3. Vechtdal Kompas 210x210 mrt2025 LR spreads (def)
Tekst van het document
Vechtdal Kompas 2025/2035
Inhoud 1.
05
4.
07
5. Ontwikkelkader voor een toekomstbestendig Vechtdal
31
2.1 De 7 stappen voor effectief bestemmingsmanagement
07
6.
Bestemmingsontwikkeling
33
09
6.1 Verbindende Vecht
34
Analyse
09
6.2 Beleefbare landschappen
35
3.1 Terugblik
14
6.3 Gastheerschap op topniveau
36
3.2 Feiten en cijfers
37 37
Inleiding
2. Effectief bestemmingsmanagement
3.
2
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
29
Ambitie en doelen
3.3 Trends en ontwikkelingen
15
6.4 Toekomstbestendig ondernemerschap
3.4 Maatschappelijke opgaven
16
6.5 Bewuste bestemming
3.5 Aanbodanalyse
17
7. Vraagsturing
39
3.6 Sterkte-zwakteanalyse
19
8. Monitoring en toetsing
41
3.7 Samenvatting en conclusies
25
9. Organisatie en samenwerking
43
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
3
..1
..1
1. Inleiding Het Vechtdal is uniek en veelzijdig. Een gebied waar natuur, cultuur en gastvrijheid samenkomen. Ondernemers, organisaties en overheden werken al jaren intensief samen om het Vechtdal te positioneren als een duurzame en aantrekkelijke bestemming voor bezoekers én bewoners. Het Vechtdal Kompas 2025-2035 zet de gezamenlijke koers uit voor de toekomst van de vrijetijdseconomie en het vrijetijdsaanbod. Dit document is méér dan een visie; het bevat concrete ambities, doelstellingen, strategieën en bouwstenen, opgesteld in nauwe samenwerking met betrokken partijen, waaronder de Vechtdalgemeenten en de Raad van Advies van Vechtdal Marketing. Centraal staan kwalitatieve ontwikkeling, versterkte regionale samenwerking en een grotere beleefbaarheid van het vrijetijdslandschap, terwijl de kernwaarden van het Vechtdal behouden en ontwikkeld worden. De komende jaren draait het om de balans tussen economische ontwikkeling, landschapsbehoud en sociale cohesie. Het Vechtdal is niet alleen een toeristische bestemming, maar ook een plek om te wonen en te werken, waarin natuur en gemeenschap in balans blijven. Met dit kompas ligt de focus op een toekomstbestendige regio, waarin brede welvaart – de combinatie van welzijn en economische ontwikkeling – leidend is.
4
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
5
2..
..2
2. Effectief bestemmingsmanagement In het Vechtdal staat het vergroten van de positieve impact van de vrijetijdseconomie centraal. Niet alleen de economie moet ervan floreren, maar ook de lokale gemeenschap én het landschap. Dit wordt bereikt via effectief bestemmingsmanagement. Dit omvat alle inspanningen die, in samenhang met elkaar, gericht zijn op het maximaliseren van de positieve impact van de vrijetijdseconomie op het Vechtdal.
2.1 De 7 stappen voor effectief bestemmingsmanagement Met de zeven stappen voor effectief bestemmingsmanagement, zoals hieronder kort toegelicht, wordt de komende jaren gezamenlijk gewerkt aan de ambitie en aan het versterken van het Vechtdal als bewuste bestemming.
Bestemmingsmanagement
Stap 2: ambitie (pagina 29)
1
2
7
Analyse
Ambitie
Om de vrijetijdseconomie van het Vechtdal duurzaam
Organisatie &
te ontwikkelen, is een heldere
samenwerking
richting essentieel. Deze richting is vastgelegd in de
3
aangescherpte ambitie, die als leidraad dient voor alle
Ontwikkelkader Monitoring
4
5
&
Bestemmings-
Vraagsturing
toetsing
ontwikkeling
6
toekomstige inspanningen.
Stap 3: ontwikkelkader (pagina 31) Het ontwikkelkader biedt de strategie voor het realiseren van
6
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Stap 1: analyse (pagina 9)
de ambitie. Het geeft richting
Een gedegen analyse vormt de basis voor de ontwikkeling van effectief beleid.
aan zowel de ontwikkeling van
Voor de aanscherping van de visie Vechtdal 3.0 uit 2019 zijn de feiten en cijfers
het Vechtdal als bestemming
in kaart gebracht, samen met de meest actuele trends en ontwikkelingen.
als aan de manieren waarop
Dit heeft geleid tot een beter inzicht in de nieuwe en versterkte opgaven,
vraag en aanbod beter op elkaar
uitdagingen en kansen die specifiek voor het Vechtdal relevant zijn.
kunnen worden afgestemd.
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
7
3.. 2
..3
3. Analyse In dit hoofdstuk worden de belangrijkste feiten, cijfers en trends van de huidige vrijetijdseconomie in het Vechtdal besproken. De afgelopen jaren hebben wereldwijde, nationale en lokale ontwikkelingen zoals de coronapandemie, klimaatverandering en demografische verschuivingen grote invloed gehad op de vrijetijdseconomie. Dit hoofdstuk geeft vanuit maatschappelijk en economisch perspectief inzicht in de huidige situatie, de sterke en zwakke punten, en toekomstige kansen en uitdagingen.
3.1 Terugblik Stap 4: bestemmingsontwikkeling (pagina 33)
Stap 6: monitoring en toetsing
Bestemmingsontwikkeling in het Vechtdal richt zich op het verbeteren van
(pagina 41)
het bestaande aanbod en het creëren van nieuw, aanvullend aanbod in
Monitoring maakt het mogelijk
samenhang met gebiedsontwikkeling. Het doel is om de bereikbaarheid,
te meten in hoeverre de
toegankelijkheid, voorzieningen en beleving van het Vechtdal te versterken,
activiteiten bijdragen aan de
zodat het gebied aantrekkelijk blijft voor zowel bewoners als bezoekers.
ambitie voor het Vechtdal. De focus ligt op het vinden van een balans, zodat de impact van bezoekers bijdraagt aan de brede
Stap 5: vraagsturing (pagina 39)
welvaart van de bewoners van
Onder vraagsturing vallen alle manieren om potentiële bezoekers te beïnvloeden,
het Vechtdal. De resultaten van
zowel door het stimuleren van gewenst bezoek als door het ontmoedigen
de monitoring worden gebruikt
van ongewenst gedrag. In het Vechtdal ligt de focus op instrumenten voor
om de aanpak te evalueren en
bezoekersmanagement en marketing die aansluiten bij de ambities en kernwaarden.
waar nodig aan te passen.
Stap 7: organisatie en samenwerking (pagina 43) Effectief bestemmingsmanagement vraagt om een gezamenlijke aanpak met diverse stakeholders. De samenwerking tussen ambtenaren, bestuurders, ondernemers en andere betrokkenen in het Vechtdal is cruciaal voor het succes van dit kompas. Regelmatig overleg en duidelijke afspraken zijn noodzakelijk om samen de doelstellingen te realiseren. Daarnaast is zowel structurele als incidentele financiering essentieel voor het behalen van deze doelen.
8
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
De afgelopen jaren waren een enerverende
Merkontwikkeling Vechtdal is gewerkt
periode, waarin vooral de wereldwijde
aan de doorontwikkeling van het
Programmalijn: Verbindende Vecht
pandemie grote impact had op de
merk Vechtdal. De kernwaarden zijn
Varen op de Vecht
vrijetijdseconomie in het Vechtdal.
gedefinieerd als natuurlijk, gastvriendelijk,
Vanuit het Regiodeal-project Varen op
Daarnaast zorgden wereldwijde onrust,
ongedwongen en verfrissend. Ook is
de Vecht zijn de afgelopen jaren diverse
prijsstijgingen en druk op de arbeidsmarkt
de positionering aangescherpt en de
investeringen gedaan, waaronder de
voor extra uitdagingen. Ondanks deze
merkbelofte geherdefinieerd. Op basis
aanleg van nieuwe aanlegsteigers, om
gebeurtenissen en versterkte opgaven,
hiervan is een nieuwe huisstijl ontwikkeld,
de vaarrecreatie te verbeteren. Ook zijn
zoals de stikstof- en klimaatopgaven, en
die de basis vormt voor alle communicatie-
de vijf vaarwaarden van het Vechtdal
de toenemende strijd om de beschikbare
uitingen van Vechtdal Marketing.
opgesteld: deze waarden bieden bewoners
ruimte, zijn belangrijke stappen gezet in
en bezoekers richtlijnen om respectvol om
de verdere ontwikkeling van het Vechtdal
Online samenwerking
te gaan met de natuur, de omgeving en
als bestemming. In samenwerking met
Vechtdal Marketing maakt gebruik van
andere recreanten, zodat varen op de Vecht
vele programma- en projectpartners is
hetzelfde contentmanagementsysteem
voor iedereen prettig blijft. Daarnaast
uitvoering gegeven aan de Vechtdalvisie
als andere regio’s in Overijssel, wat
is veel nieuwe content ontwikkeld om
3.0 uit 2019 en aan de versterking van
zorgt voor efficiëntie en gezamenlijke
de bewustwording te vergroten en de
het ‘merk’ Vechtdal in het algemeen.
doorontwikkeling. Om de online
Vecht als halfnatuurlijke laaglandrivier
Hieronder lichten we de meest opvallende
samenwerking met Visit Hardenberg en de
onder recreanten te positioneren.
ontwikkelingen uit waarbij benadrukt moet
nieuwe marketingorganisatie Marketing
worden dat deze opsomming niet volledig is.
Ommen te versterken, hebben beide
Vechtdal zompen
organisaties in 2023 hun websites overgezet
Op Koningsdag 2023 werd de nieuwe
Algemene ontwikkelingen en hoogtepunten
naar dit systeem. Hierdoor wordt er achter
Vechtzomp Hanzestad Ommen officieel
de schermen met dezelfde data gewerkt,
in gebruik genomen, waarmee nu vijf
Doorontwikkeling Merk Vechtdal
wat de samenwerking en efficiëntie van
Vechtzompen de Vecht bevaren. Deze
Vanuit het Regiodeal-project
de online activiteiten verder versterkt.
historische platbodems, die hun oorsprong Vechtdal Kompas 2025 - 2035
9
3..
..3
Landgoed Junne ontdekken, met
Versterking van Natuur en Beleving
de Vechtdalbiografie, een inspirerend
verhalen over natuur, historie en
Onder andere dankzij de Regiodeal zijn
document dat de eeuwenlange ontwikkeling
markante plekken langs de Vecht.
de afgelopen jaren meerdere projecten
van het Vechtdallandschap in kaart
gerealiseerd die de relatie tussen de
brengt. Deze biografie biedt waardevolle
waarbij wandelaars het
van de regio, varen tussen het Duitse Laar, Gramsbergen, Ommen en Dalfsen, en binnenkort ook in Hardenberg. De Vechtzompen versterken de regionale identiteit en maken de rijke cultuur
• Herfte/Zwolle: Een
In het voorjaar van 2023 verscheen
en het landschap van het Vechtdal op
wandelonderdoorgang onder
Vecht, natuur en recreatie versterken.
inzichten voor aanbodontwikkeling en
een unieke manier beleefbaar voor
het spoor, waardoor een directe
• Vechtpark Hardenberg: In vijf fasen
helpt ondernemers en organisaties om
bewoners en bezoekers. Ze dragen niet
aansluiting op het wandelnetwerk
is het gebied rond de Vecht opnieuw
het unieke verhaal van hun omgeving
alleen bij aan het behoud van historisch
in Zwolle is gerealiseerd. Dit
ingericht, waarbij water, natuur
te vertellen. Kort daarna verscheen ook
erfgoed, maar ook aan de duurzame
creëert een groot samenhangend
en beleving centraal staan. Door
de Reestdalbiografie, die niet alleen de
recreatieve beleving van de Vecht.
uitloopgebied door het parklandschap
herinrichting van oevers, nieuwe wandel-
historische ontwikkeling en huidige waarden
van Herfte en Wijthmen.
en fietspaden, een vispassage en een
van het Reestdal belicht, maar ook een
wildwaterkanobaan is een veelzijdig
waardevolle basis vormt voor het beheer en
Versterking wandel- en
• Snelfietsroute Zwolle: Een nieuwe
fietsverbindingen en
snelfietsroute verbindt het Vechtdal
recreatiegebied ontstaan, met ruimte
de toekomstplannen van dit gebied. Beide
revisie routenetwerk
met bedrijventerrein Hessenpoort
voor waterberging en natuurontwikkeling.
documenten zijn tot stand gekomen dankzij
In 2021 en 2022 is het verouderde
en het centrum van Zwolle. Dit
• Vechtrijk Gramsbergen: Een herinrichting
samenwerking tussen partijen zoals Gastvrij
wandel- en fietsnetwerk in de gemeenten
draagt niet alleen bij aan het woon-
langs de Vecht verbindt Gramsbergen
Overijssel, Landschap Overijssel, Het
Dalfsen, Ommen en Hardenberg grondig
werkverkeer, maar versterkt ook
weer met de rivier. De aanleg van een
Drentse Landschap en Vechtdal Marketing.
vernieuwd. Honderden kilometers aan
het recreatieve fietsnetwerk.
nevengeul en de herontwikkeling van het
routes zijn verbeterd en voorzien van
• Varsen – Vilsteren: Een nieuw pontje
nieuwe bewegwijzering: ruim 30.000
verbindt Landgoed Vilsteren met
palen, bordjes en panelen zijn vervangen.
buurtschap Varsen, waardoor het fiets-
Daarnaast zijn alle routepanelen
en wandelnetwerk wordt versterkt.
braakliggende terrein van 25 hectare
het versterken van de verbinding tussen
geactualiseerd en zijn de routes nu
Daarnaast is een uitzichtpunt,
is omgevormd tot een natuur- en
recreatie, natuur en landschap door
speelplaats en fietspad aangelegd.
digitaal beschikbaar als GPX-bestand.
stadsfront creëren een aantrekkelijke
Gastheren en Gastvrouwen
plek voor recreatie en natuur.
van het Landschap
• Ommermars: Dit voormalige
In de afgelopen periode is gewerkt aan
recreatiegebied met waterplassen,
middel van het programma “Gastheren en
Een belangrijke uitdaging blijft het
modderbaden, speelplekken en een
Gastvrouwen van het Landschap”. Deze
Naast de revisie van de bestaande
onderhoud van het routenetwerk.
vogelobservatiehut. Het gebied dient
cursus, georganiseerd door IVN Overijssel
netwerken zijn er nieuwe verbindingen
Terreinbeherende organisaties, zoals
tevens als waterberging en biedt ruimte
in samenwerking met Vechtdal Marketing,
en routes ontwikkeld:
Staatsbosbeheer, geven aan dat
voor biodiversiteit en ontspanning.
biedt horeca- en recreatieondernemers
• Hardenberg: Realisatie van een 3 km
zij onvoldoende middelen hebben
verdieping in de ontstaansgeschiedenis,
lang fietspad dat een doorgaande
om overwoekerde fietspaden
Met deze initiatieven wordt de
cultuurhistorie en natuur van het
verbinding vormt tussen het
en doorgezakte picknickbanken
Vecht niet alleen een levendiger en
Vechtdal. Dankzij de samenwerking met
Vechtpark en het dorp Rheeze.
te onderhouden. Dit vraagt om
aantrekkelijker landschap, maar ook
Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten
structurele aandacht om de kwaliteit
een plek waar natuur, water en recreatie
en Landschap Overijssel sluit de cursus
van het netwerk te waarborgen.
op duurzame wijze samenkomen.
nauw aan op de regionale kenmerken.
• Junnerpad (Landgoed Junne): Een nieuwe wandelroute van 5, 10 en 15 km,
10
Landschapsbiografie Vechtdal & Reestdal
cultuurhistorische landschap van
Programmalijn: Beleefbaar landschap
vinden in de scheepvaartgeschiedenis
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
11
3..
..3
In totaal zijn 39 ondernemers gecertificeerd
vindbaar en boekbaar te maken. Voor de
Dit onderzoek resulteerde in de ‘Visie
als Gastheer of Gastvrouw van het
vindbaarheid en het boeken van excursies
Gastheerschap voor het Vechtdal’, waarin
Landschap Vechtdal, waarvan de laatste
heeft Vechtdal Marketing een speciale
vier kernaspecten van gastheerschap
16 in 2021 de cursus hebben afgerond.
module ontwikkeld die geïntegreerd
centraal staan: verwelkomen, ontzorgen,
praktijkopleider en kennishub voor de
Meest toegankelijke
Vechtdal Overijssel en de optimalisatie
vrijetijdssector in het Vechtdal te worden.
bestemming van Nederland
van de bestaande content.
In de praktijk bleek het een uitdaging
Tijdens de Week van de
om voldoende studenten aan te trekken
Toegankelijkheid 2024 werd
• De lancering van de nieuwe website van
• De introductie van visithardenberg.nl
is op vechtdaloverijssel.nl. Begin
informeren en inspireren. Daarnaast werd
en welkominommen.nl, beide gebaseerd
voor dit nieuwe opleidingsconcept. In
het Vechtdal in het R&T-magazine
Vechtdalgidsen
2023 begon de werving van de eerste
aandacht besteed aan verschillende
op hetzelfde CMS en dezelfde database
dezelfde periode heeft de Vakschool
(NRIT) en online uitgelicht als de meest
Het Vechtdalgidsennetwerk is een
Vechtdalgidsen, en acht gidsen hebben
touchpoints binnen de gastreis. Op
als vechtdaloverijssel.nl.
echter met succes invulling gegeven
toegankelijke regio van Nederland! In
initiatief van Natuuractiviteitencentrum
datzelfde jaar hun certificaat behaald.
basis van de belangrijkste actiepunten
aan projecten op het gebied van
een artikel van zes pagina’s werd de
De Koppel, Staatsbosbeheer en JD
• De realisatie van twee nieuwe Tourist
is, in overleg met de stuurgroep, het
Info Punten: bij het Historisch Museum
robotisering, technologisering en
aanpak, betrokkenheid en de resultaten
Programmalijn: Gastheerschap en ondernemerschap
ambtelijk overleg, de Raad van Advies
van Ommen en bij de Albert Heijn
sociale innovatie en blijft zich inzetten
van het project Zorgeloos Vechtdal
mogelijk gemaakt door financiële
en ondernemers, een prioritering
in Dalfsen.
om haar rol als kennishub voor de
gedeeld, dat al in 2015 van start ging.
ondersteuning van Ruimte voor de
Visie Gastheerschap voor het Vechtdal
opgesteld met tien actiepunten.
Vecht en Regiodeal Zwolle. Het doel is
In 2021 heeft DestinatieX in opdracht van
de kwaliteit van natuurexcursies in het
Vechtdal Marketing onderzoek gedaan
De volgende acties zijn
Vechtdal te verhogen en excursies beter
naar gastheerschap in het Vechtdal.
inmiddels uitgevoerd:
Educatie & Ontwikkeling en is mede
• Hanzestad Zwolle heeft de
vrijetijdssector verder te versterken. Kunst van de korte keten
attentiewaarde van de TIP’s
Programmalijn: Zorgzaam en gezond
In 2023 ging het project “Kunst van
in samenwerking met de vakschool
Zorgeloos en Verrukkelijk Vechtdal
expositie in de binnenstad van Zwolle,
100% Gastvrij, gericht op medewerkers
Met de projecten ‘Zorgeloos
een samenwerking tussen Vechtdal
van recreatiebedrijven in het Vechtdal.
Vechtdal’ en ‘Verrukkelijk Vechtdal’
en Zwolle Marketing, Vechtdal-
is de afgelopen jaren samen met
gemeenten en het NBTC. Het project
Actieplan Seizoensversterking
ondernemers hard gewerkt om het
koppelde tien streekproducten aan
in de stad verbeterd. • Het aanbieden van Duitse taalcursussen
de Korte Keten” van start met een
Hardenberg
Vechtdal als zorgzame en gezonde
tweeëntwintig lokale kunstenaars, wat
In 2021 voerde MarketingOost in opdracht
regio op de kaart te zetten waar
op een creatieve en unieke manier
van het Platform Gastvrij Hardenberg
iedereen welkom is en kan recreëren.
streekproducten in de schijnwerpers zette.
basis hiervan is in 2023 in samenwerking
Toegankelijke Anjerroute
In 2024 volgde het Kleinste Museum van
met Ondernemershuis voor het Vechtdal,
In samenwerking met de werkgroep
Nederland, waarin de expositie “Kunst
Leisure Link en Vechtdal Marketing
Zorgeloos Vechtdal is in 2022 de
van de Korte Keten” werd gepresenteerd.
een concreet actieplan opgesteld. De
Toegankelijke Anjerroute uitgegeven.
Het museum reisde door het Vechtdal,
activiteiten richtten zich in 2023 op
De route loopt van Gramsbergen
Reestdal en de Hanzestad Zwolle en
streekproducten, in 2024 op natuurbeleving
naar Zwolle en is opgeknipt in negen
had negen hoofdstandplaatsen bij
en in 2025 is het thema ‘Opfrissen’,
etappes. De route is gecontroleerd
diverse streekproducenten. Daarnaast
gelinkt aan vitaliteit en gezondheid.
door verschillende organisaties die
was het museum aanwezig op
de belangen van mensen met een
zestien evenementen in de regio. Eind
Vakschool 100% Gastvrij
beperking vertegenwoordigen. Ook zijn
2024 ontving het Kleinste Museum
De Vakschool 100% Gastvrij is in
toegankelijke horecagelegenheden en
internationale erkenning door een
2021 opgericht met de ambitie om dé
overnachtingslocaties in kaart gebracht.
nominatie voor de prestigieuze X. Award.
onderzoek uit naar seizoensverlenging. Op
12
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
13
3
3
3.2 Feiten en cijfers Kijkend naar de feiten en cijfers, blijkt
gelijk gebleven aan het niveau van
werknemer, zorgen niet altijd voor een
dat de sector zich na de coronapandemie
2019. Een mogelijke verklaring hiervoor
toename van het aantal banen. Daarnaast
heeft hersteld en zelfs is verbeterd, met
is dat een hogere bezetting niet
hebben digitalisering en automatisering
een stijging van het aantal overnachtingen
automatisch leidt tot meer personeel.
bedrijfsprocessen efficiënter gemaakt.
en bestedingen. Ondanks deze groei
Ook veranderingen in werktijden of
is het aantal banen in de regio vrijwel
arbeidsomvang, zoals meer uren per
Vechtdal Overijssel
2019
2024
Totaal overnachtingen (100%)
2.457.000
2.853.000
+ 16%
Binnenlandse overnachtingen (82%)
2.034.000
2.329.000
+ 15%
Inkomende overnachtingen (18%)
418.000
525.000
+ 26%
Totaal aantal bestedingen
€ 90.013.000
€ 142.101.000
+ 58%
Gemiddelde besteding per nacht
€ 36,46
€ 49,81
+ 37%
Aantal banen
4295
4281
gelijk
3.3 Trends en ontwikkelingen
Naamsbekendheid Vechtdal 2019
2020
2021
2022
2023
2024
Bekend 58,7%
55,6%
60,3%
60,2%
59,3%
60,5%
Onbekend
44,4%
39,7%
39,7%
40,6%
39,6%
41,4%
Voor gedetailleerdere cijfers van 2019 tot en met 2024 bekijk de regiomonitor.
14
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
De vrijetijdseconomie in het Vechtdal
Binnen de vrijetijdseconomie zelf
te voorkomen en de impact op het
wordt beïnvloed door een breed scala
zijn er ook specifieke trends die
Vechtdal te beheersen, zijn strategieën
aan nationale en internationale trends.
opvallen. Zo groeit het zogenoemde
zoals bezoekersmanagement en
Polarisatie en vergrijzing veranderen
klimaattoerisme, wat Nederland
spreiding van recreanten noodzakelijk.
de maatschappelijke dynamiek,
aantrekkelijker maakt voor bezoekers
waarbij vergrijzing ook kansen biedt
en bedrijven uit Zuid-Europa. Daarnaast
Daarnaast is er een groeiende behoefte
voor nieuwe vormen van recreatie.
ontdekken ‘nieuwe doelgroepen’,
aan persoonlijke ruimte en tijd voor
Klimaatverandering dwingt tot
zoals Duitsers en Vlamingen, in
zichzelf en naasten. Deze trend wordt
aanpassingen in toeristische activiteiten
toenemende mate het Vechtdal als
versterkt door de toename van flex- en
en infrastructuur, en eenzaamheid in
vakantiebestemming. De sector
parttime werken, waardoor consumenten
de samenleving vormt een groeiende
ervaart een sterke toename in
meer kunnen genieten van hun vrije
uitdaging. Daarnaast vergroot de
automatisering en digitalisering,
tijd. Steeds meer mensen zoeken naar
toenemende Nederlandse bevolking
wat vraagt om nieuwe vaardigheden
mogelijkheden om te ontsnappen aan
de vraag naar vrijetijdsvoorzieningen.
en aanpassingen in de bedrijfsvoering.
de dagelijkse hectiek en de drukte
Gemeenten worden tegelijkertijd
Bezoekersmanagement wordt steeds
van stedelijke gebieden. Dit leidt tot
geconfronteerd met financiële
belangrijker om de druk op populaire
een stijgende vraag naar recreatieve
uitdagingen, terwijl de krapte op de
locaties te reguleren. Dit wordt
voorzieningen en bestemmingen die rust,
arbeidsmarkt het moeilijk maakt om
extra relevant door de toename van
natuur en persoonlijke beleving bieden,
aan de toenemende vraag naar personeel
seizoensgebonden piekbelasting op
en die tegelijkertijd een tegenhanger
in de vrijetijdssector te voldoen.
bepaalde locaties. Om “overtoerisme”
vormen van het drukke, stedelijke leven. Vechtdal Kompas 2025 - 2035
15
3
3
3.4 Maatschappelijke opgaven
3.5 Aanbodanalyse
De laatste jaren is de urgentie van
Tegelijkertijd zal de toeristische
Het Vechtdal onderscheidt zich met
maatschappelijke opgaven, die ook de
groei in het Vechtdal zelf de druk
een gevarieerd en hoogwaardig
vrijetijdseconomie raken, toegenomen.
op de beschikbare ruimte verder
vrijetijdsaanbod. In het kader
Dit kompas richt zich op opgaven
verhogen. Dit vereist zorgvuldige
van de doorontwikkeling van
die direct met de vrijetijdseconomie
ruimtelijke planning en een sterke
het merk ‘Vechtdal’ zijn in 2022
te maken hebben of waar de sector
infrastructuur, inclusief slimme
zes unieke verkoopargumenten
een rol kan spelen in oplossingen. Een
mobiliteit en bezoekersmanagement,
(USP’s) geformuleerd die de regio
belangrijk aandachtspunt is het behoud
om zowel de lokale recreatiebehoefte
karakteriseren en de aantrekkingskracht
en de ontwikkeling van een leefbaar
als de groei van het toerisme
vergroten. Deze USP’s benadrukken
en vitaal platteland. De recente
effectief te kunnen beheersen.
de veelzijdigheid van het Vechtdal, de balans tussen natuur, cultuur en
ruimtescan van de provincie Overijssel biedt hierbij waardevolle inzichten in de recreatieruimte binnen de regio.
16
3.4.2 Betrokkenheid ruimtelijke ontwikkelingen
gastvrijheid, en de verbindende rol van de Overijsselse Vecht en het Reestdal.
Vraagstukken en opgaven zoals
De afwisseling van landschappen
3.4.1 Ruimtelijke vraagstukken
klimaat, energietransitie en
– van kastelen en landgoederen tot
stikstofproblematiek beïnvloeden
uitgestrekte natuurgebieden – nodigt
De ruimtelijke uitdagingen in het
de ontwikkeling van de
bewoners en bezoekers uit om te
Vechtdal worden bepaald door
vrijetijdseconomie. Het is van belang
ontspannen én te ontdekken.
de toenemende druk van zowel
dat de sector goed vertegenwoordigd
verstedelijking als toerisme. De groei
blijft bij ruimtelijke ontwikkelingen die
De verblijfsrecreatie in het Vechtdal is
van het aantal woningen in Overijssel
hierop van invloed zijn. Overheden,
van hoog niveau, met een opvallend
zorgt voor extra druk op de openbare
organisaties en ondernemers
aantal vijfsterrencampings die de
ruimte, waarbij bewoners ook in hun
dragen hierin gezamenlijk
laatste jaren ook door met name Duitse
directe omgeving willen recreëren. In
verantwoordelijkheid, zodat de
vakantiegangers worden gevonden.
het Vechtdal is er over het algemeen
belangen van de vrijetijdseconomie
De combinatie van levendige steden,
voldoende groene recreatieruimte,
worden meegewogen in relevante
dorpen en het rustige platteland
vooral in gemeenten als Hardenberg,
beleids- en besluitvormingsprocessen.
biedt een breed scala aan ervaringen
Ommen en Dalfsen, dankzij hun
Tot op heden ontbreekt het echter aan
voor uiteenlopende doelgroepen, van
natuurlijke gebieden. Echter, Zwolle
een goede onderlinge afstemming,
plezierzoekers tot inzichtzoekers.
kampt met een tekort aan groene
wat vraagt om een gezamenlijke
recreatieruimte door de hoge vraag
inspanning om deze afstemming te
Om blijvend in te spelen op de behoeften
vanuit de stedelijke bevolking, wat
versterken. De wijze waarop dit wordt
van zowel bewoners als bezoekers, is
in de aankomende jaren vraagt om
opgepakt, valt buiten de scope van
het belangrijk om te investeren in een
een goede afstemming met het
dit kompas en moeten via andere
veelzijdig en kwalitatief hoogwaardig
ommeland, waaronder het Vechtdal.
processen worden vormgegeven.
aanbod, evenals in goede voorzieningen.
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
17
3
3
De focus ligt daarbij op het versterken
(79%) van het aantal bedden. Maar
groeiende duurzaamheidsopgave,
3.6 Sterkte-zwakteanalyse
van de aantrekkelijkheid buiten de
liefst 14% van de bedrijven in het
heeft de vrijetijdssector in het
Voor dit kompas is op basis van
traditionele hoogseizoenperiodes en op
Vechtdal zijn echte koplopers. Zij zijn
Vechtdal veerkracht getoond en volop
gesprekken met betrokken partijen
het bereiken en bedienen van nieuwe/
samen goed voor een derde van de
geïnvesteerd in de toekomst. Bedrijven
een SWOT-analyse uitgevoerd om
3.6.1 Sterke punten
complementerende doelgroepen.
bedden. Onder de koplopers bevinden
hebben niet alleen geïnvesteerd in
de belangrijkste factoren in kaart te
De Vecht verbindt
Uniek en afwisselend landschap
Ervaringen uit eerdere programma’s
zich opvallend veel campings. Daarmee
nieuwe voorzieningen en faciliteiten,
brengen die van invloed zijn op de
De Vecht fungeert als de belangrijkste
Het Vechtdal biedt een uniek, afwisselend
rondom aanbodontwikkeling en het
mag de regio Vechtdal zich met recht
maar ook in verduurzaming en
vrijetijdseconomie in het Vechtdal. Deze
verbindende factor voor het Vechtdal,
landschap dat zich uitstrekt van bossen,
gebruik van de Kansenkaart van
een kwalitatieve kampeerregio noemen
innovatie. Dit is terug te zien in
SWOT is daarmee geen uitgebreide,
zowel in fysieke zin door haar geografische
heidevelden en de half natuurlijke
Kennisplatform Oost bieden daarbij
met een uitstekende gezonde basis.
de realisatie van energieneutrale
nieuwe analyse, maar een kwalitatieve
aanwezigheid als in mentale zin door de
laaglandrivier de Vecht tot historische
waardevolle houvast voor het signaleren
Wel is het belangrijk dat de kopgroep
groepsaccommodaties, duurzame
inventarisatie van sterke en zwakke
emotionele band die men met het gebied
landgoederen en stuifduinen. Deze
van kansen en het versterken van
vitaal blijft door te vernieuwen en te
verblijfsaccommodaties, nieuwe
punten, kansen en bedreigingen. Hieruit
ervaart. De recreatiesector was circa
veelzijdigheid gaat samen met een rijke
het aanbod in het Vechtdal.
investeren om de koppositie vast te
horecaconcepten en nieuwe recreatieve
ontstaat echter een helder beeld van de
een kwarteeuw geleden de eerste die het
cultuurgeschiedenis en authentieke
voor de strategische keuzes en ambities.
Vechtdalbewoners; voor hen is het Vechtdal niet slechts een merk, maar een identiteit.
houden. Naast de koplopers is er een
voorzieningen zoals zwembaden en
thema’s die de komende jaren aandacht
Vechtdal als merk uitdroeg, en inmiddels
dorpskernen, waardoor het gebied een
3.5.1 Vitaliteit van de verblijfsrecreatieve sector
grote en diverse groep middenmoters.
ontvangstgebouwen. Daarnaast zijn er
verdienen en waarop de acties en
na ongeveer een kwart eeuw hebben ook
sterke aantrekkingskracht heeft. De
De uitdaging voor deze groep is te
uitbreidingen en overnames geweest,
projecten binnen dit kompas gericht zullen
andere sectoren deze naam omarmd. Uit
verschillende natuurlijke en culturele
In opdracht van de Vechtdalgemeenten
blijven ontwikkelen en vernieuwen.
die ook de nodige investeringen
zijn. Op basis van de SWOT-analyse volgt
de regiomonitor van Ruimte voor de Vecht
elementen maken het Vechtdal aantrekkelijk
Dalfsen, Ommen, Hardenberg,
Circa 29% van de bedrijven zijn
met zich hebben meegebracht.
een conclusie die de richting aangeeft
blijkt dat bewoners zich identificeren als
voor zowel bewoners als bezoekers.
Staphorst en Zwolle is er in 2017
zogenoemde ‘zorgenkindjes’ en
een onderzoek uitgevoerd naar de
‘achterblijvers’. Deze bedrijven
vitaliteit van de verblijfsrecreatieve
bevinden zich in de kampeer- en
sector in het Vechtdal. Deze
bungalowsector. Wel ligt dit percentage
vitaliteitsscan is uitgevoerd voor
een stuk lager dan in andere regio’s.
campings, bungalowparken en
Gezien het een verouderd onderzoek
hotels. De scan geeft inzicht in de
betreft, zou een nieuw onderzoek
kwaliteit en het toekomstperspectief
een actueler beeld geven van de
van deze bedrijven. Bij kwaliteit
huidige stand van zaken in het
is onder andere gekeken naar
Vechtdal, zeker gezien de enerverende
gasttevredenheid, uitstraling,
periode die ook de vrijetijdssector de
promotie en ondernemerschap. Bij het
afgelopen jaren heeft doorgemaakt.
toekomstperspectief is gekeken naar de financiën en de bezetting. Het grootste
3.5.2 Veerkracht van de vrijetijdssector
deel (71%) van de bedrijven scoort in
Ondanks de vele uitdagingen
de scan positief op zowel kwaliteit als
van de afgelopen jaren, zoals de
toekomstperspectief. Deze bedrijven
coronapandemie, prijsstijgingen, de
zijn samen goed voor het merendeel
krapte op de arbeidsmarkt en de
visie en ambities van de ondernemer,
18
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
19
3
3
Vooruitstrevend ondernemerschap
waarmee het Vechtdal inspeelt op
ook aantrekkelijk voor de vergrijzende
leefbaarheid als de aantrekkelijkheid
Het Vechtdal staat bekend als dé
de toenemende populariteit van de
bewoners en bezoekers, die ook baat
van de regio, waarbij het groeiende
vijfsterrencampingregio van Nederland,
regio onder buitenlandse bezoekers.
hebben bij de aangepaste voorzieningen.
besef ontstaat dat de vrijetijdseconomie
met een groot aantal bekroonde, veelal
Dit vernieuwde netwerk versterkt de
familiebedrijven die voldoen aan de
positie van het Vechtdal als een ideale
Regionale samenwerking
hoogste standaarden van de ANWB
bestemming voor wandelaars en fietsers.
De samenwerking tussen het Vechtdal
de brede welvaart in het Vechtdal.
en omliggende regio’s versterkt
3.6.2 Zwakke punten
bieden vakantiegangers een breed
Authentieke streekproducten
de vrijetijdseconomie en verbindt
Onduidelijke positionering
scala aan mogelijkheden, van luxe
met meerwaarde voor de regio
stedelijke voorzieningen met het
van informatiepunten
kampeerervaringen tot kleinschalige,
Het Vechtdal en Reestdal bieden
natuurlijke en recreatieve aanbod van
Er is gebrek aan samenhang tussen
rustige terreinen voor natuurliefhebbers.
een breed scala aan authentieke
het Vechtdal. Deze samenwerking
de TIP’s, Anjerpunten en andere
Dit sterke aanbod gaat gepaard met
streekproducten die de identiteit
biedt kansen voor gezamenlijke
informatiepunten in het Vechtdal. Dit
een hoog niveau van gastheerschap
en aantrekkingskracht van de regio
projecten, gedeelde infrastructuur
leidt tot verwarring over de rol en
en ondernemerschap, wat de regio
versterken. Van ambachtelijke kaas
en een breder aanbod, waardoor
meerwaarde van deze verschillende
een uitstekende reputatie geeft onder
en vleesproducten tot lokaal geteelde
bewoners en bezoekers meer profijt
informatiepunten. De variatie in service,
zowel Nederlandse als Duitse gasten.
groenten en fruit, de streekproducten
hebben van een meer samenhangende
openingstijden en beschikbare informatie
Dankzij het lokale ondernemerschap en
dragen bij aan een onderscheidende
regio. De nabijheid van Zwolle biedt
versterkt dit probleem. Een heldere
vooruitstrevende projecten is het Vechtdal
en duurzame recreatieve beleving.
toegang tot stedelijke voorzieningen
positionering en uniformiteit zijn nodig
een voorbeeld voor andere toeristische
Volgens het Nederlands Bureau
en vergroot de aantrekkingskracht
om deze punten effectief in te zetten
regio’s, wat bijdraagt aan de verdere
voor Toerisme & Congressen (NBTC)
van het Vechtdal, en vice versa.
als inspirerende informatiebronnen.
ontwikkeling en innovatie in de sector.
verrijken streekproducten het toeristisch aanbod van een regio aanzienlijk
Sterk lokaal recreatie-aanbod
Afhankelijkheid van
Uitgebreid en vernieuwd
en versterken ze de verbinding van
Het Nederlands Vrijetijdsonderzoek toont
incidentele bijdragen voor
wandel- en fietsnetwerk
bezoekers met de lokale cultuur en
aan dat 90% van de vrijetijdsactiviteiten
uitvoering van projecten
Het Vechtdal beschikt over een uitgebreid
gemeenschap. Hiermee positioneren
in Overijssel wordt ondernomen door
Hoewel het nieuwe Kompas verschillende
en recent vernieuwd wandel- en
de streekproducten het Vechtdal
de bewoners zelf, wat de belangrijke
programmalijnen formuleert om de
fietsnetwerk dat bezoekers optimaal laat
als een bewuste bestemming en
rol van het vrijetijdsaanbod voor de
vrijetijdseconomie en de leefbaarheid
genieten van het veelzijdige landschap.
ondersteunen ze de regionale economie.
eigen gemeenschap onderstreept. Het
in het Vechtdal te bevorderen, is de
en de Duitse ADAC. Deze campings
Met honderden kilometers hoogwaardige
20 Vechtdal Kompas 2025 - 2035
een belangrijke bijdrage levert aan
Vechtdal, met zijn uitgebreide wandel-
uitvoering van deze programmalijnen
routes, nieuwe bewegwijzering, en
Meest toegankelijke regio
en fietsmogelijkheden, speelt hierop
sterk afhankelijk van incidentele bijdragen,
verbeterde verbindingen biedt het
van Nederland
in, aangezien wandelen en fietsen de
subsidies en andere regelingen. Dit
netwerk een gastvrije en toegankelijke
Het NRIT heeft in 2024 het Vechtdal
populairste recreatieactiviteiten zijn.
betekent dat slechts die projecten worden
ervaring voor zowel lokale recreanten
erkend als de meest toegankelijke
Dit maakt het Vechtdal niet alleen
uitgevoerd die in aanmerking komen
als internationale toeristen. De
vakantiebestemming voor mensen met
aantrekkelijk voor bezoekers, maar
voor deze financiële ondersteuning,
informatiepanelen en bewegwijzering
een beperking, handicap of zorgbehoefte.
ook van grote waarde voor bewoners.
wat de continuïteit en de effectiviteit
zijn beschikbaar in meerdere talen,
Deze toegankelijkheid maakt de regio
Deze combinatie versterkt zowel de
van de initiatieven kan beperken. Vechtdal Kompas 2025 - 2035
21
3
3
Beperkt aanbod voor jaarrond
als aantrekkelijke vakantiebestemming.
miljoen mensen met een beperking, en
exploitatie in het Vechtdal
Gezien de positieve trend wordt deze
in de EU zijn dat er 87 miljoen. Met de
Het Vechtdal streeft naar
markt ook voor de komende jaren als
Europese Toegankelijkheidswet, die op
seizoensversterking door te werken
veelbelovend beschouwd. Daarnaast is
28 juni 2025 in werking treedt, worden
aan een jaarrond exploitatie, zodat de
er een toenemende belangstelling van
bedrijven verplicht hun producten en
regio in alle seizoenen aantrekkelijk
Vlamingen opgemerkt, hoewel er tot
diensten toegankelijk te maken voor
blijft voor bezoekers. Dit zou de
nu toe weinig marketinginspanningen
deze groep. Door hier als Vechtdal op
afhankelijkheid van seizoensmedewerkers
zijn geweest gericht op deze groep.
in te blijven spelen, kunnen bedrijven
en vakantiekrachten verminderen,
Dit maakt de Vlaamse markt een
hun klantenbestand uitbreiden,
waardoor bedrijven in de regio in staat
interessante kans voor het Vechtdal.
klanttevredenheid verhogen en hun concurrentiepositie versterken. Daarnaast
zijn om jaarcontracten aan te bieden en meer continuïteit in hun bedrijfsvoering
65-plussers
draagt het bij aan maatschappelijk
te realiseren. Echter, er is momenteel
Het Vechtdal heeft veel te bieden
verantwoord ondernemen en een positieve
te weinig (dagrecreatief)aanbod
voor de groep 65-plussers, die in
merkperceptie van het Vechtdal.
waardoor de regio nog niet voldoende
de komende jaren alleen maar zal
aantrekkelijk is het hele jaar door.
toenemen. Deze groep heeft vrije tijd én
Slimme automatisering,
bestedingsmogelijkheden. Doordat ze
technologie en robotisering
Niet-recreatief gebruik van
minder afhankelijk zijn van de reguliere
Automatisering en robotisering bieden
bungalows en vakantiewoningen
vakantieperiodes, is deze groep met name
de vrijetijdssector aanzienlijke kansen
Een toenemende bedreiging voor de
interessant voor seizoensversterking.
om in te spelen op uitdagingen zoals personeelstekorten en de behoefte aan
innovaties stelt ondernemers in
jaar door aantrekkelijker maakt voor
ook de lokale economie en vergroot
het Vechtdal is het niet-recreatief gebruik
Vrijetijdsbesteding steeds belangrijker
efficiëntere bedrijfsprocessen. Door
staat om flexibeler te werken en
zowel bewoners als bezoekers. Dit biedt
de waardering voor het platteland.
van bungalows en vakantiewoningen,
Vrijetijdsbesteding neemt een steeds
repetitieve taken te automatiseren en
sneller in te spelen op veranderende
bedrijven bovendien de mogelijkheid om
zoals permanente bewoning. Hoewel dit
belangrijkere plek in het dagelijks leven
complexe processen te ondersteunen,
wensen en verwachtingen, wat de
personeel continu in dienst te houden.
in strijd is met de bestemming, wordt er
in, waarbij mensen meer behoefte hebben
kunnen bedrijven met minder medewerkers
concurrentiepositie versterkt en bijdraagt
steeds vaker gekozen voor permanente
om hun vrije tijd optimaal en betekenisvol
meer werk verzetten. Daarnaast
aan een toekomstbestendige sector.
bewoning, vaak vanwege de woningnood
te benutten. Dankzij flexibelere werkuren
dragen innovatieve technologieën
en lagere kosten. Permanente bewoning
ontstaan er nieuwe vrijetijdspatronen,
zoals kunstmatige intelligentie (AI) en
kan leiden tot verloedering van de
waardoor mensen vaker buiten de
parken, afname van de vitaliteit van
standaardtijden kunnen ontspannen en
de recreatiesector en ondermijning.
recreatieve functie van vakantieparken in
3.6.3 Kansen
Overname druk Kansen voor Agrotoerisme
De vrijetijdseconomie in het Vechtdal staat
in het Vechtdal
vandaag de dag op de schouders van vorige
Seizoensversterking
Agrotoerisme biedt aanzienlijke kansen
generaties. Sommige familiebedrijven zijn
robotisering bij aan een verbeterde
Het Vechtdal heeft een uitgebreid
voor het Vechtdal, vooral door de
al in handen van de vierde generatie en
gastbeleving, bijvoorbeeld door
vrijetijdsaanbod, maar er zijn
transitie in de agrarische sector. Door
behoren tot de top van Nederland en zelfs
recreëren. Vrije tijd wordt hierdoor steeds
slimme reserveringssystemen, digitale
aanzienlijke kansen om dit verder uit
agrotoerisme te integreren in een brede
Europa. Deze familiebedrijven vormen een
meer gezien als een essentieel onderdeel
assistenten en servicegerichte robots.
te breiden en optimaal te profiteren
aanpak van het landelijk gebied, kunnen
belangrijk onderdeel van het huidige imago
van persoonlijke identiteit en welzijn.
Deze ontwikkelingen verhogen niet
van de vrijetijdseconomie. Er is een
agrariërs extra inkomsten genereren. Het
van het Vechtdal. Echter, overnames van de
alleen de efficiëntie, maar versterken
groeiende vraag naar een jaarrond
combineren van streekproducten met
ene generatie op de andere worden steeds
De afgelopen jaren heeft de Duitse
Uitbreiding toegankelijk aanbod
ook de beleving en gastvrijheid in de
aanbod om de seizoensafhankelijkheid
recreatieve activiteiten biedt niet alleen
moeilijker, en buitenlandse investeerders
toerist het Vechtdal steeds meer ontdekt
In Nederland leven meer dan twee
sector. Het omarmen van technologische
te verminderen, wat de regio het hele
economische voordelen, maar versterkt
zien in het Vechtdal ook kansen.
Inkomend toerisme
22
3.6.4 Bedreigingen
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
23
3
3
De uitdaging voor de komende jaren is
Financiële druk op overheden
voor verstedelijking, natuurherstel,
3.7 Samenvatting en conclusies
om familiebedrijven in het Vechtdal te
en ondernemers
landbouw en recreatie veroorzaakt
Een periode van uitdagingen
gezet. De Vakschool 100% Gastvrij
behouden en daarnaast buitenlandse
Zowel de overheid als ondernemers in
een groeiend spanningsveld in het
en ontwikkeling
introduceerde innovaties op het gebied
investeringsbedrijven te betrekken
de vrijetijdssector staan de komende
Vechtdal. De vrijetijdseconomie is
Het Vechtdal heeft de afgelopen jaren,
van robotisering, digitalisering en sociale
bij de ontwikkeling van de regio.
jaren voor aanzienlijke financiële
hierbij niet sterk vertegenwoordigd
net als de rest van de wereld, voor
innovatie. Daarnaast werden twee nieuwe
uitdagingen. Gemeenten worden
in regionale en provinciale ruimtelijke
grote uitdagingen gestaan zoals de
Tourist Info Punten geopend en werken
Krapte op de arbeidsmarkt
vanaf 2026 geconfronteerd met
ontwikkelingen. Dit kan leiden tot
coronapandemie, klimaatverandering en
de toeristische websites nu met een
De krapte op de arbeidsmarkt blijft
begrotingsproblemen door het verwachte
beperkingen in het ontwikkelen van
krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast zijn
uniform besturingssysteem. Het actieplan
een van de grootste uitdagingen voor
‘ravijnjaar,’ terwijl ondernemers hun
nieuwe voorzieningen en het behoud
maatschappelijke opgaven versterkt en
Seizoensversterking in Hardenberg
de recreatiesector. De instroom van
marges verder onder druk zien komen
van bestaande recreatiegebieden.
de concurrentie om ruimte is toegenomen.
biedt bovendien een sterke basis voor
mbo-studenten blijft achter, nieuwe
door de geplande btw-verhoging op kort
De ruimtelijke druk vormt daarmee
Tegelijkertijd heeft de sector veerkracht
een bredere uitrol in het Vechtdal.
medewerkers zijn moeilijk te vinden,
verblijf van 9% naar 21%f, zoals hotels,
een bedreiging voor het toekomstige
laten zien. Er is geïnvesteerd in aanbod,
en veel mensen hebben de sector de
vakantiewoningen, bed and breakfasts,
aanbod en de aantrekkelijkheid
voorzieningen en het merk Vechtdal.
afgelopen jaren verlaten. Naast het
pensions en gemeubileerde stacaravans.
van het Vechtdal als recreatieve
Het Vechtdal werd onlangs uitgeroepen tot de meest toegankelijke regio van
bestemming. Met de verwachte
De werkwijze met programmalijnen
Nederland, een erkenning van de
ontwikkelmogelijkheden en vaste
Ruimtelijke druk door concurrerende
groei van het toerisme zal de
biedt structuur en focus. Binnen de
inspanningen om het vrijetijdsaanbod
dienstverbanden, is het cruciaal dat
opgaven (Ondervertegenwoordiging
druk op de recreatieruimte in en
programmalijn Verbindende Vecht
inclusiever te maken. Toegankelijkheid
de sector zichzelf beter positioneert
vrijetijdseconomie)
rondom Zwolle verder toenemen.
zijn belangrijke stappen gezet in
blijft dan ook een integrale ambitie.
als een aantrekkelijke werkgever.
De toenemende vraag naar ruimte
de bewustwording en positionering
Ook streekproducten spelen een
Invloed van klimaatverandering
rondom varen op de Vecht. Drie
steeds belangrijkere rol, zoals
Klimaatverandering leidt tot extreme
Vechtzompen varen inmiddels en een
blijkt uit het succesvolle project
weersomstandigheden zoals
vierde is in aanbouw. Wandel- en
Kunst van de Korte Keten en het
droogte en zware neerslag, die een
fietsmogelijkheden zijn versterkt door
samenwerkingscollectief ProefOost.
groeiende impact hebben op zowel
een volledig gereviseerd routenetwerk,
natuurgebieden als recreatieve
en de landschapsbiografieën
Uitdagingen en kansen
terreinen in het Vechtdal. De droogte
van het Vechtdal en Reestdal
voor de toekomst
vergroot het risico op natuurbranden,
dragen bij aan een nog grotere
Na de coronapandemie heeft de
terwijl overstromingen, zoals tijdens
beleefbaarheid van het landschap.
vrijetijdseconomie in het Vechtdal
kerst 2023, voor grote schade zorgen.
Dankzij het Vechtdalgidsennetwerk
zich niet alleen hersteld, maar is deze
Deze weersomstandigheden vormen
kunnen groepen de regio op een
zelfs verder gegroeid. De stijging in
een risico voor de natuurbeleving en
unieke manier ontdekken.
overnachtingen en bestedingen brengt
bieden van goede arbeidsvoorwaarden,
vragen om voortdurende investeringen
24 Vechtdal Kompas 2025 - 2035
echter ook uitdagingen met zich mee.
in klimaatbestendige infrastructuur
Investeren in gastheerschap
Bezoekersmanagement en ruimtelijke
en voorzieningen. Door aanhoudende
en ondernemerschap
planning worden steeds crucialer om druk
droogte neemt bovendien de
Ook op het gebied van gastheerschap en
op de regio te beheersen en overbelasting
kwaliteit van natuurgebieden af.
ondernemerschap zijn belangrijke stappen
van populaire locaties te voorkomen. Vechtdal Kompas 2025 - 2035
25
3
3
De schaarste aan recreatieruimte in
om de lokale identiteit te waarborgen.
De komende jaren ligt de focus op kwalitatieve ontwikkeling, regionale
Zwolle vraagt om betere afstemming met Vooruitblik: bouwen aan een
samenwerking en de beleefbaarheid
duurzame vrijetijdseconomie
van het unieke vrijetijdslandschap. Door
Ondernemers worden daarnaast
Terugkijkend blijkt de sector veerkrachtig
te investeren in toekomstbestendig
geconfronteerd met krapte op de
en blijft samenwerking de sleutel
ondernemerschap, gastheerschap
arbeidsmarkt, btw-verhogingen,
tot succes. Ondanks de uitdagingen
en het positioneren van het Vechtdal
prijsstijgingen, stikstofmaatregelen en
biedt de vrijetijdseconomie volop
als een bewuste bestemming, wordt
toenemende regeldruk. Familiebedrijven –
kansen, zoals de groeiende Duitse
de regio versterkt. Met een gedeelde
een essentiële pijler van de regio – staan
bezoekersmarkt, de 65-plusdoelgroep en
ambitie en nauwe samenwerking tussen
bovendien voor complexe
verdere seizoensversterking. De sterke
ondernemers, organisaties en overheden
opvolgingsvraagstukken. Tegelijkertijd
verbondenheid met het landschap, de Vecht
blijft het Vechtdal vooroplopen. Zo wordt
groeit de interesse van buitenlandse
en de Reest, streekproducten, het unieke
gezamenlijk gebouwd aan een florerende
investeerders, wat kansen biedt maar ook
aanbod en gastheerschap op topniveau
vrijetijdseconomie waarvan zowel bewoners
vraagt om een gebalanceerde aanpak
vormen de kernkwaliteiten van de regio.
als bezoekers voordeel van hebben.
omliggende gebieden zoals het Vechtdal.
26 Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
27
4
4
4. Ambitie en doelen Om de vrijetijdseconomie van het Vechtdal duurzaam te ontwikkelen, is het essentieel om een heldere richting te hebben. Deze richting is vastgelegd in onze aangescherpte ambitie, die als kompas dient voor de komende vijf jaar. Hoewel de te nemen acties gericht zijn op deze periode, reikt de ambitie tot 2035. Halverwege deze periode wordt geëvalueerd waar het Vechtdal staat en wordt zowel de ambitie als het kompas aangescherpt om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen.
Het Vechtdal: Unieke vrijetijdsbestemming van topniveau
topniveau neer te zetten, zijn de
landschap voordeel hebben van
• … het Vechtdal bekend staat als
een vrijetijdseconomie die in
“In 2035 staat het Vechtdal bekend
een unieke vrijetijdsbestemming
harmonie is met de draagkracht
als een unieke vrijetijdsbestemming
met een veelzijdig, beleefbaar
van de regio, waarbij landschaps-
van topniveau.
landschap, een onderscheidend
en ecologische waarden behouden
Bezoekers van dichtbij en ver komen hier
en hoogwaardig vrijetijdsaanbod
om de diversiteit van het landschap, de
en gastvrijheid op topniveau.
gastvriendelijkheid en het vrijetijdsaanbod
• … een solide basis is behouden en
blijven voor toekomstige generaties. • … toekomstbestendige familiebedrijven en investeerders,
van topniveau te ervaren. Het Vechtdal
versterkt voor de ontwikkeling van een
zowel uit de regio als daarbuiten,
biedt alle tijd en alle ruimte om te
toekomstbestendige vrijetijdseconomie,
bijdragen aan een florerende
ontspannen, te ontdekken en te genieten
met actieve betrokkenheid van
vrijetijdseconomie, met
van pure lokale producten en de rijke
diverse stakeholders en structurele
gastheerschap, innovatie en duurzaam
cultuurhistorie. Het vrijetijdsaanbod is
samenwerking op regionaal niveau.
ondernemerschap als de belangrijkste
toegankelijk voor iedereen en welzijn
• … de kwalitatieve ontwikkeling van
en welvaart zijn in balans. Bewuste en
de vrijetijdseconomie bijdraagt
innovatieve ondernemers en organisaties
aan brede welvaart in het Vechtdal,
kwaliteit en variëteit is versterkt,
werken samen met overheden aan een
waarbij zowel economische als
met een aantrekkelijk aanbod
duurzame regio, waar de plaatselijk
maatschappelijke waarde wordt
voor bewoners en bezoekers in elk
gemeenschap voordeel heeft van een
toegevoegd, ten gunste van zowel
seizoen, zodat de regio het hele jaar
florerende vrijetijdseconomie.”
de regio als haar bewoners.
door uitnodigt om eropuit te trekken.
• … de diverse vrijetijdslandschappen
28 Vechtdal Kompas 2025 - 2035
• … de gemeenschap en het
doelen van dit kompas dat in 2035:
pijlers van de regionale identiteit. • … het recreatieve aanbod in
• … het Vechtdal een bewuste en
Doelen die het Vechtdal nastreven
van het Vechtdal en het Reestdal
duurzame vrijetijdsbestemming is,
voor iedereen beleefbaar zijn, met
waarin de balans tussen economische
Om de bovenstaande ambitie te
toegankelijke voorzieningen die de
ontwikkeling, ecologische duurzaamheid
realiseren en het Vechtdal als een
natuurlijke en culturele waarde van
en de leefbaarheid voor bewoners
unieke vrijetijdsbestemming van
de regio respecteren en versterken.
in balans wordt gehouden. Vechtdal Kompas 2025 - 2035
29
5
5
5. Ontwikkelkader voor een toekomstbestendig Vechtdal Om de ambitie voor het Vechtdal te realiseren, vormt het ontwikkelkader de strategische basis. Het biedt richting aan de ontwikkeling van het Vechtdal als vrijetijdsbestemming en helpt bij een betere afstemming van vraag en aanbod. Daarnaast dient het als toetsingsinstrument voor toekomstige ontwikkelingen en investeringen, waarbij ondernemers, organisaties en overheden gezamenlijk bijdragen aan een sterk, duurzaam en onderscheidend Vechtdal. Het ontwikkelkader is opgebouwd uit drie leidende principes. Voor elk principe wordt omschreven wat het betekent en welke concrete vraag gesteld kan worden om te bepalen of een project of initiatief aansluit bij de strategische koers van dit kompas.
1. Vooroplopen
2. Voortbouwen
3. Verbinden
Innovatief en verfrissend
Behouden en versterken
Verbondenheid die versterkt
Het Vechtdal onderscheidt zich door
Een sterke regio bouwt voort op haar
Het Vechtdal is een regio waarin natuur,
vooruitstrevend ondernemerschap en
fundamenten. De Vecht als verbindende
recreatie en economie samenkomen.
een open blik op de toekomst. Innovatie
rivier, het afwisselende landschap, de rijke
De Vecht en de Reest vormen niet
en creativiteit worden ingezet om een
cultuurhistorie, sterke ondernemers en
alleen landschappelijke dragers, maar
onderscheidend en aantrekkelijk aanbod
persoonlijke gastvrijheid vormen de kern
ook symbolen van verbondenheid.
te creëren. Verfrissende concepten en
van het Vechtdal. Deze unieke kwaliteiten
Verbinding met het landschap, de
nieuwe technologieën dragen bij aan een
worden gekoesterd én versterkt door continu
gemeenschap en tussen ondernemers
verrassende beleving voor bezoekers en
te investeren in kwaliteit en innovatie.
en organisaties is essentieel voor
bewoners, zonder de identiteit van het
Voortbouwen betekent niet vasthouden aan
een toekomstbestendig Vechtdal.
gebied uit het oog te verliezen. Vooroplopen
het verleden, maar slim inspelen op nieuwe
betekent kansen zien, benutten en
behoeften en ontwikkelingen, zodat het
nieuwe mogelijkheden creëren, zodat het
Vechtdal haar aantrekkingskracht behoudt en
tussen natuur, economie en
Vechtdal aantrekkelijk en relevant blijft.
blijft groeien als bestemming van topniveau.
gemeenschap? Draagt het bij aan een
Versterkt een initiatief de samenwerking
hechter en samenhangend Vechtdal?
30 Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Draagt een initiatief bij aan
In hoeverre draagt een initiatief bij
innovatie en vernieuwing binnen
aan het behoud en de versterking van
de vrijetijdssector? Versterkt
de kernkwaliteiten van het Vechtdal?
het de onderscheidende
Sluit het naadloos aan bij de identiteit
positionering van het Vechtdal?
en het karakter van de regio?
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
31
6
6
6. Bestemmingsontwikkeling Bestemmingsontwikkeling in het Vechtdal richt zich enerzijds op het voortbouwen en verbeteren van een samenhangend vrijetijdsaanbod voor bewoners en bezoekers, en anderzijds op de kwalitatieve doorontwikkeling van de vrijetijdseconomie in het Vechtdal. “Verbindende Vecht” vormt hiervoor het overkoepelende programma met daaronder de vier programmalijnen: Beleefbare landschappen, Gastheerschap op topniveau, Toekomstbestendig ondernemerschap en Vechtdal bewuste bestemming.
Duurzame samenwerking tussen
stad en ommeland van groot belang.
Door actief samen te werken en
overheden, ondernemers en organisaties
Dit vraagt om structurele afstemming
gezamenlijk initiatieven te ontwikkelen,
is cruciaal voor een succesvolle
en gezamenlijke inspanningen van alle
blijft het Vechtdal niet alleen zijn positie
bestemmingsontwikkeling. Daarnaast
betrokkenen, die samen bouwen aan
als een unieke en toekomstbestendige
zijn gezamenlijke inzet in verbindende
de kwaliteit van een vrijetijdsaanbod
vrijetijdsbestemming behouden, maar
projecten en een sterke verbinding tussen
dat passend is bij de regio.
wordt deze ook verder versterkt.
Verbindende Vecht Duurzame samenwerking / Verbindende projecten / Verbinding stad en ommeland
Beleefbare landschappen
Gastheerschap op topniveau
• Vrijetijdslandschappen
• Optimalisatie gastreis
• Toerusten ondernemers
• Bezoekersmanagement
• Vechtdal en Reestal
• Duitse gastbeleving
• Toekomstbestendige
• Slimme mobiliteit
• Routestructuren
Toekomstbestendig ondernemerschap
familiebedrijven
Vechtdal bewuste bestemming
• Elektrisch varen
• Landschapsbiografie
• Nieuwe doelgroepen
• Duurzaam ondernemen
• Streekproducten
• Arbeidsmarkt
• Leefbaar platteland
• Agrotoerisme
• Automatisering
• Toegankelijk en inclusief
• Cultuurerfgoed • Vechtzompen
32
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
33
6
6
6.1 Verbindende Vecht
6.2 Beleefbare landschappen
De Vecht is niet alleen de naamgever
Doelstelling Verbindende Vecht
wordt ervaren. Zo blijven de Vecht en de
De veelzijdigheid van het
streekproducten en de Vechtzompen, en
van het Vechtdal, maar vormt dé
De komende jaren ligt de focus op het
Reest een essentieel onderdeel van de
vrijetijdslandschap vormt van oudsher
het zichtbaar maken van erfgoed, wordt
verbindende schakel van de regio: tussen
versterken van de Vecht als verbindende
identiteit van de regio en haar bewoners.
de kern van de aantrekkingskracht
een uniek vrijetijdslandschap gecreëerd
natuur en landschap, steden en dorpen,
schakel van het Vechtdal, in samenwerking
van het Vechtdal, waar rust, ruimte en
voor zowel bewoners als bezoekers.
en tussen bewoners, bezoekers en
met ondernemers, organisaties en
Bouwstenen Verbindende Vecht
reuring samenkomen. Of je nu in de
Het Vechtdal ontwikkelt zich tot een
bedrijven/organisaties. In het Vechtdal
overheden. Tegelijkertijd wordt toegewerkt
• Duurzame samenwerking -
steden en dorpen bent, in de bossen
levendige regio waar natuur en cultuur
werken ondernemers, organisaties en
naar een sterkere verbinding met het
Samenwerking tussen ondernemers,
en op de heuvels, op het platteland of
elkaar ontmoeten, mensen het verhaal
overheden samen aan de ontwikkeling
Reestdal, waar de Reest net zo bepalend
organisaties en overheden.
op en langs het water—het Vechtdal
van het landschap en erfgoed begrijpen,
en promotie van de regio, onder andere
is voor de identiteit als de Vecht dat is
biedt voor iedereen een unieke
en het bewust wordt behouden voor
via Ruimte voor de Vecht en Vechtdal
voor het Vechtdal. Door gezamenlijke
die bijdragen aan een sterkere
ervaring. Ook het idyllische Reestdal,
nu en toekomstige generaties.
Marketing. Door deze samenwerking
projecten worden de sociale, fysieke,
regionale samenhang.
met de meanderende Reest, draagt
ontstaat een samenhangende
economische en ecologische verbindingen
• Verbinding stad en ommeland -
bij aan deze diversiteit en versterkt
recreatiebeleving voor iedereen die
in de regio verder uitgebouwd, zodat het
Versterking van de relatie tussen
de landschappelijke beleving van de
Bouwstenen Beleefbare landschappen
het Vechtdal bezoekt of er woont.
gebied als een samenhangend geheel
stedelijke en landelijke gebieden.
regio. Met projecten die het landschap
• Vrijetijdslandschappen –
• Verbindende projecten - Initiatieven
beleefbaar maken, zowel op het land
Landschappen toegankelijk
als op het water, wordt een verrijkende
en beleefbaar maken, met
ervaring gecreëerd voor zowel bewoners als bezoekers. Streekproducten en agrotoerisme dragen daarnaast bij aan de versterking van de identiteit van het Vechtdal als een recreatiebestemming die naar meer smaakt.
oog voor de natuur. • Routestructuren - Een goed onderhouden routenetwerk als basis voor beleving. • Landschapsbiografie als leidraad - Het verhaal van het landschap zichtbaar en beleefbaar maken.
Doelstelling Beleefbare landschappen
• Streekproducten en agrotoerisme –
Het Vechtdal wordt dé bestemming
als versterkers van de identiteit
waar de veelzijdigheid van het
en smaakmakers van de regio.
landschap in al haar diversiteit
• Vechtzompen en cultuurerfgoed
Lokale producten en boerenbedrijven
beleefbaar is en waar de
- Iconen van het landschap
landschappelijke schoonheid en het
in de etalage zetten.
culturele erfgoed de iconen van de regio vormen. Ook het Reestdal en de Reest, met het kleinschalige beekdallandschap, dragen hieraan bij. Door het versterken van routenetwerken, het promoten van
34 Vechtdal Kompas 2025 - 2035
Vechtdal Kompas 2025 - 2035
35
6
6
6.4 Toekomstbestendig ondernemerschap familiebedrijven spelen een
Doelstelling Toekomstbestendig ondernemerschap
Bouwstenen Toekomstbestendig ondernemerschap
sleutelrol in de ontwikkeling van
Vrijetijdsondernemers in het Vechtdal
• Toerusten ondernemers - Ondernemers
het Vechtdal. Samen werken zij
vormen de basis voor een bloeiende en
ondersteunen in innovatie en
aan een toekomstbestendige
toekomstbestendige vrijetijdseconomie.
kwalitatieve ontwikkeling.
regio, met aandacht voor
Zij dragen bij aan zowel economische
arbeidsmarktontwikkelingen, het
ontwikkeling als maatschappelijk verantwoord
Duurzame opvolging en
verlengen van het toeristisch seizoen en
ondernemen en ontwikkelen een jaarrond
bedrijfsvoering stimuleren.
het aantrekken van nieuwe doelgroepen.
aanbod dat aansluit bij de behoeften van
• Nieuwe doelgroepen – Kansen
Innovatie en samenwerking staan
zowel bewoners als bezoekers. Ondernemers
zien en benutten ten behoeve
centraal, zodat het Vechtdal een
pionieren op gebieden zoals digitalisering,
van seizoensversterking.
economisch robuuste regio blijft.
robotisering, sociale innovatie en duurzame
• Arbeidsmarkt - Werken aan
Hierdoor kunnen ondernemers bouwen
bedrijfsvoering. Gedreven door gezonde
aan een zekere toekomst, terwijl de
concurrentie en gezamenlijke ambitie ontstaat
lokale gemeenschap voordeel heeft
een dynamische sector waarin continue
van een bloeiende vrijetijdseconomie.
verbetering en innovatie centraal staan.
Ondernemers, organisaties en
6.3 Gastheerschap op topniveau
een toekomstbestendige toeristische arbeidsmarkt. • Automatisering - Innovatieve technologieën inzetten voor efficiëntie en beleving.
6.5 Bewuste bestemming
Gastvriendelijkheid is een kernwaarde
waarin gastvrijheid wordt ervaren als een
gastvriendelijkheid een onlosmakelijk
Samen wordt gewerkt aan het Vechtdal
een bewuste bestemming, waar brede
van het Vechtdal. Daarom staat het
integraal onderdeel van de identiteit.
onderdeel van de identiteit van het
en het Reestdal als een bewuste
welvaart wordt bevorderd door een
Bouwstenen Bewuste bestemming
Vechtdal, een regio die men keer op keer
bestemmingen. Dit betekent dat de
bloeiende vrijetijdseconomie. Ontwikkeling
• Bezoekersmanagement - Sturen
ontwikkeling in toerisme en recreatie in
in toerisme en recreatie gaat daarbij
balans blijft met de leefbaarheid in de
hand in hand met het behoud van
Vechtdal niet alleen bekend om de
Doelstelling Gastheerschap op topniveau
bezoekt en waar iedereen zich thuis voelt.
landschap, maar ook om de ongedwongen sfeer, gastvriendelijkheid
Het Vechtdal wordt verder ontwikkeld tot
regio en op een duurzame manier wordt
de leefbaarheid van de regio, zonder
en het toonaangevende aanbod. Er
dé gastvrije bestemming van Nederland,
Bouwstenen Gastheerschap op topniveau
doorontwikkeld. Er wordt gestreefd naar
negatieve gevolgen voor de natuur en
wordt gestreefd naar een omgeving
waar alle tijd wordt genomen voor gasten
• Optimalisatie gastreis – Een
kwalitatieve ontwikkeling die, naast