4. Uitkomst congestiemanagementonderzoek TenneT Overijssel voor afname
Tekst van het document
De gevraagde transportcapaciteit die vanaf 2025 in deelnet Zwolle Hessenweg, met uitzondering van sub-deelnet Zwolle West, beschikbaar is om toe te kennen aan klanten op de wachtlijst is 11MW. In de sub-deelnetten Zwolle West en Enschede kan geen vermogen op de wachtlijst worden vrijgegeven. De transportcapaciteit die later beschikbaar komt na inbedrijfname van de relevante geplande uitbreidingsprojecten, zal in de verschillende fases definitief worden toegekend. De huidige beschikbare transportcapaciteit per deelnet respectievelijk 9MW en 11MW zullen in samenwerking met Enexis en Liander toebedeeld worden aan de klanten die dit betreft, waarbij er sprake is van een gezamenlijke wachtlijst met toepassing van maatschappelijk prioriteren. Tabel 11: Overzicht totaal vermogen op de wachtlijst inclusief het vermogen wat per direct te faciliteren is.
Gevraagd vermogen op de wachtlijst Overijssel (MW) Deelnet
Zwolle Hessenweg
Hengelo
Zwolle Berkummerbroekweg
Vermogen op wachtlijst (incl firm BESS)
1269
791
910
Vermogen op wachtlijst (excl. firm BESS)
143
89
78
Waarvan te faciliteren vanaf 2025 (fase 1)
1128
929
030
Totaal wachtlijst (firm)
2970
28 Geldt voor deelnet Zwolle Hessenweg met uitzondering van sub-deelnet Zwolle West 29 Geldt voor deelnet Hengelo met uitzondering van sub-deelnet Enschede 30 Gevraagde transportcapaciteit kan pas in latere projectfase definitief worden toegekend
27
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 28 van 63
Tabel 12: Overzicht vermogen op de wachtlijst in de sub-deelnetten in 2034 inclusief het vermogen wat per direct te faciliteren is.
Gevraagd vermogen op de wachtlijst sub-deelnetten Overijssel (MW)31 Sub-deelnet
Zwolle West
Enschede
Vermogen op wachtlijst (firm)
135
261
Vermogen op wachtlijst (excl. firm BESS)
81
25
Waarvan te faciliteren
0
0
3.6 Verwachte belasting meest beperkende netcomponenten In deze paragraaf wordt visueel weergegeven wat de verwachte belasting is op de meest beperkende netcomponenten in een situatie met de benodigde transportcapaciteit en de gevraagde transportcapaciteit, zonder congestiemanagement. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt dat de verwachte belastingstromen tot overschrijdingen leiden van de aanwezige transportcapaciteit. De verwachte belasting van de 380/110kV- en 220/110kV-koppeltransformatoren en 110kV-verbindingen wordt berekend met vermogensstroomberekeningen. Hierbij is gewerkt met de uitgangspunten uit hoofdstuk 2. De basis van deze metingen vormen historische metingen op alle uitwisselpunten in het 110kV-netwerk, aangevuld met de benoemde elementen waaronder autonome groei, reeds gecontracteerd vermogen en de te verwachten transportvraag van industriële afnemers, duurzame elektriciteitsproductie en thermische elektriciteitsproductie. Voor elk van deze categorieën is een reële inschatting gemaakt van het belastingpatroon op basis van metingen en/of scenario’s32. Tevens is bij deze berekeningen rekening gehouden met de van toepassing zijnde netontwerpcriteria en operationele veiligheidsgrenzen zoals beschreven in paragraaf 2.3.
De figuren in deze paragraaf tonen de verwachte vermogenstransporten (belasting) met toepassing van enkelvoudige storingsreserve van de beperkende koppeltransformatoren of verbindingen in het worst-case jaar. Per deelnet is rekening gehouden met enkele van de in paragraaf 3.1 genoemde projecten die in bedrijf zullen worden genomen tijdens de congestieperiode. Wanneer relevant worden ook de verwachte belasting in het jaar na een netuitbreiding vermeld. Op deze wijze wordt een gedetailleerd inzicht geboden in de congestiesituatie van de benodigde transportcapaciteit in de relevante deelnetten.
31 Het vermogen op de wachtlijst van de sub-deelnetten is onderdeel van de totale wachtlijst in de deelnetten. 32 Belastingprofielen op basis van scenario’s zijn ofwel gebaseerd op de scenario’s en marktsimulaties conform het
Investeringsplan Net op land 2024-2033 ofwel conform het rapport ‘Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050’.
28
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 29 van 63
Belastingprofielen deelnet Zwolle Hessenweg (inclusief firm transportcapaciteit BESS-aanvragen) Op basis van de meest recente belastingprognose wordt geconstateerd dat de gevraagde transportcapaciteit met firm contracten zorgt voor n-1 overbelastingen op de 220/110kV-koppeltransformatoren (Figuur 4). Gedurende de congestieperiode vinden de hoogste overbelastingen plaats in het jaar 2034 conform de prognoses. De hoogste overbelasting bedraagt 169% van de technische limiet, waarbij in 2034 de vier 220/110kV-koppeltransformatoren gemiddeld 20% van de tijd worden overbelast (n-1). Deze belasting kan worden bereikt in het geval van een storing.
Figuur 4: Verwachte belasting per 220/110kV-koppeltransformator op koppelpunt Zwolle Hessenweg met en zonder wachtlijst (wachtlijst inclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen). In 2034 beschikt koppelpunt Zwolle Hessenweg over vier koppeltransformatoren. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) veroorzaakt geen overbelasting in de congestieperiode voor deelnet Zwolle Hessenweg.
29
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 30 van 63
Belastingprofielen deelnet Zwolle Hessenweg (exclusief firm transportcapaciteit BESS-aanvragen) In deelnet Zwolle Hessenweg wordt op basis van de meest recente belastingprognose geconstateerd dat de gevraagde transportcapaciteit, exclusief contractvormen met vaste transportcapaciteit (firm) voor BESSaanvragen, zorgt voor n-1 overbelastingen op de 220/110kV-koppeltransformatoren (Figuur 5). De hoogste overbelastingen gedurende de congestieperiode vinden in de berekeningen plaats in het jaar 2027, waarbij de hoogste overbelasting 129% van de technische limiet is (n-1). Gedurende dit jaar worden naar verwachting de koppeltransformatoren gemiddeld 3% van de tijd overbelast. Door de plaatsing van een extra 220/110kVkoppeltransformator in 2027 op station Zwolle Hessenweg neemt de procentuele belasting na 2027 af naar een maximale belasting van 106% van de technische limiet. Door de realisatie van Zwolle Berkummerbroekweg neemt de procentuele belasting op station Zwolle Hessenweg verder af naar 63%.
Figuur 5: Verwachte belasting per 220/110kV-koppeltransformator van station Zwolle Hessenweg met- en zonder wachtlijst (wachtlijst exclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen). In 2027 beschikt station Zwolle Hessenweg over drie 220/110kV-koppeltransformatoren. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) veroorzaakt geen overbelasting in de congestieperiode voor deelnet Zwolle Hessenweg.
30
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 31 van 63
Belastingprofielen deelnet Hengelo (inclusief firm capaciteit BESS-aansluitingen) In deelnet Hengelo is op basis van de meest recente belastingprognose berekend dat de gevraagde transportcapaciteit n-1 overbelastingen veroorzaakt op de 380/110kV-koppeltransformatoren van station Hengelo (Figuur 6). De hoogste overbelastingen gedurende de congestieperiode vinden volgens de berekeningen plaats in het jaar 2034. De hoogste overbelasting is 151% (n-1), waarbij gemiddeld 15% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden.
Figuur 6: Verwachte belasting per 380/110kV-koppeltransformator op station Hengelo met en zonder wachtlijst (wachtlijst inclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen). In 2034 beschikt station Hengelo over vier koppeltransformatoren. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) is geen oorzaak tot overbelasting in de congestieperiode.
31
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 32 van 63
Belastingprofielen deelnet Hengelo (exclusief firm transportcapaciteit BESS-aanvragen) In deelnet Hengelo wordt geconstateerd dat de gevraagde transportcapaciteit exclusief BESS zorgt voor n-1 overbelastingen op de 380/110kV-koppeltransformatoren (Figuur 7). De hoogste overbelastingen gedurende de congestieperiode vinden volgens de berekeningen plaats in het jaar 2027. De hoogste overbelasting is 111% (n-1), waarbij gemiddeld 2% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden. Door de plaatsing van een extra 380/110kV-koppeltransformator op station Hengelo neemt de procentuele belasting na 2027 af tot een maximale belasting van 90%. Deze maximale belasting wordt niet overschreden tot en met 2034.
Figuur 7: Verwachte belasting per 380/110kV-koppeltransformator op station Hengelo met en zonder wachtlijst (wachtlijst exclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen). In 2027 beschikt station Hengelo over drie koppeltransformatoren. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) is geen oorzaak tot overbelasting in de congestieperiode.
32
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 33 van 63
Belastingprofiel sub-deelnet Zwolle West (inclusief firm transportcapaciteit BESS-aanvragen) In deelnet Zwolle West wordt geconstateerd dat de gevraagde transportcapaciteit inclusief firm BESSzorgt voor n-1 overbelastingen op de 110kV-verbindingen Zwolle Weteringkade – Zwolle Frankhuis (Figuur 8). De hoogste overbelastingen gedurende de congestieperiode vinden in de berekeningen plaats in het jaar 2032. De hoogste overbelasting is 171% (n-1), waarbij gemiddeld 10% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden. Met realisatie van een nieuwe verbinding tussen Meppel en Zwolle Hessenweg in 2032 (vallend onder project Drents-Overijsselse Netversterking) neemt de belasting op de verbinding Zwolle Frankhuis-Zwolle Weteringkade iets af. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) leidt tevens tot overbelastingen in dit sub-deelnet. Vanaf 2029 zullen de 110kV-verbindingen Zwolle Frankhuis – Zwolle Weteringkade N-1 overbelast raken. De grootste belasting vind plaats in 2032. De hoogste overbelasting is 127% (n-1), waarbij gemiddeld 4% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden.
Figuur 8: Verwachte belasting op de 110kV-verbinding Zwolle Frankhuis – Zwolle Weteringkade met en zonder wachtlijst (wachtlijst inclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) geeft overbelastingen in de winterperiode.
33
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 34 van 63
Belastingprofiel sub-deelnet Zwolle West (exclusief firm transportcapaciteit BESS-aanvragen) In sub-deelnet Zwolle West zien we op basis van de huidige belastingprognose voor de gevraagde transportcapaciteit exclusief BESS de grootste (n-1) overbelasting optreden in het jaar 2032 op de 110kVverbinding Zwolle Frankhuis – Zwolle Weteringkade (Figuur 9). De hoogste overbelasting is 153%, waarbij gemiddeld 12% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden. Met realisatie van een nieuwe 110kV-verbinding tussen de stations Meppel Noord en Zwolle Hessenweg in 2032 (onderdeel van project Drents-Overijsselse Netversterking) neemt de belasting op de 110kV-verbindingen Zwolle Frankhuis – Zwolle Weteringkade procentueel af, waardoor in 2034 de overbelasting afneemt naar maximaal 135%. De duur en het aantal overbelastingen neemt daarmee ook af tot gemiddeld circa 4% van de tijd in 2034.
Figuur 9: Verwachte belasting op de 110kV-verbinding Zwolle Frankhuis – Zwolle Weteringkade met en zonder wachtlijst (wachtlijst exclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) geeft overbelastingen in de winterperiode.
34
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 35 van 63
Belastingprofiel sub-deelnet Enschede (inclusief firm transportcapaciteit BESS-aanvragen) In sub-deelnet Enschede zien we op basis van de meest recente belastingprognose dat de gevraagde transportcapaciteit inclusief BESS zorgt voor n-1 overbelastingen op de volgende 110kV-verbindingen: • 110kV-verbinding(en) tussen Hengelo Oele en Enschede Marssteden • 110kV-verbinding(en) tussen Hengelo Oele en Enschede Wesselerbrink • 110kV-verbinding(en) tusen Enschede Wesselerbrink en Enschede Vechtstraat • 110kV-verbinding(en) tussen Hengelo Weideweg en Oldenzaal De hoogste overbelastingen doen zich naar verwachting voor op de 110kV-verbinding Enschede Wesselerbrink – Hengelo Oele, in Figuur 10 is de belasting van deze 110kV-verbinding weergegeven. De hoogste overbelastingen gedurende de congestieperiode vinden volgens de berekeningen plaats in het jaar 2034. De hoogste overbelasting is 156%, waarbij gemiddeld 6% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) leidt tevens tot overbelastingen in dit sub-deelnet. Vanaf 2029 zal de verbinding Enschede Wesselerbrink – Hengelo Oele n-1 overbelast raken. De grootste belasting vindt plaats in 2034. De hoogste overbelasting is 127%, waarbij gemiddeld 3% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden.
Figuur 10: Verwachte belasting op de 110kV-verbinding Enschede Wesselerbrink – Hengelo Oele met en zonder wachtlijst (wachtlijst inclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) geeft overbelastingen in de winterperiode.
35
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 36 van 63
Belastingprofiel sub-deelnet Enschede (exclusief firm capaciteit BESS-aansluitingen) In sub-deelnet Enschede zien we op basis van de huidige belastingprognose voor de gevraagde transportcapaciteit exclusief BESS de grootste (n-1) overbelasting optreden in het jaar 2034 op de 110kVverbinding Enschede Wesselerbrink – Hengelo Oele (Figuur 11). De hoogste overbelasting is 133%, waarbij gemiddeld 6% van de tijd de technische limiet van 100% wordt overschreden.
Figuur 11: Verwachte belasting 110kV-verbinding Enschede Wesselerbrink – Hengelo Oele met en zonder wachtlijst (wachtlijst exclusief firm transportcapaciteit t.b.v. BESS-aanvragen. De benodigde transportcapaciteit (zonder wachtlijst) geeft overbelastingen in de winterperiode.
36
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 37 van 63
3.7 Vaststelling en duur van fysieke congestie Zoals eerder is toegelicht, is de aanwezige transportcapaciteit lager dan de gevraagde transportcapaciteit. De conclusie is dat de huidige capaciteit van de beperkende netelementen in het congestiegebied ontoereikend is voor de voorziene vraag naar transportcapaciteit. Hieruit is te concluderen dat er sprake is van congestie. Met de in Tabel 1 genoemde projecten, zal het hoogspanningsnet de komende jaren gefaseerd worden uitgebreid. De aanwezige transportcapaciteit zal daarmee ook geleidelijk vergroot worden. Hieronder volgt een toelichting per gebied. Deelnet Zwolle Hessenweg Tabel 13 geeft een overzicht van de ontwikkeling van transportcapaciteiten van deelnet Zwolle Hessenweg. Zonder inachtneming van firm contracten voor BESS-aanvragen zal in deelnet Zwolle Hessenweg de aanwezige transportcapaciteit naar verwachting voldoende zijn voor de gevraagde transportcapaciteit vanaf 2032. Dit komt door de realisatie van station Zwolle Berkummerbroekweg (zie Tabel 15), waardoor de congestie in dit scenario 7 jaar zou duren. Met inachtneming dat BESS-aanvragen volledig met firm contracten worden gefaciliteerd, zal in deelnet Zwolle Hessenweg naar verwachting de aanwezige transportcapaciteit pas in 2035 voldoende zijn om de gevraagde transportcapaciteit te kunnen voorzien. Dit komt overeen met een congestieduur van 10 jaar.
Vanwege de mogelijkheid om enkele BESS-aanvragen over te zetten naar Zwolle Berkummerbroekweg en onder de aanname dat niet alle BESS-aanvragen middels firm contracten gematerialiseerd zullen worden, acht TenneT het realistisch dat in dit deelnet (met uitzondering van sub-deelnet Zwolle West) de congestie naar verwachting in 2032 opgelost is, overeenkomend met een congestieduur van 7 jaar. Sub-deelnet Zwolle West In sub-deelnet Zwolle West (zie Tabel 16) zal vanaf 2035 de aanwezige transportcapaciteit uitgebreid zijn door de inbedrijfname van het project “Verzwaring net Zwolle Hessenweg-Zwolle Frankhuis”. Daarmee kan de gevraagde transportcapaciteit vanaf 2035 worden gefaciliteerd. Dit komt overeen met een congestieduur van 10 jaar. Dit is zowel voor het scenario met als zonder inachtneming van firm contracten voor BESS-aanvragen het geval.
37
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 38 van 63
Deelnet Hengelo Tabel 14 geeft een overzicht van de ontwikkeling van transportcapaciteiten van deelnet Hengelo. Zonder inachtneming van firm contracten voor BESS-aanvragen zal in deelnet Hengelo de aanwezige transportcapaciteit naar verwachting voldoende zijn voor de gevraagde transportcapaciteit vanaf 2028. Dit komt door de plaatsing van een vierde koppeltransformator op station Hengelo Oele. In dit scenario zou de congestie dus 3 jaar duren. Met inachtneming dat BESS-aanvragen volledig met firm contracten worden gefaciliteerd, zal in deelnet Hengelo naar verwachting de aanwezige transportcapaciteit pas in 2035 voldoende zijn om de gevraagde transportcapaciteit te kunnen voorzien. Dit komt overeen met een congestieduur van 10 jaar. Sub-deelnet Enschede In sub-deelnet Enschede (zie Tabel 17) zal vanaf 2035 de aanwezige transportcapaciteit uitgebreid zijn door de inbedrijfname van het project “Deelnet Enschede”. Daarmee kan de gevraagde transportcapaciteit vanaf 2035 worden gefaciliteerd. Dit komt overeen met een congestieduur van 10 jaar. Dit is zowel voor het scenario met als zonder inachtneming van firm contracten voor BESS-aanvragen het geval. Veranderingen in omstandigheden, zoals aanvullende aanvragen, annulering van aanvragen of veranderingen in de planning van netinvesteringen, kunnen de periode van congestie verlengen of verkorten.
Dit zal te zijner tijd opnieuw bestudeerd worden en zal in een herijking die uiterlijk eind 2026 volgt meegenomen worden. Tevens wordt hierin de invloed van TDTR-contracten meegenomen. Deze contractvorm biedt mogelijkheden voor de wachtlijst voor firm BESS-aanvragen. Onderstaande tabellen tonen de aanwezige, benodigde, beschikbare en gevraagde transportcapaciteit voor de komende jaren.
38
17 april 2025 PU-AMN 25-50 39 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 13: Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit deelnet Zwolle Hessenweg.
Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit deelnet Zwolle Hessenweg [MW] Fase 1 Jaartal (netsituatie)
Fase 2
Fase 3
Fase 4
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezige transportcapaciteit
700
700
700
1051
1051
1051
1051
1051
1051
1051
Benodigde transportcapaciteit
545
638
689
746
897
974
915
501
518
534
Beschikbare transportcapaciteit
155
62
11
305
154
77
136
549
533
517
Wachtlijst firm incl. BESS
318
508
508
508
1008
1508
1508
1269
1269
1269
Wachtlijst firm excl. BESS
221
221
221
221
221
221
221
143
143
143
Gevraagd firm
869
1106
1153
1269
1786
2347
2280
1703
1716
1730
Gevraagd firm excl. BESS
755
844
896
948
1074
1151
1084
621
637
654
Tabel 14: Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit deelnet Hengelo.
Overzicht Transportcapaciteit deelnet Hengelo [MW] Fase1
Fase2
Fase3
Jaartal (netsituatie)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezige transportcapaciteit
675
675
675
960
960
960
1110
1110
1110
1110
Benodigde transportcapaciteit
564
617
666
698
730
804
836
862
887
913
Beschikbare transportcapaciteit
110
57
9
261
229
155
273
247
222
196
Wachtlijst firm incl. BESS
141
141
341
441
691
791
791
791
791
791
Wachtlijst firm excl. BESS
89
89
89
89
89
89
89
89
89
89
Gevraagd firm
669
720
962
1090
1367
1533
1557
1574
1592
1611
Gevraagd firm excl. BESS
649
699
748
780
812
886
918
944
969
995
39
17 april 2025 PU-AMN 25-50 40 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 15: Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit deelnet Zwolle Berkummerbroekweg.
Overzicht Transportcapaciteit nieuw deelnet Zwolle Berkummerbroekweg [MW] Jaartal (netsituatie)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezige transportcapaciteit
0
0
0
0
0
0
0
1110
1110
1110
Benodigde transportcapaciteit
0
0
0
0
0
0
0
465
484
502
Beschikbare transportcapaciteit
0
0
0
0
0
0
0
642
623
605
Wachtlijst firm incl. BESS
0
0
0
0
0
0
0
489
489
489
Wachtlijst firm excl. BESS
0
0
0
0
0
0
0
78
78
78
Gevraagd firm
0
0
0
0
0
0
0
885
897
910
Gevraagd firm excl. BESS
0
0
0
0
0
0
0
525
544
562
Tabel 16: Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit sub-deelnet Zwolle West.
Overzicht Transportcapaciteit sub-deelnet Zwolle West [MW] Jaartal (netsituatie)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezige transportcapaciteit
300
300
300
300
300
300
300
300
336
336
Benodigde transportcapaciteit
197
227
248
276
306
331
341
353
375
386
Beschikbare transportcapaciteit
102
72
51
23
-6
-31
-41
-53
-39
-50
Wachtlijst firm incl. BESS
136
136
136
136
336
336
336
336
336
336
Wachtlijst firm excl. BESS
108
108
108
108
108
108
108
108
108
108
Gevraagd firm33
264
292
312
341
552
574
582
591
613
623
Gevraagd firm excl. BESS
268
295
316
344
374
399
410
420
444
454
33 Kleine BESS-aansluitingen bij Enexis met een capaciteitsbeperkend contract kunnen lokaal een positief resultaat op
de piekbelasting hebben.
40
17 april 2025 PU-AMN 25-50 41 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 17: Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit sub-deelnet Enschede.
Overzicht Transportcapaciteit sub-deelnet Enschede [MW] Jaartal (netsituatie)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezig
239
239
239
239
239
239
239
239
239
239
Benodigd
184
200
218
229
240
261
270
280
289
299
Beschikbaar
55
39
21
10
-1
-22
-31
-41
-50
-60
Wachtlijst firm
25
25
25
25
25
25
25
25
25
25
Wachtlijst firm excl. BESS
61
61
261
261
261
261
261
261
261
261
Gevraagd firm34
204
220
237
248
260
281
290
299
309
318
Gevraagd firm excl. BESS
221
236
451
461
471
489
495
502
509
516
34 Kleine BESS-aansluitingen bij Enexis met een capaciteitsbeperkend contract kunnen lokaal een positief resultaat op
de piekbelasting hebben.
41
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 42 van 63
4. MARKTANALYSE Dit hoofdstuk geeft inzicht in het potentiële aanbod van flexibiliteit in het congestiegebied. Door middel van een consultatie bij marktpartijen is geïnventariseerd welke flexibiliteit mogelijk beschikbaar is voor congestiemanagement. 4.1 Werkwijze marktconsultatie In het congestiegebied is een inventarisatie uitgevoerd naar de mogelijke flexibiliteit van marktpartijen om te kunnen bijdragen aan congestiemanagement. Deze inventarisatie is gedaan door middel van: •
•
•
Openbare belangstellingsregistratie: op de website PartnersinEnergie.nl is een formulier gepubliceerd waarmee belangstelling van marktpartijen in congestiemanagement geregistreerd wordt. Dit is een gezamenlijke belangstellingsregistratie van alle regionale netbeheerders en TenneT. Alle partijen die zich binnen dit gebied hebben aangemeld zijn benaderd door de netbeheerders om de aangeboden flexibiliteit goed in kaart te brengen. Gesprekken met aangeslotenen TenneT: Naast de openbare belangstellingsregistratie, heeft TenneT ook gesprekken gevoerd met alle partijen in het gebied die naar inzicht van TenneT potentieel de grootste bijdrage zouden kunnen leveren aan congestiemanagement. Gesprekken met aangeslotenen Enexis en Liander: Aanvullend op de gesprekken met direct aangesloten van TenneT is in samenwerking met Enexis en Liander een inschatting gemaakt van partijen welke mogelijk flexibiliteit kunnen leveren.
4.2 Beschikbare flexibiliteit voor congestiemanagement Flexibiliteit aangeboden door marktpartijen als onderdeel van congestiemanagement kan bestaan uit ofwel biedingen voor redispatch en/of het sluiten van contracten over capaciteitsbeperking. Het beschikbare vermogen voor congestiemanagement wordt bepaald door het opgegeven geïnstalleerd vermogen van markpartijen, maar ook door de beschikbaarheid van dat vermogen op de benodigde momenten. Zo kunnen elektriciteitsproductie-eenheden die al op maximaal vermogen draaien, geen extra vermogen meer leveren en kunnen zodoende op dat moment geen opregelvermogen aanbieden ten behoeve van congestiemanagement. Andere voorbeelden van deze afhankelijkheid zijn dat flexibiliteit uit zon- en windproductie alleen onder bepaalde weersomstandigheden te benutten is en dat industriële vraagrespons niet altijd beschikbaar is. Deze afhankelijkheden zijn door TenneT meegenomen in het onderzoek. 4.3 Analyse marktconsultatie Alle aansluitingen met een gecontracteerd vermogen groter dan 60MW zijn verplicht om actief bij te dragen aan het oplossen van congestie zoals beschreven in de Netcode artikel 9.1.3. Daarnaast zal, gezien de mate van congestie in het congestiegebied, de ondergrens van de verplichting moeten worden verlaagd naar 1MW.
42
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 43 van 63
Verschillende mogelijke aanbieders van flexibiliteit geven aan dat zij te maken hebben met mogelijk beperkende voorwaarden (bijvoorbeeld vergunningen). Deze factoren vallen buiten de invloedssfeer van TenneT en vormen een belangrijk risico bij het kunnen contracteren en inzetten van grote hoeveelheden flexibiliteit. Vanwege deze onzekerheid wordt dit deel van het vermogen niet als beschikbaar geacht. Uit de marktconsulatie blijkt dat de reeds aangeboden flexibiliteit tot op heden te beperkt is om de naderende congestieproblematiek te kunnen verhelpen. 4.4 Opvolging en aanvullend marktonderzoek De in dit rapport uitgevoerde analyses zijn gebaseerd op de resultaten van het marktonderzoek. Contracten met marktpartijen zijn nog niet gesloten. Na publicatie van het onderzoek zal TenneT dit verder met de relevante marktpartijen bespreken en waar mogelijk contracten afsluiten. In de marktconsultatie is alleen met een bepaalde selectie van klanten gesproken, waarvan verwacht werd dat daar het grootste potentieel zou kunnen zitten voor congestiemanagement. Dit is aanleiding voor TenneT om te veronderstellen dat er potentieel aan regelbaar vermogen is in het congestiegebied ondanks bekende beperkingen op het leveren van flexibiliteit door verschillende sectoren vanwege de bedrijfsvoering.
TenneT zal zich met Enexis en Liander blijven inspannen om een groter deel van dit potentieel te benaderen voor deelname aan congestiemanagement.
43
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 44 van 63
5. TECHNISCHE ANALYSE Netbeheerders zijn verplicht om waar mogelijk congestiemanagement toe te passen tot aan de financiële of technische grens. De technische grens wordt bepaald aan de hand van de aanwezige transportcapaciteit en het aanwezige regelbare vermogen. De technische grens bedraagt minimaal 100% van de aanwezige transportcapaciteit en kan met het aanwezige regelbaar vermogen verhoogd worden tot maximaal 150% van de aanwezige transportcapaciteit (zie Netcode artikel 9.10, lid 2 onderdeel d). 5.1 Aanwezig regelbaar vermogen De definitie van regelbaar vermogen voor afname-congestie in de Begrippencode luidt: Vermogen dat overeenkomstig artikel 9.31, eerste lid, van de Netcode elektriciteit voor inzet beschikbaar is.
Dit betreft al het vermogen dat TenneT gecontracteerd heeft bij klanten en/of Congestion Service Providers (CSPs), ofwel in de vorm van redispatch contracten (bijlage 11) ofwel capaciteitsbeperkingscontracten (bijlage 12). In de werkwijze voor afnamecongestieonderzoeken van TenneT die tot nog toe gevolgd werd, werden na afloop/publicatie van een congestierapport contracten gesloten met klanten en/of CSPs voor het leveren van flexibiliteit. Het regelbaar vermogen dat strikt genomen voldoet aan de definitie is derhalve nihil, aangezien TenneT en Enexis de benodigde contracten met klanten nog niet afgesloten hebben. Indien regelbaar vermogen voor afname congestie in ruimere zin wordt uitgelegd, veronderstelt TenneT vermogen als regelbaar indien dat vermogen naar verwachting beschikbaar komt door contractering. In de marktanalyse hebben de netbeheerders de omvang van het vermogen bepaald dat naar verwachting beschikbaar kan komen via contracten (conform bijlagen 11 en 12 van de Netcode). Het gaat hierbij om het regelvermogen dat geleverd kan worden in de juiste energierichting, op de juiste geografische locatie en op de verwachte congestiemomenten. In het congestiegebied heeft TenneT per 110kV-station geanalyseerd hoe groot het potentiële regelbaar vermogen is dat beschikbaar zou kunnen komen via contracten met aangeslotenen of via Congestion Service Providers.
Het totale potentieel regelbaar vermogen is vastgesteld op 1378MW. Dit vermogen is onderverdeeld in 40MW wat potentieel beschikbaar is onder in bedrijf of in aanleg zijnde aansluitingen, en 1338MW wat potentieel beschikbaar is in de vorm van BESS-aanvragen op de wachtlijst. In het congestiegebied is vastgesteld dat ongeveer 40MW aan potentieel regelbaar vermogen beschikbaar is onder grote klanten in het regionale distributienet. Echter is het nog onzeker of het bedrijfsvoeringsproces van deze aansluitingen het toelaat om daadwerkelijk als regelbaar vermogen gecontracteerd te kunnen worden. TenneT, Enexis en Liander gaan met deze klanten in gesprek om de mogelijkheden van het contracteren van
44
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 45 van 63
regelbaar vermogen te verkennen. Naast dit potentieel regelbaar vermogen verwacht TenneT dat er meer potentieel regelbaar vermogen aanwezig is onder huidige klanten in het regionale distributienet ondanks bekende beperkingen op het leveren van flexibiliteit door verschillende sectoren vanwege de bedrijfsvoering. Dit betreft met name BESS-en en enkele grote afnameklanten op het regionale distributienet. Dit zal dit aangeroepen worden middels de deelnameverplichting vanaf 1MW. Naast het potentieel regelbaar vermogen onder in bedrijf of in aanleg zijnde aansluitingen is vastgesteld dat er 1338MW beschikbaar is aan potentieel regelbaar vermogen onder BESS-aanvragen op de wachtlijst. Echter vanwege de in paragraaf 2.2 genoemde onzekerheden betreffende ruimte voor alternatieve transportrechten (o.a. TDTR-contracten) en de productie congestie was tijdens het uitvoeren van het congestiemanagementonderzoek niet in te schatten hoeveel BESS-capaciteit uiteindelijk wordt gematerialiseerd. Daarnaast is randvoorwaardelijk voor het contracteren van regelbaar vermogen dat deze BESS-aanvragen op gunstige locaties in het net zitten om als bruikbaar regelbaar vermogen voor het faciliteren van de wachtlijst te dienen.
Zodra met zekerheid kan worden aangegeven welke BESS-capaciteit beschikbaar zal komen en ingezet kan worden voor congestiemanagement, zal TenneT deze toetsen aan de technische en financiële grens. Dit zal naar verwachting in de herijking plaatsvinden die uiterlijk eind 2026 gepubliceerd zal worden. 5.2 Technische grens Op basis van het voorwaardelijk vastgestelde regelbaar vermogen en de aanwezige transportcapaciteit, is de technische grens van het congestiegebied bepaald. De technische grens valt echter niet eenduidig vast te stellen of toe te passen in het vermaasde netwerk van TenneT. Dit komt vanwege gelijktijdigheidsfactoren (is flexibel vermogen op het juiste moment inzetbaar?) en locatiefactoren (welk effect heeft het in een vermaasd netwerk?). De toepassing van de technische grens op het 110kV-netwerk van TenneT betekent dat voor alle netwerkelementen in vermogensstroomberekeningen eerst getoetst wordt aan het uiterste van de technische grens (150%). Een overschrijding van deze norm leidt ertoe dat de hoeveelheid vermogen, dat additioneel aangesloten zou worden onder toepassing van congestiemanagement, in elk geval gelimiteerd dient te worden. Vervolgens wordt getoetst of de belasting op de 380/110kV-, 220/110kV-koppeltransformatoren en op de 110kV-verbindingen met afroep van het beschikbare regelbare vermogen aan de netontwerpcriteria voldoet.
Om de leveringszekerheid te waarborgen, dient dat een bedrijfsveilige netsituatie te zijn. Met deze toetsing wordt het regelvermogen op accurate wijze meegenomen in het analyseren van de technische grens. Deze toetsing is van belang omdat bij overschrijdingen het regelbare vermogen namelijk op een specifieke locatie in het netwerk aanwezig dient te zijn om de overbelasting te reduceren én op specifieke momenten inzetbaar dient te zijn. Vanwege de grote onzekerheden rondom de inzetbaarheid van het potentieel regelbaar vermogen (zie paragraaf 5.1) is de technische grens van 150% momenteel onbenut. TenneT zal zich met Enexis en Liander
45
17 april 2025 PU-AMN 25-50 46 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
blijven inspannen om klanten te benaderen voor deelname aan congestiemanagement. In een herijking die uiterlijk eind 2026 volgt zal eventueel gevonden regelbaar vermogen worden beschouwd ten aanzien van de technische grens. Tabel 18: Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit + technische grens
Overzicht ontwikkeling transportcapaciteit 2025 tot worst-case jaar Zwolle Berkummerbroekweg
Sub-deelnet Zwolle West
Sub-deelnet Enschede
2027
2025
2034
2025
2034
2025
2034
675
675
0
1110
300
336
254
254
0
0
0
0
0
0
0
0
0
700
700
675
675
0
1110
300
336
254
254
Technische grens (% t.o.v. aanwezige transportcapaciteit)
100
100
100
100
0
100
100
100
100
100
Benodigde transportcapaciteit (% t.o.v. aanwezige transportcapaciteit)
80
99
84
99
0
46
66
115
77
126
Gevraagde transportcapaciteit (% t.o.v. aanwezige transportcapaciteit)
124
165
99
143
0
82
88
185
92
216
Gevraagde transportcapaciteit exclusief firm BESS (% t.o.v. aanwezige transportcapaciteit)
108
128
96
111
0
51
89
135
85
133
Deelnet
Zwolle Hessenweg
Jaartal (netsituatie)
2025
2027
2025
Aanwezige transportcapaciteit (MW)
700
700
0
Technische grens (MW)
Regelbaar vermogen (MW)
Hengelo
46
17 april 2025 PU-AMN 25-50 47 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Gefaciliteerde transporten De verwachte jaarlijkse hoeveelheid getransporteerde elektriciteit zonder toepassing van congestiemanagement in deelnet Zwolle Hessenweg is 4415GWh in 2034 (Tabel 19). In deelnet Hengelo bedraagt dit 4059GWh (Tabel 20). Dit betreft de transporten in de situatie waarin enkel de benodigde transportcapaciteit wordt gefaciliteerd. Overschrijdingen boven de 100% in deze situatie zijn hierin niet meegerekend. In sub-deelnet Zwolle West (onderdeel van deelnet Zwolle Hessenweg) is de verwachte jaarlijkse hoeveelheid getransporteerde elektriciteit zonder toepassing van congestiemanagement 1557GWH in 2034 (Tabel 21). In sub-deelnet Enschede bedraagt dit 1274GWH in 2034 (Tabel 22). Overschrijdingen boven de 100% in deze situatie zijn hierin niet meegerekend. Tabel 19: Overzicht gefaciliteerde transporten deelnet Zwolle Hessenweg.
Getransporteerde elektriciteit deelnet Zwolle Hessenweg Jaartal Getransporteerde elektriciteit (in GWh) zonder toepassing van congestiemanagement Getransporteerde elektriciteit (in GWh) door toepassing van congestiemanagement Verwachte volume ingezette congestiemanagement maatregelen (in GWh)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2337
2744
2847
3336
3932
4240
396935
4149
4286
4415
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
aan
35 Afname wordt veroorzaakt door netaanpassingen nabij Dedemsvaart
47
17 april 2025 PU-AMN 25-50 48 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 20: Overzicht gefaciliteerde transporten deelnet Hengelo.
Getransporteerde elektriciteit deelnet Hengelo Jaartal
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Getransporteerde elektriciteit (in GWh) zonder toepassing van congestiemanagement
2489
2751
2960
3116
3273
3602
3751
3859
3962
4059
Getransporteerde elektriciteit (in GWh) door toepassing van congestiemanagement
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Verwachte volume aan ingezette congestiemanagement maatregelen (in GWh)
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Tabel 21: Overzicht gefaciliteerde transporten sub-deelnet Zwolle West.
Getransporteerde elektriciteit sub-deelnet Zwolle West Jaartal
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Getransporteerde elektriciteit (in GWh) zonder toepassing van congestiemanagement
790
924
1019
1140
1264
1368
1415
1458
1516
1557
Getransporteerde elektriciteit (in GWh) door toepassing van congestiemanagement
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Verwachte volume aan ingezette congestiemanagement maatregelen (in GWh)
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
48
17 april 2025 PU-AMN 25-50 49 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 22: Overzicht gefaciliteerde transporten sub-deelnet Enschede
Getransporteerde elektriciteit sub-deelnet Enschede Jaartal
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Getransporteerde elektriciteit (in GWh) zonder toepassing van congestiemanagement
757
848
930
990
1049
1133
1172
1209
1243
1274
Getransporteerde elektriciteit (in GWh) door toepassing van congestiemanagement
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Verwachte volume aan ingezette congestiemanagement maatregelen (in GWh)
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
49
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 50 van 63
5.3 Kortsluitvermogen Naast de technische grens is er ook geanalyseerd of de toepassing van congestiemanagement zou leiden tot overschrijdingen van het toegestane kortsluitvermogen. Deze toets is uitgevoerd bij het referentiescenario van het laatst gepubliceerde Investeringsplan. Het plaatsen van een vierde 380/110kV-koppeltransformator op station Hengelo Oele leidt tot een overschrijding van de kortsluitvastheid van de 110kV-installaties van de 110kV-stations Hengelo Oele en Hengelo Weideweg. Vanwege de hoge kortsluitstromen dient de 110kVinstallatie van station Hengelo Oele te worden vervangen en worden spoelen geplaatst in de 110kVverbindingen van station Hengelo Oele naar Hengelo Weideweg. Hiermee wordt het kortsluitknelpunt in deelnet Hengelo opgelost. Het plaatsen van spoelen in de twee 110kV-lijnverbindingen tussen Hengelo Oele en Hengelo Weideweg beïnvloedt de congestie in het sub-deelnet van Enschede dusdanig dat deze niet kunnen worden geplaatst voordat de congestie in het sub-deelnet Enschede is opgelost na 2034. Het kortsluitknelpunt is gedurende de congestieperiode te mitigeren door de nieuwe 380/110kVkoppeltransformator “hot standby” te zetten. Waarbij deze vierde transformator alleen wordt ingeschakeld op het moment dat een van de andere drie transformatoren buiten bedrijf is.
Bij het eventueel faciliteren van klanten met een hoge kortsluitstroombijdrage in deze periode zal door TenneT per klant bekeken worden of de kortsluitbijdrage toelaatbaar is. 5.4 Verplichting congestiemanagementdiensten Conform de gewijzigde Netcode is het voorziene effect van gebruik van de verplichting tot deelname aan congestiemanagement doorgerekend. Dit dient een netsituatie op te leveren waarin er geen overschrijdingen zichtbaar zijn. Voor deze analyse heeft TenneT een reële inschatting gemaakt van het vermogen dat, wanneer nodig, naar verwachting daadwerkelijk gereduceerd kan worden door toepassing van congestiemanagement. In het congestiegebied is de conclusie uit deze analyses dat de inzet van de verplichting benodigd is vanaf 1MW, deze kan naar mate er voldoende regelbaar vermogen beschikbaar komt worden bijgesteld. De ondergrens van de verplichting is daarmee vastgesteld op 1MW. Enexis en Liander zullen in contact treden met de aangeslotenen op wie de verplichting van toepassing wordt, conform de procedure beschreven in artikel 9.1.5 van de Netcode.
50
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 51 van 63
5.5 Technische maatregelen benodigd voor toepassen van congestiemanagement Voor de toepassing van congestiemanagement moet rekening gehouden worden met de operationele veiligheidsgrenzen. TenneT heeft de verantwoordelijkheid om de veiligheid en betrouwbaarheid van de netten en van het transport van elektriciteit over de netten te waarborgen. Om de benodigde transportcapaciteit te kunnen faciliteren, zijn enkele technische maatregelen benodigd. Onderstaande technische maatregelen voor het deelnet Zwolle West kunnen toegepast worden bij overschrijdingen van de 110kV-verbindingen tussen de stations Zwolle Frankhuis - Zwolle Weteringkade in een n-1-situatie in de winterperiode: - Maatregel 1 [tot 2032] – Netschakeling: Belasting van 110kV-station Vollenhove wordt achter het 110kV-netwerk richting 110kV-station Luttelgeest geschakeld door gesplitst railbedrijf op station Vollenhove, waarbij tevens een netsplitsing in de 110kV-verbindingen Kampen - Zwolle Frankhuis en IJsselmuiden - Zwolle Frankhuis wordt gemaakt. Bij hoge belastingen op de verbindingen tussen Zwolle Frankhuis - Zwolle Weteringkade in de winter dient de belasting van 110kV-station Vollenhove achter 110kV-station Luttelgeest te worden geschakeld (via gesplitst railbedrijf op station Vollenhove) en een netsplitsing aangebracht te worden tussen IJsselmuiden-Kampen en Kampen-Zwolle Frankhuis.
Door het toepassen van deze netschakeling kan de benodigde transportcapaciteit in deelnet Zwolle West volledig worden gefaciliteerd. Vanwege het creëren van lange uitlopers en het benodigd gesplitst railbedrijf op 110kV-station Vollenhove is deze netschakeling alleen geschikt in tijden van urgentie. - Maatregel 2 [na 2032] – Netschakeling: Betreft het maken van een netscheiding in de 110kVverbindingen Kampen – Zwolle Frankhuis en IJsselmuiden – Zwolle Frankhuis. Bij hoge belastingen op Zwolle Frankhuis-Zwolle Weteringkade in de winter een netsplitsing aangebracht te worden tussen IJsselmuiden-Kampen en Kampen-Zwolle Frankhuis. Door het toepassen van deze netschakeling kan de benodigde transportcapaciteit in sub-deelnet Zwolle West volledig worden gefaciliteerd. Voor deelnet Enschede wordt gekeken naar alternatieve oplossingen. Hieronder valt het afsluiten van sturingscontracten, waarbij deze ingezet kunnen worden om congestie te mitigeren en het tijdelijk verhogen van de belastbaarheid van verbindingen door technieken als Dynamic Line Rating. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheid om enkele verzwaringen in diverse 110kV-verbindingen in project “A-1002518 Deelnet Enschede” versneld uit te voeren om zo de benodigde transportcapaciteit te kunnen faciliteren.
51
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 52 van 63
6. FINANCIËLE ANALYSE Netbeheerders zijn verplicht om waar mogelijk congestiemanagement toe te passen tot aan de financiële of technische grens. Netbeheerders hoeven geen congestiemanagement toe te passen om transporten te faciliteren waarmee de ingeschatte kosten van congestiemanagement de vastgestelde financiële grens overschrijden. Zodra de gevraagde transportcapaciteit groter is dan de aanwezige transportcapaciteit, leidt het aansluiten van additioneel vermogen tot verdere congestie. Dit kan uitgedrukt worden in een jaarvolume van congestie (in MWh) bij aansluiting van een bepaalde hoeveelheid additioneel vermogen (in MW). Als onderdeel van de financiële analyse wordt een inschatting gemaakt van de kosten voor het uitvoeren van congestiemanagement (€/MWh). Hiermee kan vervolgens berekend worden tot welke kosten het aansluiten van een bepaalde hoeveelheid additioneel vermogen naar verwachting zal leiden. In de analyse wordt vervolgens berekend hoeveel vermogen (transportcapaciteit) toegevoegd kan worden totdat de financiële grens overschreden wordt. Dit vormt een bovengrens aan het toe te voegen vermogen door toepassing van congestiemanagement. Of het ook mogelijk is tot aan deze bovengrens additioneel vermogen aan te sluiten is afhankelijk van de technische analyse en het beschikbare regelbare vermogen.
De financiële analyse is een vooraf bepaalde kosteninschatting en vormt niet het budget waarmee netbeheerders congestiemanagement uitvoeren. 6.1 Financiële grens De financiële grens bedraagt €1,02 per MWh van de hoeveelheid elektriciteit die met de aanwezige transportcapaciteit kan worden getransporteerd in het congestiegebied gedurende de periode waarvoor het congestiegebied is aangewezen. Gezien de meerjarige duur van de congestie in het congestiegebied, wordt de financiële grens per kalenderjaar bepaald en gesommeerd over de gehele congestieperiode. De vooraankondiging congestie is gedaan op 20 december 2023. Daarom is bij de bepaling van de financiële grens rekening gehouden met de congestieperiode vanaf 2024.
Deelnet Zwolle Hessenweg De financiële grens voor deelnet Zwolle Hessenweg bedraagt in totaal €71,30 miljoen, zie Tabel 23. Dit bedrag is gebaseerd op de aanwezige transportcapaciteit van dit deelnet en de duur van de congestie. Tot en met 2031 is naar verwachting in het volledige deelnet Zwolle Hessenweg sprake van congestie; vanaf 2032 is naar verwachting alleen sprake van congestie in het sub-deelnet Zwolle West (zie paragraaf 3.7). Hiermee is de aanwezige transportcapaciteit van deelnet Zwolle Hessenweg relevant voor de congestieperiode 2024 t/m 2031 en van sub-deelnet Zwolle West relevant voor de congestieperiode 2032 tot en met 2034. Op basis van dit uitgangspunt is de financiële grens berekend met een aanwezige transportcapaciteit van 700MW tot en met 2027, 1051MW van 2028 tot en met 2031, 300MW in 2032 en 336MW van 2033 tot en met 2034.
52
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 53 van 63
Tabel 23: Overzicht financiële grens deelnet Zwolle Hessenweg.
Overzicht financiële grens deelnet in congestie zijnde deel van deelnet Zwolle Hessenweg Jaartal
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezige transportcapaciteit (MW)
700
700
700
700
1051
1051
1051
1051
30036
336
336
6,26
6,26
6,26
6,26
9,40
9,40
9,40
9,40
2,68
3,00
3,00
Financiële grens (miljoen euro) Financiële grens (miljoen euro cumulatief)
71,30
36 Tot en met 2031 is in het volledige deelnet Zwolle Hessenweg sprake van congestie. Vanaf 2032 is naar verwachting
alleen nog sprake van congestie in het sub-deelnet Zwolle West, onderdeel van deelnet Zwolle Hessenweg. Hierdoor is voor het bepalen van de financiële grens vanaf 2032 de aanwezige transportcapaciteit van sub-deelnet Zwolle West genomen.
53
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 54 van 63
Deelnet Hengelo De financiële grens voor deelnet Hengelo bedraagt in totaal €88,73 miljoen (Tabel 24). Dit bedrag is gebaseerd op de aanwezige transportcapaciteit in dit deelnet, welke in paragraaf 3.1 vastgesteld is op 675MW tot en met 2027, 960MW tussen 2028 en 2030, en 1110MW vanaf 2031. Tabel 24: Overzicht financiële grens deelnet Hengelo.
Overzicht financiële grens deelnet Hengelo Jaartal
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
Aanwezige transportcapaciteit (MW)
675
675
675
675
960
960
960
1110
1110
1110
1110
6,03
6,03
6,03
6,03
8,31
8,31
8,31
9,92
9,92
9,92
9,92
Financiële grens (miljoen euro Financiële grens (miljoen euro cumulatief)
88,73
Sub-deelnet Zwolle West De financiële grens voor sub-deelnet Zwolle West bedraagt in totaal €27,44 miljoen. Dit bedrag is gebaseerd op de aanwezige transportcapaciteit in dit sub-deelnet, welke in paragraaf 3.1 vastgesteld is op 300MW tot en met 2032 en 336MW van 2033 tot en met 2034. Sub-deelnet Zwolle West is onderdeel van deelnet Zwolle Hessenweg, daarmee is de financiële grens van sub-deelnet Zwolle West onderdeel van de totale financiële grens van deelnet Zwolle West en telt niet op bij de bepaalde grens van 71,30 miljoen in dit deelnet. De gespecificeerde financiële grens is voor het toepassen van congestiemanagement in sub-deelnet Zwolle West. Sub-deelnet Enschede De financiële grens voor sub-deelnet Enschede bedraagt in totaal €22,70 miljoen. Dit bedrag is gebaseerd op de aanwezige transportcapaciteit in dit sub-deelnet, welke in paragraaf 3.1 vastgesteld is op 239MW voor de gehele duur van de congestieperiode (tot en met 2034). Sub-deelnet Enschede is onderdeel van deelnet Hengelo, daarmee is de financiële grens van sub-deelnet Enschede onderdeel van de totale financiële grens van deelnet Hengelo en telt niet op bij de bepaalde grens van 88,73 miljoen in dit deelnet. De gespecificeerde financiële grens is voor het toepassen van congestiemanagement in sub-deelnet Enschede.
54
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 55 van 63
6.2 Geschatte kosten van congestiemanagement Vanwege de grote onzekerheden rondom de inzetbaarheid van het potentieel regelbaar vermogen (zie paragraaf 5.1) is de financiële grens momenteel onbenut. Om toch een globaal inzicht te krijgen in wat de invloed is van het aanmerken van BESS-aanvragen op de wachtlijst als regelbaar vermogen, is een doorrekening gemaakt hoeveel het zou kosten als alle BESSaanvragen volledig gefaciliteerd worden als regelbaar vermogen, in relatie tot de financiële grens per deelnet. De analyse is uitgevoerd op de (meest belaste) koppeltransformatoren per deelnet. Naast het afroepen op basis van koppeltransformatoren kan het mogelijk zijn dat BESS afgeroepen moeten worden vanwege het overbelasten van verbindingen dieper in het 110kV-netwerk. Hierdoor zouden de werkelijke kosten hoger uitvallen. Dit is buiten beschouwing gelaten in deze analyse. Voor deze doorrekening is de verwachte congestieduur van de deelnetten genomen (Zwolle Hessenweg: tot en met 2031; Hengelo: tot en met 2034); de verwachte congestieduur in de sub-deelnetten is hierbij buiten beschouwing gelaten. Voor het deelnet Zwolle Hessenweg blijkt dat het volledig faciliteren van BESS op de wachtlijst (1287MW) als regelbaar vermogen cumulatief €734 miljoen zou kosten. Dit is 1029% van de financiële grens in dit deelnet (vastgesteld op €71,30 miljoen).
Hieruit wordt geconcludeerd dat het faciliteren van alle BESS-aanvragen op de wachtlijst in de verwachte congestieperiode en door deze te contracteren voor de inzet als regelbaar vermogen naar verwachting zou leiden tot een ruime overschrijding van de financiële grens. Voor het deelnet Hengelo blijkt dat het volledig faciliteren van BESS op de wachtlijst (702MW) als regelbaar vermogen cumulatief €269 miljoen zou kosten. Dit is 303% van de financiële grens in dit deelnet (vastgesteld op €88,73 miljoen). Hieruit wordt geconcludeerd dat het faciliteren van alle BESS-aanvragen op de wachtlijst en door deze te contracteren voor de inzet als regelbaar vermogen naar verwachting zou leiden tot een ruime overschrijding van de financiële grens.
55
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 56 van 63
7. CONCLUSIE Vanwege de eerder genoemde onzekerheden betreffende TDTR-contracten en invoedingscongestie is niet in te schatten hoeveel BESS-aanvragen waar, wanneer en in welke omvang er worden gerealiseerd. Vanwege dit ontbrekende beeld is de keuze gemaakt om twee scenario’s op te nemen in dit congestierapport. Deze scenario’s beschouwen een situatie met of zonder batterijen op de wachtlijst voor ‘firm’ (volledig vaste) afname. Deze scenario’s geven een bandbreedte aan waartussen de realisatie naar verwachting uitkomt. Faciliteren benodigde transportcapaciteit Op basis van de uitgevoerde analyses in dit onderzoek concludeert TenneT dat de benodigde transportcapaciteit volledig kan worden gefaciliteerd. In sub-deelnet Zwolle West is dit mogelijk door enkele technische maatregelen in storingssituaties (zie paragraaf 5.5). In sub-deelnet Enschede is dit mogelijk door het toepassen van enkele additionele maatregelen, welke in paragraaf 7.1 worden toegelicht. Faciliteren wachtlijst Deelnet Zwolle Hessenweg met uitzondering van sub-deelnet Zwolle West: In dit deelnet (gele gebied in Figuur 2) is vanaf 2025 11MW beschikbaar voor het faciliteren van de wachtlijst (fase 1). Met de plaatsing van de vierde koppeltransformator op 220/110kV-station Zwolle Hessenweg is er naar verwachting in totaal 77MW beschikbaar voor de wachtlijst tot en met 2030 (fase 2).
Verdere netuitbreidingen resulteren naar verwachting in de beschikbaarheid van totaal 136MW voor facilitering van de wachtlijst in 2031 (fase 3). Sub-deelnet Zwolle West: In dit sub-deelnet (donker geel gearceerd gebied in Figuur 2) is tot en met 2034 geen transportcapaciteit beschikbaar voor het faciliteren van de wachtlijst. Dat betekent dit dat alle bestaande en nieuwe aanvragen voor transportcapaciteit geweigerd moeten worden en op de wachtlijst komen totdat de capaciteit van het hoogspanningsnetwerk uitgebreid is. Deelnet Hengelo met uitzondering van sub-deelnet Enschede: In dit deelnet (paars gebied in Figuur 2) is vanaf 2025 9MW beschikbaar voor het faciliteren van de wachtlijst (fase 1). Met de plaatsing van de vierde koppeltransformator op 380/110kV-station Hengelo Oele is er naar verwachting vanaf 2028 in totaal 155MW beschikbaar voor het faciliteren van de wachtlijst (fase 2). Vanaf 2031 is door de vervanging van de bestaande koppeltransformatoren naar verwachting in totaal 196MW beschikbaar voor de wachtlijst (fase 3). Sub-deelnet Enschede: In sub-deelnet Enschede (donker paars gebied in Figuur 2) is tot en met 2034 geen transportcapaciteit beschikbaar voor het faciliteren van de wachtlijst.
Dat betekent dit dat alle bestaande en nieuwe aanvragen voor transportcapaciteit geweigerd moeten worden en op de wachtlijst komen totdat de capaciteit van het hoogspanningsnetwerk uitgebreid is.
56
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 57 van 63
Einddatum congestie in relatie tot beschreven scenario’s Deelnet Zwolle Hessenweg met uitzondering van sub-deelnet Zwolle West: In dit deelnet is de afname congestie, in het scenario waarbij rekening gehouden is met de volledige wachtlijst inclusief firm transportcapaciteit voor BESS-aanvragen, vanaf 2035 opgelost. In het scenario waarbij geen rekening gehouden is met firm transportcapaciteit voor BESS-aanvragen op de wachtlijst, is de congestie vanaf 2032 opgelost met de inbedrijfname van 380/110kV-station Zwolle Berkummerbroekweg. In deelnet Zwolle Hessenweg (met uitzondering van sub-deelnet Zwolle West) bestaat naar verwachting vanaf 2032 de mogelijkheid om BESS-aanvragen over te zetten naar het nieuwe deelnet Zwolle Berkummerbroekweg. Daarnaast zullen naar verwachting niet alle BESS-aanvragen welke volledig firm transportcapaciteit hebben toegewezen gekregen worden gematerialiseerd. Daarmee concludeert TenneT dat in deelnet Zwolle Hessenweg de congestie naar verwachting in 2032 zal zijn opgelost in plaats van in 2035. Sub-deelnet Zwolle West: In dit sub-deelnet is de congestie, onafhankelijk van welk scenario voor BESS-aanvragen op de wachtlijst wordt gehanteerd, vanaf 2035 opgelost na het gereedkomen van het project “verzwaring net Zwolle FrankhuisZwolle Weteringkade”.
Deelnet Hengelo met uitzondering van sub-deelnet Enschede: In dit deelnet wordt in het scenario waarbij rekening gehouden is met de volledige wachtlijst inclusief firm transportcapaciteit voor BESS-aanvragen de congestie opgelost in 2035 met het gereedkomen van 380/110kV-station Almelo. In het scenario waarbij geen rekening gehouden is met firm transportcapaciteit voor BESS-aanvragen op de wachtlijst, is de congestie opgelost vanaf 2028. Vanwege de grote hoeveelheid gevraagde transportcapaciteit door BESS-ontwikkelaars op de wachtlijst en de geringe beschikbare transportcapaciteit in 2034, wordt het het meest waarschijnlijk geacht dat de congestie vanaf 2035 is opgelost. Sub-deelnet Enschede: In dit sub-deelnet is de congestie, onafhankelijk van welk scenario voor BESS-aanvragen op de wachtlijst wordt gehanteerd, vanaf 2035 opgelost met het gereedkomen van het project “deelnet Enschede”.
57
17 april 2025 PU-AMN 25-50 58 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 25: Overzicht te faciliteren vermogen per deelnet in het worst-case jaar (2027).
Aanwezige transportcapaciteit
Benodigde transportcapaciteit
Faciliteerbaar vermogen (niet van toepassing voor sub-deelnetten)
Zwolle Hessenweg
700
689
11
Hengelo
675
666
9
Tabel 26: Overzicht relevante transportcapaciteiten (in MW) in het laatste jaar van de congestieperiode (Betreffende jaar: zie linker kolom).
Deelnet of sub-deelnet met laatste congestie jaar.
Aanwezige transportcapaciteit [MW]
Benodigde transportcapaciteit [MW]
Gevraagde transportcapaciteit inclusief BESS [MW]
Gevraagde transportcapaciteit exclusief BESS [MW]
Te faciliteren vermogen wachtlijst [MW]
Zwolle Hessenweg (2031)
1051
915
2280
1084
136
Waarvan sub-deelnet Zwolle West (2034)
280
330
396
396
0
Hengelo (2034)
1110
913
1611
995
196
Waarvan sub-deelnet Enschede (2034)
239
299
516
318
0
58
17 april 2025 PU-AMN 25-50 59 van 63
DATUM REFERENTIE PAGINA
Tabel 27: Overzicht (te faciliteren) klanten op wachtlijst, inclusief sub-deelnetten.
Deelnet of sub-deelnet
Aantal klanten op wachtlijst
Waarvan BESS klanten
Waarvan non-BESS klanten
Aantal te faciliteren klanten wachtlijst in 2025 1 (gedeeltelijk)
Gevraagde transportcapaciteit wachtlijst
Gevraagde transportcapaciteit wachtlijst excl. BESS
1508
221
Zwolle Hessenweg
505
Waarvan sub-deelnet Zwolle West
221
11
210
0
135
81
Hengelo
234
27
207
1 (gedeeltelijk)
791
89
261
25
51
454
37
38
Waarvan sub-deelnet Enschede
80
6
74
0
7.1 Vervolg en aanvullende acties Uit conclusies in dit onderzoek is geconstateerd dat er vier richtingen zijn die aanvullende aandacht vereisen om de voornaamste consequenties van de netcongestie te mitigeren. Deze vier richtingen hebben betrekking op de ontwikkeling van batterij-energieopslagsystemen (BESS) op de wachtlijst, het contracteren van regelbaar vermogen en technische aspecten van het stroomnet (uitbreidingen en technische maatregelen). In dit congestiegebied spelen onzekerheden rondom de inpassing van batterij-energieopslagsystemen op de wachtlijst een grote rol. Circa 88% van de gevraagde transportcapaciteit op de wachtlijst komt van aansluitverzoeken van partijen die een batterij-energieopslagsysteem (BESS) willen ontwikkelen. Vanwege onzekerheden rondom de beschikbare ruimte voor het toekennen van alternatieve transportrechten (TDTRcontracten) en de aanwezige productie congestie is het onzeker hoeveel BESS-aanvragen er daadwerkelijk worden gerealiseerd en hoeveel BESS-capaciteit er ten behoeve van de congestie kan worden ingezet als regelbaar vermogen. TenneT, Enexis en Liander blijven actief in gesprek met betrokkenen om zo spoedig mogelijk inzichtelijk te krijgen hoeveel BESS-aanvragen uiteindelijk worden gefaciliteerd en hoeveel BESScapaciteit uiteindelijk kan worden ingezet als regelbaar vermogen.
Dit zal in een herijking, welke uiterlijk eind 2026 opgeleverd wordt, nader worden verfijnd.
37 Het aantal klanten wat kan worden gefaciliteerd, kan nog veranderen door het toepassen van maatschappelijk
prioriteren 38 Het aantal klanten wat kan worden gefaciliteerd, kan nog veranderen door het toepassen van maatschappelijk prioriteren
59
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 60 van 63
Om in het congestiegebied meer klanten van de wachtlijst te kunnen faciliteren is er behoefte aan aanvullende flexibiliteit. TenneT zal zich daarom blijven inspannen om meer regelbaar vermogen te betrekken in de toepassing van congestiemanagement. Om dit kracht bij te zetten, zal TenneT de ondergrens van de deelnameverplichting verlagen naar 1MW. Bij een significante vergroting van het beschikbare regelbaar vermogen, kan TenneT opnieuw onderzoeken of dit leidt tot aanvullende ruimte voor partijen op de wachtlijst. Naast de ontwikkeling in de vraag naar elektriciteit, speelt de realisatie van netuitbreidingen van TenneT een cruciale rol. Uitbreidingsprojecten die gedurende de congestieperiode (sneller) in bedrijf zullen komen, kunnen een groot effect hebben op de beschikbaarheid van transportcapaciteit. TenneT zal daarom samen met overheden blijven werken aan de snelle realisatie van cruciale uitbreidingsprojecten. Met name de realisatie van 380/110kV-station Zwolle Berkummerbroekweg, 380/110kV-station Almelo, project verzwaren deelnet Enschede en project verzwaren net Zwolle Hessenweg-Zwolle Frankhuis dragen bij aan het mitigeren van de congestieproblematiek. Voor een tijdige realisatie van deze projecten is tijdige ruimtelijke inpassing en vergunningsverlening benodigd.
Indien er vertraging optreedt in de planning van (deze) uitbreidingsprojecten, kan dit tot verergering en verlenging van de congestie leiden. Daarnaast verwacht TenneT dat het faciliteren van de benodigde transportcapaciteit in sub-deelnet Enschede kan worden geborgd met additionele maatregelen. Naast de eerder genoemde deelnameverplichting verwacht TenneT dat er in de sub-deelnetten meer potentieel regelbaar vermogen aanwezig is; TenneT, Enexis en Liander zullen in gesprek gaan met deze partijen. Daarnaast gaat TenneT in gesprek met BESS-ontwikkelaars in dit gebied voor het afsluiten van sturingscontracten, waarbij deze ingezet kunnen worden om congestie te mitigeren. Daarnaast worden overige maatregelen onderzocht, waaronder het versnellen van de belangrijkste projecten in deze sub-deelnetten en het tijdelijk verhogen van de belastbaarheid van 110kV-verbindingen door technieken zoals Dynamic Line Rating. TenneT zal zich na de publicatie van dit congestierapport blijven inzetten om deze maatregelen te verkennen.
60
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 61 van 63
8. NAWOORD In dit onderzoek heeft TenneT op basis van huidige informatie de meest realistische inschatting van de toekomstige situatie gemaakt. Bij wijzigingen zal TenneT te allen tijde de veiligheid en leveringszekerheid van elektriciteit vooropstellen en zich daarbinnen maximaal inspannen om gevraagde transporten te faciliteren. TenneT zal dit onderzoek uiterlijk eind 2026 herzien op basis van geüpdatete prognoses van Enexis en de verwachte verkregen duidelijkheid rondom BESS-aanvragen op de firm-wachtlijst.
61
DATUM REFERENTIE PAGINA
17 april 2025 PU-AMN 25-50 62 van 63
9. BIJLAGE 1 – Lijst met afkortingen stations Lijst met stationsfkortingen. Naam TenneT station