4. Gebiedsvisie Meeuwenlaan
Tekst van het document
Een flinke stadsbuur(t)
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
maart 2022
Inhoud
2
1.
Inleiding
5
2.
Meeuwenlaan in 2030
6
3.
Context
9
4.
DNA van de plek
14
5.
Opgaven
18
6.
Participatie
20
7.
Doelgroepen en programma
25
8.
Ruimtelijk raamwerk: principes
32
9.
Ruimtelijk raamwerk: uitwerking
36
10.
Mobiliteit
60
11.
Duurzame gebiedsontwikkeling
66
12.
Ontwikkelstrategie
70
3
'Een integrale gebiedsvisie voor een expressieve stadsbuurt'
1
Inleiding
' We gaan de wijk weer heel maken’, het zijn de woorden van wethouder Ed Anker tijdens de online participatiebijeenkomst over de herontwikkeling van de kantorenlocatie langs de Meeuwenlaan en de Nieuwe Veemarkt. De Kamperpoort staat daarmee aan de vooravond van de laatste fasen van de transformatie van de wijk en de stad Zwolle voor een groeispurt. Een flinke ontwikkeling waarbij we willen aansluiten bij de kwaliteiten en karakteristieken van de Kamperpoort. In de Kamperpoort staan er twee grote gebiedsontwikkelingen op de agenda, namelijk de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan en het terrein van de IJsselhallen, de Nieuwe Veemarkt genoemd. Deze gebiedsvisie gaat over de herontwikkeling van gehele kantorenstrip tussen de Meeuwenlaan en de A28. Vanaf het bekende voormalig hoofdkantoor van Wehkamp tot aan de Veemarkt. Het is nu een met slagbomen afgesloten plek, waar met name gewerkt wordt. Het schaarse groen langs de snelweg is voor veel buurtbewoners de enige plek waar ze een rondje kunnen lopen met hun hond. De ontwikkelzone is onderdeel van het Zwolse centrumgebied dat door de gemeente Zwolle is aangewezen als dynamisch stedelijk gebied, waar onder meer bijgedragen kan worden aan de grote woningnood die de stad en de regio heeft en het vergroten van de aantrekkelijkheid voor nieuwe stedelingen.
Maar er spelen meer grote opgaven, zoals bijvoorbeeld klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en energietransitie. Voor beide gebieden, Nieuwe Veemarkt en ontwikkelzone Meeuwenlaan, zijn apart visies opgesteld, die onderling zijn afgestemd en gelijktijdig ter besluitvorming worden aangeboden. Zowel ruimtelijk als programmatisch vonden we het essentieel om vanuit een integrale bril naar beide gebiedsontwikkelingen te kijken en zo goed mogelijk in samenhang met elkaar op te pakken. In het voorjaar van 2020 zijn de gesprekken met de gemeente gestart over de Meeuwenlaan. Dat deden we niet alleen. Eén van de ingrediënten voor deze gebiedsvisie is het Panorama de Kamperpoort dat in juni 2020 door een coalitie van marktpartijen is aangeboden aan de gemeente. Het Zwolse burgerpanel vroegen we naar hun mening tijdens een enquête. Daarnaast werden Kamperpoorters, zowel bewoners als ondernemers, gevraagd om mee te denken tijdens een online participatiebijeenkomst. En ook woningzoekenden, zowel Zwollenaren als mensen van buiten de stad, dachten mee over deze nieuwe leefomgeving. In deze gebiedsvisie leest en ziet u de eerste stip op de horizon voor de herontwikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan. Daarnaast geven we inzicht hoe we ervoor zorgen dat dit een plek wordt waar in de toekomst gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden.
De nieuwe stadsbuurt past bij het karakter van de Kamperpoort en tegelijkertijd bij de verstedelijking van Zwolle. Een flinke stadsbuurt, expressief én uitnodigend!
4
5
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
2
Meeuwenlaan in 2030 Flink
Expressief
Uitnodigend
De Meeuwenlaan wordt een uitnodigende nieuwe stadsbuurt in de Kamperpoort. Van oudsher een plek waar gewoond en gewerkt wordt. Hier zijn nieuwe generaties én briljante ideeën geboren. In 2030 is het een energieke leefomgeving voor huidige én nieuwe Kamperpoorters. Wonen, werken en recreëren komt hier samen. Een buurt met een expressief gezicht. Rijdend op de A28 ontluikt Zwolle als woonstad. Hoe dichter je bij de buurt komt, des te meer nieuwe gezichten je ziet. Van buren, bezoekers en voorbijgangers. Elk woongebouw heeft zijn eigen uitstraling. De één hoger, de ander lager. Soms opvallend of juist iets meer onopvallend. Ze zijn allemaal een tikkeltje anders, maar toch familie van elkaar. Echt Kamperpoorts dus, met een flink karakter. Ook buiten kun je je verwonderen. Struinend door het taludpark en langs het water, wandel je over bruggetjes de nieuwe buurt in. Dwalend over paden kom je in de groene buitenruimtes terecht. Het landschap heeft de ruimte gekregen. Er zijn tal van plekken die uitnodigend zijn om anderen te ontmoeten. Bijvoorbeeld bij het buurtpark, een koffiebarretje of co-workingspace. Wandel of fiets je verder? Dan sta je zo in de binnenstad of het buitengebied. De auto heb je eigenlijk niet meer nodig. Je woont overal dichtbij en een deelauto of -fiets staat altijd klaar. En thuis? Daar is het stedelijk wonen precies zoals jij het wilt.
Alleen, met zijn tweeën of met je gezin. Jong of ouder. Hier zijn we klaar voor de volgende stap in de geschiedenis. Op alle fronten. Innovatie zit natuurlijk in de genen van deze wijk. En dat voel je. In de woongebouwen en daarbuiten. Klimaatrobuust en duurzaam. De Meeuwenlaan in 2030: een flinke stadsbuurt, expressief én uitnodigend! Stedelijk wonen, met de binnenstad om de hoek. Hier voelen stadsmensen zich thuis.
6
7
3
Zwarte Water
Context In de herontwikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan komen onder meer maatschappelijke opgaves, gemeenschappelijke belangen en woon-, werk en verblijfswensen samen. In deze gebiedsvisie wordt invulling gegeven aan verschillende (beleids)doelstellingen en ambities. We zetten de belangrijkste beleidsstukken op een rij.
Ontwikkelzone Meeuwenlaan
Kamperpoort
Binnenstad
Meeuwenlaan bevindt zich in de wijk Kamper-
complementair zijn aan elkaar. Daarmee wordt
poort en maakt onderdeel uit van het dynamische,
voor nieuwe stedelingen de aantrekkelijkheid van
stedelijke centrumgebied van Zwolle. Het gebied
Zwolle vergroot. De wijk Kamperpoort is een stoe-
draagt voor een belangrijk deel bij aan de verste-
re eigenzinnige stadswijk die zich kenmerkt door
delijkingsopgave van Zwolle, waarbij circa 6000
het creatieve en ondernemende karakter en de
woningen in het centrumgebied worden bijge-
rijke cultuurhistorie. De herontwikkeling van de
bouwd. Kernopgave voor wonen in het dynamisch
ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan voegt vanuit
stedelijk centrumgebied van Zwolle is ruimte bie-
deze kernkwaliteiten een nieuw buurtschap toe
den aan (hoog)stedelijke vormen van wonen in
aan de wijk en het groenstedelijk wonen in Zwolle.
de vorm van onderscheidende woon-, werk- en leefmilieus die stedelijke kwaliteit toevoegen en
A28 Nieuwe Veemarkt
8
9
CONTEXT
Concilium Zwolle De Zwolse aanpak, het positionpaper de Schaal-
Omgevingsvisie De Omgevingsvisie ‘Mijn Zwolle van morgen 2030’ schetst het toekomstbeeld van Zwolle in 2030. Zwolle moet een aantrekkelijke en inclusieve stad blijven waar voor iedereen een plek is om fijn te wonen. Dat vraagt om vernieuwing van de woonopgave, ruimte voor creativiteit en innovatie in bouwtechnologie in relatie tot thema’s als duurzaamheid, circulariteit, gezondheid, betaalbaarheid en inclusiviteit. Uitgangspunt is dat in Zwolle stedelijke woonkwaliteit wordt toegevoegd, door de gemeente te ontwikkelen als een sterke groeistad, een woonstad, een solidaire leefstad en een duurzame deltastad.
Panorama Kamperpoort Al sinds 2005 sleutelen bewoners, gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen aan de toekomst van de Kamperpoort. Onder de noemer Panorama Kamperpoort 2030 hebben marktpartijen BPD, Nijhuis Bouw, DLH en woningcorporaties deltaWonen, SWZ en Openbaar Belang het initiatief genomen om na te denken over het toekomstperspectief voor de wijk. Dit hebben zij aangeboden aan de gemeente. Het scenario ‘de energieke wijk’ is één van de ingrediënten voor deze gebiedsvisie.
Positionpaper Kamperpoort
sprong van Zwolle en de Zwolse methode voor gebiedsontwikkeling. Het gedachtengoed en de werkwijze van het Zwolse Concilium is het uitgangspunt voor het ontwikkelen van deze gebiedsvisie en de ruimtelijke vervolgstappen.
Zwols Kompas Het Zwols Kompas beschrijft hoe de stad Zwolle zichzelf gaat profileren en manifesteren als een toekomstbestendige en economische topstad. Daarbij wordt uitgegaan van de brede definitie van economie. En het verbeteren van de bereik baarheid met andere steden, in combinatie met het bieden van een prettige omgeving om te wonen, werken en recreëren. Dit moet leiden tot een betere leefomgeving voor huidige én toekomstige inwoners van Zwolle. De herontwikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan draagt hieraan bij.
Klimaatbestendige groeiregio Zwolle (NOVI) De kern van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is het nemen van verantwoordelijkheid over de generaties heen. Hoe we nu omgaan met de veranderingen die op ons afkomen, bepaalt het toekomstperspectief van volgende generaties. Waarbij de ‘we’ nadrukkelijk staat voor samenwerking tussen verschillende partijen, publiek en privaat. In de klimaatbestendige groeiregio Zwolle wordt zichtbaar
Het positionpaper Kamperpoort, dat gemaakt is in
hoe op een innovatieve en natuurlijke wijze in onze
2016, omschrijft de positionering van de Kamper-
delta het nieuwe klimaatadaptieve landschap van
poort in Zwolle en wie er wonen. De kernwaarden
Nederland vormgegeven kan worden.
van de wijk zijn de paraplu voor de positionering van de nieuwe stadsbuurt aan de Meeuwenlaan.
Zwolse Adaptatiestrategie (ZAS) De gemeente Zwolle is koploper in klimaatadaptatie en heeft daarvoor de Zwolse Adaptatiestrategie ontwikkeld. Het doel van de strategie is om de stad aan te passen aan het nieuwe klimaat en ervoor te
Ontwikkelstrategie wonen 2019-2024
10
zorgen dat Zwolle in 2050 klimaatbestendig is.
In de Ontwikkelstrategie wonen laat de gemeen-
Mobiliteitsvisie 2020-2030
te zien hoe ze de ambities uit de Woonvisie 2017
Met de herontwikkeling van de ontwikkelzone aan
wil realiseren, met een scope van vijf jaar. De kern
de Meeuwenlaan sluiten we aan bij de mobiliteit-
van de Ontwikkelstrategie is dat het een werkwijze
sambities van de stad, zoals vastgelegd in de mo-
is, een dynamisch samenspel tussen gemeente,
biliteitsvisie 2020-2030. In deze visie wordt sterk
marktpartijen en corporaties, zowel gebiedsge-
ingezet op de vernieuwing en de omslag naar een
richt als adaptief.
gezondere leefomgeving. 11
Huidige situatie Meeuwenlaan en omgeving
12
13
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
4
Voor het ontwikkelen van een toekomstbestendige leefomgeving is het essentieel om terug te kijken en het DNA van de wijk te ontrafelen. De wijk en haar betekenis is gevormd door keuzes, gebeurtenissen en ingrepen in het verleden. De wijk Kamperpoort maakte al vele schaalsprongen door. Vanuit het verleden kijken we naar het heden en de toekomst. In de overgang van de oude binnenstad van Zwolle en vlak naast de A28 ligt de ontwikkelzone Meeuwenlaan. Deze locatie ligt momenteel vrij afgesloten van de leefomgeving van de meeste inwoners van Zwolle. Zowel doordat het een kantorenlocatie is, maar ook door het ontbreken van
De Kamperpoort op een kaart uit 1630 van Guiccardini.
Topotijdreis rond 1917
DNA van de plek
Oude vesting
Centrale route
Oorspronkelijk lag het gebied in de overgang van
Centraal in de wijk lag de Hoogstraat waar de
de oude vesting en het landschap. Op een oude
bebouwing vooral bestond uit eenvoudige dag-
dekzandrug ontstond hier langs de uitvalswegen
lonershuizen en enkele boerderijen. Tuinen ach-
naar Kampen en Hasselt een kleinschalige en ge-
ter en rondom de bebouwing gaven dit deel van
varieerde wijk. De wijk ontleent haar naam aan de
de wijk een open en groen karakter. Blekerijen
hier oorspronkelijk gelegen ‘Kamperpoort’. De be-
en touwslagerijen voegden zich in dit beeld. Het
bouwing van de wijk is gevarieerd en afgestemd
17de eeuwse Buitengasthuis met bijbehorende
op de kenmerken van de specifieke situatie. Langs
begraafplaats markeerde de overgang van de
de stadsgracht was de bebouwing vooral gericht
Kamperpoort naar Frankhuis. Het beeld werd hier
op de scheepvaart. Er stonden kleine bedrijfjes,
bepaald door kleine boerderijen en buitenhuizen.
voorname handelshuizen, scheepswerven en lo-
Nabij de Grote Voort en langs het Zwarte Water
gementen. De brede kade bood plaats aan de
stonden enkele (houtzaag)molens.
veemarkt.
een heldere verbondenheid met het stedelijk netwerk van Zwolle.
14
15
Topotijdreis rond 1960 (links)
Vocaleum
DNA van de plek
Topotijdreis rond 1990 (rechts)
Lappendeken
Snelweglandschap
Stadswijk
Monofunctioneel
Als gevolg van de industrialisatie van Zwolle in
Kenmerkend voor de transitie van het gebied is de
Als gevolg van deze ruimtelijke ontwikkelingen
Door de tijd heen maakt de betekenis van Kam-
19 eeuw raakt de Kamperpoort ruimtelijk steeds
verandering die optreedt rondom de jaren ’90. De
kenmerkt de Kamperpoort zich als een stadswijk
perpoort een grote verschuiving door. Van oor-
meer ontkoppeld van de vesting en het omlig-
Meeuwenlaan is aangelegd als een doorgaande
met een enigszins besloten karakter, zowel fysiek
sprong heeft Kamperpoort een belangrijke functie
gende landschap. Bij de aanleg van de stedelijke
ontsluitingsweg van de wijk. Het noordelijke deel
als sociaal. In sociale zin vallen de oververtegen-
voor de hele stad. Eerst als regionale stadsentree
rondweg aan de noordzijde, de huidige A28, is
van de Kamperpoort raakte hierdoor losgekop-
woordiging van ouderen en middenleeftijden,
vanuit Kampen, met de stadspoort en een van de
het gebied volledig begrensd door grootschalige
peld van de rest van de wijk. Dit werd een aantrek-
alsmede de mindere inkomenssituatie, op. Deze
oudste wegen van Zwolle die door de wijk loopt.
landschappelijke en infrastructurele ruimtes. Het
kelijke locatie voor grote innovatieve bedrijven als
inwoners hebben sterke onderlinge sociale ver-
Later wordt het Voorstad genoemd, de wijk die
Zwarte Water aan de noordoostzijde, de vesting-
Abbott en Wehkamp: qua sociaal maatschappe-
banden, waarmee de wijk zich onderscheidt als
optreedt als opmaat naar Zwolle. Inmiddels heeft
gracht aan de zuidzijde en de spoorlijn naar Kam-
lijke betekenis een goede aanvulling voor Zwolle.
een volksbuurt. Het is een wijk met veel variatie,
de wijk een andere betekenis gekregen voor Zwol-
pen aan de zuidwestzijde omsluiten het gebied.
Ruimtelijk betekende het dat er langs de snelweg
levendigheid en een stads karakter. Naast een
le: een wijk die meer op zichzelf is aangewezen en
Hierdoor wordt de reeds aanwezige eigenzinnige
een gebied ontstond dat zich onttrok van de rest
gevarieerd aanbod van woningen zijn er tal van
minder een bestemming vormt voor Zwollenaren
ontwikkeling van het gebied versterkt. De steden-
van Kamperpoort. De uniforme schaalgrootte van
voorzieningen in het gebied, waaronder maat-
elders uit de stad. Tegelijkertijd zijn het juist deze
bouwkundige structuur van het gebied verandert
dit gebied past niet meer in de lappendeken van
schappelijke voorzieningen, winkels, kantoren,
condities die ervoor zorgden dat de Kamperpoort een sterk eigen karakter heeft.
de
in deze periode sterk door de financieel-econo-
de Kamperpoort. Door de omvangrijke gebou-
kunstenaarsateliers, kleinschalige bedrijvigheid
misch gedreven transformatie. Bedrijven en in-
wen en grootschalige parkeerterreinen is een af-
en horeca.
stellingen worden in het gebied ingepast. Een
gesloten en niet doorwaadbaar gebied ontstaan.
kenmerkende ontwikkeling in deze periode is de
Hiermee is de eind jaren ’80 aangelegde Meeu-
vestiging van de Zwolse Veemarkt, te beginnen
wenlaan verworden tot een ruimtelijke scheiding
met de veemarkt en het bijbehorende slachthuis
tussen twee verschillende stedelijke werelden,
rond 1931, in de westzijde van het gebied. Deze lo-
waarin de oorspronkelijk transitie van stad naar
catie vormde zich in een later stadium om tot een
landschap is verdwenen. Binnen het zuidelijk deel
multifunctioneel evenemententerrein: de IJssel-
van de wijk draagt de transformatie van de afge-
hallen. Door al deze ontwikkelingen werd de Kam-
lopen jaren bij aan een verdergaande versterking
perpoort een wijk met een soort lappendeken van
van de lappendeken. Onder meer de bioscoop, de
verschillende identiteiten.
parkeervoorziening en de winkels zorgen ervoor dat de wijk zich ontwikkelt als een vitale wijk met een grote variatie aan stedelijke kwaliteiten.
16
17
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
5
Opgaven Met de herontwikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan naar een duurzame leefomgeving wordt invulling gegeven aan een groot aantal maatschappelijke opgaven. Voor de regio, de stad, en buurt.
1. Nieuwe Zwolse stedelijkheid
2. Een eigenzinnige stadswijk
3. Duurzaam ontwikkelen
4. Samen in de stad
De regio Zwolle staat voor een verstedelijkings-
Een nieuwe stadsbuurt ontwikkelen die bijdraagt
Een grootschalige gebiedsontwikkeling is de kans
De Kamperpoort ligt aan de rand van de stad. Van
opgave. Er is grote vraag naar woningen voor alle
aan het eigenzinnige karakter van de Kamper-
om te investeren in de kwaliteit van de leefomge-
oudsher wonen, werken en leven de inwoners hier
doelgroepen. De komst van al deze nieuwe inwo-
poort, zien we als onze opgave. Van oudsher is de
ving en een gezond ecosysteem. Zodat het voor
al jaren samen in de stad. In de toekomst moet
ners draagt bij aan de vitaliteit van de stad en de
Kamperpoort een volkswijk. Een stoere stadswijk
mens, flora en fauna een prettige plek wordt. In
dit ook een plek zijn voor iedereen. Echte stads-
regio. Tot 2030 moeten er in de regio ruim 40.000
dicht bij het centrum van Zwolle, waar gewoond,
de herontwikkeling van de ontwikkelzone is dit
mensen die graag samen in de stad leven, met
nieuwe woningen bij komen. Hiervan staan er tot
gewerkt en gerecreëerd wordt. Door transforma-
noodzakelijk. In de huidige situatie is het een gro-
de ruimte om zich terug te trekken in hun eigen
2030 10.000 nieuwe woningen in Zwolle op stapel,
ties is de wijk de afgelopen jaren verkleurd, maar
tendeels afgesloten versteend gebied met inci-
woonomgeving. Door nieuwe plekken toe te voe-
waarvan 6.000 in het centrumgebied. De heront-
het herkenbare ‘Kamperpoortse’ is gebleven. Er is
denteel groen. Dit versteende gebied verstopt de
gen in de wijk ontstaat er de mogelijkheid om
wikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwen-
plaats voor een mix van traditionele en bijzondere
groene en waterrijke strook langs het talud van de
elkaar te ontmoeten op verschillende plekken.
laan is onderdeel van het centrumgebied. Deze
gebouwstijlen. De huidige bewoners en gebruikers
A28. De Kamperpoort scoort niet optimaal in de
Dit kan in de openbare ruimte zijn, maar ook op
transformatie van werken naar een nieuwe leef-
zijn divers: ze zijn betrokken bij elkaar, maar geven
stresstesten, bijvoorbeeld voor hittestress en op
plekken waar gewerkt kan worden en waar je an-
omgeving draagt bij aan de profilering van Zwolle
elkaar ook de ruimte. Deze sociale en ruimtelijke
de natte-voeten-kaart. Het toevoegen van groene
dere voorzieningen vindt. Door de toevoeging van
als moderne stad en aan de positie en het DNA
samenhang omarmen we. Dit betekent ook zorgen
buitenruimtes is een belangrijke opgave. Groen dat
twee nieuwe stadsbuurten aan de wijk, de ontwik-
van de wijk Kamperpoort als aantrekkelijk leefge-
voor doorstroommogelijkheden binnen de wijk,
de biodiversiteit versterkt en zorgt voor een betere
kelzone Meeuwenlaan en de Nieuwe Veemarkt, is
bied om de hoek van de binnenstad. Daarnaast
zodat huidige bewoners een volgende levensfase
klimaatadaptiviteit. Tegelijkertijd moet het uitno-
er ook de mogelijkheid om nieuwe voorzieningen
vernieuwt het de woningvoorraad door invulling te
kunnen ingaan op hun vertrouwde stek. Het toe-
digend zijn, zodat het beleefbaar groen wordt voor
toe te voegen aan de wijk, waar zowel de huidige
geven aan de wensen van de toekomstige bewo-
voegen van betaalbare woningen, volgens de seg-
de bewoners en bezoekers. De gebouwen worden
als toekomstige bewoners en gebruikers profijt
ners en gebruikers, zowel huidige als toekomstige
mentatie 30-40-30, is één van de onderliggende
ook duurzaam ontwikkeld, met de nieuwste inno-
van hebben. Niet concurrerend met de bestaande
Zwollenaren.
opgaven. Hierdoor is én blijft de wijk een plek voor
vaties, zodat het op alle fronten een gezonde en
voorzieningen in de buurt. Samen in de stad be-
iedereen. Voor huidige en toekomstige bewoners.
toekomstbestendige leefomgeving wordt. En tot
tekent ook tijdens participatiemomenten samen
slot biedt de nabijheid van alle voorzieningen, de
nadenken over de invulling van de nieuwe leef-
kans om het vervoer te richten op lopen en fietsen.
omgeving. Met onder meer huidige en toekomsti-
Gezond voor lijf én geest.
ge bewoners en gebruikers. Hierdoor ontstaat er al eigenaarschap en voelen mensen zich sneller thuis in deze nieuwe leefomgeving.
18
19
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
6
Wat vindt u belangrijk voor de inrichting van het gebied?
Participatie Bij de herontwikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan zijn (toekomstige) bewoners en gebruikers, en belanghebbenden bij de visievorming betrokken. Met als doel om een leefomgeving te ontwikkelen waar huidige en nieuwe bewoners en gebruikers graag willen wonen en zich thuis voelen. In het participatiejournaal, toegevoegd als bijlage, staat een uitgebreid verslag van alle participatiemomenten. 6.1 Uitgangspunten participatie
Eén van de resultaten van de online participatiebijeenkomst.
Scenario uit het Panorama Kamperpoort.
we vanuit het perspectief: de goede buur.
Panorama Kamperpoort
komst zijn de toekomstplannen voor de Nieuwe
formatiebijeenkomst deelgenomen. In de bijeen-
Panorama Kamperpoort 2030 is een initiatief van
Veemarkt (IJsselhallen-locatie) en Meeuwenlaan
een coalitie ontwikkelende partijen en woning-
besproken. Er zijn veel vragen en suggesties bin-
corporaties. Voor de totstandkoming ervan is ge-
nengekomen voorafgaand aan en tijdens de online
bruikgemaakt van de lokale kennis van een selecte
bijeenkomst in de chat en via Mentimeter.
en kennen de situatie uit de praktijk. Ze wijzen ons op belangrijke details, wat kan zorgen voor
Het raadplegen van deze groep gebeurde tijdens
Online enquête
nieuwe inzichten.
twee ateliersessies in 2019 en 2020. Naar aanlei-
Via een online enquête, onder meer gedeeld via
ding van deze atelierssessies spraken zij hun voor-
de Woonfabriek en social media van de gemeen-
keur uit voor het scenario: de energieke wijk.
te Zwolle, hebben we aan geïnteresseerden ge-
→ Samen met de gemeente willen we de gebieden (ontwikkelzone Meeuwenlaan en Nieuwe
vraagd hoe zij de toekomstige leefomgevingen
Veemarkt) in samenhang met elkaar ontwik-
Burgerpanel
→ Als goede buur willen we de herontwikkeling
kelen met als doel dat het voor alle, ook de
Het Burgerpanel van de gemeente Zwolle is tij-
voor zich zien. Ruim 400 mensen reageerden op
in overleg met de buurt en gebruikers, toe-
nieuwe, (wijk)bewoners en gebruikers iets op-
dens een enquête ondervraagd over mogelijke
deze enquête, zowel Zwollenaren, wijkbewoners
komstige bewoners (ook van buiten Zwolle) en
levert.
kansen voor de herontwikkeling van de kantoren
als mensen van buiten Zwolle.
gebruikers en andere betrokkenen tot stand
aan de Meeuwenlaan. De vragen gingen onder
aan de Meeuwenlaan en de Nieuwe Veemarkt
meer over wonen en werken en in het algemeen
Informatiebijeenkomsten
nitie te maken met meerdere en soms tegen-
wat men wilde meegeven aan de ontwikkelaars. In
Op 1 en 8 maart 2022 zijn er twee fysieke informa-
→ De input van mensen die deelnemen aan het
strijdige belangen van verschillende grootten
totaal kwamen hier ruim 2500 reacties op.
tiebijeenkomsten georganiseerd waarin de visies
participatietraject (zowel groepen, klein en
die we zorgvuldig afwegen. Daarbij zijn niet
groot, als 1-op-1) zien we als zeer waardevol;
alle wensen in te willigen. We gaan voor het
Online participatiebijeenkomst
veel van hen maken het gebied dagelijks mee
beste gezamenlijke resultaat.
Op 30 november 2021 organiseerden ontwikke-
deelnemers van de online participatiebijeenkomst
laars BPD/Dura Vermeer en Jansen Vastgoed
van 30 november. Tijdens deze bijeenkomst is
en de gemeente Zwolle een online bijeenkomst,
toegelicht hoe we gekomen zijn tot de gebiedsvi-
in verband met de geldende corona-maatregelen,
sie ontwikkelzone Meeuwenlaan en wat er gedaan
over de herontwikkeling van Nieuwe Veemarkt en
is met alle input van de verschillende participatie-
de Meeuwenlaan. Hiervoor waren buurtbewoners,
momenten. Er was alle ruimte voor het stellen van
ondernemers en betrokkenen van de wijk uitgeno-
vragen en het geven van aandachtspunten voor
digd. Een groep mensen (circa 90 huishoudens)
het vervolg.
laten komen.
20
heeft met veel betrokkenheid aan de online in-
maar diverse groep bewoners en gebiedspartijen.
Hieronder omschrijven we onze uitgangspunten voor participatie en communicatie. Dit benaderen
6.2 Participatiemomenten gebiedsvisie
→ In gebiedsontwikkelingen hebben we per defi-
Een van de ateliersessies voor het Panorama Kamperpoort.
Resultaat van de online enquête.
van zowel ontwikkelzone Meeuwenlaan als Nieuwe Veemarkt gedeeld zijn met buurtbewoners en
21
Participatie
6.3
Participatie vervolgfasen
6.4
Gemene deler
Ook de volgende fasen van de gebiedsontwikke-
De opbrengst uit de hierboven genoemde partici-
ling verlopen via een participatief proces, zowel
patiemomenten is zorgvuldig bekeken, met elkaar
tijdens het maken van het ruimtelijke ontwikke-
vergeleken en vervolgens afgewogen. Een volle-
lingsplan als het omgevingsplan, maar ook in het
dig verslag van alle participatiemomenten staat
verkoopproces met de toekomstige bewoners.
in het participatiejournaal in de bijlage. Hieronder
Onder meer huidige omwonenden en gebruikers,
staat de gemene deler omschreven.
toekomstige bewoners en gebruikers, stakeholders en belangenorganisaties worden in die vervolgfasen betrokken.
Mobiliteit en verkeer
Wonen, leven, werken
Groen
DNA Kamperpoort
Duurzaamheid
→ Creëer een autoluwe omgeving, met veel
→ Er is een duidelijke voorkeur voor groen- en
→ Nagenoeg iedereen geeft aan dat de heront-
→ Behoud het stoere karakter van Kamperpoort
→ Zorg voor een gezonde leefomgeving die
ruimte voor wandel- en fietsroutes. Geïnteres-
hoogstedelijk wonen, waar appartementen
wikkeling van de Meeuwenlaan de kans is om
seerden gaven aan dat ze graag wandelen en
gecombineerd worden met stadswoningen.
meer groen toe te voegen aan de Kamper-
fietsen en bereid zijn een stukje te lopen naar
Liever meer appartementen, zodat er meer
poort. Beleefbaar groen waarin gerecreëerd
een parkeerplek. Daarnaast staat een flink
ruimte is voor groen. Betaalbaarheid is een
kan worden, zowel door de nieuwe bewoners
→ Verbind de nieuwe stadsbuurt met de be-
deel open voor deelmobiliteit.
belangrijk thema, waarbij gevraagd wordt naar
als de huidige bewoners en toekomstige voor-
staande wijk, maar ook met de binnenstad.
woningen in alle prijssegmenten.
bijgangers.
→ Een aandachtspunt is de parkeerdruk in de
als volksbuurt zo goed mogelijk. → Kleur de lappendeken van stijlen en structuren in de Kamperpoort verder in.
voorbereid is op klimaatveranderingen, maar ook problemen die er nu al spelen zoals hittestress. → Geïnteresseerden gaven aan de flora en fauna in het gebied heel belangrijk te vinden, maar ook dat er duurzaam gebouwd gaat worden.
wijk. → Denk aan goede ontsluitingen voor betere verkeersveiligheid.
→ Zowel huidige buurtbewoners en ondernemers als mogelijke toekomstige bewoners hebben allen behoefte aan meer levendigheid in de wijk, waar ze kunnen recreëren, spelen en elkaar kunnen ontmoeten. Dit zoeken ze in de openbare ruimte, maar bijvoorbeeld ook in nieuwe voorzieningen in de plinten van gebouwen. → Traditionele kantoren(kolossen) aan de ‘nieuwe Meeuwenlaan’ ziet geen van de participanten meer voor zich, maar wel nieuwe vormen van werken, bijvoorbeeld in een co-workingspace, een werkplek in de horeca of kleine werkruimte aan huis.
22
23
7
Doelgroepen en programma Met de toevoeging van woningen aan de Meeuwenlaan en de Nieuwe Veemarkt verdubbelt het aantal buurtbewoners in de Kamperpoort. Om het sociale karakter en de kernkwaliteiten van de wijk te borgen en te verrijken met nieuwe stedelijkheid is het belangrijk om een goed beeld te hebben van de nieuwe bewoners, gebruikers en hun wensen. Een plek voor echte stadsmensen. Voor huidige en nieuwe generaties Zwollenaren. Centrumgebied Spoorzone Stadshagen Centrumgebied Zwartewaterallee/-zone
Spoorzone
Harculo
Stadshagen
komende jaren voor
huidige en toekomstige bewoners en gebruikers.
een flinke verstedelijkingsopgave. Om invulling
Tegelijkertijd moet het bijdragen aan de positio-
te geven aan deze groei is in Zwolle een aantal
nering van Zwolle als experimentele, creatieve en
De regio Zwolle staat de
focusgebieden voor woningbouw aangewezen,
ondernemende Hanzestad en het DNA van de wijk
Zwartewaterallee/-zone
waar ruimte is voor een vernieuwende vorm van
Kamperpoort: eigenzinnig, onafhankelijk, betrok-
Harculo
stedelijk wonen met dynamiek om de hoek.
ken en ondernemend. Daarnaast is er een aan-
Oosterenk
Oosterenk
Onderscheidende leefomgevingen
tal trends, zoals de toenemende vergrijzing, een groei van het aantal alleenwonenden, steeds meer
Een aantal van deze focusgebieden komt tege-
vraag naar zorgwoningen en de signalen omtrent
lijkertijd in ontwikkeling, dus het is essentieel om
eenzaamheid, waar rekening mee moet worden
onderscheidende
gehouden. Blijvende betaalbaarheid van woningen
leefomgevingen
te
creëren
waar mensen zich tot aangetrokken voelen en zich
is daarnaast een van de belangrijkste opgaven.
thuis gaan voelen. Passend bij de leefstijlen van de
24
25
Doelgroepen en programma
7.1 Leefstijl
7.2 Doelgroepen
7.3 Woonprogramma
Typologieën
Samen in de stad, de oranje leefstijl, is de focus-
In de huidige Kamperpoort woont een divers palet
Dit leidt tot een divers woonprogramma, waarbij
In het ruimtelijk ontwikkelingsplan worden de
leefstijl voor de gebiedsontwikkeling van de ont-
aan doelgroepen. Van jong tot oud. Net startend
uitgegaan wordt van circa 700 woningen op
woningtypologieën en het exacte programma
wikkelzone Meeuwenlaan. Kijkend naar de leef-
op de woningmarkt, goed gesetteld of toe aan
gebiedsniveau in ontwikkelzone Meeuwenlaan.
nader uitgewerkt. Er wordt onder meer gedacht aan
stijlen in de bestaande Kamperpoort (met name
een volgende woonstap. De huidige bewoners
rood en geel) en de ontwikkellocaties in de direc-
hebben verschillende woonwensen en inkomens.
Appartementen
te omgeving is er gekozen om te focussen op de
Ongeveer 60 procent van de wijk bestaat uit
Het aandeel appartementen sluit aan op de
oranje leefstijl, met in een aantal woonblokken
sociale huurwoningen. De afgelopen jaren is er flink
marktvraag naar (hoog)stedelijk wonen in een
Daarnaast wordt er in de vervolgfase gekeken
een accent naar de aqua leefstijl. Deze oranje
studio’s, appartementen - in verschillende afme tingen - benedenwoningen en stadswoningen.
getransformeerd aan de randen van de wijk, maar
groene omgeving en draagt bij aan doorstroom
naar mogelijkheden voor bijzondere woonvormen
leefstijl is een van de snelst groeiende leefstijlen
het DNA van de wijk is gebleven. Vanuit de diverse
mogelijkheden vanuit de bestaande wijk, zowel
voor actuele woonbehoeftes, zoals de toenemen
in Nederland, met in Zwolle een minimaal aanbod.
participatiemomenten kwam meerdere keren de
huur als koop. In de participatiemomenten is de
de vergrijzing, de toenemende zorgvraag, samen
Hierdoor ontstaat er een onderscheidende leef-
oproep om het sociale karakter van de wijk te
voorkeur uitgesproken voor gestapelde bouw,
woonconcepten en nieuwe woonvormen, waar-
omgeving in de stad, maar bovenal één die aan-
waarborgen, zodat het een wijk is waar de huidige
zodat er meer ruimte is voor groen en water.
bij we kijken naar goede voorbeelden zoals
sluit bij de Kamperpoort en het sociale karakter
Kamperpoorter zich blijft thuis voelen. Daarom ligt
Naast een aandeel grondgebonden woningen.
Genossen schaften in Zwitserland. De gebieds
van de wijk waarborgt.
de focus op de eerder benoemde oranje leefstijl.
Bijkomend voordeel is dat hoogbouw langs de A28
ontwikkeling biedt kansen om woon-, zorg- en
De gemene deler is dat de toekomstige bewoners
een geluidsafschermend effect heeft, waardoor
welzijnsconcepten te integreren complementair aan het bestaande zorgaanbod in de wijk.
Oranje leefstijl
en gebruikers zich aangetrokken voelen tot het
het binnengebied meer in de luwte komt te liggen
Mensen met een oranje leefstijl hebben een mo-
expressieve, uitnodigende en de flinke karakter
en er een fijn leefklimaat ontstaat, zie hoofdstuk 9.
derne, stedelijke oriëntatie en zijn gericht op in-
van de stadsbuurt, echte stadsmensen dus. Binnen
teractie. Ze zijn creatief en gericht op expressie.
deze leefstijl focussen we ons op een divers palet
Het behoud van zoveel mogelijk vrijheden staat
aan doelgroepen. Alle leeftijden: jonger, ouder
centraal. Contact met andere mensen is voor
en middelbaar. Starters, gezinnen met jonge of
hen erg belangrijk. Ze houden van harmonie en
oudere kinderen, senioren, kenniswerkers en
van uitdagingen. Deze bewoners gaan vitaal om
doorstromers. Dit geldt zowel voor Zwollenaren als
met de mogelijkheden van hun omgeving. Niet
nieuwe generaties Zwollenaren. In het ruimtelijk
de beperkingen staan centraal, maar de (nieuwe)
ontwikkelingsplan wordt dit concreter gemaakt.
mogelijkheden. Ze wonen graag in een levendige buurt, met veel mogelijkheden voor sport en ontspanning. Kortom, een doelgroep die zich makkelijk aanpast, goed samengaat met de bestaande bewoners en gericht is op ‘samen leven’.
Aqua leefstijl De aqua leefstijl is vriendelijk, tactvol en ze onderscheiden zich door hun ingetogen karakter. Ze omschrijven zichzelf als eerlijk, gewoon, serieus, kalm, behulpzaam en nuchter. Ze wonen bij voorkeur in een rustige woonomgeving, aan de rand van het centrum. Het is belangrijk dat hun omgeving hen een gevoel van veiligheid geeft. 26
27
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
Doelgroepen en programma
Samengevat: doelgroepen en programma Positionering Een flinke stadsbuur(t) Kernwaarden Flink, uitnodigend en expressief Leefstijl Focusdoelgroep: oranje leefstijl. De aqua leefstijl in en rondom een aantal woongebouwen Aantal woningen Circa 700 op gebiedsniveau in de ontwikkelzone Meeuwenlaan Woonmilieu Groenstedelijk
7.4 Betaalbaarheid
Middenhuur: BPD Woningfonds
Zwolle moet een aantrekkelijke en inclusieve stad
In aanvulling op de afspraken met de Zwolse
blijven waar voor iedereen plek is om fijn te wo-
corporaties over het aandeel sociale huur willen
nen. Daarvoor is een gevarieerd woonprogramma
we ook het BPD Woningfonds inzetten voor de
nodig in verschillende prijscategorieën, passend
betaalbaarheid. BPD Woningfonds is een uniek
bij huidige opbouw van de Kamperpoort. Voor
wo ningfonds dat duurzame, betaalbare nieuw-
het woningbouwprogramma in de ontwikkelzone
bouwhuurwoningen realiseert en verhuurt voor
Meeuwenlaan is de verdeling in prijssegmentatie
huishoudens met een middeninkomen, zoals (her)
30% goedkoop, 40% middelduur en 30% duur het
starters, gezinnen en zelfstandig wonende oude-
uitgangspunt conform het beleid van de gemeen-
ren. Het fonds ontwikkelt duurzame appartemen-
te Zwolle. Hierbij sturen we op een betaalbaar
ten en eengezinswoningen in stedelijke omgevin-
aanbod door in te zetten op 20% sociale huur,
gen met betaalbare huren tussen grofweg 750
10% goedkoop en 10% in de categorie middeldu-
en 1.000 euro per maand. Daarmee bedienen we
re huur 1. Tevens willen we door inzet van het BPD
de groeiende groep mensen die niet in aanmer-
Woningfonds het aandeel betaalbare huurwonin-
king komt voor sociale of dure huur, of voor wie
gen voor middeninkomens verder vergroten. In
een koopwoning vooralsnog buiten bereik ligt. Het
het ruimtelijk ontwikkelingsplan wordt de precie-
fonds is een paar jaar gelden gestart een heeft
ze segmentatie voor het woningbouwprogramma
inmiddels honderden woningen in portefeuille en
uitgewerkt.
aanbouw. Hierdoor blijven we als gebiedsontwik-
Sociale huur
kelaar voor langere tijd betrokken bij een gebied. Voor de Meeuwenlaan zien we mogelijkheden om
Voor de invulling van de sociale huurwoningen,
in overleg met de gemeente en de Zwolse corpo-
20% procent van het totale programma, worden
raties minimaal 20% middenhuurwoningen aan de
afspraken gemaakt met de Zwolse woningcorpo-
Prijsverdeling 30% goedkoop 40% middelduur 30% duur Percentage Circa minimaal 10%/90% grondgebonden/ appartementen
Doelgroepen Alle leeftijden: jonger, ouder en middelbaar. Starters, gezinnen met
Sociaal programma
jonge of oudere kinderen, senioren, kenniswerkers en doorstromers. De gemene deler is de leefstijl. Dit geldt zowel voor Zwollenaren als nieuwe generaties Zwollenaren. In het ruimtelijk ontwikkelingsplan
Woningcorporaties deltaWonen, SWZ en Open-
wordt dit geconcretiseerd met behulp van de Whize-doelgroepen-
baar Belang onderschrijven het toekomstverhaal,
methodiek, waaraan woonproducten zijn gekoppeld.
de positionering, en de beoogde leefstijlen voor bij ze nadrukkelijk aangeven dat de oranje leefstijl
Doorstroom- De nieuwe leefomgeving aan de Meeuwenlaan biedt doorstroommogelijkheden mogelijkheden voor huidige bewoners van de Kamperpoort, zowel
van meerwaarde is omdat dit type mens gericht
in het koop- als huursegment. Uit de eerste marktonderzoeken blijkt
is op samenleven, zoekend naar stadse gezel-
dat doorstroming kansrijk is voor starters op de woningmarkt, sociale
ligheid, en dat beide verbonden worden met de
huurders, maar ook gezinnen. In het ruimtelijk ontwikkelingsplan ma-
bestaande wijk. Het is belangrijk dat er aandacht
ken we dit expliciet op basis van het Whize-doelgroepenmodel.
de herontwikkeling van de Meeuwenlaan. Waar-
is voor het cultuurhistorische verleden van de
lokale woningvoorraad toe te voegen.
wijk. De nieuwe stadsbuurt mag een stuk groener
Woonvormen Appartementen, in alle soorten en maten van 40-180m2. Van studio en
worden dan de huidige wijk is, dus essentieel om
loft tot gezinsappartement. Grondgebonden stadswoningen en be-
we afspraken over de precieze invulling. De Zwol-
Zelfbewoning en anti-speculatie
groen toe te voegen. In de huidige Kamperpoort
neden- en bovenwoningen. Mogelijkheden zijn er voor het delen van
se corporaties hebben meegedacht over de be-
Met instrumenten zoals zelfbewoonplicht en/of
woont een divers palet aan bewoners, dat is ook
voorzieningen, semicollectieve binnentuinen en schakelbare wonin-
oogde leefstijl van de toekomstige bewoners en
een antispeculatiebeding voorkomen we dat de
de verwachting voor de toekomst. Van jong tot
gen. Nieuwe woonvormen en zorgconcepten worden in de volgende
de positionering en de kernwaarden van de toe-
woningen terechtkomen bij speculanten of parti-
oud, in verschillende levensfasen, zowel inwoners
fase ondergezocht.
komstige stadsbuurt, zie kader sociaal programma.
culiere beleggers. Zo komen én blijven de wonin-
raties. In het ruimtelijk ontwikkelingsplan maken
gen bij de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Vanuit het Zwolse concilium is dit onderwerp verwoord in een pakket maatregelen dat starters en mensen met een lager inkomen meer kans geeft op de Zwolse woningmarkt.
van de bestaande wijk als daarbuiten en naar verwachting een instroom van ‘nieuwe Zwollenaren’.
Voorzieningen In de plint van woongebouwen kunnen diverse voorzieningen voor de
De corporaties hebben onder meer behoefte aan
buurt (en omgeving) komen, bijvoorbeeld kleinschalig werken, horeca
twee- en driekamerappartementen en een per-
en een pakketophaalpunt. Maar ook maatschappelijke voorzieningen
centage grondgebonden woningen. In de volgen-
zoals een fysiotherapeut, sportstudio of huisarts. Dit gaat om circa
de fase, het ruimtelijk ontwikkelingsplan, wordt
1500 m2. Daarnaast is een belangrijke groene voorziening het buurt-
in samenwerking met de corporaties een nadere
park met speelveld dat centraal in het gebied wordt toegevoegd.
uitwerking gemaakt van de doelgroepen en het bijbehorende sociale woningbouwprogramma. 28
7.5 Voorzieningen De Meeuwenlaan wordt in de huidige situatie gekenmerkt door twee milieus: een afgesloten werkomgeving aan de ene zijde en woningen aan de andere zijde. In de toekomstige leefomgeving is er een natuurlijk samenspel tussen wonen, werken en recreëren. Dat betekent een gevarieerde programmamix met verschillende voorzieningen in de wijk en de stadsbuurt.
Buurtniveau Op buurtniveau kan gedacht worden aan kleinschalige werkruimtes en functies, die passen bij de beoogde doelgroepen en de identiteit van de buurt: flink, uitnodigend en expressief. Een van de belangrijkste voorzieningen die wordt toegevoegd is het groene buurtpark met speelveld. In de toekomst een plek voor de huidige en nieuwe bewoners én bezoekers. Daarnaast komen er voorzieningen die uitnodigend zijn zoals de zogenoemde ‘third places’. Plekken die niet thuis en ook niet op kantoor zijn, waar gewerkt én koffie gedronken kan worden. Samen aan iets werken levert flinke of gedurfde ideeën op. Daarnaast wordt er gedacht aan functies die goed samengaan met de groene openbare ruimte, zoals bootcamps en yoga.
Wijkniveau De herontwikkeling van de ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan en de Nieuwe Veemarkt zorgen voor een verdubbeling van het aantal wijkbewoners. Hierdoor is er ook een grotere behoefte aan én ontstaat tegelijkertijd de mogelijkheid voor nieuwe voorzieningen, zoals bijvoorbeeld onderwijs, kinderdagverblijf, horeca, buurtwinkel en zorgvoorzieningen. In afstemming met de gemeente Zwolle, en goed kijkend naar wat er al is
In de volgende fase, het ruimtelijk ontwikkelingsplan, vindt een nadere uitwerking plaats van de beoogde doelgroepen en het programma, zowel wonen als niet-wonen. Onder meer typologieën, prijsklassen, bijzondere doelgroepen, voorzieningen en mogelijkheden voor experimenten worden nader uitgezocht. Dit alles in relatie tot de stadsbrede vraag en in samenhang met de ontwikkeling van de Nieuwe Veemarkt.
in Kamperpoort en de nabij gelegen binnenstad, wordt bepaald welke voorzieningen waar komen. 29
Doelgroepen en programma
Zwolle als experimentele woonstad De toekomstige stadsbuurt aan de Meeuwenlaan geeft op verschillende manieren invulling aan de vier woonambities uit de Zwolse omgevingsvisie. Hieronder staat een aantal ingrediënten die we in het ruimtelijk ontwikkelingsplan verder onderzoeken.
1. Sterke groeistad → Woon-, werk- en voorzieningenaanbod voor stedelijke doelgroepen. Van stadse gezinnen en ouderen tot kenniswerkers en jonge stedelingen.
2. Vernieuwende woonstad → Wandelen, fietsen en deelmobiliteit voorop. → Mix wonen en voorzieningen, tot op blokniveau. → Participatie tot en met sleuteloverdracht. → Creatieve woonconcepten, op basis van woonbehoefte, zoals friendsconcepten of familie-appartementen. → Gedeelde voorzieningen, zoals pakketophaalpunten, werkruimten, etc. → Snel en modulair bouwen. Zo min mogelijk overlast voor de buurt en zo veel mogelijk herbruikbaar materiaal.
3. Solidaire leefstad → Voorzieningen die gericht zijn op ontmoeting en het verminderen van eenzaamheid. → De gebouwen worden zo ontworpen dat ze ontmoeting stimuleren. → De plinten van de blokken zijn rondom voorzien van ogen op de straat, waardoor ze ook sociaal veilig zijn.
4. Duurzame deltastad → Focus op een gezonde, klimaatadaptieve leefomgeving voor mens, flora en fauna. → Groen wordt optimaal geïntegreerd in de openbare ruimte, het buurtpark, daktuinen en binnentuinen. Deze vergroening zorgt voor een maximaal ecologisch netwerk met de omliggende parken. → De materialen op de gevels zijn duurzaam en toekomstbestendig en de woningen royaal of schakelbaar. → Focus op het versterken van het groene ecologische karakter en waterberging.
30
31
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
8
Ruimtelijk raamwerk: principes
Het ruimtelijk raamwerk bestaat uit vier principes en de uitwerking hiervan. In de principes komen de opgaven en de kernwaarden flink, uitnodigend en expressief tot uitdrukking. Zowel ruimtelijk als programmatisch. Deze principes blijven leidend in de gebiedsontwikkeling.
32
1 Verbindingen met wijk, stad en regio
gebied rond de voormalige Elbertschool. Dit kan
De ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan wordt
in de toekomst het hart van de Kamperpoort wor-
opnieuw verbonden met de Kamperpoort en de
den. Daar vlak bij ligt het te behouden deel van de
(binnen)stad. Door het toevoegen van een nieuwe
voormalige IJsselhallen, dit transformeert samen
mix van functies, een beleefbare multifunctione-
met de school naar voorzieningen die noodzake-
le openbare ruimte en door bestaande stedelijke
lijk zijn voor de groei van de wijk. Daarnaast heeft
structuren te verwelkomen, verder te geleiden of
deze plek ook mogelijk een rol in de economische
af te maken. Uitnodigende routes zorgen voor ver-
ontwikkeling van de wijk en de stad, door het toe-
bindingen naar tal van nieuwe plekken in en rond-
voegen van economische- en werkfuncties.
om de ontwikkelzone.
Ruimte voor ontmoeting
Aanmoedigen economische activiteiten De straten en de scharrelroutes zijn primair voor
De historische lineaire routes door Kamperpoort
langzaam- en bestemmingsverkeer. De wijk is
geven we weer een tweezijdige bestemming. Ont-
echter ook goed ontsloten voor andere ver-
moetingsplekken in de wijk verbinden we met de
voersmethodes. De nabijheid van het openbaar
binnenstad. De Nachtegaalstraat en Reigerstraat
vervoer is groot. De OV-hub Katwolderplein/cen-
leiden naar de nieuwe centrale groene plek in de
trum en bushalte Katerdijk zijn op loopafstand en
stadsbuurt aan de Meeuwenlaan. Hier is het voor
het centraal station is op zeven minuten fietsen.
jong en oud, voor bestaande en nieuwe bewoners
De op- en afrit van de A28 (Utrecht-Groningen),
van de wijk en bezoekers, fijn vertoeven. Dwars
direct naast het plangebied, zorgt voor een uitste-
op deze historisch lineaire structuren heeft de
kende auto-ontsluiting. De Meeuwenkaan is via
wijk ook scharrelroutes. Informele paden en ste-
twee stedelijke hoofdontsluitingsroutes en primai-
gen verbinden pleinen, buurtparken en binnenho-
re fietsroutes, Katerdijk en Rieteweg, te bereiken.
ven met elkaar. De charmante doorwaadbaarheid
Dit zorgt voor een uitstekende bereikbaarheid met
van de wijk breiden we op deze wijze uit. In het
andere steden in de regio, wat bijdraagt aan de
plangebied komt een vergelijkbare gelaagdheid,
profilering van Zwolle om vierde economische re-
zoals zichtbaar in de bestaande Kamperpoort.
gio van Nederland te worden en de aantrekkings-
Daarnaast wordt de aansluiting gezocht met het
kracht op onder meer kenniswerkers vergroot.
2 Groenblauwe buitenruimtes
Gelaagde vergroening
Belangrijke waarden die we toevoegen aan de
De openbare groenblauwe buitenruimte continue-
Kamperpoort zijn groenblauwe buitenruimtes, zo-
ren we in de collectieve binnentuinen bij de woon-
wel collectief als niet-collectief. Bijvoorbeeld met
gebouwen. Met de opbouw van het verhoogde
het nieuwe groene buurtpark en door het openen
dek voegen we beplanting toe en kunnen we de
en versterken van het bestaande groengebied met
afvoer van regenwater vertragen. De private bui-
een robuuste watergang. Zo creëren we nieuwe
tenruimtes maken we in beeld en functionaliteit
recreatieve groene routes in de wijk en verbre-
ook onderdeel van de groenblauwe structuur in
den we de ecologische structuur tussen IJssel en
het plangebied. Het groene openbare gebied, de
Vecht. Met de ontwikkeling van het gebied dragen
collectieve buitenruimtes en private (dak)terras-
we bij aan de beoogde natuurinclusieve identiteit
sen versterken samen het groene karakter van het
van Zwolle. Het gebied voorziet in oplossingen die
gebied en dragen bij aan een verrassende en ge-
passen bij de toekomstgerichte ontwerpopgaves
varieerd beleefbare buitenruimte.
voor biodiversiteit en een verbindende ecostructuur tussen stad en regio.
Groen- en waterstructuur De bestaande bomen behouden we zoveel mogelijk en we verruimen het oppervlaktewater en de waterbergingscapaciteit van het gebied. Het aanwezige water dient in het nieuwe buurtpark niet alleen de waterhuishouding in het gebied, maar voegt ook iets toe aan de beleving van de nieuwe openbare ruimte. De openbare ruimtes van het plangebied zijn autoluw en ingericht met bomen, beplanting en waterpartijen. 33
Ruimtelijk raamwerk: principes
3 Eigenzinnig gezicht Het eigenzinnige gezicht van de Kamperpoort geven we verder vorm. Verwondering ligt om de hoek in deze nieuwe stadsbuurt aan de Meeuwenlaan. Een plek voor echte stadsmensen, die graag anderen ontmoeten. Passend bij Kamperpoortse stedelijkheid. De morfologische lappendeken en de architectonische variatie van de bestaande Kamperpoort omarmen we. Er ontstaat een nieuw eigenzinnig gezicht.
Reactieve structuur Met de nieuwe morfologie sluiten we aan op de bestaande structuren in de wijk. Daarmee volgen we de oude organische patronen van de Kamperpoort, waarmee de nieuwe stedenbouwkundige structuur zich voegt in het grotere geheel. Alle bouwvelden hebben adressen rondom. Hier geven we vorm aan een gevarieerde stoepzone. Geveltuinen, bankjes, trappetjes en bloembakken organiseren bijvoorbeeld de relatie tussen gebouw en
4 Eén bouwblok, verschillende korrelgrootte
Kamperpoortse stedelijkheid
Leefstijl
De nieuwe leefomgeving aan de Meeuwenlaan
De nieuwe leefomgeving wordt ontworpen van-
Passend
van
heeft een aantrekkelijk en expressief leefmilieu
uit het perspectief van de beoogde leefstijlen die
de wijk, maken we een variatie in gebouwen
waar echte stadsmensen zich welkom voelen.
toekomstige bewoners en gebruikers hebben.
en gebouwgroottes in de stadsbuurt aan de
Passend bij het DNA van de Kamperpoort, wat zo-
Mensen die leven vanuit het principe ‘samen in de
Meeuwenlaan. De korrelgrootte van de gebouwen
wel ruimtelijk als programmatisch zichtbaar is. Een
stad’, de stadse kwaliteiten van het gebied waar-
sluit aan bij de directe omgeving. De kleinste
nieuwe leefomgeving voor bewoners uit de wijk en
deren en openstaan voor hun omgeving. Ze zijn
korrel in een bouwblok positioneren we aan de
voor nieuwe stedelingen, die van de volksbuurt
actief en zoeken in hun omgeving ruimte om te
Meeuwenlaan, de grootste aan de zijde van de
gaan houden. Een plek voor alle leeftijden en le-
kunnen bewegen, bijvoorbeeld sportend of wan-
A28. Op strategische plekken in het plangebied
vensfasen. De mix aan functies voegt extra leven-
delend. Het liefst in gezelschap. Binnen en rond-
introduceren we uitzonderingen die bemiddelen
digheid toe aan de wijk.
om de woongebouwen is er de mogelijkheid dat
bij
de
gevarieerde
uitstraling
tussen de schalen in het plangebied of door
bewoners zichzelf kunnen terugtrekken. In een
juist met hoogte te reageren op een grotere
geborgen thuis. Om te zorgen voor stadse leven-
stedelijk context en bij te dragen aan de grotere
digheid krijgt het gebied een mix van wonen, wer-
stedelijke opgaven van de stad. bouwen van een
ken en recreëren, waarbij de focus op wonen ligt.
tussenschaal bemiddelen tussen deze uiterste
De omgeving wordt verrassend ingericht wat de
schalen en de blokken aan de Rijksweg krijgen
huidige omwonenden en toekomstige bewoners
incidenteel een optopping. Aan de Rijkswegzijde
aanspreekt.
ter hoogte van de Katerdijk introduceren we een hoogte accent.
openbare ruimte.
34
35
Gebiedsvisie ontwikkelzone Meeuwenlaan
9
Ruimtelijk raamwerk: uitwerking
"Een uitnodigend buurtpark"
De vier ruimtelijke principes zijn het uitgangspunt geweest voor het ruimtelijk raamwerk. De ontwikkelzone aan de Meeuwenlaan transformeert naar een groene woon-, werk-, en leefomgeving. De bestaande patronen in de wijk breiden we uit en we maken van de wijk Kamperpoort één nieuw geheel. De ligging van het plangebied is bijzonder. Aan de
scheppen voor het samenbrengen van verschil-
noordwestrand van de Kamperpoort en aan de
lende leef- en verblijfsmilieus geschikt voor ver-
voet van het, met bomen begroeide, bijna negen
schillende bewoners, programma’s en functies.
meter hoge snelwegtalud van de A28. Tussen de
Smalle tussendoortjes, kleine pleintjes, ‘scharrel-
mooie bomenrijen ligt een onverhard paadje waar
routes’ en welgekozen zichtlijnen ontluiken op een
je een jogger treft of een Kamperpoorter die zijn
speelse wijze deze bijzondere eigenschappen. Ze
of haar hond uitlaat. De Katerdijk en het Zwarte
maken van de Kamperpoort een wijk met een uit-
Water begrenzen als kenmerkende ruimtelijke
gesproken veelzijdige identiteit, aan de rand van
structuur de noordoostgrens. Ten zuidwesten
de Zwolse binnenstad.
ligt de ‘lege lob’ van het IJsselhallenterrein, een omheinde ‘enclave’ binnen de Kamperpoort die
Wat verder opvalt is de brute ‘knip’ van de histo-
samen met de Rieteweg en het spoorlijntje naar
rische lintbebouwing aan de Hoogstraat door de
Kampen de zuidwestpassage richting het Prins
A28, de wijkontsluiting Meeuwenlaan met de af-
Clauspark blokkeert.
zooming van plantsoenen en volwassen bomen en de voormalige Elbertschool met het schoolplein
Opvallend in de Kamperpoort is de aanwezige
tussen de Veemarkt en de Lijnbaan. Met name de
diversiteit in stedenbouwkundige schaal- en kor-
strategische ligging maakt laatstgenoemde tot
relgroottes uit verschillende tijdsperiodes. Ook
een interessante schakel tussen de plangebieden
de verscheidenheid in type buitenruimte is karak-
Meeuwenlaan en Nieuwe Veemarkt.
teristiek. Dit zijn kwaliteiten die unieke condities 36
37
9.1 Inventarisatie bestaande situatie
Ruimtelijk raamwerk: uitwerking
A28
Legenda
In de bestaande context vinden we interessante aanknopingspunten en tegelijk moeten we rekening houden met de aanwezige belemmeringen in de omgeving. Samen vormen deze onderwerpen een ‘mental map’ die verschillende kwaliteiten en condities samenbrengt en daarmee een overzichtelijk vertrekpunt laat zien van de kansen en uitdagingen bij de planontwikkeling.
speelvoorziening
te ontwikkelen evenementenlocatie
eg lw
ud
Zwarte Water
l ta
sportvoorziening
ne
s
entree IJsselhallen
laa
n
bioscoop
rdi j
k
supermarkt
Me
eu
we n
Plangebied Meeuwenlaan
parkeergarage
Ka te
wijkcentrum ‘Ons Eigen Huis’
ta l
ud
Hoogstraat 88 buurtmuseum Kamperpoort
el
w eg
‘Peperbus’, klokketoren van de basiliek
sn
Reigerstraa t
toekomstig bedrijfsverzamelgebouw in voormalige Elbertschool t
lstraa Nachtegaa
bepalende geluidbelasting verkeerslawaai vanaf de A28 mogelijke aantakkingen op bestaande weefsel fietspad
Hoog
straa
t
onverhard wandelpad tussen volwassen bomen aan de voet van het talud ‘scharrelroute’
Plangebied Nieuwe Veemarkt
Lijnb
aan
as Reigerstraat: zichtlijn op de Peperbus plantsoengroen en volwassen laanbomen aan de Meeuwenlaan laag stalen geluidscherm op lage geluidwal - totaal ca. 2 m boven wegdek
Ve e
m
ar
kt
plint met voorzieningen
n
lij
or
o sp
eg ew et
Ri
Prins Claus park
ar
na m Ka
herkenbaar: historische lintbebouwing deels origineel en deels hersteld
n pe
einde historische lintbebouwing grens gebiedsaanduiding geluidzone - industrie 1
38
39
9.2 Ontwikkeling stedenbouwkundige structuur
Ruimtelijk raamwerk: uitwerking
Zwarte Water
Katerdijk P P
A28
P
A28
P P
Nachtegaalstraat
*
Reigerstraat
*
P
*
*
Elbersschool
Prins Claus park Rieteweg
Groene verbindende structuur
Nieuwe ontmoetingsplekken
Straat- en parkwanden
Netwerk
Ontsluiting
Lappendeken
→ De bestaande groene ruimte tussen het Prins
→ De bouwvelden zijn net als de historische
→ De bestaande Meeuwenlaan vormt de basis
lintbebouwing wat ‘organischer’ gevormd
→ Krachtige wanden maken sterke en goed
→ Het bestaande netwerk van routes wordt
Clauspark en het Zwarte Water vormt de
→ Kamperpoort typeert zich door een rijke scha-
basis voor een nieuw te maken ecologische
zodat ze samen met de nieuwe bouwvelden
verbindings structuur
op het terrein van de IJsselhallen nieuwe
en
een
informele
parkzone.
ontmoetingsplekken definiëren. Eén nieuwe
→ Aan de voet van het dijklichaam van de A28 ty-
plek in de uitloop van de Nachtegaalstraat
peert deze nieuwe autoluwe ruimte de noord-
en een nieuwe plek rondom de net buiten het
westrand van het plangebied.
plangebied gelegen Elbertschool.
→ Deze nieuwe parkzone schept de condities
→ Het huidige trapveldje nabij de Elbertschool
voor het maken van een wandeling, plekken
wordt verplaatst naar de nieuwe ontmoetings-
voor verblijf en ontmoeting. Hier vind je ook
plek in de uitloop van de Nachtegaalstraat.
de heringerichte watergang en adressen van
→ De ruimte rondom de Elbertschool kan tot
nieuwe woongebouwen. → In de lijn van de historische Nachtegaalstraat komt een schuine inprikker richting het hart van plangebied Meeuwenlaan, één keer een groot gebaar dat de verbinding maakt.
een
mooi
schakelpunt
worden
gevormd
tussen de plangebieden Nieuwe Veemarkt en Meeuwenlaan. → In de plannen van de Nieuwe Veemarktlocatie is door de gemeente een derde plek bedacht. Zo ontstaat een mooi reeksje van nieuwe
werkende stedenbouwkundige ruimtes. → In
de
basis
stellen
we
twee
typische
sferen voor: wat formelere wanden aan de Meeuwenlaan en informelere wanden richting de parkachtige ruimtes in het plan. → Bij de informele wanden, de parkwanden, is de relatie tussen de woning en het publieke domein directer te ontwerpen, bijvoorbeeld met openslaande keukendeuren. → De formelere straatwanden creëren bewust wat meer afstand in de uitwerkingen, bijvoorbeeld met het oog op verkeersveiligheid. Deze verschillende relaties tussen de woonruimtes en het publieke domein uiten zich in de architectuur en de typologie en vormen een leidraad voor de uitwerkingen.
opgepakt en doorgezet.
voor de bereikbaarheid van de blokken met
→ De grote bouwveldenstructuur wordt hierdoor
gemotoriseerd verkeer. We stellen een extra
verfijnd, blokmaten zijn kleiner en groene
lusje voor in de noordoosthoek, deze maakt
doorsteekjes met woonpaden worden geïn-
de noordwestelijke bouwvelden bereikbaar.
troduceerd.
→ De hoofdaantakking van deze lus ligt in de lijn
→ Zo ontstaat een rijk en doorwaadbaar weefsel
van de Reigerstraat, hier zullen bewoners en
dat aanvullend is op de aanwezige kwaliteiten
bezoekers gebruik van maken om in- en uit te
in de Kamperpoort.
rijden. De bestemming van dit verkeer is een van de parkeervoorzieningen in de bouwvelden. → Voor gemeentelijke diensten en ander incidenteel verkeer is er een uitrijmogelijkheid nabij de aantakking op de Katerdijk zodat zij geen keerbewegingen hoeven te maken. Deze intensiteit is laag en daarom van weinig invloed op de doorstroom van het kruispunt. → De Meeuwenlaan takt aan op de Veemarkt die
plekken voor ontmoeting, sport en verblijf ter
in zuidwestelijke richting aanhaakt op de Rie-
verrijking van het bestaande weefsel.
teweg.
→ De langwerpige bouwvelden creëren nieuwe ruimtes maar volgen ook deels de ruimte van de Meeuwenlaan, zo worden bestaande
kering van architectuurstijlen, gebouwtypologieën, hoogtes, korrelgroottes en functies. → Deze stedenbouwkundige ‘lappendeken’ is een ideale onderlegger voor het faciliteren van allerlei bewoners met verschillende achtergronden en mogelijkheden. → Deze veelzijdigheid is inspiratie voor de invulling van de bouwvelden. Voor de structuur van de bloktypologie stellen we daarom een lappendeken voor ‘in het klein’. → De blokken typeren zich dus als dynamisch doordat ze met deze benadering prima kunnen inspelen op contextuele condities zoals bijvoorbeeld het verkeersgeluid - hetgeen hoogte vraagt - en de aansluiting op de kleinere schaal van de bestaande aanliggende huizen. → Ter begeleiding van de westentree, afslag Zwolle-Centrum vanaf de A28, stellen we een aantal hoogte-accenten voor op de noordwestflank van het plangebied.
kwaliteiten versterkt. 40
41
9.3 Stedenbouwkundige hoogte Zwolse stadshoogte
aansluiting op de bestaande kleinschaligheid aan
De randvoorwaarden voor de architectonische
Hoogbouw is een belangrijk thema in deze
de Meeuwenlaan. Met hogere accenten sluiten we
uitwerking staan omschreven in de omgevingsvisie.
gebiedsvisie. Hoogbouw is geen doel op zich,
tevens aan de nieuwe stedelijkheid van Zwolle en
Hier sluiten we met de uitwerking op aan. Er
maar het is wel belangrijk om meer woningen te
de woningbouwopgave waarvoor we staan.
wordt gestreefd naar verticaliteit in de gevel opbouw, ambachtelijke materialen, menselijke
kunnen bouwen, zonder dat we daarvoor veel ruimte nodig hebben. Daardoor kunnen we ook
In grote lijnen is de hoogteopbouw als volgt. In
maat en schaal, variatie en afleesbare eenheden
ruimte maken voor klimaatmaatregelen en een
de noordwesthoek van het plangebied nabij het
in de opbouw. In de volgende fase wordt een
aantrekkelijke buitenruimte creëren.
snijpunt van de A28 en het Zwarte Water stellen
hoogbouweffectrapportage gemaakt voor alle
we een solitair staand volume voor met een hoogte
gebouwen hoger dan 25 meter. In deze rapportage
Het plangebied aan de Meeuwenlaan ligt in de
tot 40-45 m. Dit is op het kruispunt van twee grote
wordt onder meer onderzoek gedaan naar de
invloedsferen van de Stadskrans en de Stadsruit.
structuurlijnen van de stad. De noordwestrand
zichtlijnen, schaduwwerking en windhinder in
Twee invloedsferen waar volgens de Zwolle
kent in de basis hoogtes die schommelen circa
relatie tot de omgeving.
omgevingsvisie tot respectievelijk 45 m en 70 m