6. Gebiedsvisie Zwartewaterallee, buro MA.AN (2021)

GEBIEDSVISIE ZWARTEWATERALLEE

FEBRUARI 2020

STEDENBOUW BEELDENDE KUNST LANDSCHAP ARCHITECTUUR

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

CO LO FON

Titel: Gebiedsvisie Zwartewaterallee In opdracht van: Nijhuis Bouw / Explorius Lenferink / Van Wijnen Jansen Vastgoed RED Vastgoed deltaWonen Openbaar Belang sWz Opgesteld door: buro MA.AN Vasteland 12m 3011 BL ROTTERDAM Terborchstraat 22 8011 GG ZWOLLE e-mail: info@buromaan.nl Datum:

26 februari 2020

2

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

INHOUDSOPGAVE

VOORWOORD 5

6.

DUURZAAMHEID 56

6

7. 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

ONTW IKKELPRINCIPES DEELGEBIEDEN 60 Stadsknoop 64 Hoven aan de Zwartewatera llee 66 Dobbe aan het Water 68 Centrum Aa-landen 70 Vergezicht centrum Aa-landen 72

8.

PARTICIPATIE 74

9.

PLANNING 78

10.

VERVOLG 82

1. INLEIDING 2. 2.1 2.2

HET VE RHAAL VAN DE ZWART EWATERALLEE 8 Zwartewaterallee in beeld 10 Gebiedswaarden 12

3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

STRATEGIE EN VISIE 22 Ruimtelij ke visie 23 Ruimtelij ke strategie voor de knooppunten 24 Betekenis ruimtelijke accenten 26 Visie op de Zwartewaterallee 28 Visie op de Stadsallee 30 Visie op de Parkallee 36

4.

MOBILITEIT 42

5. 5.1 6.2 6.3

WOONPROGRAMMA 48 Aanleiding 49 Analyse 50 Beleidskader 51

BIJLAGEN (los bijgevoegd) 1. Rapport Companen 2. Memo Duurzaamheid

3

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

4

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

VOORWOORD Voor u ligt een visie op de integrale ontwikkeling van de Zwartewaterallee; een nieuw perspectief op een karakteristiek stadsdeel van Zwolle. Begin 2019 heeft een aantal initiatiefnemers, op advies van de wethouder, de handen ineen geslagen om samen met de gemeente op een andere manier te werk te gaan. Deze nieuwe gebiedsgerichte aanpak met initiatief vanuit de markt

heeft ons vele nieuwe inzichten gegeven. Soms was het twee stappen vooruit en één achteruit, maar uiteindelijk zijn we trots op het resultaat van de gezamenlijke gebiedsgerichte aanpak; een integrale gebiedsvisie voor de ontwikkeling van de Zwartewaterallee. Veel leesplezier en op naar een nog fraaier en inclusiever Zwolle.

5

1

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

INLEIDING

6

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Aanleiding De Zwartewaterallee is een van oorsprong typische kantoor- en bedrijvenlocatie langs de hoofdverkeerstructuur van Zwolle. Sinds een aantal jaren is het gebied in transitie en verandert de betekenis en de positie van het gebied in de stad. Langs de Zwartewaterallee liggen een aantal beeldbepalende locaties waar de initiatiefnemers plannen hebben voor herontwikkeling. Op 12 juni 2019 is de startnotitie ondertekend tussen de gemeente Zwolle, de marktpartijen en de Zwolse woningcorporaties om gezamenlijk het gebied rondom de Zwartewaterallee te (her)ontwikkelen. Ambitie en ruimtelijke opgave De gemeente Zwolle staat voor de opgave invulling te geven aan de verdere duurzame groei van de stad. Een ambitie die ze enkel kan realiseren in nauwe samenwerking met haar inwoners en de betrokken partners, zoals de marktpartijen en de woningcorporaties. In de woonvisie wordt ervan uitgegaan dat circa 60% van het woonprogramma tot 2040 binnenstedelijk wordt gerealiseerd. De schatting is nu dat 6.000 woningen hoofdzakelijk in de bestaande stad zullen worden gerealiseerd, waarvan circa 1.000 tot 1.300 woningen in de zone rondom de Zwartewaterallee. De ambities zoals geformuleerd in de woonvisie vormen het grotere kader voor dit document: • 1. Sterke groeistad • 2. Vernieuwende woonstad • 3. Solidaire leefstad • 4. Duurzame deltastad

7

Gebiedsvisie De initiatiefnemers hebben afgesproken voor de Zwartewaterallee een integrale gebiedsvisie te ontwikkelen samen met de gemeente Zwolle, waarbij ook de samenhang tussen de deelgebieden met de stad wordt onderzocht. Voor u ligt het resultaat van deze gezamenlijke inspanning: een gebiedsvisie waarin de ontwikkelingen integraal zijn opgenomen. In de gebiedsvisie wordt onderscheid gemaakt tussen twee delen: de Stadsallee als onderdeel van Holtenbroek en de Parkallee als onderdeel van de Aa-landen. Voor elk deel is een legenda opgesteld met ruimtelijk-programmatische ambities die per deelgebied vertaald zijn naar spelregels voor verdere ontwikkeling. Spelregels met voldoende flexibiliteit om in te spelen op toekomstige veranderingen en om initiatiefnemers ruimte te geven haalbare plannen te realiseren. De gebiedsvisie is een document voor de gemeente en initiatiefnemers. Een ontwikkelperspectief voor een kwalitatieve en duurzame transitie als werkbaar en inspirerende basis voor de uitwerking van de verschillende projectlocaties. De gebiedsvisie toont enerzijds de kaderstellende ingrepen en aanpassingen die op korte termijn nodig zijn om de projectlocaties te realiseren en is anderszijds een weergave van ambities en kansen voor de toekomstige ontwikkeling van de Zwartewaterallee in samenhang met de groei van de stad Zwolle.

Op basis van de vastgestelde gebiedsvisie worden deelplannen gemaakt (stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitplan en/of bouwplan). Initiatiefnemers zijn zelf verantwoordelijk voor het uitwerken van een deelplan en dragen zorg voor het opstellen van een goede ruimtelijke onderbouwing en/of het bestemmingsplan.

De ambitie voor de ontwikkeling van de Zwartewaterallee is dan ook om zoveel mogelijk meerwaarde te creëren voor de stad en aan te sluiten op de gewenste ruimtelijke en programmatische ontwikkeling voor Zwolle. Met meer ruimte voor wonen wordt het draagvlak van voorzieningen en de stedelijke dynamiek vergroot. De transformatie van de Zwartewaterallee tot een nieuw woon-werk milieu kan nieuwe betekenis geven aan de forse infrastructuur en barrières als onderdeel van het stedelijk weefsel. Gebiedsvisie Zwartewaterallee

2

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

HET VERHAAL VAN DE ZWARTEWATERALLEE

Nieuwbouw Deltion College, Zwartewaterallee - Nijverheidstraat

8

Positie projectlocaties aan de Zwartewaterallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

2.1 Zwartewaterallee in bee ld

2 1 3 4

5

1

3

4

2

5

10

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

8 7 6

6

7

8

11

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

2.2 Gebiedswaarden Het ontstaan van de Zwartewaterallee De Blaloweg en Zwartewaterallee zijn vormgegeven als functionele stedelijke ontsluitingsweg. De weg is bedacht en aangelegd in de jaren zestig als parallelbaan aan de A28 die de noordelijke stadsuitbreiding van Zwolle zou ontsluiten. De verkeersstromingen voor de auto’s, fietsers en voetgangers worden gescheiden voor in die tijd kenmerkende wijze door ruime groene bermen met bomen. De wijken, Holtenbroek en de Aa-landen zijn bedacht als herkenbare, gescheiden eenheden. Holtenbroek werd aangelegd vanaf 1958, vanuit de ideeën voor een functionele stad gericht op een stedelijk milieu. De aanleg van de Aa-landen werden gerealiseerd volgens de ideeën van de jaren zeventig over woonerven en hoven in een groene omgeving.

Waarde De Zwartewaterallee is een belangrijke schakel als onderdeel van de stadsring die de wijken van Zwolle-Noord verbindt en ontsluit. Het maakt onderdeel uit van de buitenste stadsring.

12

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Positie in de stad In Zwolle-Noord komen een drietal ruimtelijke structuren samen die betekenis hebben op de schaal van de stad. De Zwolse stadsruit: die bestaat uit een aantal stedelijke voorzieningen waaronder de Spoorzone, de Voorsterpoort en Oosterenk. De groene gordel van voorzieningen die Stadshagen, Holtenbroek en de Aa-landen verbindt. De derde structuur is de zone rondom het Zwartewater, die de binnenstad verbindt aan het buitengebied. Naar de toekomst toe liggen in deze structuren kansen voor stedelijke vernieuwing. Zwolle heeft de ambitie om de stedelijkheid van de stad te versterken door middel van verdichting met woningbouw, goed toegankelijke infrastructuur en functiemenging. Dit leidt tot een levendige stad met intensief gebruik.

Waarde Ruimtelijke structuren die betekenis hebben voor de stad raken het gebied rondom de Zwartewaterallee. Hier liggen kansen voor een nieuwe verstedelijkingslaag voor Zwolle.

13

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

14

Netwerk Zwolle-Noord De langzaamverkeersroute die van Stadshagen naar de Aa-landen en door Holtenbroek loopt is een bijzonder waardevolle structuur in Zwolle-Noord. Deze verbindt het buitengebied met de wijkcentra. Het biedt bewoners een rijk palet aan voorzieningen. Het vormt een belangrijke schakel in het stedelijk netwerk van Zwolle-Noord. Dit soort routes, zowel op stadsdeel-, wijk- en buurtniveau, zijn van grote betekenis in het dagelijks leven van bewoners. Routes als onderdeel van een stedelijke structuur die uitnodigen tot een ‘gezond’ gebruik van de (directe) omgeving. Ook uit de studie ‘Shared City Zwolle’ voor het Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) blijkt het belang van het verbinden van de stadswijken door langzaamverkeersroutes. Routes niet alleen gericht op het ‘gaan’, maar ook op het ‘zijn’. Het programmeren op de grenzen stimuleert ontmoeting. Een deel van dit stedelijk netwerk wordt gevormd door de groen-blauwe hoofdstructuur van de stad die komende jaren klimaatbestendig wordt ingericht als onderdeel van de Zwolse Adaptatiestrategie (ZAS).

Programmatische verbindingen met recreatie, onderwijs, zorg en retail

Waarde Het verbinden van stadsdelen, wijken en buurten door middel van langzaamverkeersroutes met bijpassende programma’s en openbare ruimtes, draagt bij aan de ambities voor een Gezonde Stad en de ambities vanuit Zwolse Adaptatiestrategie.

Langzaamverkeersnetwerk in Zwolle Noord in samenhang met de groen-blauwe hoofdstructuur

Klimaatbestendige groen-blauwe hoofdstructuur als onderdeel van ZAS

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Holtenbroek en de Aa-landen De Zwartewaterallee ontsluit twee wijken met een eigen ruimtelijke karakteristiek. Holtenbroek bestaande uit een groene assenkruis met voorzieningen en stedelijke woonkwadranten en de Aa-landen bestaande uit woonbuurten in een landschappelijk casco. De oorspronkelijke opzet van de Zwartewaterallee als landschappelijke parkway is nog steeds zichtbaar in het groene profiel. De zone rond Holtenbroek heeft zich afgelopen jaren deels al ontwikkeld tot een stedelijke voorzieningenzone. In de Aa-landen is de Zwartewaterallee meer een functionele ontsluitingsroute gebleven voor de buurten gelegen in een groene omgeving.

Waarde De positie in de Aa-landen en Holtenbroek geeft betekenis aan het gebruik en de ruimtelijke identiteit van de Zwartewaterallee.

15

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Stedelij ke verbindingen Uit de analyse blijkt dat ondanks de barrièrewerking van de Zwartewaterallee en de A28 dat de ruimtelijke en functionele stedelijke verbindingen vooral noord-zuid gericht zijn. Deze ruimtelijke structuren zijn onderdeel van de ontstaansgeschiedenis van de stad Zwolle. Deze verbindingen hebben historische, sociaal-economische en verkeerskundige waarde en zijn een belangrijk onderdeel van het dagelijks stedelijk leven. Vier stedelijke noord-zuid verbindingen staan centraal in de toekomstige ontwikkeling van Zwolle-Noord: de Zwartewaterzone (a); de Stadsstraat (b); de Groene Kamers (c) en de Lanen van de Aa-landen (d). De knooppunten van deze verbindingen met de Zwartewaterallee zijn cruciale schakels in de gebiedsvisie. Een ruimtelijke en programmatische ontwikkeling van levendig en intensief gebruikte knooppunten draagt bij aan een verbonden en compacte stad.

Waarde De stedelijke verbindingen in Zwolle-Noord zijn dragers voor de transformatie van de Zwartwaterallee als onderdeel van een verbonden en compacte stad.

16

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Stedelij ke verbindingen a . De Zwa rtewaterzone

De Zwartewaterzone verbindt de stad met het omliggende landschap. Voor de Zwartewaterzone is in 2018 een gebiedsvisie vastgesteld, waarin de toekomstige ontwikkeling van de zone wordt verbeeld. Twee hoofdmilieus zijn gedefinieerd: de Stadskades en de Stadsoevers. Vanuit de zone worden bestaande dwarsverbindingen en relaties zichtbaar gemaakt en ruimtelijk-programmatisch versterkt. De ontwikkellocaties zijn geschikt voor wonen en recreëren aan het Zwartewater met als uitgangspunt openbaar toegankelijke dijken en oevers met ruimte voor water en natuur.

Waarde De ontwikkeling van de Zwartewaterzone verbindt de stad ruimtelijk en programmatisch opnieuw met de rivier en maakt de relatie tussen stad en water opnieuw beleefbaar.

17

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Stedelij ke verbindingen b. De Stadsstraat

De Monteverdilaan, Rembrandtlaan en Lassuslaan verbinden Holtenbroek met de binnenstad. Deze verbinding biedt de kans voor de ruimtelijk en programmatische ontwikkeling van een Stadsstraat; een langzaamsverkeersverbinding vanaf het Grote Kerkplein in de binnenstad tot aan de Palestrinalaan in Holtenbroek. De Stadsstraat is een belangrijke stedelijke structuur voor dagelijks gebruik. De positie in de stad geeft ruimtelijke en programmatische betekenis aan de route. Van een smalle route door de historische binnenstad via een aaneengesloten beeld van de Rembrandtlaan naar een meer open karakter in Holtenbroek. Het bestaande kruispunt met de Zwartewaterallee is een ontbrekende schakel in de route. De ontwikkeling van dit knooppunt geeft ruimtelijke en programmatische betekenis aan de Stadsstraat. Een intensief gebruikt, stedelijk knooppunt waar niet alleen verkeersstromen elkaar kruisen, maar ook mensen en diensten elkaar ontmoeten. De Rembrandtlaan is reeds getransformeerd tot fietsstraat. De ontwikkeling van het knooppunt biedt kansen voor het verbeteren van de openbare ruimte en het continueren van de fietsstraat.

Waarde De Stadsstraat is een fiets- en voetgangersvriendelijke verbinding tussen de binnenstad en Holtenbroek. Waar deze kruist met de Zwartewaterallee ontstaat een nieuw stedelijk knooppunt.

18

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Stedelij ke verbindingen c . De Groene Kamers

De aaneengeschakelde Groene Kamers langs de Middelweg zijn onderdeel van hoofdgroenstructuur van Zwolle als verbinding tussen de stad en het buitengebied. De Middelweg is een belangrijke verkeersader voor auto- en fietsverkeer. De Groene Kamers hebben een verschillende landschappelijke betekenis en vormen een recreatieve verbindingszone die bewoners voorziet van ruimte voor ontspanning, sport en spel. Recreatie dichtbij huis en een groene woonomgeving draagt bij aan de gezondheid, vermindert stress en bevordert lichaamsbeweging. Tevens dragen de Groene Kamers bij aan de biodiversiteit, een veerkrachtige waterhuishouding en voldoende plekken voor verkoeling. De Groene Kamers bieden ruimte voor het activeren van nieuwe initiatieven vanuit bewoners, zoals het adopteren van groen. De individuele kamers hebben vaak een directe relatie met de aangrenzende woonbuurten. Toekomstige ontwikkelingen dragen bij aan optimaal gebruik en toegankelijkheid van de gehele zone.

Waarde De Groene Kamers, als landschappelijke en recreatieve verbindingszone, dragen bij aan een klimaatbestendig en biodiverse stad.

19

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Stedelij ke verbindingen

d. De Lanen van de A a- la nd en De identiteit van de Aa-landen wordt gedefinieerd door het landschappelijk casco. Door het casco zijn de kwaliteiten van het omliggende landschap tot diep in de wijk te beleven. De Lanen van de Aa-landen zijn onderdeel van het casco en meanderen door de wijk. De woonbuurten en de wijkvoorzieningen liggen als eilanden ingebed in het landschappelijk casco. Door latere ontwikkelingen en veranderend gebruik is de kwaliteit van het casco rondom de Zwartewaterallee deels verloren gegaan. Ontwikkeling van de knooppunten met de Zwartewaterallee kan nieuwe betekenis geven aan het gebruik en de beleving van het landschap van de Aa-landen. Een belangrijke aanzet hiervoor is de mogelijke ruimtelijk en programmatische transformatie van het winkelcentrum in samenhang met de omliggende maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

Waarde De Lanen van de Aa-landen zijn onderdeel van het landschappelijk casco. Het versterken van de relatie tussen het ruimtelijk programma en de groene omgeving draagt bij aan de beleving en het gebruik van de openbare ruimte.

20

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Stadsallee en Parkallee Het hedendaagse beeld van de Zwartewaterallee wordt sterk bepaald door de oorspronkelijke opzet als stedelijke ontsluitingsweg. Een breed continu wegprofiel met groene bermen en volwassen bomen. Ondanks dit continue wegprofiel heeft het gedeelte van de Zwartewaterallee in Holtenbroek een duidelijk andere karakteristiek dan het gedeelte in de Aa-landen. Deze karakteristiek wordt niet alleen bepaald door de ruimtelijke kenmerken van Holtenbroek en de Aa-landen maar juist door het gebruik en programmering van aangrenzende bebouwing en openbare ruimte. Aan de zijde van Holtenbroek liggen stedelijke functies direct aan de Zwartewaterallee met zichtbaar dagelijks gebruik. In de Aa-landen is het wegprofiel veel meer onderdeel van het landschappelijk casco. Dit onderscheid sluit aan op de gewenste stedelijke ontwikkeling van deze wijken en is aanleiding om de Zwartewaterallee te verdelen in twee onderscheidende milieus: de Stadsallee bij Holtenbroek en de Parkallee bij de Aa-landen. De ontwikkeling van de knooppunten is een startpunt voor het versterken van deze onderscheidende milieus in profiel en beleving en draagt bij aan herkenbare knooppunten om te ‘zijn’ en te ‘gaan’.

Waarde De twee onderscheiden milieus, Stadsallee en Parkallee, geven betekenis aan de ruimtelijke en programmatische ontwikkeling van de knooppunten.

21

3

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

STRATEGIE EN VISIE

Zicht op de Zwartewaterallee vanaf het Deltion College

22

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

3.1 Ruimtelijke visie

Versterken stedelijke verbindingen en groen-blauwe hoofdstructuur

Aanbrengen programmatische verbanden

Hechten Holtenbroek aan stadscentrum, versterken landschappelijk casco Aa-landen

Ontwikkelen onderscheidende milieus Stadsallee en Parkallee

Ruimtelijk accentueren strategische knoo ppunten in samenhang met de omgeving en positie in de stad

Ontwikkelen van levendige en intensief gebruikte knooppunten

23

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

24

3.2 Ruimtelijke strategie voor de knooppunten

Stadskade

Entree Holtenbroek

Openbaar en toegankelijke oevers met nieuwe programma’s. Hechten van het Zwartewater aan de stad.

Vormgeven aan brede mobiliteitsopgave als entreegebied van kenniscampus en Holtenbroek.

Stadsknoop

Groene Kamer aan de Dobbe

Centrum Aa-landen

Langzaamverkeersnetwerk als Recreatieve, landschappelijke Landschappelijk casco als drager drager voor een gemengd stedelijk voorzieningen met openbaar en voor duurzame transformatie van gebruik met functies in de plinten. toegankelijke routes in samenhang met het entreegebied van de wijk en aangrenzende woningen. het winkelcentrum de Aa-landen.

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

25

Zicht vanaf de Stadsknoop richting het centrum

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

3.3 Betekenis ruimtelijke accenten Ruimtelijke accenten bieden oriëntatiepunten en maken de stad en het omliggende landschap leesbaar. De ruimtelijke betekenis van deze accenten is hiërarchisch opgebouwd en onderverdeeld in drie niveaus: ruimtelijke accenten als onderdeel van de grondtoon van Zwolle, de markante plekken in de wijk en de bronpunten in de stad. De knooppunten langs de Zwartewaterallee zijn aanleiding voor een ruimtelijk accent gecombineerd met stedelijk programma en maken een hogere dichtheid in de stad mogelijk. De ontwikkeling van het knooppunt Zwartewaterallee met de Stadsstraat is een nieuw

bronpunt voor de stad. Het verbindt het Grote kerkplein tot aan de Palestrinalaan en accentueert de ruimtelijke en programmatische betekenis van het Deltion College en de verbinding met de Stadskades van het Zwartewater. De overige knooppunten langs de Zwartewaterallee zijn markante plekken in Holtenbroek en de Aa-landen en sluiten op de context van deze wijken. Een toekomstvisie waarbij de herontwikkeling van het winkelcentrum Aa-landen ruimtelijk wordt verbonden met de Aa-landen Zuid biedt aanleiding voor een onderzoek naar een nieuw bronpunt in de stad op deze locatie.

betekenis ruimtelijke accenten positie

aantal lagen

bandbreedte hoogte

grondtoon Zwolle

tot 6 lagen

10 m - 20 m

markante plekken in de wijk

tot 14 lagen

25 m - 45 m

bronpunten in de stad

tot 20 lagen

55 m - 65 m

26

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

27

Wonen aan de Dobbe in de Aa-landen

3.4 Visie op de Zwartewaterallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

28

Impressie Zwartewaterallee 2030

29

Gebiedsvisie Zwartewaterallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

3.5 Visie op de Stadsallee Programma Innovatieve werk- en leeromgeving

Studenten, ondernemers, start-ups en grown-ups

Mobiliteit Veilig en gebruikersvriendelijk verkeerssysteem Effectieve auto-ontsluiting, stimulering fietsgebruik

Stedelijk wonen

Gestapelde woonmilieus; levendige en representatieve plinten

Toereikende parkeercapaciteit

Deelgebruik met bestaande parkeervoorzieningen

Programma voor de buurt Zorg, detailhandel en horeca

Openbare Ruimte Stadsallee; multifunctioneel en levendig Compact stedelijk, sfeer Holtenbroek; ontwikkelingen versterken de kwaliteit en samenhang van de leefomgeving

Ruimtelijke massa Iconisch, divers en passend in het stadslandschap Zichtbare stedelijke functies

Als onderdeel van het stedelijk netwerk, alzijdige volumes in aansluiting op de openbare ruimte

Duurzaamheid Compact stedelijk woon- en werkgebied

Duurzaam intensief gebruikt stedelijk netwerk en voorzieningen; ontwikkeling in samenhang met inrichting ope nbare rui mte, natuurinclusief & klimaata daptief

Compact stedelijke groene hoven

Ontwikkeling in samenhang met inrichting openbare ruimte; natuurinclusief & klimaatadaptief

30

Toekomstbeeld Stadsallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

31

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Benaderen van de Stadsallee als één geheel aan weerszijden van plint tot plint

32

Plinten met zichtbare functies en/of entrees creëren interactie tussen binnen en buiten Pleinen en hoven tussen verspringende gevels en / of vrijstaande bebouwing zijn onderdeel van de openbare ruimte Nieuwe toegangen en langzaamverkeersverbindingen creëren een fijnmazig stedelijk netwerk

Massa’s staan dicht op de as en creëren een stedelijk gevoel Positionering beplanting en bomen draagt bij aan de openheid en zichtlijnen van de Stadsallee Kruispunt als onderdeel van stedelijke verblijfsruimte

To e ko m st b e eld Stadsallee

De Stadsallee heeft de potentie zich te ontwikkelen tot een bijzonder stedelijk milieu in Zwolle. Een belangrijke verkeersader begeleid door bebouwing met diverse stedelijke programma’s waaronder wonen. Ontwikkeling van de Stadsstraat en nieuw programma op het knooppunt met de Stadsallee (kruising Monteverdilaan - Zwartewaterallee) positioneert dit kruispunt als nieuw bronpunt in de stad; de Stadsknoop. Het ruimtelijk en programmatisch opwaarderen van de begane grond (entrees en plinten) positioneert de gebouwen aan de Stadsallee en versterkt de connectie tussen binnen en buiten. De ongebruikte groene stroken tussen het fietspad en de plint worden omgevormd tot een brede groene allee met meer ruimte voor de voetganger en een continu dubbelzijdig fietspad. Samen met de verbeterde plinten, nieuw programma en nieuwe bebouwing versterkt dit de positie van de Stadsallee in het stedelijk netwerk. Het profiel van de Stadsallee kenmerkt zich door interactie tussen plint en openbare ruimte, de samenkomst van verschillende stromen en intensief gebruik.

Ruimtelijke principes voor de Stadsallee

Aan de oostzijde is het profiel ruimer van opzet en is het programma gericht op de wijk. Aan de westzijde staat de bebouwing met stedelijke functies prominent aan de Stadsallee. Het toevoegen van ruimtelijke accenten met woningbouw draagt bij aan de oriëntatie en een compact stedelijk gebied met levendigheid en dynamiek op straat. Onderdeel van de Stadsallee is het zorgvuldig inpassen en accentueren van de verschillende verkeersstromen. De verkeerskundige inrichting is onderdeel van de ruimtelijke beleving van de Stadsallee. Rondom de entree van Holtenbroek worden mogelijkheden onderzocht de verschillende verkeersstromen ruimtelijk en functioneel te verbeteren. De gelijkvloerse kruising van voetgangers, fietsers en automobilisten past bij de dynamiek van de Stadsknoop. Een compacte herinrichting van het huidige weidse verkeerskruispunt accentueert niet alleen de verschillende verkeersstromen maar vergroot ook de verblijfsmogelijkheden voor langzaam verkeer bij de Stadsknoop zonder dat de doorstroming negatief wordt beïnvloed.

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

33

Duurzaam programmatisch toekomstbeeld Stadsallee

De westzijde van de Stadsallee wordt gekarakteriseerd door een divers programma; compact bebouwd rondom de Stadsallee. Het programma heeft betekenis op stadsniveau als kennisboulevard en is gericht op kennis, innovatie en duurzame ontwikkeling. Het onderwijsinstituut Deltion College is de centrale spil met kansen voor een programmatische koppeling aan de Stadsknoop en nieuw gebruik van de oevers van het Zwartewater (de Stadskade). Dit vraagt om afstemming tussen de verschillende partijen rondom het Zwartewater om de kansen voor de realisatie van een mobiliteitshub en een nieuwe busroute met een betere positie voor de halte nader te verkennen.

Het programma aan de oostzijde van de Stadsallee is onderdeel van de sociaalmaatschappelijke voorzieningen van Holtenbroek. Bestaande voorzieningen (huiswinkel, wijkkamer, theater, kapper en fysiotherapie) hebben beperkte betekenis voor de wijk. Het toevoegen van vooral nieuw woonprogramma biedt kansen om het draagvlak voor de bestaande voorzieningen te verbeteren en deze toegankelijker te maken. De Stadsallee als drager voor een duurzaam sociaalmaatschappelijk netwerk, zorg voor en met elkaar.

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

H U I D I G E S I T U AT I E H O O G L A E R E N C I B A P

TOEKOMSTBEELD ACTIEVE PLINTEN, COMPACT STEDELIJK GEVOEL, FORMELE BEPLANTING

H U I D I G E S I T U AT I E K W I K F I T E N LT O

TOEKOMSTBEELD RUIMTELIJKE ACCENTEN OP DE HOEKEN, COMPACTE KRUISING MET MEER VERBLIJFSRUIMTE

Bij de Stadsallee ligt de nadruk op het versterken van een continu beeld met doorzichten. Het bestaande profiel bestaat uit strakke boomrijen in de midden- en zijbermen. Aan weerszijden van de weg kan door de toevoeging van gevarieerde beplanting de verblijfskwaliteit van de langzaamverkeersroutes en de samenhang met de plinten worden versterkt.

34

Visie op de Stadsallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

36

3.6 Visie op de Parkallee Programma

Mobiliteit

Stedelijk wonen in landschappelijke setting

Veilig en gebruikersvriendelijk verkeerssysteem

Gestapelde woonmilieus, levendige plinten

Effectieve auto-ontsluiting, stimulering fietsgebruik

Programma voor de buurt

Toereikende parkeercapaciteit

Zorg, detailhandel en horeca

Deelgebruik met (bestaande) parkeervoorz ieningen

Openbare Ruimte

Duurzaamheid

Parkallee als onderdeel van landschappelijk casco Aa-landen

Vitaal en veerkrachtig landschap

Een kwalitatieve, samenhangende leefomgeving door het versterken van de beleving en de gebruikswaarde van het landschap en het vormgeven van aantrekkelijke, toegankelijke openbare routes en verblijfsplekken

Ruimtelijke massa Iconische objecten in samenhang met het landschap

Zorgvuldig vormgegeven overgangen tussen binnen- en buitenruimtes

Zichtbare stedelijke functies

Als onderdeel van het stedelijk netwerk, alzijdige volumes in aansluiting op de openbare ruimte

Ontwikkeling in same nhang met inrichting openbare ruimte; natuurinclusief & klimaatadaptief

Toekomstbeeld Parkallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

37

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

38

De bebouwing verschijnt boven en langs het groen Wandelroutes meanderen door het landschap

Architectuur als vrijstaande objecten in het landschap op afstand van de Parkallee

Het landschap bestaat uit meerdere compacte Groene Kamers

De Parkallee wordt begeleid door afwisselende boomgroepen met een variatie aan soorten Het landschap vormt een ‘groen tapijt’ voor de Parkallee

Ruimtelijke principes voor de Parkallee

To e ko m st b e eld Parkallee

De Parkallee wordt gekarakteriseerd door de oorspronkelijke landschappelijke opzet van de Aa-landen en het ruime, groene profiel van de Zwartewaterallee. Verschillende verkeersstromen meanderen door het parkachtige landschap met volwassen bomen, afwisselende bebouwing en doorzichten naar de Dobbe en de Groene Kamers. In het brede profiel van de Zwartewaterallee liggen de fietspaden en voetpaden gescheiden van het autoverkeer en volgen hun eigen weg door het landschap. Deze vrijliggende routes versterken de landschappelijke beleving van de Parkallee. De bomen kaderen het gezichtsveld en de bebouwing staat gepositioneerd als verrassingselementen langs de Parkallee. De diversiteit en ecologische waarde van de beplanting in de bermen van de Parkallee wordt vergroot, dit draagt bij aan de natuurinclusiviteit en versterkt de landschappelijke beleving voor de voetganger, fietser en automobilist.

Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan het aantrekkelijker en toegankelijker maken van het landschap en de bijbehorende langzaamverkeersroutes. Hierdoor wordt het aangenamer om te voet of te fiets langs de Zwartewaterallee en rondom het Winkelcentrum en de Dobbe te bewegen. Onderdeel van de opgave voor de Parkallee is het ruimtelijk en verkeerskundig verbeteren van het entreegebied van de Aa-landen en het onderzoeken van een duurzame transformatie van het bestaande winkelcentrum in samenhang met de omliggende maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Uitgangspunt voor het toekomstbeeld van de Parkallee is het versterken van het landschappelijk casco en het zorgvuldig inpassen van nieuwe gebouwen en infrastructuur.

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

39

Duurzaam programmatisch toekomstbeeld Parkallee

De verschillende opgaves in het gebied koppelen de Parkallee aan het landschappelijke casco van de Aa-landen. De schaal van het casco maakt het landschap vitaal en veerkrachtig en biedt kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptieve maatregelen (waterberging tijdens piekmomenten en het tegengaan van hittestress). Het landschap nodigt uit om te bewegen, te rusten, te sporten en te ontspannen. Dit gaat samen met het (beter) programmeren van de bestaande (recreatieve) voorzieningen, het verbinden van bestaande routes, en het gebruik te vergroten door middel van nieuwe woningen.

Zoals de Aa-landen kenmerkt is ook nieuwe bebouwing gesitueerd als ‘eilanden in het groen’. De nieuwe bebouwing gaat een connectie aan met het omliggende landschap. Dit komt tot uiting in de architectuur, het daklandschap en zorgvuldig vormgegeven overgangen tussen buiten- en binnenruimtes.

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

H U I D I G E S I T U AT I E N A B I J W I N K E LC E N T R U M A A- L A N D E N

T O E K O M S T B E E L D V O LU M E S S O L I TA I R I N H E T G R O E N , LANDSCHAP DEFINIEERT DE RUIMTE

Het bestaande profiel van de Parkallee wordt begeleid door hagen en een continue bomenrij in de middenberm. In aansluiting op Zwolse Adaptatiestrategie, wordt gezocht naar manieren om de biodiversiteit van de Zwartewaterallee als onderdeel van het groen-blauwe netwerk te versterken. Dit kan worden bereikt door weggevallen bomen te vervangen door andere boomsoorten en een variatie aan (eetbaar) struikgewas en extensief beheerde kruidenmengsels toe te voegen langs de langzaamverkeersroutes.

40

Visie op de Parkallee

4

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

MOBILITEIT

Het groene profiel van de Zwartewaterallee

42

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

43

De Zwartewaterallee is een belangrijke verkeersader (ringweg van Zwolle) welke de wijken Aa-landen en Holtenbroek ontsluit in diverse richtingen. Het functioneren van de Zwartewaterallee met de daarop aansluitende wegen speelt een belangrijke rol in het gebied. De ontwikkelingen binnen de gebiedsvisie Zwartewaterallee en de ontwikkelingen in de Zwartewaterzone brengen extra verkeersbewegingen met zich mee. De toename in verkeersbeweging gecombineerd met een autonome groei hebben een mogelijke impact op de bereikbaarheid, verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid in de directe omgeving van dit gebied. Onderzoeksvragen Om de eventuele gevolgen van de ontwikkelingen op de mobiliteit in beeld te brengen is een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd door Royal Haskoning DHV aan de hand van de volgende vraagstelling: 1. 2.

3.

Wat is de huidige verkeerveiligheidssituatie in het studiegebied? Wat is de consequentie van het realiseren van het geplande woningbouwprogramma langs de Zwartewaterallee voor de verkeersafwikkeling vanuit zowel Holtenbroek als Aa-landen en de doorstroming van het verkeer op de Zwartewaterallee en de diverse kruispunten? Welke (infrastructurele) aanpassingen/ingrepen zijn er nodig om de bereikbaarheid van Holtenbroek, Aa-landen en de doorstroming van het verkeer op de Zwartewaterallee te waarborgen?

Aanpak In het onderzoek is voor de aangegeven kruispunten in figuur 2 berekend wat de impact is van de nieuwe ontwikkelingen op de verkeerafwikkeling. Daarnaast is specifiek voor de wijk Holtenbroek een zogenaamde 0-meting gehouden om voor de huidige situatie een beschouwing te kunnen geven van de verkeersdoorstroming en verkeersveiligheid. De aanpak van het onderzoek bestond uit vier fasen. In fase 1 is het verkeersmodel in de directe omgeving van de Zwartewaterallee geactualiseerd naar een recent basisjaar en het toekomstjaar 2030. Het huidige verkeersmodel Zwolle heeft als basisjaar 2014. Om de huidige situatie goed in beeld te krijg is het basisjaar van het model (2014)

Figuur 1. Kruispunten in de zone rondom de Zwartewaterallee

geactualiseerd naar 2018 door een herkalibratie op basis van recente tellingen (VRI-tellingen en visuele tellingen) in het studiegebied. Deze basis, die inzicht biedt in de verkeersstromen en kruispuntstromen voor de Zwartewaterallee en Middelweg, is noodzakelijk. In fase 2 is in Holtenbroek een schouw uitgevoerd om de verkeersveiligheidssituatie en doorstroming te analyseren. Op vier dagen is een schouw uitgevoerd op een aantal geselecteerde wegvakken en kruispunten gedurende de ochtend- en avondspits. Hierbij is gebruik gemaakt van twee tot drie adviseurs per schouw die zich te voet of per fiets door het gebied verplaatsten. In fase 3 zijn kruispuntberekeningen uitgevoerd om de doorstroming te berekenen met en zonder de genoemde ontwikkelingen aan de Zwartewaterallee en Zwartewaterzone. Voor de kruispuntberekeningen op kruispunten met verkeerslichten zijn twee methodes gebruikt: COCON (berekeningsmethodiek) en IC-waarden (verhouding tussen Intensiteit en Capaciteit op een wegvlak). Met COCON is per kruispunt de cyclustijd bepaald. Met de methode Harders is op voorrangskruispunten de gemiddelde wachttijd berekend. Met de rotondeverkenner is de verzadigingsgraad (VG-waarde) van de rotondes berekend.

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

In fase 4 zijn de stedenbouwkundige ideeën en verkeerskundige oplossingsrichtingen integraal beschouwd. Bepaald wordt welke oplossingsrichtingen kaderstellend zijn zodat de ontwikkelingen plaats kunnen vinden en welke maatregelen als ambitie kunnen worden beschouwd. Informatie uit omgeving Naast een verkeersonderzoek zoals vorenstaand omschreven is het ook van belang om te weten te komen wat er speelt bij de dagelijkse deelnemers aan het verkeer in dit gebied en hoe het verkeer volgens hen functioneert. Deze informatie kan dan naast de uitkomsten uit het onderzoek worden gelegd om te kijken of hier paralellen in zitten. Gekozen is om tijdens de informatieavond op 2 juli 2019 deze informatie en kennis op te halen bij de omwonenden. Tijdens deze avond was er gelegenheid voor de aanwezigen om in gesprek te gaan met de initiatiefnemers om zich te laten informeren over het thema mobiliteit en hierover vragen te stellen. Ook is aan alle aanwezigen gevraagd om middels een formulier vragen en/of opmerkingen aan te geven. Het thema mobiliteit heeft veel informatie opgeleverd. De verschillende vragen en opmerkingen zijn samengevat en in een overzicht in hoofdstuk 8 opgenomen.

Een aantal opmerkingen en vragen welke het meest terug kwamen zijn de aandacht voor de uit- en toestroom van de wijken Aa-landen en Holtenbroek, zorgen over de toenemende verkeersdruk op de Zwartewaterallee en de aandacht voor het veilig op de fiets kunnen deelnemen aan het verkeer. Resultaten onderzoek De schouw van de verkeerssituatie in Holtenbroek heeft aandachtspunten met betrekking tot doorstroming bevestigd en nieuwe aandachtspunten met betrekking tot verkeersveiligheid opgeleverd. Hieronder zijn de belangrijkste resultaten beschreven: • Op de Mozartlaan ontstaat in de spitsen vertraging met regelmatig terugslag vanaf de Zwartewaterallee tot op de rotonde met de Obrechtstraat. De bussen hebben vanwege de routering en het halteren bij het Deltion impact op doorstroming en veiligheid. Het kruispunt Zwartewaterallee/Mozartlaan kan het verkeer in de spitsen net aan verwerken. • Op de Bachlaan zijn aandachtspunten met betrekking tot verkeersveiligheid en doorstroming op kruispunten met de Mozartlaan, Lassuslaan en Middelweg geconstateerd. Op het voorrangskruispunt met de Middelweg bestaat nu het

•

44

risico op afdekongevallen. Op de Klooienberglaan, Obrechtstraat, Willaertstraat, Industrieweg en Palestrinalaan zijn kleinere problemen met betrekking tot verkeersveiligheid waargenomen.

Met solitaire kruispuntberekeningen is geanalyseerd in hoeverre de ontwikkelingen impact hebben op de doorstroming op de kruispunten (in een stedelijke omgeving zijn kruispunten en niet de wegvakken maatgevend voor de doorstroming). Hieronder zijn de belangrijkste conclusies samengevat voor de verschillende scenario’s: •

Scenario 2018 In 2018 stroomt het verkeer op de Zwartewaterallee goed door. Wel is de kruispuntafwikkeling op enkele kruispunten kritisch, waaronder op de kruispunten bij de Holtenbroekerbrug en Deltion. De verkeersafwikkeling op het kruispunten complex bij de aansluiting Zwolle noord is met name in de avondspits zwaar belast.

•

Scenario 2018 + ontwikkelingen De cyclustijden nemen door de projecten iets toe, waarmee de verkeersafwikkeling kritischer wordt. In ochtendspits verschuift de beoordeling van goed naar kritisch op de kruipunten Zwartewaterallee – Monteverdilaan en Zwartewaterallee - Middelweg. Het verkeer kan echter nog steeds verwerkt worden op de kruispunten zonder grote wachtrijvorming.

•

Scenario 2030 autonoom In 2030 stroomt het verkeer op de Zwartewaterallee goed door tot zij bij de aansluiting A28 noord komen. Op deze kruispunten kan het verkeer niet verwerkt worden zonder wachtrijvorming. De reistijdverhouding tussen spits en dal blijft onder de 2,0 op het traject Zwartewaterallee/Blaloweg wat acceptabel is. Ook op andere kruispunten is de kruispuntafwikkeling kritisch, waaronder op de kruispunten bij de Holtenbroekerbrug en Mozartlaan (Deltion).

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

•

45

Scenario 2030 + ontwikkelingen In 2030 + ontwikkelingen stroomt het verkeer op de Zwartewaterallee goed door tot zij bij de aansluiting A28 noord komen. Op deze kruispunten kan het verkeer niet verwerkt worden zonder wachtrijvorming. De reistijdverhouding tussen spits en dal op het traject Zwartewaterallee/Blaloweg blijft net onder de 2,0 is daarmee nog acceptabel. Op andere kruispunten is de kruispuntafwikkeling ten opzichte van 2030 autonoom iets verslechterd. Dit gebeurt met name op de kruispunten bij de Holtenbroekerbrug en Mozartlaan (Deltion) en bij de Rijnlaan.

Advies Naar aanleiding van de resultaten van het onderzoek zijn oplossingsrichtingen onderzocht. In deze paragraaf zijn de verschillende maatregelen of te onderzoeken maatregelen weergegeven. Er wordt een onderscheid gemaakt in maatregelen welke als oplossing dienen voor problemen welke ontstaan door de ontwikkelingen en ambities welke het gevolg zijn van de autonome groei en wenselijk zijn vanuit mobiliteitsoogpunt. Maatregelen (kaderstellend) • Voorrangskruispunt Middelweg – Bachlaan, voor een verbetering van de afwikkeling van het verkeer en het voorkomen van afdekongevallen wordt voorgesteld het kruispunt aan te passen naar een kruispunt met verkeersregelinstallatie. Dit is één van de mogelijke oplossingen voor dit kruispunt. De komende tijd zal in overleg met de gemeente worden onderzocht of deze oplossing het meest wenselijk is of dat er andere oplossingen beter zijn. • Kruising Zwartewaterallee – Mozartlaan, de toekomstige situatie (autonome groei + projecten) veroorzaakt problemen in de afwikkeling van het verkeer op dit kruispunt. Als quick win kan een aanpassing van de verkeerregelinstallatie met het toevoegen van een extra opstelstrook en het weghalen van de oversteek bij Mozart/Zwartewaterallee een oplossing bieden. De komende tijd zal in overleg met de gemeente onderzocht worden of deze aanpassing wenselijk is en passend is bij de ambities naar de toekomst.

Fietsen op de Stadsstraat ter hoogte van de Lassuslaan in Holtenbroek

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

46

Ambities • Dubbelzijdig fietspad langs beide zijden Zwartewaterallee. • Onderzoek ontsluiting rondom Winkelcentrum Aa-landen. • Fietstunnel ter plaatse van de kruising Rijnlaan / Zwartewaterallee. • Dobbe aan het water, onderzoek naar mogelijkheden voor een aangepaste aansluiting of alternatieve ontsluiting. • Fietstunnel ter plaatse van de kruising Middelweg / Zwartewaterallee. • Opwaardering onderdoorgang fietsroute Bachlaan – Zwartewaterallee. • Kruispunt Montiverdilaan – Zwartewaterallee compacter maken met verblijfskwaliteit als onderdeel van stadsallee waarbij de fietser en voetganger meer en beter zichtbaar wordt. • Extra aansluiting Palestrinalaan – Middelweg, wordt wellicht meer interessant als er naast de ontwikkelingen (Zwartewaterallee en Zwartewaterzone) nog meer programma wordt toegevoegd. • Busrouting rondom Deltion onderzoeken / verleggen. • Toevoegen van een mobiliteitshub in het gebied. • Opwaardering onderdoorgang fietsroute Industrieweg – Blaloweg, herprofileren Klooienberglaan naar fietsstraat. • Om de verkeersdruk op de kruisingen rond de Holtenbroekbrug te verlagen, kan de verkeerscirculatie rond de aansluiting Zwolle Centrum aangepast worden. Bovenstaande ambities zijn in willekeurige volgorde weergegeven. In een vervolgfase worden in gezamenlijk overleg met de gemeente de ambities nader onderzocht, beschouwd en geprioriteerd.

Kruispunt Montiverdilaan - Zwartewaterallee

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Innovatieve en collectieve mobiliteitsmaatregelen Door in te zetten op innovatieve of collectieve maatregelen op gebiedsniveau of op projectniveau kan er invloed worden uitgeoefend op mobiliteitsgedrag. Op basis van een aantal pijlers geven we in deze paragraaf aan hoe invulling kan worden gegeven aan mobiliteit en parkeren.

47

het parkeerprogramma. Een voorbeeld hiervan is het parkeren op de verdieping in plaats van in een parkeerkelder. Door rekening te houden met een verdiepingshoogte geschikt voor wonen, is het mogelijk een parkeerverdieping te transformeren naar woningen. Als op maaiveld het aantal parkeerplaatsen kan worden teruggebracht dan kan de beschikbare ruimte benut worden voor andere functies die het gebied verrijken, zoals groen, speelplekken of een tuin. Zo maak je de parkeervoorzieningen adaptief.

Fiets voor, auto achter, ruim baan voor de voetganger. Het stimuleren van bewoners en bezoekers om de fiets te gebruiken om zich te verplaatsen. Dat is niet alleen duurzaam, maar ook gezond. Zorgen voor goede fietsverbindingen vanuit alle windrichtingen. Het realiseren van private bewonersstallingen waarin de bewoners hun fiets kunnen stallen. Nabij de entrees van de gebouwen zorgen voor voldoende stallingsruimte voor bezoekers.

De maatregelen sluiten aan bij de mobiliteitsvisie van de gemeente. Hierin is opgenomen dat zowel bij de (her)inrichting van buitenruimte als bij nieuwbouwprojecten het uitgangspunt is genomen om vanuit de voetganger en fietser te ontwerpen. Hierbij wordt het STOP-principe gehanteerd als volgorde: Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Privé-vervoer.

•

Van bezit naar gebruik. Door het toevoegen van aansprekende, laagdrempelige en betaalbare vervoersdiensten in de projecten waar bewoners gebruik van kunnen maken. Gedacht kan worden aan het aanbieden van e-bikes, bakfietsen en elektrische deelauto’s. De gebruiker krijgt hierbij een mobiliteitsgarantie: een belangrijke voorwaarde voor het succes van deelsystemen. De elektrische deelauto’s worden bidirectioneel geladen, waarmee ze ook fungeren als opslagplaats van duurzame energie. Deze elektrische vervoersmiddelen krijgen een goed bereikbare plek in de gebouwen.

In de verkeersberekening is uitgegaan van algemene kerngetallen. De hoeveelheid verkeer die extra wordt gegenereerd door toevoeging van de projecten kan als gevolg van bovengenoemde maatregelen minder groot worden. Door het op projectniveau implementeren van bovengenoemde maatregelen kan worden afgeweken, conform de uitzonderingsregels van de gemeente, van de gemiddelde parkeernormen en kan worden gerekend met minimum kerncijfers of zelfs lager. Uiteraard moet op projectniveau onderzocht worden of er een juiste invulling aan de maatregelen kan worden gegeven en welke adequate parkeernormen hierbij dan passen.

•

Adaptieve en slimme parkeervoorzieningen. Waar mogelijk uitgaan van zoveel mogelijk medegebruik van parkeergelegenheid van andere functie zoals kantoren en onderwijs. De parkeergelegenheid bij deze functies worden 's avonds, 's nachts en in het weekend amper gebruikt. Dit biedt een kans voor medegebruik en wordt de realisatie van overbodige parkeergelegenheid voorkomen. Tevens wordt nagedacht over de transformatiemogelijkheden van nu noodzakelijk parkeren waar een toekomstig lager autogebruik wordt verwacht, zoals bij de doelgroepen jongeren en ouderen. De doelstelling is dat er op projectniveau wordt gekeken naar adaptieve parkeerprogramma's, waarbij op termijn als de parkeerbehoefte afneemt er andere functies kunnen worden toegekend aan

•

5

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

WOONPROGRAMMA

Woningen nabij de Dobbe in de Aa-landen

48

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

5.1 Aanleiding De visieontwikkeling op het gebied van wonen van de Zwartewaterallee is op wijkniveau (Holtenbroek en Aa-landen) georganiseerd, dit om de specifieke kenmerken en ontwikkelingen van de wijk aan te vullen en het bestaande en nieuwe op elkaar aan te laten sluiten. Het woonprogramma is niet op zone- maar op wijkniveau beschouwd. Dit betekent dat zowel voor de wijk Holtenbroek als voor de Aa-landen is gekeken naar welke bijdrage er aan de stad geleverd kan worden. Het doel is een waardevolle aanvulling op de stad te zijn; hoe kunnen we Zwolle mooier maken? De gemeentelijk afgesproken verhoudingen (30% goedkoop, 40% middelduur, 30% duur) zijn daarin leidend geweest. Voor de wijk Holtenbroek betreft de visie de volgende locaties: • Obrechtstraat 30 (KwikFit) - Nijhuis Bouw/Explorius; • Obrechtstraat 28 (kantoorgebouw) - Jansen Vastgoed; • Gombertstraat 350 (Havezate) - deltaWonen; • Monteverdilaan 204 (reeds gesloopt) – deltaWonen; • Zwartewaterallee 26-74 (La Diligence-terrein) - Red Vastgoed.

3

2

4 1

Woningdichtheid Holtenbroek

En voor de wijk Aa-landen: • Zwartewaterallee 25 (Dobbe aan het water) - Lenferink/Van Wijnen; • Dobbe 65, 67 en 69 (Winkelcentrum Aa-landen) - Jansen Vastgoed i.s.m. woningstichting SWZ. Voor het vaststellen van een woonprogramma voor deze locaties is het nodig om eerst de context van deze locaties te schetsen. Niet alleen gebaseerd op een analyse van de wijk waartoe ze behoren maar ook de voorwaarden vanuit het gemeentelijk beleid om de relatie met de stad als geheel te borgen.

Woningdichtheid de Aa-landen

49

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

5.2 Analyse De analyse van beide wijken behelst de volgende elementen: • geografische elementen: ligging als ook de opbouw van de woningvoorraad; • demografische ontwikkelingen: bevolkingsopbouw.

Ge ografi sc h

Holtenbroek Holtenbroek is in de laatste decennia getransformeerd van buitenwijk naar gemengde stadswijk. De leefstijlen en woonbehoeften variëren enorm en dat geeft de verschillende buurten een eigen sfeer. Bewoners vinden hier echt hun plek. Holtenbroek is een aantrekkelijke stadswijk vlakbij het centrum met goede betaalbare woningen, waar ruimte is voor de bestaande bewoners en nieuwe stedelingen. De woningvoorraad bestaat voornamelijk uit meergezinswoningen van voor 2000. De 24% van na 2000 is vooral gerealiseerd in Holtenbroek 1, de Muziekwijk. De meerderheid (66%) bestaat uit huurwoningen.

Woonkenmerken Holtenbroek

Aa-landen De Zwartewaterallee grenst voornamelijk aan Aa-landen-Midden en Aalanden-Zuid. De Zwartewaterallee legt de verbinding tussen de stad en de wijk. Aa-landen-Midden heeft een herkenbare identiteit door haar levendigheid met verschillende functies: kantoren, onderwijs, winkelcentra en wonen. Het gebied is onderdeel van de tweede stadsring, waarbij nieuwe initiatieven zorgen voor de verbinding in de stad door herkenbaarheid op wijken stadsniveau. De woningvoorraad is qua eigendomsverhouding evenwichtig verdeeld in huur en koop. De meerderheid zijn eengezinswoningen (68%) en 97% daarvan is van voor 2000.

Dem og rafi sc h

De verdeling in Holtenbroek is vergelijkbaar met de gemiddelde verdeling in Zwolle. De verdeling van bewoners naar leeftijd in de wijk kent voor wat betreft de Aa-landen een paar verschillen met de verdeling in Zwolle als geheel. Het aantal mensen in de gezinsleeftijd (25-45 jaar) is relatief lager dan gemiddeld in Zwolle. De groep in de leeftijdscategorie (45-65 jaar) is relatief groot. De groep 65+ is relatief erg groot. Men blijft graag wonen in de wijk.

Woonkenmerken de Aa-landen

50

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

5.3 Beleidskader Voor het bepalen van het meest geschikte woonprogramma voor de genoemde locaties is het niet alleen noodzakelijk om te analyseren wat zich al in de wijken bevindt, maar ook welke beleidsontwikkelingen zich voordoen. Daarnaast is het van belang het woonmilieu vast te stellen, zodat de nieuwe ontwikkeling deze kan versterken. 5.3.1 Gemeentelijk beleid De gemeente Zwolle heeft haar visie op wonen vertaald in twee documenten: • Woonvisie "Ruimte voor Wonen 2017-2027"; • "Ontwikkelstrategie Wonen 2019-2024". In deze documenten staan de kaders vermeld waarbinnen toekomstige woonontwikkelingen zich zullen ontplooien.

Ste r ke groe i stad

Zwolle zet in op verdere groei van de economie en de werkgelegenheid. Dit vraagt om meer woningbouw, in aansluiting op de wensen van zowel nieuwkomers als voor bestaande bewoners die in de wijk willen blijven wonen. Holtenbroek Door de ligging van Holtenbroek en het reeds meer stadse karakter van de wijk kan de randontwikkeling van Holtenbroek sterk bijdragen aan de verstedelijking van de stad. De uitgangspunten hiervoor zijn gezamenlijk vastgelegd in het positioneringsstatement ‘Kleurrijk Holtenbroek’. Deze randontwikkeling kan gezien worden als de tweede ring rondom de binnenstad. Hierdoor wordt de verbinding van Holtenbroek 4 met de binnenstad verstevigd. Aa-landen Dat geldt ook voor de Aa-landen, waar weinig vernieuwing is in woningaanbod, maar de bevolking wel ouder wordt. Het is belangrijk dat bewoners daar de mogelijkheid hebben om binnen hun eigen wijk te verhuizen en daarmee hun sociaal netwerk kunnen behouden. De ruimte voor nieuwbouw is hier beperkt, dus moet er gezocht worden naar inbreiding of doorstroming in de bestaande woningvoorraad of in transformatie.

Verni euwend e Wo o n s t a d

Zwolle biedt ruimte aan vernieuwing, eigenheid en creativiteit. Er is ruimte voor diverse doelgroepen en ondernemers, particuliere initiatiefnemers, marktpartijen en corporaties om invulling te geven aan vernieuwend wonen in de stad. Dit kan door functies gemeenschappelijk te delen of bijzondere verschijningsvormen en woningtypologieën te realiseren. Door deze initiatieven, waarbij ontwikkelaars en de corporaties samenwerken wordt hier op een positieve manier een bijdrage aan de stad geleverd.

Duurz a m e De l t a s t a d

Water en groen hebben een grote aantrekkingskracht op mensen en een positief effect op de leefomgeving. Het wonen in de nabijheid van water wordt hoog gewaardeerd. Dit wordt in Zwolle gestimuleerd, met oog voor natuurwaarden en duurzaam ruimte- en energiegebruik. Actiepunt: “We geven ruimte aan wonen en nieuwbouw in de nabijheid van water”. Holtenbroek Door de nieuwe ontwikkeling van een voorzieningengebied rondom Leeman wordt de wijk nog beter verbonden aan de Zwartewaterzone. Binnen de ontwikkelingen van de Zwartewaterallee is er aandacht voor klimaatadaptatie en groen door voldoende ruimte op te nemen in de plannen. Aa-landen De wijk Aa-landen ligt niet aan doorgaand water, maar de plas de Dobbe is een bekend water in heel Zwolle. Al vele jaren wonen mensen met plezier aan of in de buurt van dit water. De grootte leent zich voor meer woningen aan deze recreatieplek. Wonen aan of in de buurt van deze plas sluit goed aan bij de doelstellingen van de gemeente. Binnen de ontwikkelingen van de Zwartewaterallee is er aandacht voor klimaatadaptatie en groen door voldoende ruimte op te nemen in de plannen.

51

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Sol i d a i re Le ef stad

Holtenbroek 2

52

Holtenbroek 3

Zwolle werkt aan solidaire wijken en levensloopbestendige woningen, waardoor mensen langer in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Een wijk waar jong en oud zich "thuis voelt". Met name in de Aa-landen, waar een groter groep ouderen woont, bieden nieuwe ontwikkelingen hier een kans om hieraan invulling te geven. 5.3.2 Positionering van de wijken Om het juiste product te realiseren is het nodig om te weten welk soort mensen kunnen aarden in de betreffende wijken. Holtenbroek en Aalanden wijken hierin sterk van elkaar af. Hierdoor kunnen ze zich van elkaar onderscheiden waardoor de stad versterkt wordt in haar verscheidenheid. Holtenbroek Voor Holtenbroek is in 2018 het positioneringsstatement 'Kleurrijk Holtenbroek' met betrokken stakeholders opgesteld. Deze is in september 2019 bekrachtigd in een samenwerkingsovereenkomst. Vanuit dit statement is de vertaling gemaakt naar de locaties aan de Zwartewaterallee, die onderdeel uitmaken van Holtenbroek 4. De kernwaarden van Holtenbroek 4 – Stedelijk geborgen – zijn:

K l eur r i j k e n trots

Er is ruimte voor nieuwe doelgroepen in de middeldure categorie als aanvulling op de bestaande bevolking. Deze groep heeft een sterke affiniteit hebben met de kleurrijke samenleving. De aansluiting van deze doelgroep op het nieuwe stedelijke woonmilieu dat beoogd wordt aan de Zwartewaterallee vraagt om zorgvuldigheid. Hiervoor vormen de aanwezige zorggebouwen de overgang.

Holtenbroek 4 Holtenbroek 1

Bet rok ke n e n veerkrachtig

De wijk is in staat om nieuwe bewoners op te nemen.

Positioneringsstatement ‘Kleurrijk Holtenbroek’ (2018)

G E B I E D S V I S I E Z WA R T E WAT E R A L L E E

Ste d e l i j k e n groen

De nieuwe toevoegingen hebben een stedelijk karakter (met name gestapeld). Dit overgangsgebied kent een eigen identiteit, 'SoHo: South of Holtenbroek'. Er zijn hier parallellen te trekken met de bekende wijk SoHo (South of Houston Street) in Manhattan. Men spreekt soms van het "SoHo-effect", als een goedkope en relatief arme wijk een impuls krijgt door de komst van stedelijke pioniers. Nieuw programma wordt hierdoor aangetrokken en de investeringen in het gebied nemen toe. Het gebied aan de Zwartewaterallee maakt onderdeel uit van de tweede stadsring, waardoor het centrum goed bereikbaar is en het gebied onderdeel uitmaakt van het centrum stedelijk gebied. Er wordt aandacht besteed aan natuurinclusief bouwen.

A an ge sl ote n op stad en landschap

De zone rond de Stadsallee heeft zijn eigen plaats binnen Holtenbroek 4. Het is de overgang tussen een woonwijk en de binnenstad door een mix aan functies bestaande uit onder andere kantoren, onderwijs, zorg en in mindere mate wonen. Met name die laatste is een welkome toevoeging om het gebied te laten verkleuren en te komen tot een stedelijk ‘mixed use’ gebied dat Holtenbroek beter verbindt met het centrum. Kortom: de verbinding met de stad wordt verstrekt. De afstand via de groene long naar het achtergebied is makkelijk bereikbaar.

Duur zaam e n gezond

De energietransitie en de klimaatadaptatie zijn integraal onderdeel van de nieuwe ontwikkelingsopgaven.

Aa-landen De kernwaarden van de Aa-landen zijn:

Wa a rderi ng

Bewoners hebben waardering voor de bestaande wijk en zijn trots op het wonen in de wijk Aa-landen. De wijk heeft de kenmerken van een dorp binnen de stad: mensen wonen prettig en willen graag in de wijk blijven wonen. Twee belangrijke doelgroepen kun je hierbij duiden. Als eerste de jongeren uit de wijk, die op zichzelf willen wonen of jongeren die terugkeren naar de wijk. Daarnaast de ouderen die graag in de wijk willen blijven wonen. Voor beide groepen is er weinig aanbod. Met de realisatie van het juiste aanbod in een mooie omgeving met nabij gelegen faciliteiten, komt de doorstroming meer op gang, waardoor jonge stedelingen een stap in hun wooncarrière kunnen maken. De aansluiting van eventuele nieuwe doelgroepen in de wijk vraagt om zorgvuldigheid en afstemming met bestaande bewoners.

Groen en sted e l i j k

Ontwikkelingen hebben een stedelijk karakter met aandacht voor grootschalig groen. De verstedelijking en het buitengebied gaan in deze wijk langzaam in elkaar over.

Duurz a a m en ge zo n d

Energietransitie en klimaatadaptatie voor de wijk wordt een integraal onderdeel van de nieuwe ontwikkelingen om een bijdrage te kunnen leveren aan het veranderende klimaat.

Ba ken i n de ve r b i n d i n g Ce nt r u m - St a d

De ontwikkelingen alsmede de voorzieningen aan de Zwartewaterallee vormen een baken in de verbinding tussen de wijk en het centrum van Zwolle. Door deze bakens wordt er tevens een visuele verbinding met omliggende wijken gecreëerd. De initiatieven rondom het centrum van de Aa-landen zijn een wenselijke maar ook een logische combinatie met wonen. Nieuwe woningen zorgen indirect voor meer sociale veiligheid, samenhang, een leefbare omgeving en legt daarnaast de verbinding tussen de wijk en het centrum van de stad.

53

goedkoop huur 12 125m2 300 goedkoop huur 25 50-60m2 goedkoop koop 125 50-60 middel huur>70m2 25 50-60 middel huur>70m2 75 >100m2 middel koop 21% 250 koop duur 100 65-70m2 duur koop 90 50-70m2 90 50-70m2 goedkoop huur 20 35-50m2 middel huur 300 duur huur 47% 60 80m2 goedkoop koop 60 80m2 middel koop 40 80m2 duur koop 160 goedkoop duur koop 1300 duur koop

oop of huur huur goedkoop koop huur middel huur koop middel koop duur koop r

r p

goedkoop huur middel huur middel koop goedkoop huur

duur

koop

duur koop

goedkoop Verdeling middel middel duur

koop huur koop koop

goedkoop koop middel huur middel koop duur koop

32% goedkoop middel middel goedkoop

huur huur koop huur

goedkoop huur middel huur middel koop goedkoop huur

huur koop huur

goedkoop huur middel koop goedkoop huur

goedkoop middel goedkoop middel duur

Locatie Kwikfit Hooglear La Diligence Dobbe aan het water Winkelcentrum Aa Landen Havezate Monteverdilaan 204 Strategische reservering Gemiddeld

Verdeling

Verdeling

Verdeling Verdeling 18%

21%

koop p

koop r p

huur r p huur

huur p huur

23%

32% 46%

46%

54%

19%

54%

9%

47%

goedkoop

middel

Aantal goedkoop middel 145 28% 41% Verdeling 145 28% 41% 300 32% 34% 18% 250 10% 60% 23% 300 40% 60% 60 100% 0% 40 100% 0% 19% 60 0% 100% 1300 32% 47% 28%

duur

duur 31% 31% 34% 30% 0% 0% 0% 0% 21%

huur

goedkoop huur

koop

middel huur

28% 3%

duur huur huur koop goedkoop koop

middel koop

duur koop

huur koop goedkoop huur middel huur duur huur goedkoop koop middel koop duur koop 48% 52% 17% 31% 0% 10% 10% 31% Verdeling 48% 52% 17% 31% 0% 10% 10% 31% 43% 57% 12% 20% 11% 20% 14% 23% 50% 18% 50% 0% 50% 0% 10% 10% 30% 23% 70% 30% 40% 30% 0% 0% 30% 0% 100% 0% 100% 0% 0% 0% 0% 0% 100% 0% 100% 0% 0% 0% 0% 0% 19% 0% 100% 0% 0% 0% 0% 100% 0% 54% 46% 23% 28% 3% 9% 19% 18%