2. VRIJ Notitie Weerbaarheid en Veerkracht - De Basisnormen - oktober 2025
Tekst van het document
4.7 Geborgde onderdelen van de VNG lijst (Versie VNG-lijst van 13 mei 2025) Uit 2. Sociaal weefsel • De gemeente brengt maatschappelijke en (in)formele netwerken in kaart en versterkt de netwerken / sociale infrastructuur in de wijken met extra aandacht voor verminderd zelfredzame doelgroepen zoals alleenstaande ouders, minder validen, ouderen, statushouders, vluchtelingen, ed; • Gemeenten bieden dienstverlening om de bestaanszekerheid van hun inwoners te versterken;
4.8 Openstaande acties (niet gelukt in de zomer) De basisnormen zijn zeer beperkt geformuleerd wegens een gebrek aan een trekker en voldoende capaciteit in de zomer om deze nader uit te werken. Dit is geformuleerd als eerste taak van de te formeren werkgroep.
28
5. Contact en afspraken met bedrijfsleven Landelijk wordt er veel gesproken, gedacht en geschreven over het onderwerp Weerbaarheid en een veilig en veerkrachtig Nederland. Er zijn in dat kader ook diverse initiatieven om in gezamenlijkheid tussen overheid en bedrijfsleven te komen tot structurele afspraken in tijden van crisis. Als we echt voorbereid willen zijn op toekomstige rampen en crises, hebben we iedereen nodig. Niet alleen de overheid of hulpdiensten, maar de hele samenleving. Dat vraagt om een andere manier van werken: minder command & control, meer connect & collaborate. In een Whole of Society-aanpak werken publieke en private partijen, maatschappelijke organisaties en burgers samen aan meer weerbaarheid en veerkracht.
5.1 Situatie eind 2026 Aan het einde van 2025 hebben we per gemeente een actueel overzicht van alle relevante bedrijven en kritieke partners Eind 2026 hebben we het volgende bereikt: • Verhoogde weerbaarheid en veerkracht van de samenleving bij verstoringen • Betere samenwerking tussen gemeenten, provincie, veiligheidsregio en het bedrijfsleven • Samen met bedrijven, gemeente, provincie en veiligheidsregio een langetermijnvisie op weerbaarheid en veerkracht • Een plan voor een gerichte aanpak door lokale focus. • Meer actieve betrokkenheid van bedrijven wat leidt tot meer draagvlak en gedeelde verantwoordelijkheid.
5.2 Overzicht noodzakelijk te zetten stappen Hieronder zijn de voorgestelde noodzakelijke stappen kort, krachtig weergegeven: 1. Inventarisatie en analyse 2. Verantwoordelijkheden bespreken 3. Samenwerkingsafspraken 4. Veilige afschaling Seveso (hoog risico) bedrijven
5.3 Nadere uitleg bij de noodzakelijke stappen Stap 1 – Inventarisatie en analyse Er wordt per gemeente een actueel overzicht opgesteld van alle kritieke bedrijven en instellingen binnen de gemeentegrenzen. Er wordt in kaart gebracht: • Welke bedrijven en sectoren het meest kwetsbaar zijn • Welke bedrijven middelen of expertise kunnen bieden • Welke bestaande netwerken (ondernemingsverenigingen, brancheorganisaties etc.) al beschikbaar zijn Stap 2 – Verantwoordelijkheden bespreken Bedrijven, gemeenten, provincie en veiligheidsregio gaan met elkaar in gesprek over de verantwoordelijkheden die eenieder heeft en hoe ze elkaar daarin kunnen
29
ondersteunen. Hiertoe wordt er in het MOTO-programma aandacht besteed aan oefeningen die bijdragen aan dit leerdoel. Stap 3 - Samenwerkingsafspraken • Er wordt samen met de kritieke bedrijven, instellingen en gemeenten onderzocht welke samenwerkingen er mogelijk zijn om tijdens crises te kunnen voorzien in de basisbehoefte. • Hierover worden afspraken vastgelegd; • Er wordt onderzocht of een keurmerk de samenwerking in de keten kan versterken en indien gewenst wordt deze ingevoerd. Stap 4 – Afschaling Seveso bedrijven Samen met de Seveso bedrijven worden er afspraken vastgelegd om een veilige afschaling en bedrijfscontinuïteit te realiseren.
5.4 Regionaal in gezamenlijkheid te zetten vervolgstappen We formeren gezamenlijk een werkgroep. Iedere gemeenten maakt een eigen inventarisatie over de bedrijven in binnen haar gemeentegrenzen. Zijn grensoverschrijdende bedrijven dat worden er in deze werkgroep afspraken gemaakt over het contact en het maken van samenwerkingsafspraken.
5.5 Voorgestelde projectstructuur voor vervolgstappen Rol Trekker werkgroep + vertegenwoordiger in programmateam Vertegenwoordiging per gemeente 11x Vertegenwoordiger provincie Vertegenwoordiger omgevingsdienst
Aantal uren per maand 20
Beschikbaar te stellen door Gemeenten
8
1 per persoon per gemeente
8
Provincie Overijssel
8
Omgevingsdienst
5.6 Mate van draagvlak In de zomer is het slechts zeer beperkt gelukt het gesprek te voeren over dit onderwerp. Op basis van het werk van onderstaande collega’s is deze eerste aanzet gemaakt. Dit moet echt gezien worden als een eerste opzet en verdiend nog nadere aandacht met een bredere vertegenwoordiging. Naam Ronald Memelink Pieter Nijland
Functie Adviseur Accountmanager bedrijven
Organisatie Veiligheidsregio Gemeente Raalte
30
5.7 Geborgde onderdelen van de VNG lijst (Versie VNG-lijst van 13 mei 2025) Uit 1. Sociaal weefsel • Gemeenten maken met de reguliere voedseldistributeurs afspraken over de borging van voedseldistributie, specifiek voor kwetsbaren, denk hierbij aan supermarkten en voedselbanken • Gemeenten werken samen met provincies en vervoerspartners om de continuïteit van het openbaar vervoer te waarborgen tijdens langdurige crisissituaties • Gemeenten maken afspraken met vervoersbedrijven op lokaal niveau, voor crisisbestendige plannen, inclusief scenario’s voor personeelstekort, brandstofschaarste en verstoring van dienstregelingen.
31
6. Voorbereiding door zorginstelling voor en met hun bewoners en patiënten Een deel van onze inwoners woont niet zelfstandig, maar woont of verblijft in een zorginstelling. Ziekenhuizen, verpleegzorg, gehandicaptenzorg. Aandacht voor deze groep inwoners is essentieel omdat zij bijna volledig aangewezen zijn op zorg van anderen, regulier en zeker tijdens verstoringen.
6.1 Situatie eind 2026 Zorgorganisaties in de regio IJsselland hebben zoveel urgentiebesef ontwikkeld rond hun eigen weerbaarheid, dat zij hiervoor binnen de eigen organisatie prioriteit en capaciteit aan koppelen. Op het niveau van de zorgketen als geheel is de bestaande regionale crisisstructuur geëvalueerd en waar nodig geactualiseerd. Er heeft bovendien een oefening plaatsgevonden aan de hand van de regionale crisisstructuur. De voorbereiding van de zorgorganisaties is structureel geborgd via een centraal door GHOR en Netwerk Acute Zorg regio Zwolle bewaakte PDCA-cyclus. Zorgorganisaties hebben (collectief) aangegeven wat zij van de lokale overheid nodig hebben om zelfstandig 72 uur lang de noodzakelijke zorg te blijven leveren.
6.2 Overzicht noodzakelijk te zetten stappen Hieronder zijn de voorgestelde noodzakelijke stappen kort, krachtig en SMART weergegeven: 1. Themavergadering Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) op 27 juni 2025 2. Onderzoek naar de randvoorwaarden die nodig zijn om zorginstellingen de eerste 72 uur van maatschappelijke ontwrichting zelfstandig de noodzakelijke zorg en verzorging te laten leveren – oplevering oktober 2025 3. Vervolg tijdens ROAZ-dag op 9 oktober 2025 4. Ketenoefening op 13 november 2025 5. Zelfevaluaties door zorgorganisaties 6. Paraatheidsmonitor ontwikkelen om inzicht te hebben in de mate van voorbereiding door zorgorganisaties
6.3 Nadere uitleg bij de noodzakelijke stappen Als algemene toelichting geldt, dat bewaken en stimuleren van de continuïteit van de zorgketen een bestaande taak is van de GHOR. De GHOR werkt hierbij nauw samen met het Netwerk Acute Zorg regio Zwolle (NAZrZ), aangezien GHOR en NAZrZ hierin deels overlappende wettelijke opdrachten hebben. Het NAZrZ is de organisator van het – eveneens wettelijk bepaalde – Regionaal Overleg Acute Zorg, waarvan de directeur publieke gezondheid ook lid is. Stap 1 – Themavergadering ROAZ Het ROAZ heeft op 27 juni een themavergadering gehad over weerbaarheid. Deze had tot doel om het urgentiebesef te vergroten. Dit doel is gehaald.
32
Stap 2 – Onderzoek randvoorwaarden Er loopt een onderzoek naar de benodigde randvoorwaarden. Dit wordt uitgevoerd in opdracht van de GHOR en het NAZrZ. De verwachte oplevering van de onderzoeksresultaten is in oktober 2025. Dit levert mogelijk vragen op aan gemeenten, waarvan de invulling als vervolgstap moet worden opgepakt. Stap 3 – vervolg ROAZ-dag Op 9 oktober staat de jaarlijkse ROAZ-dag in het teken van weerbaarheid van de zorgketen. Stap 4 – Ketenoefening Op 13 november is er een grote ketenoefening gepland, waarbij de bestaande crisisstructuren binnen de zorgketen worden getest en beoefend. Deze structuren zijn in hun huidige vorm ontstaan tijdens de coronapandemie. Alle bij het ROAZ betrokken sectoren nemen hieraan deel. Stap 5 – Zelfevaluatie Er is een bestaand systeem van zelfevaluaties binnen de zorgketen. Dit betreft audits, gezamenlijk uitgevoerd door GHOR en NAZrZ. In deze zelfevaluaties is expliciet aandacht voor weerbaarheid tegen maatschappelijke ontwrichting. Stap 6 – Ontwikkelen paraatheidsmonitor De resultaten van de zelfevaluaties worden opgenomen in een (nog in ontwikkeling) systeem dat inzicht geeft in de voorbereiding van de zorgsector op verschillende thema’s. Dit systeem vormt de basis van een beter ingerichte en centraal bewaakte PDCA-cyclus.
6.4 Wat en op welke manier kunnen gemeenten bijdragen? Binnen de zorgsector is sprake van diverse netwerken en coördinerende instanties. Om met het onderwerp van weerbaarheid effectief te zijn richting de zorg is het van belang om consistent en overzichtelijk te zijn in de vraagstelling. Het helpt dan om bestaande functionarissen, organisaties en structuren (directeur publieke gezondheid, GHOR en ROAZ) in te zetten in plaats van nieuwe lijnen vragen te stellen. De zorgsector is geholpen met zoveel mogelijk eenheid in benadering vanuit de overheid. Dit betekent in het geval van weerbaarheid dat vragen die gemeenten individueel stellen aan zorgorganisaties zijn afgestemd met, dan wel gecoördineerd door de DPG/GHOR. Momenteel loopt het genoemde onderzoek naar de randvoorwaarden die de zorg nodig heeft. Mede op basis hiervan zal de GHOR t.z.t. terugkomen bij de gemeenten om namens de zorgsector gerichte vragen te stellen.
6.5 Mate van draagvlak Geef aan wie er heeft meegewerkt aan dit onderwerp (tabel hieronder) en welke mate van draagvlak er is bereikt op de nu voorgestelde stappen. Naam Functie Organisatie Norbert Bosman Hoofd GHOR Veiligheidsregio Mark Hekkert Adviseur ROAZ Dit onderwerp is vooral vanuit de GHOR in samenwerking met het ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorg) geformuleerd. 33
Programmamanagement fase 2 Volgende stappen op het gebied van weerbaarheid en veerkracht vragen om regionale samenwerking en afstemming. Alleen op die manier zorgen we ervoor dat we daadwerkelijk komen tot een aanpak waarbij de hele maatschappij betrokken is en dat we zovele mogelijk van elkaar leren en overnemen. Programmamanagers Dat vraagt om een tweetal programmamanagers, één vanuit de gezamenlijke gemeenten en één vanuit de veiligheidsregio. Dit om deze twee werelden optimaal bij elkaar te brengen. De programmamanagers zorgen met name voor de verbinding tussen de zes verschillende thema’s en alle betrokken partijen. Projecten De inhoud wordt vervolgens vormgegeven in projecten en werkgroepen die met name georganiseerd zijn rondom de inhoudelijke thema’s. Per inhoudelijk thema is reeds aangegeven op welke manier we de verdere samenwerking voor ons zien en welke capaciteit daarvoor wordt gevraagd. Capaciteit Na goedkeuring van dit stuk wordt capaciteit via de ‘reguliere’ weg georganiseerd, de directeur van de veiligheidsregio is verantwoordelijk voor de genoemde capaciteit uit die organisatie en de directeuren van de gemeenten zorgen voor de daar benodigde capaciteit.
Regionaal door de gemeenten gezamenlijk te organiseren capaciteit, zoals de programmamanager en trekkers van thema’s, worden in onderlinge afstemming met de coördinerend functionaris gemeenten beschikbaar gesteld.
34
Bijlage: Communicatie ‘Laat je niet verrassen’
35