2. Zwolle_perspectievenboek _bijlage hoofdstuk3 - 3B perspectieven met toelichting

E2A. Geen uitbreiding van BT's

Geen uitbreiding van BT's E2B. E2A. Bescherm alle BT's met maar verbeteren kwaliteitHMC >4 Bescherm allemogen BT's, Laag Alleen grote BT geschoold werk groeien om versnippering te voorkomen

E2C. E2B. Bescherm alle BT's met broedplaats/innovatieve HMC Beperkt >4 milieus. uitbreiden grote BT mogen BTAlleen bij Zwolle (volgend groeien WLO hoog)om versnippering te voorkomen

E2D. E2C. broedplaats/innovatieve Verouderde BT transmilieus.naar Beperkt uitbreiden formeren woningBT bij Zwolle (volgendGO bouw / naar gemengde WLO hoog) (kantoorparks)

E2E. E2D. Verouderde BT transBedrijventerreinen onder formeren naar woningrandvoorwaarden wel bouw / naar gemengde GO uitbreiden (kantoorparks)

E3A. Elke kern zijn eigen

Elke kern zijn eigen E3B. E3A. Subregionale specialiteiten vanspecialiteit vrije tijd en recreatie

E3C. E3B. Subregionale specialiteiten Stadse voorzieningen in van vrije tijd en recreatie Zwolle, daaromheen recreatief netwerk

E3C. Stadse voorzieningen in E3A. Zwolle, daaromheen recreatief netwerk

E4A. Dagelijks in de kernen,

E4B. E4A. Dagelijks de kernen, Dagelijks en iniet-dagelijks in Zwolle perniet-dagelijks subregio verdelen

E4B. Dagelijks en niet-dagelijks per subregio verdelen

E5A. Gescheiden houden

E5B. E5A. Gescheiden houden (Diensten)economie toevoegen in woongebieden

E5C. E5B. (Diensten)economie Wonen toevoegen in toevoegen in woongewerkgebieden bieden

M1A. Sterk inzetten op

M1B. M1A. Bypass Sterkoost inzetten op N35/N50, A28 verbreden

A28 tunnelen M1C. M1B. Bypass oost

Geen A28grote tunnelen investeringen M1D. M1C. in het wegennet

M1D. Geen grote investeringen in het wegennet

M2A. deelauto hubs vanaf

Autohubs de vanaf rand deelautoaan hubs M2B. M2A. stations

Lagere Autohubs normen aan>de nabijheid rand M2C. M2B.

M2A. Lagere normen > nabijheid M2D. M2C.

M2D. M2A.

M3A. Spoorzones versterken

M3B. Lelylijn M3A. Spoorzones versterken

M3C. M3B. Inzetten Lelylijnop HSL hub

M3D. M3C. Sprinternetwerk Inzetten op HSL hub

M3D. Sprinternetwerk

M4A. OV hubs vanaf stations

E-bike vanafvanaf Zwolle (15 M4B. M4A. OV hubs stations km)

Regionaal fietsnetwerk E-bike vanaf Zwolle (15 M4C. M4B. km)

M4A. Regionaal fietsnetwerk M4D. M4C.

M4D. M4A.

M5A. Werkgeversaanpak

Deelmobiliteit stimuleren M5B. M5A. Werkgeversaanpak

Zero-Emissie Deelmobiliteit stimuleren M5C. M5B.

Thuiswerken Zero-Emissie M5D. M5C.

M5D. Thuiswerken

K1. WATER VEILIGHEID

K1. WATER VEILIGHEID

K2. KLIMAATADAPTATIE

oplossingen K2. KLIMAATADAPTATIE

Klimaat, KLIMAAT, WATER WATER water &KLIMAAT, EN ENERGIE EN ENERGIE energie

K3. WATERBESCHIKBAARHEID K3. WATERBESCHIKBAARHEID voldoende water voor

landbouw en drinkwater in elke kern

K4. ENERGIE TRANSITIE

K5. ENERGIEBRON

K6. NATUUR

daken zonnepanelen

K5. ENERGIEBRON

recreatie en ecologisch K6. NATUUR akkerland

K7. KLIMAAT GOVERNANCE

K7. KLIMAAT GOVERNANCE Business as usual

W1. WONINGLOCATIE

W1. WONINGLOCATIE

WoningWONINGBOUW WONINGBOUW bouw

Soevereine Subregio’s

K4A. Eigen dorp haar kleine

K4. ENERGIE TRANSITIE energie - windmolens, alle

W2. WOONMILIEU

W2. WOONMILIEU woonmilieus in de regio

W3. DRAAGVLAK VOOR KLIMAATADAPTATIE

W3A. Bij nieuwe ontwikkelingen W3. DRAAGVLAK VOOR alleen buitenruimte KLIMAATADAPTATIE klimaatadaptief meenemen

W4. DRAAGVLAK VOOR ARBEIDSPLAATSEN GROEI

E1. KENNISLOCATIES

E2. BEDRIJVENTERREIN

ECONOMIE ECONOMIE Economie

E3. VRIJE TIJD ECONOMIE

E4. VOORZIENINGEN

W4A. Rechtevenredig met W4. DRAAGVLAK VOOR (nieuwe) woningbouwloARBEIDSPLAATSEN catiesGROEI

E1. KENNISLOCATIES

E2. BEDRIJVENTERREIN maar verbeteren kwaliteitBescherm alle BT's, Laag geschoold werk

E3. VRIJE TIJD ECONOMIE specialiteit

niet-dagelijks in Zwolle E4. VOORZIENINGEN

E5. GEMENGDE ONTWIKKELINGEN E5. GEMENGDE ONTWIKKELINGEN

M1. HOOFDWEGEN NET

M2. PARKEREN / AUTOBEZIT

MOBILITEIT MOBILITEIT Mobiliteit

M1. HOOFDWEGEN NET N35/N50, A28 verbreden

M2. PARKEREN / stations AUTOBEZIT

M3. OV

M3. OV

M4. FIETS

M4. FIETS

M5. DUURZAME BELEIDSMAATREGELEN M5. DUURZAME BELEIDSMAATREGELEN

E4A.

E5C. Wonen toevoegen in E5A. werkgebieden

E3A.

E4A.

E5A.

E2E. Bedrijventerreinen onder randvoorwaarden wel uitbreiden

Wateroverlast

Droogte

Ecologisch Energie Netwerk

Atlas R

Evacuatieroute & hoogwatergeul, Veessen-Wapenveld

hyd

Waterveiligheid

Hoogwatergeulen, hogere dijken, stuwen

Soevereine Subregio’s

Klimaat

- 46 -

Leidraad voor het watersysteem

Technische oplossingen op systeemniveau (X)XL

Aanpak waterveiligheid

Hogere dijken, bypasses. Nevengeulen en stuwen voorkomen overstromingen. Met de nadruk op het meest stedelijke en kwetsbare gebied: Zwolle

Aanpak wateroverlast

Bovenstroomse spons: water wordt langer op Sallandse Heuvelrug vastgehouden door er een hydrologisch eiland van te maken. Op basis van winnaar Eo Wijersprijsvraag 2020 ‘De Eeuwige Bron’.

Koekoekspolder als valmeer met drijvende kassen

Aanpak Droogte & Hittestress

Bovenstroomse aanpak per stroomgebied: inzet op sponswerking Gecombineerde van opgaven wordt groots gevierd

Drinkwater

IJsselmeer als zoetwatervoorraad in combinatie met nieuwe inlaat bij Polder Mastenbroek. RWZI’s worden ook energiecentrales met zonnepanelen, windturbines en meer.

Ecosysteemdiensten

Bomenstrategie voor het vastleggen van CO2 in nieuwe bossen, lanen en parken. Andere ecosysteemdiensten als meer biodiversiteit en langer vasthouden van water en bijdragen aan verkoeling liften hierop mee. Ook broekbossen en windbossen horen hierbij. Broekbossen in laagveengebieden voorkomen CO2-uitstoot door veenoxidatie, en leggen CO2 vast in de nieuwe bomen. Windbossen zijn nieuwe bossen in combinatie met een winpark. Bijvoorbeeld bij A28 en Nieuwleusen.

Energie

Aquathermie uit IJssel en Vecht en een ‘valmeer’ in de Koekoekspolder als batterij om energie in op te slaan. Grootschalige windparken in Flevoland en zonneparken op daken logistieke clusters (Zeehaven Kampen, Hessepoort etc.)

Natuur

- Willemsvaart in Zwolle -

Natuur lift mee op de noodzakelijke uitbreiding en vrijhouden van het hoogspannings tracés voor elektriciteit van Tennet. Onder de masten is een brede zone bebouwingsvrij die over grote afstanden gebieden met elkaar verbiindt. Deze worden ecologisch verantwoord ingericht en waar mogelijk ook recreatief gebruikt.

Elke kern treft zijn eigen klimaatmaatregelen - elk dorp een fontein -

Energie Natuurlijke oplossingen per stroomgebied - Ruimte voor water & Zwolse Vecht-

Technische middelen: water als batterij

Ringpark rond Zwolle viert het rijke palet aan landschappen rond de stad

- 47 -

Bovenstroomse spons: heuvelruggen

Natuur

Combineer energie & natuur

Natuurlijke netwerk koppelen landschappen voor recreatie en natuur

Wate Spon

La

Iedere d kenmerke

Waterveiligheid

Hoogwatergeulen, hogere dijken, stuwen Koekoekspolder als valmeer met drijvende kassen

Grootschalige technische maatregelen Kleine landschappelijke elementen bepalen vooral lokale identiteit - IJsselmeer als zoetwaterbuffer -

Regio valt uiteen in subregio’s van landschappelijk eenheden

s

- 49 -

Leidraad voor de Woningbouw

Stimuleren met niet-bouwen maatregelen en activiteiten om de woningbouwvraag te verminderen: fiscale prikkels voor samenwonen, ook voor alleenstaande ouderen in bv ‘friends’-concept, woning-delen of ‘knarrenhof’, tranformatie van lege winkelpanden en kantoren naar woningen, zelfwoonverplichting bij koop etc.

Algemene principes voor Zwolle

Uitleg Stadshagen, langs Kamperlijn, Harculo, Bomhofplas, Herfte.

Algemene principes Binnenring

Verdichten rondom de stationslocaties.

Algemene principes Buitenring

Verdichten rondom de stationslocaties en uitbreiden tot aan fietsafstand van de stadscentra en stations.

Algemene principes voor kleine kernen

Dorpen mogen beperkt uitbreiden als dit de groei van de subregionale kernen steunt

Soevereine Subregio’s

Woningbouw

- 48 -

▲ Overzicht van alle woningbouwplannen in de regio in dit perspectief.

Legenda - Programma per ha. & pixel

1ha

aantal

0-10

10-20

20-40

40-60

60-150 woningen / ha

Gem. Zwolle

+ 15.050 woningen

Gem. Kampen

+ 3.000 woningen

Gem. Dronten

+5.050 woningen

Gem. Raalte

+ 1.000 woningen

Gem. Meppel

+2.450 woningen

Gem. Hattem

+2.000 woningen

Gem. Hoogeveen

+1.500 woningen

Gem. Hardenberg

+2.000 woningen

Trek werk naar Zwolle

Versterk de kernen op afstand van Zwolle met een wisselwerking met andere regio’s, eigen onderwijs en een breed economisch profiel. Sterke regionale clusters met een MBO/HBO profiel zijn noodzakelijk om heel de regio vitaal te houden. Huidige trek naar Zwolle wordt in dit perspectief gedempt en tegengegaan door ‘af te knijpen’ in Zwolle en in de grotere kernen aan de rand van de regio opleidingen en ruimte te bieden. Ook goed voor minder pieken in pendel en meer balans. Niet meer een eenzijdige blik naar Zwolle, maar ook de blik naar andere kernen

Leidraad voor de mobiliteitsaspecten

mobiliteitsknelpunten oplossen door capaciteitsuitbreidingen. Meer mobiliteit = meer keuzevrijheid = beter.

Openbaar vervoer

IC-netwerk bedient Zwolle en grotere kernen aan de rand van de regio (Dronten, Steenwijk, Meppel, Hoogeveen, Hardenberg en Kampen)

Wegennet

Maatregelen voor A28, N35, N50

Fiets

Verbeterde fietsroutes naar stations om zo fiets-OV reizen te stimuleren.

Bedrijventerreinen

Werkgelegenheid wordt geconcentreerd in de middelgrote kernen en in Zwolle. Daarbuiten afschalen.

Mobiliteitshubs

Op een aantal plekken op de Ring van Zwolle (Voorsterpoort, Ittersum, Marslanden)

Logistiek

Verschillende kernen bieden ruimte voor logistiek: Noordoostpolder, Hoogeveen, Hardenberg en op Hessenpoort IV. Dreigende concurrentie?

Mobiliteitsbeleid

Beprijzen in spits?

racht

Soevereine Subregio’s

tterein-

Landschappelijke identiteit vormt basis voor profiel van iedere subregio (met cultureel en natuurlijk programma) Zwolle als kruisbestuiver tussen gespecialiseerde subregio’s - Ieder deelregio eigen profiel met opleidingen. Zwolle heeft brede opleidingen en stedelijke economie. -

Onderwijs

Het onderwijs in de middelgrote kernen wordt versterkt in relatie tot het economisch specialisme. Daarmee wordt samenhang onderwijs-praktijk versterkt.

Balans stedelijke economie & diensten (intensief) versus logistiek & bedrijventerreinen (extensief)

Iedere subregio heeft een balans van intensieve en extensieve bedrijvigheid. De middelgrote kernen bieden ook meer tertiair onderwijs aan om meer zelfvoorzienend in werkgelegenheid en voorzieningen en een gebalanceerde pendel te bereiken

Lightrailnet & IC Direct lijnen - uitbreiding Kamperlijn -

Stoptreinnet (naast IC-net) - hogere frequentie huidige treinen-

Lightrailnet Fiets op 1 in&bebouwde IC Direct lijnen kom - uitbreiding Ringpark rond Kamperlijn Zwolle -

Stoptreinnet Fietsnetwerk (naast IC-net) - hogere frequentie in eerstehuidige ring treinen-

GeenGeen grote OV investeringen Geen structurele grote OV investeringen investeringen in fiets - auto & fiets staan centraal- auto & fiets staan centraal-

Intercitynetwerk Fietsroutes Intercitynetwerk naar station - -nationaal regionaalversmelten versmelten- nationaalnetwerk netwerk en regionaal

Logistiek

Autonome kernen op afstand met alzijdige oriëntatie

- Met eigen onderwijs & breed economisch profiel -

Soevereine Subregio’s

Toerisme & recreatie

e wereld s & innovatie -

eien

Leidraad voor de economische aspecten

- 51 -

Mobiliteit

Economie

- 50 -

Sleutelgebieden

- 52 -

- 53 -

Sleutelgebied

Soevereine subregio Hoogeveen

Sleutelgebied: de plek waar in dat perspectief de meeste opgaven samenkomen, de situatie het meest complex is en de belofte van een grootse impact op de regio het grootst is.

Centrale opgave Het ontwikkelen van de stationsomgeving kan voor een levendig entreegebied voor Hoogeveen zorgen dat het stationsgebied als vitaal onderdaal maakt van de stad. Los van de directe omgeving rond het station kunnen ook omliggende gebieden als bedrijventerreinen en de binnenstad hiervan profiteren.

Soevereine Subregio’s

Station Europark Groningen

Nieuwe ontwikkelingen in en rond de stationsomgeving kunnen behalve verdichting ook een impuls geven aan de levendigheid, identiteit en het entreegebied van de gemeente.

Met de komst van nieuwe woningen in de stationsomgeving, kan er ook meer draagvlak ontstaan voor programma of ontwikklingen in de binnenstad.

Met nieuwe ontwikkelingen rond het spoor, kunnen er ook kansen ontstaan voor verkleuring/ een kwaliteitsimpuls van omliggende werkgebieden .

Sleutelgebieden

- 54 -

- 55 -

Sleutelgebied

Soevereine subregio Dronten

Sleutelgebied: de plek waar in dat perspectief de meeste opgaven samenkomen, de situatie het meest complex is en de belofte van een grootse impact op de regio het grootst is.

Centrale opgave Een verdubbeling van de kern Dronten in relatie tot kwalitatief hoogwaardige landbouwgrond in de Flevopolder. Deze landbouwgrond behoort tot de top van de wereld. Op andere plekken in Flevoland verslechtert die als gevolg van klimaatverandering (verzilting, bodemdaling, ‘verdichting’ van de bodem). Aandachtsgebieden bodem en water

Aandachtsgebieden bodem en water

Dronten overweegt stevig uit te breiden. Een van de opties is direct buiten het dorp.

Aandachtsgebieden bodem en water

Soevereine Subregio’s

Bodemdaling in 2050 > 40cm Diepte grensvlak brak en zout bronwater -5 tot -15 meter onder maaiveld Wateroverlast_Voldoet niet aan ontwateringsnorm in 2050 Drooglegging in 2050 kleiner dan 80 cm Risico op verdichting zeer groot Agrarisch areaal

De kaart ‘aandachtsgebieden bodem en water’ bevat een selectie van de fysiek-ruimtelijke gebiedskenmerken die van invloed (kunnen) zijn op de landbouwontwikkeling op de lange termijn, tot 2050. Deze gebiedskenmerken zijn als afzonderlijke kaartlagen aan en uit te zetten. Deels overlappen ze elkaar. In sommige gebieden komen meerdere opgaven samen, zoals bodemdaling, wateroverlast, verminderde drooglegging en verhoogd risico op verzilting. Dit zijn bijzondere aandachtsgebieden vanuit bodem en water, waar mogelijk een koppeling met de stikstofaanpak gelegd kan worden. Niet op de kaart (wel op de themakaarten) staan de ruimteclaims van verstedelijking, bossenstrategie, energietransitie en de landschappelijke structuur. Ook generieke opgaven voor bijvoorbeeld waterkwaliteit, bodemkwaliteit en kringlopen (zie de toelichting bij de meetlat) zijn niet in kaartbeelden te vangen. Uiteraard zijn deze mede bepalend voor de landbouwontwikkeling en bieden ook deze aanknopingspunten voor een gebiedsgerichte stikstofaanpak.

10 km

Aandachtsgebieden bodem en water Contouren bodemdaling verzilting wateroverlast drooglegging verdichting Overig landgebruik bebouwing en infra NNN-gebied

Behalve dat het maar de vraag is of mensen echt Amsterdam voor Dronten willen ruilen, is dit ook de beste landbouwgrond ter wereld dat nog niet bedreigt wordt door diverse klimaatproblemen zoals gronden elders in de Flevopolders (zie kaartje links onder).