4. G. Oostingh- een brug te ver en een brug te veel.pdf

De straat ingaande staat links een rij 19° eeuwse herenhuizen en rechts stond de inmiddels afgebroken Industrie- en Huishoudschool uit 1899. Crisisjaren en oorlogstijd zullen na de veemarkt-aanleg de verdere ontwikkeling van het gebied vertraagd hebben. Autochtone Zwollenaren zijn vanouds nuchtere Sallandse mensen. Doe maar gewoon, enz.! De nieuwe straten in de Veerallee-buurt werden eind 19° eeuw genoemd naar leden van het Oranjehuis, echter zonder titelvermelding. Enkele decennia terug zijn alsnog de titels toegevoegd aan de straatnamen. Wilhelminastraat werd "Koningin Wilhelminastraat", enz. Het lijkt raadzaam bij de op handen zijnde intensivering van bebouwing nabij de "Emmastraat" alsnog ook aan die straatnaam de titel "Koningin" toe te voegen die nu nog op het naambordje ontbreekt. Dat mede ter verdere onderscheiding van de (aan de andere kant van de gedichte Willemsvaart) gehanteerde straatnaam "Emmawijk". Ter vergelijking: ook de Stationswijk werd net als de Kamperpoort in het kleinere oude Zwolle altijd als een zelfstandige wijk gezien. Vermoedelijk eveneens voor het verkrijgen van statistisch meer vergelijkbare grootheden wordt de wijk tegenwoordig (alleen op papier) ook regelmatig "Assendorp" genoemd. De Van Karnebeekstraat was echter altijd de grens tussen vooral woningen van de "gegoede burgerij" in de Stationswijk en de spoor-arbeiderswoningen in "Assendorp".

Het recent opgedoken verhaal van ernstige vervuiling van het veemarktterrein is niet te plaatsen. Tussen het veemarkt-terrein en de latere Rieteweg werd een slachthuis (met dienstwoning) gebouwd. Wordt met vervuiling dan het bloed van de slacht bedoeld? Dat zal men toch zeker wel opgevangen hebben? Echte vervuiling vond plaats aan het begin van de Hoogstraat: de Zwolsche Biscuitsfabriek v/h E. Helder & Co, een werkplek voor vele tientallen Kamperpoorters. Het fabrieksgebouw was later enkele decennia in gebruik bij zeepfabriek "de Fenix" die in de jaren 60 de binnenstad (nabij het Pelserbrugje) moest verlaten. Op de plek van deze fabriek in het voorste deel van de Kamperpoort is de geslaagde woningbouw al een aantal jaren terug afgerond. Ten noorden van de Hoogstraat zal zeker de wasdoekfabriek (later vloerzeilfabriek Vocaleum) van de familie Van Loo voor ernstige vervuiling gezorgd hebben. Ook hier is de nieuwbouw echter al afgerond.

36

29. VERNOEMING HERMAN BROOD, "NATIONALE" ZWOLSE HELD

Vraag: Is de meerderheid van de Zwolse volksvertegenwoordiging die een wethouder verzoekt een advies inzake straatnaamgeving over te brengen aan de Commissie Naamgeving minder belangrijk

dan bijvoorbeeld een groepje landelijke bekende figuren uit de popmuziek c.a.-wereld? Een groepje dat onder aanvoering van de eigenaar van de Herman Brood-Experience de vernoeming "adviseerde" van een straatnaam naar oud-Zwollenaar Herman Brood? Wijlen de heer Brood wordt in de (488 pagina's tellende) Zwolle-encyclopedie "Zwolle, mijn stad" o.m. als volgt beschreven: "De eerste jaren hield hij het hoofd boven water met diefstal en inbraken, maar toen The Wild Romance doorbrak, eindjaren zeventig, stroomde het geld binnen. Een mislukte tournee door de VS zette de neergang in. Gelukkig ontwikkelde Herman zich ook als schilder, met een naïeve, stripachtige stijl, en stelde die nieuwe bron van inkomsten hem in staat zijn uitbundige levensstijl voort te zetten. Met twee gram speed per dag, twee liter sterke drank en frequent bordeelbezoek (soms tweemaal daags) joeg hij zijn riante inkomen er net zo hard weer doorheen. Zijn consumptie van één dag kon een volwassen olifant vellen, maar Herman maakte zich nooit zorgen "Doodgaan is ouderwets" zei hij tegen iedereen die zich zorgen maakte". Op het punt van dit advies tot vernoeming heb ik de beide wethouders van de ChristenUnie (in elk geval in het openbaar) niet horen tegenspartelen. Ook geen angst gezien voor wat "de rest van Zwolle" daarvan wel zou vinden.

Bepaald toch geen rolmodel deze Herman Brood voor de ChristenUnie-jongeren schat ik in? Hoewel222 Toeval of niet, maar tijdens de eindcorrectie van deze notitie werd op het TV-journaal bekend gemaakt dat de ChristenUnie voorstander geworden was van opname in het Basispakket Zorgverzekering van anti-conceptiemiddelen. De CU was een jaar eerder nog tegen! Bij de volgende verkiezingen dan misschien gratis wiet in het basispakket? Conclusie (twee maand vóór de landelijke verkiezingen): Zo zeer smaakt macht naar meer!

30. HERMAN BROOD EN DE MODERNE DEVOTIE

De stad Zwolle was de "hoofdstad" van de Moderne Devotie, een 15° eeuwse religieuze opwekkingsbeweging binnen de RK. Kerk, een voorganger dus van de Reformatie. De aanhangers van die latere Reformatie stapten uit de RK-kerk. Het moederklooster van de Moderne Devotie (met meer dan 200 aangesloten West-Europese kloosters) was het klooster in de Zwolse buurtschap Windesheim. Op de Zwolse Agnietenberg stond het Agnietenklooster waar de wereldberoemde Thomas a Kempis zijn dagen sleet. In het hart van de stad Zwolle tenslotte stond "de opleiding" van de beweging: de stadsschool en het frater(leraren)huis met bijbehorende woon-gebouwen. Het gemeentebestuur van Zwolle verhuurt nu de voor de geschiedenis van de Moderne Devotie zeer belangrijke 15° eeuwse rijksmonumentale kapel èn de mouterij (bierbereiding: dagelijkse drank, water verontreinigd) van het fraterhuis aan de Herman Brood-Experience annex Herman Broodwinkel hoek Blijmarkt-Papenstraat. Het mouterij-pand is te herkennen aan de op kraakpand-wijze met teksten dichtgeplakte ruiten van de eerste verdieping. Wel even wennen voor toeristen als je net de bordessen van het mooie Fundatiepand afgedenderd bent! De ondernemer heeft er hier dus letterlijk een "Brood-winning" aan.

De verhuur door de gemeente Zwolle van juist deze panden op deze strategische hoek voor dit doel moet welhaast gebaseerd zijn op de devote levenswijze van wijlen de heer Brood!

37

De inzet van enkele landelijk bekende figuren uit het moderne kunst- en pop/muziek-circuit zorgde er mede voor dat vrij recent naar wijlen de heer Brood zelfs in de binnenstad van Zwolle een straatje vernoemd werd. (De doorgang van Nieuwe markt naar Bethlehemkerkplein). Heel wat Zwollenaren (met klaarblijkelijk een minder goed CV) wachten nog steeds op een vernoeming. Onder de potentiële kandidaten voor een straatnaam bijvoorbeeld wijlen burgemeester Mr. Gauke Loopstra. Wanneer de hierboven beschreven schilder H. Brood (N.B. in het stadshart) vernoemd kan worden, dan zijn er meer veel breder gewaardeerde en geaccepteerde schilders die in Zwolle vernoemd moeten worden. 31. ADVIES AA N COMMISSIE NAA MGEVING TE ZWOLLE

Graag geef ik als onafhankelijk burger op deze plaats de Commissie Naamgeving van Zwolle een "advies" mee inzake de straatnaamgeving. In het gesloopte jaren '20-buurtje in de Kamperpoort waren de straten vernoemd naar vogels. Op dit moment resteren in de oorspronkelijke Kamperpoort daarvan nog slechts enkele straten met een vogelnaam. Er is geen noodzaak de totaal nieuwe nu ook Kamperpoort genoemde buurt direct naast de oude Kamperpoortbuurt dan ook maar van vogelnamen te voorzien. Het feit dat ook de Kamperpoorters zelf geen vogelnamen maar mensennamen voorstonden spreekt voor zich. Het nieuw te bouwen "deel van de Kamperpoort" (dicht bij de binnenstad) zou gediend zijn met de naamgeving van een aantal echt bekende Zwollenaren (geboren dan wel getogen in Zwolle). Geen onbekende Kamperpoorters dus maar wel (breder bekende) Zwollenaren. Categorie: Zwolse kunstenaars 20° eeuw. Hoewel de nieuwbouw plaatsvindt buiten de oude volkswijk Kamperpoort wordt daarmee ook deels aan de oude Kamperpoort recht gedaan: het betreft immers herkenbare Zwollenaren, namen van gerenommeerde overleden Zwolse 20° eeuwse kunstenaars. Het is slechts zelden dat Zwollenaren dichtbij het stadshart (waar alle hieronder genoemde Zwollenaren gewerkt hebben èn van wie vele producties de stad Zwolle als onderwerp hebben) vernoemd kunnen worden.

Bij de keuze voor een groep Zwolse kunstenaars wordt aan de wens van veel meer Zwollenaren dan alleen de Kamperpoorters gehoor gegeven. Kunstenaars die voor alle Zwollenaren herkenbaar zijn. Van wie werk in Zwolse musea en in vele woonhuizen aanwezig is. Op deze wijze wordt een (slechts sporadisch voorkomende) mogelijkheid gerealiseerd tot vernoeming van echt bekende Zwollenaren nabij de oude binnenstad. De meeste bovengenoemde namen houden bovendien hun bekendheid omdat hun kunstwerken in de stad, bij museum Anno, in woonhuizen, in exposities en in tientallen boekwerken e.a. informatie-dragers nog altijd en blijvend te zien zijn.

Zwolle heeft aan de noordzijde van de binnenstad een jaren 20/30 schildersbuurt rond de Rembrandtlaan. Ook die prima woonbuurt nabij de grachten en het Zwarte Water (veel rustende binnenvaartschippers: schip verkocht, huis gekocht) zal inmiddels door wethouder A. wel uitgeroepen zijn tot Babel-belt! Het gaat in die schildersbuurt om een twaalftal vnl. 17° eeuwse nationaal bekende schilders: Rembrandt, Vermeer, Ruysdael, Ferdinand Bol, Frans Hals, enz. Ondergetekende's nu voorliggend advies gaat uit van bekende 20° eeuwse Zwollenaren. Geen bekende oud-Kamperpoorters dus, maar wèl bekende Zwollenaren! Is Herman Brood belangrijker dan andere bekende Zwolse kunstenaars van zijn tijd? Andere kunstenaars die niet mede extra bekend werden door een extravagante levensstijl en die niet gepromoot werden door landelijk bekende personen .... ?

Een concrete keuzelijst:

38

In alfabetische volgorde hieronder 12 bekende Zwolse kunstenaars (met zeer summier aangegeven hun betekenis), allen net als Brood grotendeels werkzaam in de 20$ eeuw, evenals Brood geboren en/of getogen in Zwolle. Allen hebben Zwolle-gerelateerd werk gemaakt. Helaas in die tijd nog weinig bekende vrouwelijke Zwolse kunstenaars: wel één hele goede! Pater Raymond van Bergen (1883-1978). Dominicaan, schilder en glaskunstenaar. Evert Bomhof (1886-1949), schilder; Zwolle en veel landschappen rond de stad. Co Breman (1865-1938), (tekenaar/schilder); landelijke bekendheid. Stien Eelsingh (1903-1964) schilderes; later werkzaam in Staphorst. Zeer gezocht werk! 5 . Simon de Heer (1885-1970); portret- en landschapsschilder; landelijk bekend. 6. Titus Leeser (1903-1996 (beeldhouwer); nationale bekendheid; verzetsmonument aan Ter Pelkwijkpark Zwolle. 7. Joan Willem Meijer (1840-1928). Schilder, veel Zwolse stadsgezichten. 8. Han Prins (1925-1987). Graficus/ruimtelijk vormgever; wederopbouw Zwolse binnenstad. 9. Philippe Smit (1887-1948) schilder; (nationale) bekendheid in Frankrijk en VS. 10. Teun v.d. Veen (1902-1991). Honderden Zwolle-gerelateerde, tekeningen en schilderijen. 11. Jan Harm Weijns (1864-1945) Zwols schilder; stadsgezichten, later te Rotterdam. 12. Ybe van der Wielen (1913-1999); beeldhouwer (o.m. haan op Hanekamp).

1. 2. 3. 4.

l

a.

b.

Bestaande ontsluitingswegen in het gebied houden hun huidige naam: Rieteweg (naar "de Riete", oud stroompje, mogelijk restant-verbinding IJssel-Zwarte water), "Koningin" Emmastraat (regentes van het Koninkrijk), Blaloweg (polder Blalo). Ook de straat "Veemarkt" (formeel ooit, misschien op papier zelfs nog steeds: Nieuwe Veemarkt) met de rij voormalige café's voor contact tussen boeren en veehandelaren: houdt huidige naam als herinnering aan de 90 jaar geduurd hebbende veehandel in het gebied. De hoofdweg/straat in het gebied zou de naam van de (inmiddels overleden) oudburgemeester Mr. Gauke Loopstra (werkzaam in de jaren 80) kunnen krijgen. Mr. Gauke Loopstra (1925-2000) was geliefd om zijn gemoedelijk, sociaal en vooral bindend optreden.. •

Burgemeesters: vaak vernoemd bij ontsluitingswegen (Burg. De Vos v. Steenwijk/aan).

•

In de Kamperpoort: Burg. Vos de Woel: straat achter zijn woonhuis (alwaar later O.L.V. Pension en nog later de Nieuwe Haven}

•

Naar Van Wolsum in Zuid het ontsluitingsstraatje van de campus Windesheim, bewust klein straatje i.v.m. (toen) omstreden uitspraken begin 2 WO.

•

Van Nahuijs, Van Roijen, Roeien, Drijber, enz. allemaal dichtbij het stadshart.

•

Strick v. Linschoten in de Veeralleewijk op vóór 1967 Zwollerkerspels gebied.

Afsluitend: Ondergetekende hoopt dat uw Raad aan dit schrijven aandacht wil schenken, met vriendelijke groet en hoogachting,

1 Gert Oostingh Bronnen o.a.: Th.G. Verlaan, G. Oostingh en P. Lettinga. Op de bres voor Zwolle. De strijd van de Vrienden van de Stadskern. Zwolle, Waanders, 1992. 240 blz., 538 afbeeldingen. - à

39

-

t-

V i t Amst. No. 40 13.

,aai ar te De groot brug- of Spoorbrug.

1902 De Hoge Spoorbrug gezien in de richting van Schelle. Oorspronkelijk liep de Oosterlaan niet onder de brug door. Slechts een smal pad gaf aan deze kant van de brug doorgang naar de achter de brug aan de Deventerstraatweg gelegen transportfirma Van Gend & Loos. De vier gietijzeren hoeklantaarns stonden op enorme natuurstenen basementen.

-~

...

.il ",, à

ZWOLLE.

4

HOOGE RUG

Jaren '30 Op de achtergrond Assendorp met de Dominicanenkerk. In het midden van de 4 meter brede brug nog de hekken die de voetgangers in noordelijke en zuidelijke richting scheidden. Rond 1960 zijn die middenhekken bij een wegdekrenovatie verwijderd.