. Gelet op de ligging van Zwolle-Zuid Zuid dichter bij de IJssel zal het risico op wateroverlast daar naar verwachting zelfs groter zijn. De bodem is hier dus geen 'spons'! Zwolle-Zuid-Zuid is gelegen tussen de Zandwetering en de IJssel. Obstakel in dit gebied is de zandrug (Zandhove). Deze ligging zorgt ervoor dat het overtollige water vanuit Zwolle-ZuidZuid enkel via Ittersumerbroek weg kan. Dit zal betekenen dat dit via het watersysteem Dreessingel moet. Het huidige watersysteem is op deze toename van water niet berekend.

De bewoners bemerken nu al dat bij hevige regenval het peil in de singel langdurig te hoog is. Kortom; door bebouwing van Zwolle-Zuid-Zuid en een bodem die geen spons is, zijn grootschalige aanpassingen van het watersysteem nodig om te zorgen dat iedereen droge voeten houdt, met name in de huidige wijk Ittersumerbroek, omdat in deze wijk geen spons is en niet ingericht is om extremen op te vangen. Zwolle-Zuid-Zuid vkan dus niet eenvoudig aan Ittersumerbroek 'vastgeplakt' worden.

Pagina 3 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Risico's op schade door wateroverlast en optrekkend vocht zijn groot en geeft behalve financiële schade ook gezondheidsproblemen vanwege grote kans op schimmel, astma, etc. Door de bovenstaande risico's ontstaat een potentieel probleem door waterophoping tegen de lintbebouwing-barrière van Schermerhornstraat en Van Schaikstraat in de wijk Ittersumerbroek.

Een brede blauwgroene corridor direct tegen de lintbebouwing geeft noodzakelijke bescherming voor Ittersumerbroek, waarborgt de verzekerbaarheid van woningen, draagt bij aan de gemeentelijke klimaatdoelen en sluit aan bij de nationale prioriteiten voor waterveiligheid. 2. Biodiversiteit en ecologische verbinding Aansluiting op Natuurnetwerk Nederland en gemeentelijk biodiversiteitsbeleid Het voorgestelde corridorgebied vormt een essentiële schakel in het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische Hoofdstructuur). Het NNN is een landelijk samenhangend netwerk van bestaande en toekomstige natuurgebieden die met elkaar verbonden zijn via ecologische verbindingszones. Deze corridor sluit direct aan op de natuurnetwerkkaart Nederland en versterkt de cruciale ecologische verbinding tussen de Veluwe in het westen en de Sallandse natuurgebieden in het oosten. De realisatie van deze corridor past uitstekend bij het gemeentelijke biodiversiteitsbeleid "Groen groeit mee", waarin Zwolle de ambitie heeft uitgesproken om bij ontwikkelingen in de stad 75m² nieuw groen per woning toe te voegen en de biodiversiteit te versterken. De gemeente stelt expliciet: "We zorgen ervoor dat Zwolle haar groene karakter, leefkwaliteit

Pagina 4 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

en biodiversiteit behoudt als de stad groeit. Ook maken we daarmee onze stad beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering." Deze corridor is een concrete invulling van deze ambitie op strategische locatie. Wij verzoeken u een groennorm van minimaal 300 m² per inwoner als juridisch bindende randvoorwaarde vast te leggen voor de uitbreidingslocaties Zwolle-Zuid-Zuid en Vechtrand. Deze norm, die ook door de ANWB en het Gelders Collectief voor de IJsselvallei wordt bepleit, is noodzakelijk om zowel recreatieve ruimte als ecologische functies te kunnen ontwikkelen bij de voorziene groei van het inwoneraantal. Deze verbinding is van nationaal belang voor de genetische uitwisseling tussen populaties. Specifiek biedt de corridor een onmisbare migratieroute voor genetische uitwisseling tussen het Zandhovebos en de Veluwe. Zonder dergelijke verbindingszones tussen het Vechtdal, het Zandhovebos en de Veluwe, dreigt genetische verarming van populaties, wat leidt tot verminderde veerkracht tegen ziekten en klimaatverandering. Het behoud van genetische diversiteit is essentieel voor de overlevingskansen van soorten op lange termijn. Fourageergebied voor vogels, insecten en zoogdieren Naast de functie als migratieroute is het gebied van cruciaal belang als fourageergebied.

Vogels, insecten en zoogdieren zijn voor hun voedselvoorziening afhankelijk van gevarieerde, natuurlijke habitat. Door de corridor in te richten / uit te breiden met streekeigen beplanting, natuurlijke oevers en bloemenrijke graslanden ontstaat een rijk geschakeerd voedselaanbod gedurende het hele jaar. Dit is essentieel voor het in stand houden van gezonde populaties en draagt bij aan de voedselketens in het bredere ecologische netwerk. Een goed ingerichte blauw/groene corridor levert een essentiële bijdrage aan de versterking van de lokale biodiversiteit. Dit sluit naadloos aan bij gemeentelijk beleid gericht op het vergroten van biodiversiteit en het opzetten van een ecologisch netwerk. Natuurmonumenten (advies d.d. 5 november 2025, bijlage 2) benadrukt: "Beide voorgestelde scenario's verhogen de biodiversiteit ter plekke enorm, omdat veel verschillende natuurtypen worden toegevoegd in dit stuk kaal landbouwgrond. Vanuit de ecologie heeft scenario 1 de voorkeur, want deze zal meer soorten dienen. De verbinding via water geeft een flinke toevoeging op de biodiversiteit.

Als het water van IJssel en Wetering op een bepaalde manier verbonden kunnen worden, maakt het voor het aquatisch leven een perfecte corridor tussen IJssel (Veluwe) en de wateren in Salland, maar ook soorten die semiafhankelijk zijn van water zoals de otter heeft dan ook een prachtige passage daar ter plekke." Ook Landschap Overijssel benadrukt in haar brief van 7 mei 2025 (bijlage 3) het belang van een ecologische verbinding van West (IJssel) naar Oost (Vechtdal en landgoederenzone), die essentieel is voor de migratie van soorten, waaronder reeën. Dit is des te belangrijker omdat dit gebied al wordt gekenmerkt door vele barrières van spoor, wegen en kanalen.

Pagina 5 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Het gebied heeft nu al een gevoelige biotoop met bijzondere soorten. Landschap Overijssel meldt dat nabij camping 't Hofje sperwer en ransuil broeden en dat er nog patrijzen voorkomen - één van de weinige plekken in Zwolle waar dit nog het geval is. Behoud van bestaande, oudere bomen Wij benadrukken met klem dat in de uitwerkingen voor Zwolle-Zuid-Zuid de bestaande, veelal oudere bomen zoveel als mogelijk behouden moeten worden. Een boom van 60 jaar oud is ecologisch en landschappelijk vele malen waardevoller dan een nieuw aangeplante boom van 5 jaar. Op papier lijkt compensatie snel op orde: oude boom eruit, elders nieuwe boom voor terugplanten. Maar deze rekensom gaat voorbij aan de werkelijke ecologische waarde: oude bomen bieden nestgelegenheid, zijn onderdeel van voedselketens, en hebben microhabitats ontwikkeld die decennia nodig hebben om te ontstaan. Wij verzoeken u in de Omgevingsvisie vast te leggen dat behoud van bestaande bomen voorrang heeft boven compensatie door nieuwe aanplant. Actueel gebruik door beschermde soorten De bestaande watergang in het gebied is van bijzonder belang voor de ijsvogel, een beschermde vogelsoort die afhankelijk is van schoon, visrijk water en steile oevers voor nestgelegenheid. Het behoud en de versterking van deze watergang binnen de corridor is cruciaal voor het voortbestaan van deze populatie.

Daarnaast wordt het gebied nu reeds intensief gebruikt door vleermuizen en uilen. Vleermuizen gebruiken lijnvormige (zuidzijde van de woningen aan de Schermerhornstraat) landschapselementen als vliegroutes en jachtgebied. Verschillende uilensoorten, waaronder de ransuil zoals gemeld door Landschap Overijssel, maken gebruik van het gebied voor foerageren en broeden. Door het realiseren van de corridor met behoud van bestaande bomen en struiken en de 15/20 jaar geleden succesvol aangelegde natuurlijn tussen Zandhove en Veluwe, aangevuld met nieuwe beplanting, versterkt de leefgebieden van deze beschermde soorten aanzienlijk. Tevens vormt de stedelijke rand van de Schermerhornstraat gelinkt aan Zandhove een ideale "steen-habitat" van de reeds gesignaleerde dieren zoals o.a. de ransuil, steenuil, huismus, diverse soorten zangvogels, gierzwaluw, huiszwaluw, kauw specht, merel, roodborst, Turkse tortel en steenmarter. 3. Bescherming tegen toegenomen recreatiedruk Zowel Natuurmonumenten als Landschap Overijssel uiten zorgen over de toegenomen recreatiedruk in de uiterwaarden door de nieuwe woningbouw. Deze uiterwaarden zijn belangrijke rust- en broedplekken voor beschermde vogelsoorten (Vogelrichtlijn): overwinterende ganzen, roerdomp, dodaars, ijsvogel, blauwborst en grote karekiet.

Een niet-toegankelijke ecologische corridor kan de reeds bestaande gevoelige biotoop bewaren en zelfs uitbreiden, terwijl tegelijkertijd recreatief gebruik elders behouden blijft. Pagina 6 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Wij onderkennen dat met het huidige inwoneraantal al een tekort aan recreatieve ruimte bestaat, en dat dit bij meer inwoners toeneemt. Om recreatiedruk te kunnen sturen en tegelijkertijd biodiversiteit te beschermen, stellen wij voor dat de ecologische corridor zelf niet publiek toegankelijk wordt gemaakt, maar dat in de planvorming expliciet wordt opgenomen waar recreatie wél wordt gefaciliteerd. Denk aan uitbreiding van het bestaande recreatieve netwerk rondom de golfbaan, versterking van "rondje Zwolle", en adequate voorzieningen voor dagrecreatie in de nieuwe wijken zelf. Zo ontstaat een duidelijke zonering tussen kwetsbare natuur en recreatief uitloopgebied. 4. Bijdrage aan luchtkwaliteit en stikstofnormen De groene corridor draagt bij aan het voldoen aan de wettelijke stikstofnormen. Vegetatie legt stikstof vast en filtert fijnstof uit de lucht. Door de realisatie van een brede, groene buffer tussen de bestaande woonwijk en het toekomstige ontwikkelgebied Zwolle-Zuid-Zuid wordt de luchtkwaliteit verbeterd en wordt bijgedragen aan de gezondheid van bewoners. Dit sluit aan bij de ambities van het gemeentelijke groen- en recreatiebeleid waarin wordt gesteld dat "bomen fijnstof uit de lucht filteren" en "groen zorgt voor verdamping van water" - beide essentieel voor een gezond leefklimaat.

Pagina 7 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

VOORGESTELDE SCENARIO'S LOCATIE IN ZWOLLE ZUID-ZUID

Pagina 8 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Wij presenteren twee scenario's voor realisatie van de ecologische blauw/groene corridor. Beide scenario's voldoen aan de principes van water en bodem sturend ontwerpen. Onze voorkeur gaat uit naar Scenario 1, maar indien dit niet realiseerbaar blijkt, opteren wij voor Scenario 2. Scenario 1: Waterkoppeling IJssel - Weteringen (voorkeur)

Realiseer direct tegen de lintbebouwing Schermerhornstraat en Van Schaikstraat een waterverbinding en -buffering tussen de IJssel en de Weteringen. De corridor heeft een minimale breedte van 75 meter, gemeten vanaf de perceelsgrenzen van de woningen aan de Schermerhornstraat en Van Schaikstraat, en loopt door tot aansluiting op camping 't Hofje van Zuthem. Deze breedte is noodzakelijk voor zowel ecologische functionaliteit als waterbergingscapaciteit, en past binnen de randvoorwaarden van TenneT voor de belemmerde strook onder de hoogspanningslijn. Voordelen: • • • • • • • •

De blauw/groen corridor reguleert overtollig water uit de IJssel naar de Weteringen en vice versa Houdt Zwolle-Zuid-Zuid water vast in tijden van droogte Biedt waterbeheerders de mogelijkheid via nieuwe verbindingen de waterafvoer en inlaat te sturen Belangrijke aanvulling op de Zwolse stadsrivier voor waterveiligheid Perfecte aquatische corridor tussen IJssel (Veluwe) en wateren in Salland Optimale passage voor semi-aquatische soorten zoals de otter Maximale biodiversiteitswinst door verschillende natuurtypen Waarborgt verzekerbaarheid woningen Ittersumerbroek tegen klimaatschade

Pagina 9 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Scenario 2: Waterkoppeling aan Ittersumerbroek infrastructuur

Realiseer direct tegen de lintbebouwing een waterverbinding en -buffering gekoppeld aan de waterinfrastructuur van Zwolle-Zuid. Overtollig water uit de nieuwe wijk Zwolle-Zuid-Zuid kan worden opgevangen. Voordelen: • • • • •

Minder robuust dan Scenario 1 maar bij voldoende groot reservoir genoeg om het Zwolse waterrisico te mitigeren Wateropslag tijdens droogte mogelijk Bescherming van Ittersumerbroek tegen wateroverlast Aanzienlijke biodiversiteitswinst Reduceert risico op onverzekerbaarheid

Inrichting groene corridor (beide scenario's) De groene corridor wordt ingericht met: • • • • • •

Diverse beplanting en natuurlijke oevers Bestaande eikenbosjes en andere groenelementen worden verbonden Ruimte voor flora en fauna Robuuste ecologische structuur binnen de wijk Geen publieke toegankelijkheid om habitat verstoring te voorkomen Laagblijvende beplanting en bloemrijke graslanden binnen de belemmerde strook van TenneT, conform hun randvoorwaarden voor duurzame inrichting. TenneT is als participant van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en het Collectief Natuurinclusief positief over groene inrichting nabij hun assets, mits de leveringszekerheid en bereikbaarheid gewaarborgd blijven. Afkadering opgenomen in https://waarneming.nl/

Pagina 10 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

De Ecologische Corridor Blauw Veluwe–SchermerSchaik-Zandhovebos–Achterland De ECO-BeVsZA Uitspraak: "Eco-Bé-za"

ECO = ecologische - B = Blauw - V = Veluwe - s = SchermerSchaik - Z = Zandhovebos - A = Achterland MAATSCHAPPELIJKE MEERWAARDE De realisatie van deze corridor biedt meerdere voordelen: Voor de bewoners: • • • • • • •

Bescherming tegen moeilijk/niet te verzekeren waterschade Waarborging verzekerbaarheid en behoud woningwaarde Minder maatregelen te treffen tegen toekomstig hoog water (waterschotten, zandzakken) Behoud van groen milieu en leefkwaliteit Bescherming tegen oneigenlijk toegang, momenteel is er vanuit de weilanden geen toegang tot de woningen Stabilisatie van woningwaarden door aantrekkelijke groene omgeving Stimulering van investeringen in duurzame energie en woningisolatie bij gelijkblijvende woonomgeving

Voor de gemeente: • • • • • •

Realisatie van beleidsdoelen klimaatadaptatie en biodiversiteit Aansluiting bij Nationale Aanpak Wateroverlast van minister Tieman Preventie van toekomstige onverzekerbaarheid en waardedaling woningen Kosteneffectieve oplossing: preventieve maatregelen aan watersysteem zijn goedkoper dan reparatie schade Voorkomen van overstroming/water-schadeclaims door bewoners De inrichting van de geplande stadsrivier hoeft minder robuust uitgevoerd te worden door deze tweede overlaat

Pagina 11 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

• • • • • • • •

•

Door deze locale waterregulering zijn minder kostbare water beschermende voorzieningen aan de standranden of elders nodig Koppeling aan Ecologische Hoofdstructuur (EHS) mogelijk Innovatief voorbeeld van 'water en bodem sturend' ontwerpen (WDOD) Bestaand recreatief gebruik (camping, golfbaan, "rondje Zwolle") blijft behouden Voor TenneT blijven uitwijkmogelijkheden voor netwerkverzwaring beschikbaar Problemen met bestaande gasleidingen Gasunie op zuidelijker locaties worden voorkomen Waterbeheerders beheersen het watersysteem bij calamiteiten. (WDOD) Door de nieuwe wijk zuidelijker te realiseren dan tegen de bestaande wijk worden vertragende factoren voorkomen zoals extra milieumaatregelen, bezwaarschriften, afhankelijkheid hoogspanningskabels (Tennet) etc, (wellicht meer voorbeelden) In de nieuwe woonwijk kan nadruk op algemene woonvormen, soorten woningen en allerlei ruimtelijke en publieke voorzieningen worden gelegd

Voor ontwikkelaars en ondernemers: •

• •

Hoe breder de corridor direct achter de barrière, hoe zuidelijker de nieuwe wijk komt te liggen. Des te groter is de kans dat dorpen in het zuiden van Zwolle gebruik maken van nieuwe voorzieningen Duidelijke, natuurlijke en aantrekkelijke begrenzing tussen bestaande en nieuwe wijk Vermijdt reputatierisico van onverzekerbare nieuwbouw

AANSLUITING BIJ BELEID Onze zienswijze sluit aan bij: 1. Nationale aanpak wateroverlast (Minister Tieman, 2025) Het ministerie van I&W heeft kwetsbare gebieden voor extreme regenval in kaart gebracht en roept op tot meer maatregelen die risico's van extreme regen beteugelen 2. Omgevingsvisie Zwolle - artikel 3.4.6 Klimaat en water De corridor draagt direct bij aan klimaatadaptatie en waterberging 3. Position paper Waterschap Drents Overijsselse Delta (april 2024) Het principe 'water en bodem sturend' wordt volledig toegepast 4. Rijksbeleid ruimtelijke ordening Versterking ecologische hoofdstructuur en klimaatadaptatie 5. Vogelrichtlijn en habitatrichtlijn Bescherming en versterking van leefgebieden beschermde soorten 6. Gemeentelijk beleid "Groen groeit mee"

Pagina 12 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

De corridor sluit naadloos aan bij het gemeentelijke groen- en recreatiebeleid "Groen groeit mee" waarin Zwolle de ambitie formuleert om biodiversiteit te behouden en te versterken bij stedelijke groei. Het doel om 75m² nieuw groen per woning toe te voegen wordt met deze corridor op strategische wijze ingevuld. 7. Natuurnetwerk Nederland (NNN) Het corridorgebied vormt een essentiële schakel in het Natuurnetwerk Nederland, het landelijk netwerk van natuurgebieden en ecologische verbindingszones. Provincies zijn verantwoordelijk voor de realisatie van het NNN, waarbij de bescherming is vastgelegd in de provinciale omgevingsverordening. Door dit gebied in te richten als ecologische corridor draagt Zwolle bij aan de provinciale en nationale natuurdoelen. ONDERBOUWING EN EXPERTISE Onze zienswijze wordt ondersteund door professionele ecologische en hydrologische expertise: • • • • • •

Natuurmonumenten (boswachter Ecologie): positief advies scenario 1, grote biodiversiteitswinst Waterschap Drents Overijsselse Delta: Position Paper onderstreept urgentie waterveiligheid Landschap Overijssel: benadrukt belang ecologische verbinding en zorgen recreatiedruk Prof. Bas Kolen (UvA): kosteneffectiviteit van preventieve maatregelen aan watersysteem Tjeerd Bosklopper (CEO NN Group): noodzaak zorgvuldige locatiekeuze nieuwbouw Diverse wetenschappelijke bronnen (zie bronnenlijst bijlage 4)

De onderbouwing van deze zienswijze wordt verder versterkt door een analyse van vergelijkbare praktijkvoorbeelden in binnen- en buitenland (bijlage 6) en een literatuurstudie met bronnen van erkende instituten zoals WUR, Deltares, TNO en RIVM (bijlage 7).

Pagina 13 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

CONCREET VERZOEK Overwegende bovenstaande argumenten verzoeken wij u om in de Omgevingsvisie expliciet en concreet vast te leggen: In de Omgevingsvisie wordt vastgelegd dat: 1. De ecologische blauw/groene corridor achter de Schermerhornstraat en Van Schaikstraat wordt aangewezen als prioritaire ecologische zone en waterbergingsgebied, met een minimale breedte van 75 meter tot aan aansluiting camping 't Hofje van Zuthem; 2. Scenario 1 (waterkoppeling IJssel-Weteringen) als uitgangspunt wordt genomen, en bij onhaalbaarheid Scenario 2 wordt gerealiseerd; 3. Een groennorm van minimaal 300 m² per inwoner als randvoorwaarde geldt voor de uitbreidingslocaties Zwolle-Zuid-Zuid en Vechtrand; 4. Behoud van bestaande, oudere bomen voorrang heeft boven compensatie door nieuwe aanplant. Als randvoorwaarde wordt gesteld dat deze corridor in de planvorming, inrichting en uitvoering van Zwolle-Zuid-Zuid zo wordt vormgegeven dat: • •

•

• • • • • • • •

Waterveiligheid voor Ittersumerbroek is gegarandeerd; De gemeente zorgt dat het risico van de overbelasting van het watersysteem en sponswerking als beheersmaatregel, niet verplaatst wordt naar de bestaande wijk waarbij de bewoners van de Schermerhornstraat / Van Schaikstraat als eerste met de consequenties geconfronteerd worden; Watergang tussen Zandwetering en IJssel met verbinding via gemaal nabij Materiaalhaven Harculo. Gemaal aanpassen, zodat deze ook kan lozen i.p.v. enkel inlaten van water. Via deze verbinding hebben de beheerders van het watersysteem de mogelijk tot sturen van de waterstroom; Verzekerbaarheid van woningen tegen klimaatschade is gewaarborgd; Biodiversiteit optimaal wordt versterkt; De ecologische verbinding tussen Veluwe en Salland wordt hersteld; Het gebied niet publiek toegankelijk is om verstoring te voorkomen, met expliciete aanwijzing van alternatieve recreatiegebieden; De aansluiting op het Natuurnetwerk Nederland (NNN) wordt geborgd en bijdraagt aan de provinciale natuurdoelen; Het voldoen aan stikstofnormen wordt ondersteund door de luchtzuiverende werking van vegetatie; Het bestaande leefgebied van ijsvogel, vleermuizen, uilen en andere beschermde soorten wordt beschermd en versterkt; De genetische uitwisseling tussen het Zandhovebos en de Veluwe wordt gefaciliteerd/

Pagina 14 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

Dat in de startnotitie voor de gebiedsuitwerking wordt opgenomen: • • •

•

Een concrete ambitie of juridisch bindende norm voor het waterbergingsvolume in het corridorgebied en aangrenzende buitengebiedsdelen; Een verdiepende verkenning naar het huidige en potentiële waterbergingsvolume in deze gebiedsdelen (inclusief de uitbreidingslocaties); Onderzoek naar de benodigde inrichting om water dat niet via watergangen afgevoerd kan worden tijdelijk (dagen, weken) op land en/of in te verbreden watergangen te bergen; Een impactanalyse van dergelijke waterbergingen op bestaande bebouwing, nutsvoorzieningen en bestaand grondgebruik (landbouw, bos/natuur), inclusief mitigerende maatregelen.

Dat voorafgaand aan de gebiedsuitwerking een haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd door WDOD naar: • • • •

• •

De technische mogelijkheden van waterkoppeling IJssel-Weteringen; Gebiedsreservering van het geplande gebied om in een later stadium de corridor te effectueren; De benodigde ruimte voor waterveiligheid richting 2040 en verder; De effectiviteit van de bodem als spons in het gebied Zwolle-Zuid-Zuid en de effecten hiervan op Ittersumerbroek en de lintbebouwing Schermerhornstraat/Van Schaikstraat; De hydrologische effecten op de waterhuishouding van zuidelijk Zwolle; De impact op verzekerbaarheid van woningen in Ittersumerbroek.

Dat in de gebiedsuitwerking samenwerking wordt gezocht met Natuurmonumenten, Landschap Overijssel, WDOD en verzekeraars voor optimale ecologische inrichting en risicobeperking PARTICIPATIE Wij zijn graag bereid om samen met de gemeente en andere partners invulling te geven aan deze ambitie. De bewonersgroep staat open voor deelname aan het participatietraject en kan rekenen op brede steun in de wijk, zoals blijkt uit het grote aantal ondertekenaars (zie bijlage 5). AFSLUITING De realisatie van deze ecologische blauw/groene corridor is geen luxe maar een noodzaak. Het combineert waterveiligheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit op een locatie waar deze opgaven samenkomen. Het voorkomt dat woningen in Ittersumerbroek onverzekerbaar Pagina 15 van 16

Zienswijze Omgevingsvisie Zwolle - Bewonersgroep Ittersumerbroek

worden tegen klimaatschade en biedt een innovatieve, kosteneffectieve oplossing die past bij de ambitie van Zwolle om een groene, klimaatbestendige en leefbare stad te zijn en te blijven. De tijd voor handelen is nu. Zoals hoogleraar Kolen terecht stelt: preventieve maatregelen aan het watersysteem zijn kosteneffectiever dan schade achteraf herstellen. De gemeente heeft de unieke kans om met dit project een voorbeeldfunctie te vervullen in klimaatadaptief bouwen en waterveiligheid. Wij zien uit naar uw reactie en nodigen u uit voor een toelichting indien gewenst.

Met vriendelijke groet, Namens de bewonersgroep Schermerhornstraat en Van Schaikstraat, 8 december 2025 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

@gmail.com

BIJLAGEN Bijlage 1: Position Paper "Water en bodem sturend" Waterschap Drents Overijsselse Delta (april 2024) Bijlage 2: Advies Natuurmonumenten (5 november 2025) Bijlage 3: Brief Landschap Overijssel aan College van B&W gemeente Zwolle (7 mei 2025) Bijlage 4: Artikel Financieele Dagblad "Onverzekerbare klimaatschade risico voor bouwambities" (november 2025) Bijlage 5: Praktijkvoorbeelden blauw/groene corridors (Ooijpolder, Kopenhagen, Singapore, e.a.) Bijlage 6: Wetenschappelijke onderbouwing (bronnen WUR, Deltares, TNO, RIVM, AFM) Bijlage 7: Lijst ondertekenaars (NAW-gegevens bewoners) - 75 personen

Pagina 16 van 16

Bijlage 1: Position Paper "Water en bodem sturend" Waterschap Drents Overijsselse Delta (april 2024)

1

2

3

• • • •

4

5

Bijlage 2: Advies Natuurmonumenten (5 november 2025) 5.1.2e Van: 5.1.2e @Natuurmonumenten.nl Onderwerp: RE: Advies aanleg blauw/groen corridor Datum: 5 november 2025 om 07:19 5.1.2e Aan: 5.1.2e @ziggo.nl

Beste 5.1.2e , Om heel eerlijk te zijn heb ik niet persé heel veel toevoegingen op de ontwerpen, dat komt vooral omdat de uitleg erbij al heel veel goede ecologische onderbouwing heeft. Ik hou het dan ook bij het benoemen van extra ecologische voordelen. Beide voorgestelde scenario’s verhogen de biodiversiteit ter plekke enorm, omdat veel verschillende natuurtypen worden toegevoegd in dit stuk kaal landbouwgrond. Vanuit de ecologie heeft scenario 1 de voorkeur, want deze zal meer soorten dienen. Omdat er meer verschillende soorten natuur aangelegd wordt en vooral de verbinding via water geeft een flinke toevoeging op de biodiversiteit. Als daarbij het water van IJssel en Wetering op een bepaalde manier verbonden (uit laten zoeken wat er wel en niet mogelijk is door WDOD) kunnen worden, want dat maakt het voor het aquatisch leven een perfecte corridor tussen IJssel (Veluwe) en de wateren in Salland, maar ook soorten die semi-afhankelijk zijn van water zoals de otter heeft dan ook een prachtige passage daar ter plekke. Terwijl deze anders vaak infrastuctuur zoekt zoals wegen om zijn weg te banen door een druk land en wat vaak een verkeerslachtoffer oplevert. Beide scenario’s zijn goed voor de opvang van te veel water bij zware buien en er zijn in beide het goede stepping-stones tussen de Veluwe en Salland voor verschillende fauna.

Maar eerlijk alles wat je daar doet met natuur is al een enorme toevoeging omdat landbouwgrond weinig biodiversiteit in zich heeft. Natuurmonumenten heeft besloten geen rol als participatie stakeholder op zich nemen in dit traject. Deze locatie ligt niet binnen onze beïnvloedingssfeer waarom deze afvalt voor ons in de werkzaamheden. NB: deze mail kun je gebruiken als een toevoeging in het proces vanuit Natuurmonumenten. Met vriendelijke groet uit 5.1.2e 5.1.2e

Ecologie

5.1.2e 5.1.2e

5.1.2e

5.1.2e 5.1.2e

www.natuurmonumenten.nl

Van: 5.1.2e < 5.1.2e @ziggo.nl> Verzonden: dinsdag 28 oktober 2025 10:58

5.1.2e

5.1.2e

Verzonden: dinsdag 28 oktober 2025 10:58 Aan: 5.1.2e < 5.1.2e @Natuurmonumenten.nl> CC: InfoBEdeWieden < 5.1.2e @Natuurmonumenten.nl> Onderwerp: Re: Advies aanleg blauw/groen corridor

U ontvangt niet vaak e-mail van 5.1.2e belangrijk is Beste 5.1.2e

@ziggo.nl. Ontdek waarom dit

,

Heb je aan de reeds verstuurde en onderstaande informatie voldoende om een beeld te vormen en kun je ons adviseren hoe een ontoegankelijke blauw/groen corridor te realiseren? Kan Natuurmonumenten nog een andere rol in deze spelen, bijv. als participatie stakeholder van het gemeente project? Met vriendelijke groeten, 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

@ziggo.nl

Op 16 okt 2025, om 13:11 heeft 5.1.2e geschreven: Beste 5.1.2e

< 5.1.2e

@ziggo.nl> het volgende

,

Volgend op ons fijne telefoongesprek de volgende informatie en 2 bijlagen. Bijgaand 2 tekeningen zoals wij ons dat voorstellen. Ik heb geen professionele tools om echte plattegronden te maken, maar ik denk dat het wel duidelijk is. De Apple kaarten heb ik als basis gebruikt en daarop ingetekend. Legenda. Lichtgroen zijn de basis kleuren van “kaarten” en spreken voor zich. Donkergroen zijn nieuw aan te leggen groenstroken die tussen bestaand groen komt. Op de apple kaart staat niet al het bestaand groen Scenario 1, lichtblauw tussen donkergroen en huizen is een nieuw aan te leggen blauw/water corridor tussen de IJssel en de weteringen. Scenario 2, donkerblauw tussen donkergroen en huizen is een nieuw aan te sluiten waterpartij op de bestaande wijk water infrastructuur De gele pijl is de vogel en wild trek tussen de Veluwe en en het Zandhovebos Belangrijke redenen voor water aanleg direct achter de woonhuizen is behoud van de bestaande natuurcorridor en het voorkomen van wateroverlast door de nieuw te bouwen wijk. Op dit moment reeds staan bij zware buien en in de herfst weilanden achter de huizen geregeld onder water. De vogel en wildtrek zal naar ons inziens veel baat hebben bij dit natuurgebied. Onze voorkeur is scenario 1, wanneer dit niet lukt door gemeente beslissing denken we aan scenario 2. Onderstaande tekst hebben we aan de gemeente doorgegeven/besproken ter motivatie

Onderstaande tekst hebben we aan de gemeente doorgegeven/besproken ter motivatie van scenario 1. In het RTP wordt de reactie van WDODelta waterveiligheid, problematiek van klimaatverandering wel benoemd, maar meer randvoorwaardelijk dan ruimte creëren voor een structurele oplossing. Er wordt geen melding gemaakt over een onderzoek door WDOD op waterveiligheid richting 2040 en verder. Dat zou minimaal opgenomen moeten zijn om de goede afweging te maken. Misschien komt dit in een later stadium, maar dan is er geen ruimte gereserveerd voor deze oplossing. Advies aan de gemeente is die ruimte wel te reserveren mocht de oplossing in de toekomst wel nodig zijn. Nu blijft het watersysteem onveranderd, enkel het infiltreren in Herfte en de Stadsrivier. Concreet:

1) blauwgroene ruggengraat versterken is 1 van de pijlers van het RTP. 2) waterveiligheid is een zorgpunt, als water naar Zwolle blijft komen en het watersysteem al vaak te vol is en we moeten hopen dat het gaat infiltreren rond Herfte of de gemeenten stroom opwaarts. Zie USA afgelopen dagen. Ad 1. Maak minimaal verbinding tussen Zandwetering en de Wetering achter een deel van de Schermerhornstraat. Hiermee is er een basis voor blauwgroen ruggengraat en daarmee natuurlijke overgang tussen huidige woonwijk en toekomstige. Ad 2. Laat WDOD een onderzoek doen naar minimale ruimte creatie voor een 2e lozing op de IJssel, vanaf minimaal de Zandwetering en een waterveiligheid richting 2040 en verder

Bij voorbaat dank voor je medewerking. Met vriendelijke groeten, 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

@ziggo.nl

Op 13 okt 2025, om 14:53 heeft 5.1.2e geschreven: Beste 5.1.2e

,

< 5.1.2e

@ziggo.nl> het volgende

Beste 5.1.2e

,

Dank voor je reactie. Qua planning geldt vanuit de gemeente: Tot 6 weken na 27 oktober 2027 kan er een zienswijze over de concept omgevingsvisie worden gedeeld met de gemeente. Daarna wordt deze nog behandeld in de gemeenteraad. Idealiter ontvangen we graag jullie input voor de 27 oktober a.s. Deze informatie moeten wij nog in de zienswijze opnemen en in de straat (tijdrovend) evalueren voordat we deze indienen. gaf inderdaad aan dat het ons in 1e instantie niet ging om grondaankoop. Het is natuurlijk een Natuurmonumenten te beslissen dit wel of niet te doen. Wij staan hier in eerste instantie niet negatief in. 5.1.2e

De gemeente start een uitgebreide participatie traject waarbij veel verschillende stakeholders worden uitgenodigd. Betrokken partijen, zoals inwoners, ondernemers, instanties en medeoverheden, ontvangen op korte termijn bericht waarin ze worden uitgenodigd voor één of meerdere gebiedsbijeenkomsten. Ik neem aan dat Natuurmonumenten ook wordt uitgenodigd. Met vriendelijke groeten, 5.1.2e 5.1.2e

@ziggo.nl

5.1.2e

Op 13 okt 2025, om 13:35 heeft 5.1.2e het volgende geschreven:

< 5.1.2e

@Natuurmonumenten.nl>

Beste 5.1.2e , Ik kreeg jouw mail doorgestuurd van 5.1.2e . Vorige week was ik 5.1.2e maar deze week weer terug. Om even te plannen is het voor mij handig te weten wanneer jullie antwoord willen/ moeten hebben? Dan zorg ik dat ik op tijd naar de stukken kijk en evt. wat ecologisch advies kan toevoegen. Met vriendelijke groet uit 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

ecologie

5.1.2e

Van: 5.1.2e < 5.1.2e @natuurmonumenten.nl> Verzonden: woensdag 8 oktober 2025 16:52 Aan: 5.1.2e < 5.1.2e @Natuurmonumenten.nl> Onderwerp: FW: Advies aanleg blauw/groen corridor Hoi 5.1.2e

,

Ik heb deze meneer teruggebeld. Het ging niet over grondaankoop. Het heeft betrekking op de omgevingsvisie en een groene corridor. Zoals ik hem beluisterde is

Het heeft betrekking op de omgevingsvisie en een groene corridor. Zoals ik hem beluisterde is het wel een enthousiaste groene club mensen. Ook heb ik aangegeven geen rol in het beheer oid te kunnen en willen spelen. Heb wel toegezegd dat we kunnen aanbieden dat even een ecoloog meekijkt naar de plannen en wat tips of advies meegeeft. Dus wil jij hier eens even kort naar kijken? Zie mail hieronder en mails in de bijlage. Met vriendelijke groet, 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

5.1.2e

5.1.2e

5.1.2e

Wanneperveen

T M www.natuurmonumenten.nl <image001.png> <image002.png> <image003.png> 5.1.2e

5.1.2e

Ik werk op 5.1.2e

<image004.png>

Van: 5.1.2e < 5.1.2e @ziggo.nl> Verzonden: woensdag 1 oktober 2025 12:11 Aan: 5.1.2e < 5.1.2e @Natuurmonumenten.nl>; 5.1.2e 5.1.2e < @Natuurmonumenten.nl> Onderwerp: Advies aanleg blauw/groen corridor

U ontvangt niet vaak e-mail van 5.1.2e belangrijk is

@ziggo.nl. Ontdek waarom dit

BesBeste dame, heer, Vanmorgen had ik even telefonisch contact met 5.1.2e het volgende onderwerp besprak.

waarin ik hoog over

De gemeente Zwolle heeft nieuwbouwplannen o.a. ten zuiden, direct tegen de rand van woonwijk Zwolle-Zuid. Tegen deze rand heeft zich de laatste jaren succesvol een natuurlandschap ontwikkeld, o.a. door de aanleg, in opdracht van VWS (15-20 jaar gelden), van een bos/groen gebied, waar veel unieke vogels zoals de Oehoe en de IJsvogel en klein wild leven. Met name tussen de Veluwe en het Zandhovebos vindt veel vogeltrek (foerageren) plaats. Dat dit succesvol is blijkt uit het grote aantal vogelspotters dat zeer geregeld dit gebied bezoekt. Nu zijn wij (verenigd in een straat groep) niet tegen woningbouw maar willen wel graag dat dit natuurgebied behouden blijft.

dat dit natuurgebied behouden blijft. Als straat hebben we diverse contacten en participatie gesprekken met de gemeente gehad en het lijkt erop dat er op ons verzoek een blauw/groen corridor komt tussen de Veluwe en het Zandhovebos. Echter dit is nog in de status van Omgevingsvisie. De gemeente heeft aangegeven dat de Omgevingsvisie en de Gebiedsvisie in 1x worden ingediend, eind 2026, begin 2027. Ook gaat de gemeente participatie rondes houden. Ter inzage liggen de Ontwerp omgevingsvisie + OER van 27 okt t/m 8 dec a.s. Als straat gaan wij voor die tijd een zienswijze indienen om verdere detaillering van de blauw/groen corridor aan te duiden en met het verzoek deze als onderdeel in de ontwerp omgevingsvisie op te nemen. Bijgaand onze draft versie (pdf) zoals wij de blauw/groen in de corridor in gedachten hebben. (water/natuur - ingetekende pijlen) De URL van de gemeente Zwolle met alle actuele informatie: hRps://www.zwolle.nl/omgevingsvisie Concrete vragen aan u: Kunt u ons adviseren, input geven voor de zienswijze? Kunt u ons een algemeen advies geven over de corridor en hoe dit te realiseren? Is er eventueel een andere rol voor u, zoals beheer, eigenaarschap of anders? Graag vernemen wij uw reactie. Met vriendelijke groeten, 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e

Zwolle

5.1.2e 5.1.2e

@ziggo.nl

5.1.2e

<Blauwgroen_corridor_input_RTP_pic.pdf><Mail-bijlage.eml><Mail-bijlage.eml>

Bijlage 3: Brief Landschap Overijssel aan College van B&W gemeente Zwolle (7 mei 2025)

College van B&W gemeente Zwolle Datum 7-5-2025 Geacht college, Landschap Overijssel is zeer betrokken bij de ontwikkeling van de gemeente Zwolle. Vanwege het grote aantal terreinen dat wij bezitten, onder andere in de uiterwaarden van de Vecht en Zwarte water. Maar ook als maatschappelijke organisatie maken we ons hard voor robuuste natuur, behoud van landschap en erfgoed en recreatie in het groen. Met grote interesse hebben wij dan ook het Ruimtelijk Toekomstperspectief 2040 voor Zwolle gelezen. Ook heeft Landschap Overijssel meegedacht in werksessies en we hebben het college over het RTP bijgewoond. In deze brief reageren wij op het gepubliceerde Ruimtelijk Toekomstperspectief. De basiswaarde “Zwolle deltaspons” Allereerst geven wij u onze complimenten voor de aandacht die het RTP besteedt aan de wateropgave. U wijst zoekgebieden aan voor waterberging en dat is essentieel voor de toekomst van Zwolle. Ook het versterken van de blauw-groene ruggengraat en de blauw-groene dooradering van wijken waarderen wij. Om deze basiswaarde voldoende te borgen, geven wij de tip om de voorwaarden voor groen en water in nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen concreet uit te werken in voorschriften. Zo voorkomt u dat deze urgente opgave sneuvelt in de plantuitwerking.

Wij hebben de indruk dat het groen-blauwe netwerk in het RTP voornamelijk vanuit de wateropgave en de recreatieve structuur is ontworpen. Echter, het blauw-groene netwerk is ook noodzakelijk voor voldoende biodiversiteit en ecologische verbindingen. En in de zoekgebieden voor waterberging liggen prachtige kansen voor vergroten van de biodiversiteit. Om die kansen te verzilveren, heeft u inzicht nodig in het hydrologisch en ecologisch systeem. Daarom adviseren wij om een landschaps-ecologische analyse (ofwel LESA) uit te laten voeren. Uit die analyse zal onder andere blijken waar (zowel in het landelijk gebied als in het stedelijk gebied) ecologische verbindingszones nodig zijn en voor welke soorten. Op basis van een landschappelijk-ecologische analyse adviseren wij ook te differentiëren in de inrichting van de weteringen. De ene wetering zal meer potentie hebben voor ecologische ontwikkeling en de andere wetering zal belangrijker zijn als recreatieve route. Stadsbroek In de Stadskolk zijn de natuurwaarden hoog. Onder andere met broedende roerdomp, snor en grote karekiet. Deze soorten zitten daar mede als gevolg van de relatieve rust in het gebied. Als de gebiedsontwikkeling te dicht bij deze kolk komt, gaan deze waarden verloren. Dat zou echt heel 1 5.1.2e

jammer zijn. Door aanleg van een groen-blauwe bufferzone rondom de Stadskolk, kunnen de natuurwaarden beschermd en zelfs versterkt worden. Ook pleiten wij voor een honden-losloopterrein elders in het te ontwikkelen stadspark. Landschap Overijssel denkt graag mee over de inrichting van het gebied. Wij zien de uitnodiging voor participatie in het planproces graag tegemoet. Vechtrand Vechtpoort 1 Landschap Overijssel heeft gronden in de uiterwaarden in eigendom en in beheer. Het gaat om kievitsbloemhooilanden met hoge natuurwaarden. Hier komen soorten voor die zeer kenmerkend zijn voor Zwolle, namelijk de kievitsbloem (alias Zwolse tulp) en de steenanjer (alias Vechtdalanjer). Om te voorkomen dat deze percelen betreden worden door mensen of honden is het essentieel om een groen-blauwe buffer aan te leggen. Die bufferzone zou nu al op kaart gezet moeten worden. Vechtpoort 2 Wij steunen de keuze om dit gebied als zoekgebied voor waterberging aan te wijzen. Naast kansen voor waterberging zijn er ook kansen voor vergroten van biodiversiteit. Wij denken daar graag over mee in de uitwerking van de plannen. Stadspark Vechtrand Wij steunen het idee van een stadspark in het Vechtrand gebied. Wij zien een ontwerp voor ons waarbij de verkaveling en de karakteristieken van het oude cultuurlandschap gekoesterd worden.

Waarbij landschapselementen hersteld worden en wandelpaden en poelen worden aangelegd. In dit gebied is terughoudendheid met nieuwe voorzieningen gewenst, om het authentieke karakter van het landschap te behouden. Zwolle Zuid-Zuid Landschappelijk gezien, begrijpen wij de keuze voor woningbouw in dit gebied. Het RTP benoemt dat de parkachtige structuur van landgoederen wordt doorgetrokken van Noord naar Zuid. Landschap Overijssel vraagt óók aandacht voor een ecologische verbinding van West (IJssel) naar Oost (Vechtdal en landgoederen zone ten Zuiden van de Vecht) tussen de bestaande wijk en de nieuwbouwlocatie. Een robuuste ecologische verbinding is essentieel voor de migratie van soorten, waaronder reeën. Des te meer omdat dit gebied al gekenmerkt wordt door vele barrières van spoor, wegen en kanalen. Vervolgens vragen wij u om rekening te houden met de volgende specifieke punten:  Op het oude landgoed Bickenrade komt nog een relictpopulatie geelsterren voor. Het zou zonde zijn als deze verloren gaat als daar wordt gebouwd, of als het een standaard hondenveldje wordt.  Nabij camping ’t Hofje broeden sperwer en ransuil in de bosjes. Bovendien komen daar nog patrijzen voor. Het is één van de weinige plekken in Zwolle waar nog patrijzen voorkomen.  We vragen aandacht voor de sleedoornpage. Door autochtone sleedoorn aan te planten. 2 5.1.2e

 

We vragen aandacht voor het nest van de zeearend. Dan onze grootste zorg: Zowel door de woningbouw op Harculo als de nieuwbouw in Zwolle-Zuid-zuid zal de recreatiedruk in de uiterwaarden toenemen. Deze uiterwaarden zijn belangrijke rustplekken voor overwinterende ganzen (Vogelrichtlijn) en belangrijke broedplekken voor kwalificerende soorten als roerdomp, dodaars, ijsvogel, blauwborst en grote karekiet. Op het moment dat de rust in de uiterwaarden wordt verstoord (door betreding) is dat een directe schending van de betreffende wetgeving. Daar moet dus wat op verzonnen worden. Alleen handhaving is absoluut onvoldoende. Wij zien oplossingen in de vorm van de aanleg van een watergang of hek om de toegang te beperken. En de aanleg van een wijk-park met een honden-losloop-terrein in de wijk.

Marslanden In het Ruimtelijke Toekomstperspectief is een uitbreiding van bedrijventerrein Marslanden opgenomen. Het is nog onduidelijk of en hoe die uitbreiding vorm gaat krijgen. Ook is bekend dat er naast de bestaande ruimtelijke functies, meerdere ruimteclaims liggen op dit gebied. Zo is het gebied in beeld als stedelijk uitloopgebied, de energieopgave vraagt ruimte, het is een zoekgebied voor oppervlaktewaterwinning en ligt het in de nabijheid van Overijssels grootste weidevogelgebied. Aangezien het een uitdaging wordt de verschillende belangen hier zorgvuldig af te wegen, pleiten wij voor een zorgvuldig integraal gebiedsproces waarin de gewenste functies zorgvuldig worden afgewogen. Hiervoor kan aansluiting worden gezocht bij het lopende gebiedsproces Lierderbroek-Sekdoorn. Wij pleiten voor ‘zuinig en zorgvuldig’ ruimtegebruik. Cultuurhistorie Wij geven als tip om bij alle uitleglocaties en stadsparken de methodiek landgoedbiotopen en het onderzoek ‘Kastelenlandschap Zwolle’ te gebruiken. Deze onderzoeken geven historische aanknopingspunten om cultuurhistorische waarden te behouden of om verdwenen elementen beleefbaar te maken. Wij vertrouwen op een goede samenwerking in de verdere uitwerking van het Ruimtelijke Toekomstperspectief voor Zwolle. Samen dragen we bij aan een toekomstbestendige gemeente met een robuuste groen-blauwe structuur.

5.1.2e Reacties op deze brief kunt u sturen naar 5.1.2e @landschapoverijssel.nl Met vriendelijk groet,

5.1.2e

5.1.2e

Stichting Landschap Overijssel

3 5.1.2e

Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens geanonimiseerd op grond van: Wet

Artikel

Omschrijving

Pagina's

Wet open overheid

Art. 5.1 lid 2 sub e

De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer

1, 2, 3

Onverzekerbare klimaatschade risico voor bouwambities

1 van 3

https://fd.nl/samenleving/1577676/onverzekerbare-klimaatschade-risico-voor-bouwambities

We vragen u enkel voor persoonlijk gebruik onze content te kopiëren. Het delen van deze content met anderen is niet toegestaan © Het Financieele Dagblad 2025.

Onverzekerbare klimaatschade risico voor bouwambities

Illustratie: iStock/FD studio

Maaike Noordhuis, Eva Selderbeek

In het kort

• Door klimaatverandering neemt in Nederland de

waterschade als gevolg van overstromingen toe.

• Bewoners in gebieden die ‘buitendijks’ liggen kunnen zich niet verzekeren tegen waterschade door overstroming.

• Burgers moeten zelf maatregelen treffen om klimaatschade te beperken, stellen experts.

In Nederland neemt de schade als gevolg van extreme weersomstandigheden zoals hevige regenval of zware storm toe. Bewoners in delen van het land kunnen zich niet verzekeren tegen deze schade.

Het nieuwe kabinet moet aan de slag met het grote woningtekort, maar er komen steeds meer plekken in Nederland bij die kwetsbaar zijn voor extreem weer. En klimaatschade is niet in alle gebieden gedekt, zo zeggen verzekeraars en klimaatexperts tegenover het FD. ‘Het is zaak om goed te kijken naar geschikte plekken voor nieuwbouw’, zegt Tjeerd Bosklopper, ceo bank, technologie en schade bij verzekeraar NN Group. ‘Als we tien nieuwe steden willen bouwen (een idee van D66, red.), doe dat dan in gebieden waar dat vanuit waterperspectief logisch is. De realiteit is dat bepaalde plekken in Nederland op de lange termijn, honderd-plus jaar, misschien niet zo geschikt zijn om te wonen.’ In Nederland neemt de schade als gevolg van extreme weersomstandigheden zoals hevige regenval of zware storm toe. Zo liepen de extreemweerkosten voor verzekeraars in 2018, toen Nederland in januari getroffen werd door een zware storm, op tot meer dan €700 mln. Vier jaar later, toen onder meer storm Eunice over het land raasde, was de schade als gevolg van zwaar weer al bijna €1 mrd.

Niet te verzekeren buitendijkse woningen Maar in delen van Nederland zijn inwoners nu al niet verzekerd tegen waterschade door overstroming omdat ze wonen in gebieden die buitendijks liggen, of rondom uiterwaarden. Volgens verzekeraars staan momenteel zo’n 100.000 gebouwen buitendijks. Ongeveer de helft daarvan bestaat uit woningen, waarvan de bewoners zich niet via hun opstal- en inboedelverzekering kunnen indekken in geval van bijvoorbeeld een ondergelopen kelder. Het gaat dan bijvoorbeeld over delen van de Kop van Zuid in Rotterdam, of het centrum van Dordrecht. Mensen die buitendijks wonen, zijn zelf verantwoordelijk bij schade als gevolg van een overstroming en het nemen van maatregelen, zegt Rotterdam in een toelichting. De gemeente heeft wel zorgplicht voor haar inwoners bij hoogwater. Stadsbeheer zet dan bijvoorbeeld laaggelegen kades af.

07/12/2025, 17:04

Onverzekerbare klimaatschade risico voor bouwambities

2 van 3

https://fd.nl/samenleving/1577676/onverzekerbare-klimaatschade-risico-voor-bouwambities

Sinds de Watersnoodramp van 1953 is Nederland goed beschermd tegen water uit zee en rivieren. Maar door klimaatverandering nemen hevige hoosbuien en langdurige regenperiodes toe. Straten, landbouwgronden en essentiële infrastructuur lopen regelmatig onder. De overstromingen in Limburg in 2021 en recent in ZuidEuropa tonen aan hoe groot de schade en gevolgen kunnen zijn. Het is daarom ‘verstandig om meer maatregelen te treffen die de risico’s van extreme regen beteugelen’, schreef demissionair minister Robert Tieman (Infrastructuur en Waterstaat, BBB) onlangs aan de Tweede Kamer. Zijn ministerie heeft in kaart gebracht welke gebieden kwetsbaar zijn voor extreme regenval, en kondigde een Nationale Aanpak Wateroverlast aan.

Verzekeringspremies zullen omhooggaan Ook bij de verzekeraars staat klimaatschade hoog op de agenda. ‘We hebben het in de verzekeringswereld vaak over de wolkbreuk in Kopenhagen in 2011’, zegt Arno Gabriël van verzekeringsmakelaar Aon. De gevolgen waren enorm: er ontstond meer dan €1 mrd aan schade door regenval van 130 mm in twee uur.

07/12/2025, 17:04

Onverzekerbare klimaatschade risico voor bouwambities

3 van 3

https://fd.nl/samenleving/1577676/onverzekerbare-klimaatschade-risico-voor-bouwambities

Overheden en verzekeraars beseffen door die gebeurtenis dat technische en ruimtelijke maatregelen cruciaal zijn om schade te beperken, zoals waterbeheer, een hoger bouwpeil en aangepaste infrastructuur. Verzekeraars zelf zullen in de nabije toekomst meer kapitaal op de balans moeten aanhouden voor schade door bijvoorbeeld hagelbuien en overstromingen, zegt Gabriël. Uiteindelijk zullen de premies omhooggaan als die schades frequenter voorkomen. Van onverzekerbaarheid zal echter geen sprake zijn, zegt hij.

Ook burgers moeten risico’s verkleinen Tegelijk groeit de overtuiging dat niet alleen de overheid, maar ook burgers zelf verantwoordelijkheid moeten nemen: dus ramen sluiten bij vertrek voordat een wolkbreuk zich aandient, daken onderhouden of de meterkast hoger plaatsen. Verzekeraars zullen mogelijk strengere voorwaarden gaan stellen voor dekking bij water- en overstromingsschade. Wie zich wil verzekeren, zal ook moeten aantonen dat hij maatregelen heeft genomen om risico’s te beperken. Bas Kolen, hoogleraar enterprise risk management aan de Universiteit van Amsterdam, vindt wel dat de bal te snel bij de burger wordt gelegd. ‘Individuen kunnen natuurlijk zeker wat doen, dus als het hard regent kun je een zandzak voor je deur leggen om te voorkomen dat het naar binnen komt. Maar eerst moeten verzekeraars en vooral de overheden met elkaar gaan kijken wat kunnen ze doen aan het watersysteem en de ruimtelijke omgeving, want deze ingrepen zijn vaak kosteneffectiever.’

07/12/2025, 17:04

Bijlage: Praktijkvoorbeelden blauw/groene corridors

Bijlage 5: Praktijkvoorbeelden blauw/groene corridors (Ooijpolder, Kopenhagen, Singapore, e.a.)

Praktijkvoorbeelden blauw/groene corridors Onderbouwing bij de zienswijze Omgevingsvisie Zwolle Zuid

Kernboodschap Er bestaan in binnen- en buitenland meerdere praktijkvoorbeelden die inhoudelijk sterk aansluiten bij de zienswijze: integrale blauwgroene corridors die tegelijkertijd waterveiligheid, waterberging, ecologische verbinding, biodiversiteit en leefkwaliteit versterken, vaak met nadrukkelijke keuze voor "water en bodem sturend", brede zones langs watergangen en het ontlasten van bestaande wijken.

Top 15 meest relevante bronnen Onderstaande selectie bevat de meest gezaghebbende en direct toepasbare bronnen voor de onderbouwing van de zienswijze: 1. Ooijpolder groenblauwe dooradering — Nederlands referentieproject voor corridor tussen rivier en achterland met monitoringsresultaten https://www.ooijpoldergroesbeek.nl/Groenblauwe-dooradering-ooijpolder.pdf

2. Stichting Bargerveen: effectmeting Ooijpolder — Wetenschappelijke monitoring biodiversiteitseffecten https://stichting-bargerveen.nl/publicatie/effecten-van-groenblauwedooradering-in-de-ooijpolder-opde-biodiversiteit/

3. Masterplan EVZ Noord-Brabant — Provinciaal beleid met breedterichtlijnen (2550m) en multifunctionele inrichting https://www.groenontwikkelfondsbrabant.nl/wpcontent/uploads/2018/10/1-29-Inrichting-Masterplan-Ecologische-Verbindingszonesveghel.pdf

4. Staatsbosbeheer: EVZ Zuidrand — Ontwerp natte ecologische corridor met waterbergingsfunctie https://www.staatsbosbeheer.nl/-/media/midden-delfland/ontwerpecologische-verbindingszone-zuidrand.pdf

5. Copenhagen Cloudburst Management Plan (C40) — Internationale best practice integrale blauwgroene strategie https://www.c40.org/nl/case-studies/c40-good-practiceguides-copenhagen-cloudburst-management-plan/

6. Copenhagen Cloudburst Plan (origineel) — Technisch plandocument met ontwerpprincipes https://international.kk.dk/sites/default/files/202109/Cloudburst%20Management%20plan%202010.pdf

7. Singapore ABC Waters Design Guidelines — Ontwerprichtlijnen natuurvriendelijke oevers en waterberging https://www.pub.gov.sg//media/PUB/PDF/ABC_Waters_Design_Guidelines.pdf

8. Singapore ABC Waters (NLB) — Casestudy Bishan-Ang Mo Kio Park transformatie https://www.nlb.gov.sg/main/article-detail?cmsuuid=cfc0035c-4734-4d26-8fe1-8f0c6a9e1e6c

9. Seoul Cheonggyecheon (Landscape Performance) — Prestatiemeting stadsbeekrestauratie https://www.landscapeperformance.org/case-studybriefs/cheonggyecheon-stream-restoration-project

10. Enschede klimaatadaptatie (WUR) — Nederlands stedelijk voorbeeld groenblauwe structuren bij kleibodem https://edepot.wur.nl/451396 11. Stadsbeek Enschede — Praktijkvoorbeeld herstel stadsbeek in versteende wijk https://klimaatadaptatienederland.nl/@295996/verdwenen-stadsbeek-komt-terug-enschede/

12. De Groene Sprong: 8000 km corridor — Landelijk voorstel corridors langs watergangen (50-100m breed) https://degroenesprong.nl/8000-km-corridor/

Pagina 1 van 5

Bijlage: Praktijkvoorbeelden blauw/groene corridors

13. Melbourne WSUD Guidelines — Water Sensitive Urban Design richtlijnen https://www.melbournewater.com.au/sites/default/files/South-Eastern-councils-WSUDguidelines.pdf

14. Portland Green Streets (EPA) — Federale ontwerprichtlijnen groene straten https://www.epa.gov/sites/default/files/202104/documents/green_streets_design_manual_feb_2021_web_res_small_508.pdf

15. Provincie Zuid-Holland: Nota EVZ — Provinciaal beleidskader ecologische verbindingen https://www.zuidholland.nl/publish/pages/27253/herzienenotaecologischeverbindingenindeprovinciezuidholland2017.pdf

1. Nederlandse voorbeelden 1.1 Groenblauwe dooradering Ooijpolder (Gelderse Poort) Essentie: Aanleg van een fijnmazig netwerk van groenblauwe elementen (greppels, sloten, poelen, hagen, bomenrijen) als ecologische verbindingszone tussen uiterwaarden (Waal) en stuwwal, met expliciet doel om biodiversiteit te verhogen én een recreatieve structuur te bieden. Belangrijke parallellen: • Doel: ecologische verbindingszone tussen riviergebied en hoger gelegen natuur — vergelijkbaar met de voorgestelde verbinding tussen IJssel (Veluwe) en achterland/Zandhovebos • Elementen: combinatie van watergangen, natte oevers, graskruidenstroken, struweel en bomenrijen • Effecten: monitoring toont 2–5 keer hogere dichtheid aan ongewervelden in graskruidenstroken dan in omliggend grasland, toename soortenrijkdom planten, vlinders, libellen en sprinkhanen • Recreatiedruk: dooradering langs kavelgrenzen en dijken creëert nieuwe rustige wandel- en fietsroutes; bestaande kerngebieden worden ontlast

1.2 Ecologische Verbindingszones Noord-Brabant De provincie Noord-Brabant heeft een Masterplan Ecologische Verbindingszones opgesteld waarin verbindingszones expliciet worden ontworpen als trekroutes, tijdelijk leefgebied en voortplantingsgebied. Gemiddelde breedte: ca. 25 m, in stedelijk gebied 50 m vanwege extra verstoringsinvloeden. Inrichting met natuurvriendelijke oevers, struweel, ruigtekruiden en poelen. Combinatie met functies waterberging en waterconservering: water wordt "drager voor ecologische waarden".

1.3 EVZ Zuidrand (Staatsbosbeheer, Zuid-Holland) De EVZ Zuidrand verbindt geïsoleerde populaties van onder meer Noordse woelmuis via een natte corridor met natuurvriendelijke oevers, poelen en moeraszones. Expliciet doel: leefgebied vergroten en overlevingskans populaties vergroten door een aaneengesloten natte corridor; "functioneert als groter, aaneengesloten natuurgebied". Extra waterberging door natuurvriendelijke oevers en poelen.