2. Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant en memo verkeersveiligheid Eekwal

Zuidwestelijk Kwadrant Zwolle

Verkeersonderzoek September 2024

-

Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Colofon Titel: Datum: Status: Kenmerk: Projectteam Goudappel: Projectteam Zwolle:

Aanleiding Ambities Analyse huidige situatie Verkeerskundige varianten Verkeerskundige voorkeursvariant Conclusie Bijlagen

3 6 11 22 44 48 51

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle September 2024 Definitief 015967.20240429.R1.02 Bas Alferink, Bregtje van Uffelen, Ties Bongers, Jeroen Kuijpers, Leon Rook Henk Otten, Gerrit Dorgelo, Han Goodijk, Steven Braakhekke, Saranke Spoelstra

Deze publicatie is opgesteld door Goudappel. Niets uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder bronvermelding. Eventuele rechthebbenden op gebruikt beeldmateriaal kunnen contact opnemen met Goudappel. Foto’s in deze rapportage betreft eigen werk, zijn afkomstig van Unsplash of uit documenten van de gemeente Zwolle

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

2

1. Aanleiding Zwolle groeit. En een groeiende stad zorgt voor meer verplaatsingen, terwijl de beschikbare ruimte gelijk blijft. Om een leefbare en aantrekkelijke stad te houden is het ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’ vastgesteld. Eén van de gebieden die hier centraal staat is het Zuidwestelijk kwadrant. Hiervoor is vervolgens een gebiedsvisie opgesteld. Deze rapportage betreft een verkeerskundige variantenstudie waarin de gebiedsvisie en andere inrichtingsvarianten worden beschouwd.

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle

25 september 2024

-

3

Aanleiding Realiseren van een prettige leefomgeving met meer groen De gemeente Zwolle heeft met het ontwikkelprogramma “Ons Stadshart van Morgen” haar ambitie vastgesteld voor het realiseren van een toekomstbestendig Stadshart. Een Stadshart waarbij het herinrichten van de openbare ruimte om meer ruimte te creëren voor vergroening en verblijfskwaliteit een speerpunt is. Echter, de behoefte om in de stad meer groen toe te voegen, is in een drukke historische binnenstad soms moeilijk te verwezenlijken. In vergelijking met zestig jaar geleden is het aantal inwoners van Zwolle verdubbeld. In diezelfde periode zijn er maar liefst twintig keer zoveel auto's bijgekomen en dat stopt niet. Ook de aankomende jaren blijft dit aantal groeien. Er komen meer woningen en voorzieningen in de stad en Zwolle trekt meer bezoekers. De ruimte in het Stadshart is schaars. Het Stadshart is de historische binnenstad, de singel en de verbinding met de wijken eromheen. Doorgaan op deze weg is geen optie, daarvoor is de openbare ruimte in het centrum van Zwolle te beperkt. Dus vraagt het om een andere manier van bewegen. Een manier waarbij lopen en fietsen meer aandacht krijgen. Zo tracht de gemeente Zwolle er naar dat de stad niet dichtslibt, maar leefbaar, toegankelijk, veilig, gastvrij én bereikbaar blijft.

Tegelijkertijd spelen zij hiermee in op ontwikkelingen zoals de vraag naar meer woningen, het veranderende klimaat en het toenemende aantal bezoekers.

Het Zuidwestelijke Kwadrant biedt wél kansen voor vergroening en het versterken van een gezonde woonomgeving. In dat kader is er een Gebiedsvisie voor het Zuidwestelijk Kwadrant opgesteld. In deze Gebiedsvisie wordt voorstellen gedaan om het Zuidwestelijk kwadrant, ook wel het Hofkwartier genoemd, anders in te richten. Onderdeel hiervan zijn verkeerskundige aanpassingen. Zo wordt de Eekwal deels als Singelpark ingericht waardoor deze voor autoverkeer nog maar via één zijde bereikbaar is. Om te weten te komen wat het effect is van deze maatregel op de rest van het netwerk heeft de gemeente Zwolle Goudappel gevraagd een variantenonderzoek te doen naar verkeerskundige effecten van diverse ingrepen in het Zuidwestelijk kwadrant. Deze rapportage beschrijft de uitkomsten hiervan.

Figuur 1.1 Het Stadshart met de verschillende kwadranten

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

4

Het gebied In het Zuidwestelijke kwadrant wordt relatief veel gewoond. Het is in vergelijking met de andere delen van de binnenstad relatief rustig, maar de verschillen zijn groot. Het hart van het Zuidwestelijke kwadrant wordt gevormd door de Ossenmarkt met het Zwolse icoon: de Peperbus. Van een afstand is de Peperbus goed te zien, maar de Ossenmarkt zelf is een verborgen plek. Dicht in de buurt van de Ossenmarkt is de Voorstraat met zowel dag- als nachthoreca. Er bevinden zich in het gebied twee musea: het Vrouwenhuis en ANNO. De Kamperstraat vormt een oud historisch lint als voormalige toegangsroute vanuit Kampen. Tenslotte bevinden zich hier twee contrastrijke bolwerken; het versteende Maagjesbolwerk en het rustige bolwerk Eekwal, waar met name wordt gewoond (Ontwikkelprogramma Ons Stadshart van morgen, feb. 2022).

Figuur 1.2 Uitsnede van het Zuidwestelijk kwadrant Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

5

2. Ambities De ontwikkelingen rondom het Zuidwestelijk kwadrant stapelen zich in hoog tempo op. Om een goed beeld te krijgen van de ambities die bestaan voor het Zuidwestelijk kwadrant zijn er meerdere beleidsdocumenten doorgenomen. Dit hoofdstuk bespreekt ambities van Zwolle die de verkeerssituatie van het Zuidwestelijk kwadrant beïnvloeden. Eerst worden stadsbrede ambities besproken, waarna de ambities voor bepaalde deelgebieden in het Zuidwestelijk kwadrant besproken worden. Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle

25 september 2024

-

6

Ambities voor Zwolle Om de ambities van de gemeente die van toepassing zijn op het Zuidwestelijk kwadrant inzichtelijk te krijgen, zijn verschillende beleidsdocumenten doorgenomen. Het betreft de volgende beleidsdocumenten: A) Omgevingsvisie ‘’Ons Zwolle van morgen 2030’’ B) Mobiliteitsvisie 2020 – 2030 ‘’Mobiliteit brengt Zwolle verder’’ C) Ontwikkelprogramma “Ons Stadshart van Morgen” D) Uitvoeringsagenda “Ons Stadshart van Morgen” Hierna volgen de belangrijkste ambities. Per ambitie is aangegeven uit welk document deze afkomstig is. STO(M)P en de ladder van duurzame mobiliteit Zowel bij herinrichting van de openbare ruimte als nieuwbouwprojecten is de STOP-methode leidend in Zwolle. Hierbij wordt eerst uitgegaan van Stappen (wandelaars), vervolgens Trappen (fietsers), dan het OV en tot slot de personenauto’s (B). De ladder van duurzame mobiliteit wordt ook gebruikt als uitgangspunt, dit betekend dat er bij fysieke ontwikkeling altijd begonnen wordt met de ruimtelijke ordening, zo wordt er gestreefd naar zo weinig mogelijke groei van het autobezit en -gebruik. Daarbij staan principes van gebieds- en knooppuntontwikkeling vanuit de fiets, voetganger en de combinatie daarvan met bus en trein centraal (A).

Doorgenomen beleidsdocumenten Figuur 2.1: Doorgenomen beleidsdocumenten

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

7

Ambities voor Zwolle Stappen: basis voorzieningen op orde Voor belangrijke voetgangersnetwerken worden basis voorzieningen op orde gebracht, bijvoorbeeld met trottoirs van voldoende breedte en veilige oversteekplaatsen. Tegelijk wordt ingezet op het verleiden van inwoners en bezoekers tot lopen, onder meer met aantrekkelijke ruimtes voor verblijven en ontmoeten, zoals groene recreatieve routes en parken.

Openbaar vervoer: bus route (vooralsnog) via de Singel Binnen de Singel zijn de grote buslijnen verdwenen ten gunste van de verblijfskwaliteit. In het Zuidwestelijk kwadrant is er een bushalte verdwenen van de Eekwal. De nieuwe busroute gaat (vooralsnog) via de Singel, maar deze kan op termijn anders vorm krijgen als het autoverkeer sterk verminderd wordt door de herinrichting van de Singel (C).

Waar dit kan, worden maatregelen voor een toegankelijker Zwolle gekoppeld aan periodieke onderhoudswerkzaamheden of aan nieuwe plannen in stedelijke ontwikkeling. Speciale aandacht wordt geven aan routes die senioren en mensen met een beperking veel gebruiken (B).

Personenauto's: hub strategie ondersteunt Zwolle als 10minuten stad De hub strategie creëert een alternatief voor doorgaand verkeer en parkeren in het stadshart. Dit kan omdat Zwolle een “10-minuten stad” is, alles is dichtbij en de dagelijkse voorzieningen zijn te vinden op loop- en fietsafstand. In de ontwikkelde hub strategie staan zeven onderdelen centraal, waaronder; • Verbeterde entrees naar de stad, met groene stadsstraten waar de maximale toegestane snelheid 30 kilometer per uur is; • Straatparkeren binnen de Singel verdwijnt (m.u.v. mindervaliden), voor zowel bezoekers als bewoners; • Voor bezoekers zijn vanaf hubs buiten de Singel alle bestemmingen in het centrum binnen tien minuten lopend of per deelmobiliteit bereikbaar; • Er zal worden onderzocht of er centrale plekken komen voor pakketdiensten (C).

Trappen: fietsring rond het stadshart Zwolle zet in op het realiseren van meer doorfietsroutes; dit zijn regionale en lokale routes die direct en ongehinderd doorlopen tot in het centrum. Daarnaast worden mogelijkheden in kaart gebracht voor een fietsring rond het Stadshart. Deze ring verbindt de belangrijkste fietsstallingen met toegangswegen naar het centrum (B). De Kamperstraat wordt een belangrijke oost-west fietsroute in dit netwerk. In het Stadshart is het vergroten van de hoeveelheid fietsparkeerplekken, het concentreren ervan op een aantal gerichte locaties en het zo comfortabel mogelijk inrichten van de fietsparkeervoorzieningen van belang (C).

Logistiek: zero emissie stadslogistiek vanaf 2025 De binnenstad is vanaf 2025 een emissievrije zone wat betreft de stadslogistiek. Dit wordt stapsgewijs geïmplementeerd, maar houdt in dat er vanaf 2025 alleen nog emissievrije / elektrische voertuigen de binnenstad in mogen. Schoner en (mogelijk) ook kleinere transport vraagt om logistieke overslagpunten (hubs) aan de randen van de (binnen)stad. Zoekrichtingen voor deze logistieke hubs zijn: Oosterenk, Voorst en Hanzeland (A). Verkeersveiligheid: streven naar nul verkeersslachtoffers Zwolle streeft, net als landelijke doelstellingen, naar nul verkeerslachtoffers. De gemeente neemt maatregelen om het aantal verkeerslachtoffers met 10% per jaar terug te dringen (B). Gezonde leefomgeving; fijnstof en klimaatadaptatie Zwolle streeft er naar om onder de geldende EU-normen voor fijnstof te blijven. Daarnaast werkt Zwolle er aan om infrastructuur en de buitenruimte vaker in te zetten voor andere doelstellingen dan verkeer, bijvoorbeeld door met de inrichting van straten ook klimaatadaptiviteit mogelijk te maken (B).

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

8

Ontwikkelprincipes als leidraad Om richting en sturing te geven aan gebiedsontwikkeling, heeft de gemeente Zwolle vijf ontwikkelprincipes opgesteld. Door vanuit deze vijf principes te werken, wordt ervoor gezorgd dat de centrale ambitie – het realiseren van een toekomstbestendig Stadshart – gerealiseerd wordt (C). Eén van deze principes is ‘De Bereikbare Stad’. Hierin wordt genoemd dat de ambitie is om bereikbaarheid te realiseren in combinatie met leefbaarheid en gezondheid, door meer ruimte te maken voor voetgangers en fietsers. Deze principes en ambities zijn in deze studie meegenomen bij de analyse van de huidige situatie en het opstellen en beoordelen van de varianten voor het Zuidwestelijk kwadrant.

Figuur 2.2: De vijf ontwikkelprincipes van Zwolle

Figuur 2.2: Luchtfoto van het Zuidwestelijk kwadrant Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

9

Ambities voor het Zuidwestelijk kwadrant Het Zuidwestelijk kwadrant moet een samenhangend en uitnodigend, groen verblijfsgebied worden met aantrekkingskracht voor bewoners en bezoekers (D). Eekwal en bolwerk De Eekwal krijgt een veel groenere uitstraling, zodat het beter aansluit op de ruimtelijke structuur van de Potgietersingel en bijdraagt aan de ontwikkeling van de Singelzone (C). Deze ambitie maakt de ontsluitingsroute van de Nieuwe Havenbrug naar de Kamperpoortenbrug (via de Eekwal) ongewenst en wordt ontmoedigd (C). Ossenmarkt De oriëntatie en vindbaarheid van de Ossenmarkt en Peperbus moet worden verbeterd (D). Daarnaast moet de Ossenmarkt een koele, groene oase in de stenige binnenstad worden met een uitgesproken sfeer en karakter die past bij de iconische status van de Peperbus (C). Kamperstraat De toegankelijkheid van de Kamperstraat voor voetgangers en fietsers moet worden verbeterd door gemotoriseerd verkeer te ontmoedigen (C). Dit wordt bewerkstelligd door de Kamperstraat een (stads)fietsroute te maken (A). Jufferenwal De rijbaan van de Jufferenwal wordt versmalt, waardoor de verblijfsruimte en de ruimte voor de voetganger toeneemt (C). Figuur 2.3: Het Zuidwestelijk kwadrant en deelgebieden/-straten binnen het gebied Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

10

3. Analyse huidige situatie Dit hoofdstuk beschrijft de analyse van de huidige verkeerssituatie in het Zuidwestelijk kwadrant op verschillende (verkeerskundige) thema’s. Eerst wordt de opzet van de analyse besproken waarna de argumentatie achter de evaluatie van elk thema besproken wordt. Het hoofdstuk eindigt met een beeldende samenvatting van de conclusies.

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle

25 september 2024

-

11 Photo by Bart Ros on Unsplash

Opzet analyse Het doel van de analyse is een volledig beeld te krijgen van de huidige situatie binnen het onderzoeksgebied. Zonder goed beeld van de huidige situatie is het namelijk niet mogelijk varianten op te stellen die bijdragen aan verbetering van de situatie, rekening houdend met de Zwolse ambities. Voor goed begrip van de huidige situatie is het belangrijk dat er vanuit een brede blik naar de verkeerssituatie wordt gekeken. Het gaat niet alleen om hoeveel auto’s op verschillende plekken in het gebied rijden. Het gaat (juist) om de verschillende typen gebruikers, de routes die zij (kunnen) gebruiken en de kwaliteit die wordt geboden. Daarnaast speelt ook verkeersveiligheid een dermate belangrijke rol dat deze apart wordt uitgelicht. Ten slotte is ook de interactie tussen de verkeerssituatie en de omgeving van groot belang. Zeker in de stedelijke omgeving in de historische binnenstad waar het Zuidwestelijk kwadrant in ligt is de omgeving van groot belang. Om er voor te zorgen dat bovenstaande allemaal wordt meegenomen in de analyse is deze uitgevoerd op de thema’s:, ‘Routering’, ‘Intensiteit/Kwaliteit’, ‘Verkeersveiligheid’ en ‘Omgevingskwaliteit’. Binnen deze thema’s zijn verschillende aspecten meegenomen in de analyse. Met deze opbouw van de analyse wordt een compleet beeld verkregen van de huidige situatie.

Op de volgende pagina’s wordt elk thema nader toegelicht en wordt geanalyseerd hoe de huidige situatie ‘scoort’ op elk thema.

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

12

Routering Bij het thema routering draait het om de routes die verschillende gebruikers in de huidige situatie kunnen gebruiken om ergens te komen, ook wel de bereikbaarheid voor verschillende gebruikers. Bereikbaarheid voetganger Langs zo goed als alle wegen in het Zuidwestelijk kwadrant is een voetpad aanwezig. Het is daarmee voor voetgangers mogelijk om overal in het gebied te komen. Daar waar er geen voetpad aanwezig is (Kalverstraat) liggen de verkeersintensiteiten dermate laag dat gemengd gebruik van de weg mogelijk is. Bereikbaarheid fietser Ook voor fietsers geldt dat zij overal kunnen komen vanuit meerdere richtingen. De diverse éénrichtingswegen voor gemotoriseerd verkeer zijn voor fietsers wel in twee richtingen te gebruiken. In het hele gebied deelt de fietsers de verkeersruimte met gemotoriseerd verkeer (er zijn geen vrijliggende fietspaden). De routes voor beide modaliteiten zijn terug te zien op de figuur hiernaast.

Figuur 3.1: De huidige loop- en fietsstructuur in het Zuidwestelijk kwadrant Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

13

Routering (vervolg) Bij de autobereikbaarheid is onderscheid gemaakt tussen bewoners, bezoekers, logistiek verkeer en nood- en hulpdiensten. Bereikbaarheid bewoners (auto) Bij de autobereikbaarheid van bewoners gaat het om de mogelijkheid om met de auto bij de voordeur te komen. Het aantal routes waarmee dit kan is afhankelijk van de woonlocatie. Bewoners van de Eekwal kunnen zowel via de Kamperpoortenbrug als de Nieuwe Havenbrug in- en uitrijden. Voor bewoners van de Kamperstraat geldt dat zij door de éénrichtingsstructuur gebonden zijn aan inrijden via de Luttekestraat en uitrijden nabij de Kamperpoortenbrug. Doordat de Eekwal open is in twee richtingen is het vervolgens wel mogelijk om via de Nieuwe Havenbrug het gebied te verlaten, of via de Kamperpoortenbrug het gebied in te rijden. Bewoners van de Ossenmarkt kunnen daar komen via de Korte Kamperstraat en de Van Hattumstraat. Wegrijden kan alleen via de Van Hattumstraat. In het algemeen geldt dat ondanks enkele éénrichtingswegen de verkeersstructuur het voor alle inwoners van het kwadrant mogelijk maakt om via de Kamperpoortenbrug en via de Nieuwe Havenbrug het gebied in of uit te rijden. De autobereikbaarheid voor bewoners is daarmee zeer goed. Bereikbaarheid parkeergarages (bezoek) Dit aspect betreft de bereikbaarheid van het gebied voor

1. Onderzoek stromen stadslogistiek (BonoTraffics, 2023), Het gebruik van de binnenstad (Goudappel, 2024)

bezoekers van woningen of voorzieningen in het Zuidwestelijk kwadrant. Parkeergarage Maagjesbolwerk vervult de belangrijkste rol voor het opvangen van de parkeervraag van bezoekers. In de huidige situatie is de parkeergarage te bereiken vanuit het westen via de Kamperpoortenbrug en vanuit het zuiden via de Nieuwe Havenbrug en Eekwal/Kamperstraat. Uitrijden van de garage verloopt volledig via de Kamperpoortenbrug. Daarmee is de bereikbaarheid goed.

voor nood- en hulpdiensten speelt naast het kunnen bereiken van een locatie ook de snelheid waarmee dat kan een cruciale rol. De huidige verkeerssituatie in het Zuidwestelijk kwadrant biedt zeer goede bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten. Weliswaar zijn er enkele éénrichtingswegen, maar de lengte daarvan is beperkt en de verkeersstructuur van het kwadrant biedt alternatieven. Met twee toegangen tot het gebied is deze bereikbaarheid ook voldoende robuust.

Bereikbaarheid logistiek Naast woningen zijn er diverse winkels, horecazaken en maatschappelijke functies gelegen in het Zuidwestelijk kwadrant. Voor veel van deze functies geldt dat er met enige regelmaat logistiek verkeer nodig is voor de bevoorrading, Daarnaast vindt er ook afvalinzameling plaats. Bereikbaarheid voor logistiek verkeer is relevant voor het hele kwadrant, maar concentreert zich rondom het kruispunt LuttekestraatBlijmarkt1. Deze locatie is goed bereikbaar via de Nieuwe Havenbrug of via de Kamperpoortenbrug en de Eekwal. Vervolgens is het via de Kamperstraat of Eekwal mogelijk het gebied te verlaten. Daarnaast is ook de Ossenmarkt goed bereikbaar voor logistiek verkeer via de Van Hattumstraat. Bereikbaarheid nood- en hulpdiensten Bereikbaarheid kan op verschillende manieren gedefinieerd worden. Bij bovenstaande aspecten ging het vooral om het kunnen bereiken van bepaalde locaties. Bij de bereikbaarheid

Figuur 3.2: De huidige autostructuur in het Zuidwestelijk kwadrant

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

14

Intensiteit/kwaliteit De bereikbaarheid die op de vorige pagina’s is besproken geeft een idee van de verplaatsingsmogelijkheden binnen het gebied, maar doet geen uitspraken over het daadwerkelijk gebruik daarvan. Om de huidige situatie te begrijpen, en vervolgens te kunnen verbeteren, is het belangrijk te weten welke routes veel gebruikt worden. Het gebruik van infrastructuur hangt sterk samen met de kwaliteit daarvan. Waar er voldoende ruimte en kwaliteit is zal er bijvoorbeeld meer gelopen worden dan op plekken met nauwelijks ruimte en veel obstakels. Beide componenten zijn daarom in dit thema gecombineerd.

Voetganger Bij bereikbaarheid voetganger is toegelicht dat voetgangers zo goed als overal in het kwadrant de beschikking hebben over een voetpad. De kwaliteit daarvan varieert echter wel sterk over het gebied. Op de Eekwal, Luttekestraat en beiden bruggen zijn voetpaden van minimaal 3 meter breed. Daarmee bieden ze voldoende kwaliteit en zijn ze ook goed te gebruiken door mensen in een rolstoel en voetgangers met kinderwagens. Dit blijkt ook het gebruik van de weg. De Luttekestraat kent de hoogste intensiteiten voetgangers in het gebied. De weg vervult met name een belangrijke verbinding voor voetgangers tussen het station en het De analyse van kwaliteit is gebaseerd op waarnemingen in het centrum van Zwolle. gebied door het projectteam en op basis van online foto’s en metingen met behulp van Street Smart. Van die kwaliteit is echter niet in het hele gebied sprake. Met name in de smalle straten van de historische binnenstad is de Het gebruik is gebaseerd op verschillende bronnen. Om de ruimte voor voetgangers beperkt. Zo zijn de voetpaden op de hoeveelheid verkeer in het zuidwestelijk kwadrant inzichtelijk Kamperstraat en op delen van de Ossenmarkt slechts 1 meter te maken zijn in november 2023 op 3 locaties breed of zelfs nog smaller. Daarnaast wordt deze ruimte verkeerstellingen uitgevoerd.

Daarnaast is gebruik gemaakt regelmatig nog verder ingeperkt door obstakels als van het verkeersmodel van de gemeente Zwolle, verkeersborden, fietsenstallingen en reclameborden. Het is aangeleverde telcijfers door ANPR-camera’s en meerdere daarmee voor mensen die goed ter been zijn niet comfortabel openbare bronnen. Voetganger- en fietsintensiteiten zijn lopen. Voor mensen in een rolstoel of mensen met een gebaseerd op output van het Mobiliteitsspectrum van kinderwagen kan het zelfs onmogelijk zijn om gebruik te Goudappel waarin op basis van openbare databronnen maken van bepaalde routes. Ondanks de gebrekkige kwaliteit verschillende mobiliteitspatronen inzichtelijk zijn gemaakt. is de Kamperstraat nog een redelijk frequent gebruikte oostwest route binnen het kwadrant. De analyse is uitgevoerd voor verschillende modaliteiten. Bij de analyse van de auto is onderscheid gemaakt naar verschillende locaties binnen het kwadrant.

Figuur 3.3: Indicatie huidige voetgangersintensiteiten in het Zuidwestelijk kwadrant (bron: Mobiliteitsspectrum)

Figuur 3.4: Voorbeeld van smalle - voetpaden (Kamperstraat)

15

Intensiteit/kwaliteit (vervolg) Fiets Uit de analyse van bereikbaarheid fiets blijkt dat de fiets overal in het kwadrant goed kan komen. De meest gebruikte route binnen het kwadrant is de route Kamperpoortenbrug - Eekwal – Nieuwe Havenbrug. Deze route maakt onderdeel uit van de verbinding tussen station en het noordwesten van Zwolle. Daarnaast is ook de Luttekestraat een belangrijke fietsroute die het centrum verbindt met het gebied ten zuiden van het Stadshart. Als onderdeel van de beperkte hoeveelheid verbindingen over de Singel vormen de Kamperpoortenbrug en de Nieuwe Havenbrug cruciale schakels in het fietsnetwerk. De hoge intensiteit fietsverkeer op de Eekwal sluit aan bij de kwaliteit die de route biedt. Doordat de weg breed is opgezet is er voldoende ruimte voor fietsverkeer in beide richtingen. Dat in tegenstelling tot de Kamperstraat die een alternatieve oost-west verbinding vormt. Daar is de ruimte dusdanig beperkt, dat het krap is om tegemoet komend gemotoriseerd verkeer te passeren. Nadeel van de ruimte op de Eekwal is dat het voor gemotoriseerd verkeer mogelijk is om op relatief hoge snelheden in te halen. Het is daardoor niet altijd even aangenaam om op de Eekwal te fietsen. In de toekomst wordt doorgaand fietsverkeer niet langer dwars door het centrum geleidt (Melkmarkt), maar daar om heen.

Als onderdeel van die plannen wordt de Kamperstraat een belangrijke fietsroute voor oost-west verkeer om de Melkmarkt en Grote Markt heen. Uit modelberekeningen blijkt dat de intensiteiten daar relatief sterk toenemen. De Eekwal blijft echter de drukste fietsroute in het kwadrant.

Figuur 3.6: De huidige buslijnen in en rondom het Zuidwestelijk kwadrant

Figuur 3.5: De huidige fietsintensiteiten rondom het Stadshart Zwolle (bron: Mobiliteitsspectrum) Openbaar Vervoer In het plangebied ligt één bushalte nabij het Rodetorenplein. Hier halteren buslijnen 2 en 10, die verbinding verzorgen tussen het station en wijken in het noorden van Zwolle. Daarnaast liggen er met bushalte Katwolderplein/Centrum en Emmawijk/Centrum twee bushaltes binnen acceptabele loopafstand (400 meter, 5 minuten lopen). Met name bushalte

Katwolderplein/Centrum voorziet in hoogfrequente en snelle verbindingen met het station en diverse bestemmingen in de regio. Ook is het Intercitystation Zwolle goed bereikbaar te voet (ca. 10-15 minuten lopen) of met de fiets (ca. 2-5 minuten fietsen).

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

16

Intensiteit/kwaliteit (vervolg) Autoverkeer Ossenmarkt De Ossenmarkt heeft geen doorgaande functie in het netwerk van het Zuidwestelijk kwadrant. Met enkel een bestemmingsfunctie voor bewoners, logistiek verkeer en beperkte hoeveelheden bezoek liggen de intensiteiten gemotoriseerd verkeer laag. Wel is het mogelijk ‘een rondje om de kerk te rijden’. Hierbij gebruikt verkeer dat bijvoorbeeld iemand heeft afgezet nabij kruispunt Luttekestraat – Blijmarkt de Van Hattumstraat en Ossenmarkt om vervolgens via de Luttekestraat en Nieuwe Havenbrug het gebied te verlaten. Ondanks dat de weg geen doorgaande functie heeft komt er dus verkeer zonder bestemming op de Ossenmarkt. Autoverkeer Kamperstraat De Kamperstraat is een éénrichtingsstraat van oost (Luttekestraat) naar west (Kamperpoortenbrug). Met een breedte van 3,5 meter is de weg aan de smalle kant, zeker omdat er ook fietsverkeer in beide richtingen aanwezig is. Uit tellingen blijkt dat de intensiteit slechts enkele honderden motorvoertuigen per dag bedraagt. Deze intensiteiten passen goed bij de vormgeving en de ligging in het historische stadscentrum. Autoverkeer Eekwal De Eekwal is de drukste weg in het Zuidwestelijk kwadrant. Op de Eekwal rijden circa 3.000 motorvoertuigen per etmaal (som van verkeer in beide richtingen).

Enerzijds betreft dit bestemmingsverkeer voor het Bolwerk en de rest van het Zuidwestelijk kwadrant (zie ook de bereikbaarheidsanalyse).

Anderzijds vormt de Eekwal ook een verbinding tussen de Nieuwe Havenbrug en Kamperpoortenbrug die als sluiproute kan dienen voor de route buiten de singel (Emmawijk). Uit berekeningen met het verkeersmodel blijkt dat ongeveer 70% van het verkeer op de Eekwal geen herkomst en/of bestemming in het Stadshart heeft, en dus doorgaand verkeer betreft. Dit doorgaande verkeer tussen de Nieuwe Havenbrug en de Kamperpoortenbrug gebruikt de Eekwal als alternatief voor de route via de Emmawijk en de Harm Smeengekade. De route door het Zuidwestelijk kwadrant is aantrekkelijk doordat het grote kruispunt Emmawijk-Willemskade wordt vermeden. Daarnaast is de Eekwal een voormalige busroute en is deze daar nog steeds op gedimensioneerd. Door deze breedte is het eenvoudig tegemoet komend verkeer te passeren en fietsers op de rijbaan te passeren. Het aandeel doorgaand verkeer op de Eekwal vanaf de Nieuwe Havenbrug naar de Kamperpoortenbrug is hoger (ca. 80%) dan het aandeel in de tegengestelde richting (ca. 60%). Dit komt onder andere doordat de tegengestelde richting voor logistiek verkeer een verbinding vormt richting de Luttekestraat.

Ook is het voor verkeer uit het zuidoosten aantrekkelijker om de doorgaande route te gebruiken doordat zij op twee grote kruispunten rechtsafslaande bewegingen moeten maken (van de Van Roijensingel naar de Nieuwe Havenbrug en van de Kamperpoortenbrug naar de Pannekoekendijk), waar verkeer op de tegengestelde richting twee linksafslaande bewegingen heeft.

verkeer, sluiten niet aan op de ligging van de Eekwal in het historische stadscentrum van Zwolle. Dit zorgt voor overlast voor bewoners en gebruikers van de Eekwal en leidt ook tot mogelijk verkeersonveilige situaties (zie ook analyse verkeersveiligheid).

12.100

<500

8.200

<500 1.200

700 7.700

<500

3.100

<500 1.700

9.100 12.300

4.200

1.200

600

9.800

Figuur 3.7: Intensiteiten gemotoriseerd verkeer in het Zuidwestelijk kwadrant (basisjaar verkeersmodel 2019, afgerond op honderdtallen, som van beide richtingen)

Dergelijke hoeveelheden verkeer, en met name doorgaand Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

17

Verkeersveiligheid Uit eerdere analysestappen is al gebleken dat de verkeersruimte in het Zuidwestelijk kwadrant veel verschillende gebruikers kent. Er is een mix van verschillende modaliteiten (lopen, fietsen, auto) en verschillende doelen (o.a. bestemmingsverkeer bewoners, bestemmingsverkeer logistiek, doorgaand verkeer, winkelend publiek). Met name daar waar deze verschillende modaliteiten en gebruikers samenkomen uit zich dat in mogelijke conflictsituaties. Het verbeteren van de verkeersveiligheid in het Zuidwestelijk kwadrant is dan ook een van de centrale doelen van dit onderzoek. In de analyse van de verkeersveiligheid is daarom vooral gekeken naar de situatie op de drie grootste kruispunten in het Zuidwestelijk kwadrant. Daarnaast hebben bewoners van de Eekwal (meermaals) aangegeven dat zij knelpunten ervaren op gebied van verkeersveiligheid. Dit wegvak is daarom afzonderlijk meegenomen in de verkeersveiligheidsanalyse. Deze analyse is uitgevoerd door een gecertificeerd verkeersveiligheidsauditor. Op dinsdag 14 november 2023 en zaterdag 2 december 2023 is een schouw uitgevoerd waarbij gekeken is naar de verkeersveiligheid in het hele gebied. Deze schouw is aangevuld met ongevalcijfers, snelheidsmetingen en ervaringen die zijn opgehaald bij de klankbordgroep. Dat heeft geleid tot de volgende conclusies met betrekking tot de verkeersveiligheid.

Entree Kamperpoortenbrug De entree Kamperpoortenbrug betreft het kruispunt van de Kamperpoortenbrug met de Eekwal, de Kamperstraat en de Jufferenwal. De hoofdstroom op het kruispunt verloopt van de Kamperpoortenbrug naar de Eekwal en andersom. Zowel voor gemotoriseerd verkeer als voor fietsverkeer is dit de dominante route. Een voetgangersoversteekplaats op de Eekwal biedt een veilige oversteek op de voor voetgangers dominante oost-west route via de Kamperstraat.,

De ruimte nodigt echter ook uit tot relatief hoge snelheden op het kruisvlak. Daarnaast zorgt de omvang van het kruispunt ervoor dat voetgangers en fietsers naar de zijkanten worden gedrukt. Nog een complicerende factor is de in/uitrit van parkeergarage Maagjesbolwerk. Het inrijden van de garage zorgt voor een extra kruisende beweging van de dominante verkeersstromen.

Entree Nieuwe Havenbrug De entree Nieuwe Havenbrug betreft het kruispunt van de De entree Kamperpoortenbrug is een groot opgezet Nieuwe Havenbrug met de Eekwal, Luttekestraat en kruispunt. Dit zorgt ervoor dat er voor de meeste richtingen Potgieterssingel. Op het kruispunt is een opmerkelijke veel zicht is op ander verkeer en er ruimte is voor voorrangsregeling van toepassing. Verkeer vanaf de Nieuwe vergevingsgezindheid. Uitzondering op de zichtlijnen is het Havenbrug naar de Eekwal heeft voorrang op verkeer dat het zicht vanaf de Eekwal op verkeer komend uit de centrum via de Luttekestraat uitrijdt. De dominante stromen Kamperstraat. Doordat er een uitritconstructie van toepassing van fiets- en gemotoriseerd verkeer van/naar de Eekwal is zorgt dit echter niet direct voor verkeersonveilige situaties. komen hier in conflict met de dominante fietsroute van/naar de Luttekestraat. Voor voetgangers is er minder sprake van een knelpunt omdat de dominante stroom aan de oostzijde van het kruispunt loopt. Omdat een dergelijke situatie zeker in een stedelijk centrum niet aansluit op de verwachting kan dit tot twijfelgedrag zorgen en mogelijk verkeersonveilige situaties veroorzaken.

Figuur 3.8: Huidige situatie entree Kamperpoortenbrug Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

18

Verkeersveiligheid (vervolg) Daarnaast is er met name vanaf de Eekwal de Luttekestraat inrijdend weinig ruimte. Met name voor afslaande logistieke voertuigen kunnen daardoor in conflict komen met op de Luttekstraat wachtend verkeer. De ruimte wordt incidenteel nog verder ingeperkt door laden- en lossen op de brug.

voor verkeer van oost naar west, en op 36,7 kilometer per uur voor verkeer van west naar oost. 15% van het verkeer rijdt dus harder dan de genoemde snelheden. Het verschil tussen beide richtingen valt te verklaren door ligging van de telslang nabij het kruispunt Luttekestraat-Nieuwe Havenbrug-Eekwal. Verkeer rijdend in oostelijke richting moet afremmen voor de bocht en mogelijk voor de daarvoor gelegen voetgangersoversteekplaats. De snelheid van 40,3 kilometer per uur ligt ruim 10 kilometer per uur boven de snelheidslimiet. Dit geeft aan dat de maximumsnelheid niet aansluit op de huidige inrichting van de weg. De inrichting nodigt uit tot overschrijding van de wettelijk toegestane snelheid.

Figuur 3.9: Huidige situatie entree Nieuwe Havenbrug Eekwal Uit de analyse van de intensiteit/kwaliteit blijkt dat de Eekwal de drukste weg is in het Zuidwestelijk kwadrant. Naast bestemmingsverkeer rijdt er ook veel doorgaand verkeer op de weg. Naast de aantallen zijn met de uitgevoerde verkeerstellingen ook snelheden gemeten. Op de Eekwal ligt de snelheid waar 85% van het verkeer zich aan houdt op 40,3 kilometer per uur

Figuur 3.10: Snelheidswaarschuwing op de Eekwal

Naast deze rapportage waarin de Eekwal onderdeel is van het geheel is er een aparte memo opgesteld over de verkeersveiligheid op de Eekwal. Hierin wordt ingegaan op het gebruik en gedrag en of (directe) maatregelen op de Eekwal noodzakelijk en wenselijk zijn. Deze ‘Memo Verkeersveiligheid Eekwal (015967.20240122.N1.02) is als losse notitie te lezen. Kruispunt Luttekestraat – Kamperstraat – Blijmarkt Het kruispunt van de Luttekestraat met de Kamperstraat en Blijmarkt is een complex kruispunt. Met (fiets)verkeer vanaf de Luttekstraat (noord en zuid), Blijmarkt, Kamperstraat en Van Hattumstraat komt er uit veel verschillende richtingen verkeer op het kruispunt af. Het kruispunt zelf heeft beperkte ruimte. Hierdoor is er sprake van krappe bochten en vanuit verschillende richtingen slecht zicht op verkeer komend vanuit andere richtingen. De beschikbare ruimte wordt nog verder ingeperkt door obstakels in de openbare ruimte zoals reclameborden. Zoals eerder genoemd is het kruispunt een omgeving waar veel bestelbusjes en vrachtverkeer stopt voor laden- en lossen. Ook deze stilstaande voertuigen belemmeren de ruimte en zichtlijnen. Dominante stromen zijn de voetgangers- en fietsersstroom op de Luttekestraat richting het centrum, (logistiek) gemotoriseerd verkeer vanaf de Luttekestraat naar de Blijmarkt, Ossenmarkt of Kamperstraat.

In de toekomst komt daar de belangrijke oost-west fietsroute via de Kamperstraat en Blijmarkt nog bij. Er is dus sprake van veel kruisende stromen op een punt met veelal slecht zicht en weinig ruimte.

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

19

Omgevingskwaliteit Tot nu toe zijn vooral verkeerskundige kenmerken van het Zuidwestelijk kwadrant besproken. Het kwadrant heeft echter geen voorname verkeersfunctie, het is een gebied waar gewoond, gewerkt en verbleven wordt. Het verkeer in het Zuidwestelijk kwadrant beïnvloedt deze leefomgeving. Het gaat daarbij onder andere om het ruimtebeslag van infrastructuur in relatie tot de ruimtelijke omgeving en luchtkwaliteit. Om de omgevingskwaliteit van de huidige situatie in beeld te krijgen heeft een stedenbouwkundig expert van Goudappel een quick-scan uitgevoerd van de ruimtelijke kwaliteit. Er is gekeken naar klimaatadaptiviteit op basis van openbare bronnen. Op basis van verkeersintensiteiten is gekeken naar de luchtkwaliteit van wegen in het gebied. Ruimtelijke kwaliteit In de huidige situatie zijn grote delen van het kwadrant stenig ingericht. In de verschillende krappe straten van de historische binnenstad is de ruimte beperkt. Doordat een groot deel hiervan wordt gebruikt voor verkeer, resteert er beperkte ruimte voor verblijfskwaliteit en/of groen. Zo sluit de omgeving van de Ossenmarkt niet aan op de iconische status van de Peperbus voor Zwolle. Ook straten als de Kamperstraat en Luttekestraat zijn stenig. De Eekwal biedt meer ruimtelijke kwaliteit, maar ook daar overheerst de verkeersfunctie door de breed opgezette rijbaan.

Klimaatadaptiviteit Om de klimaatadaptiviteit te kunnen beoordelen is gebruikt gemaakt van gegevens van de Klimaateffectatlas2. Daarbij is gekeken naar de hittestress en de mogelijkheid om water af te voeren bij hevige buien. Met name op hittestress scoort het Zuidwestelijk kwadrant slecht. Uitschieters zijn de Eekwal, de entree van de Kamperpoortenbrug en de Ossenmarkt. Er is weinig groen en veel verharding, waardoor warmte goed wordt vastgehouden. Het kruispunt Luttekestraat-Blijmarkt blijkt bij hevige regenbuien onder water te komen staan. Dit geldt ook voor de Kalverstraat, Van Hattumstraat en delen van de Ossenmarkt. Door gebrekkige aanwezigheid van groen kan water daar niet voldoende worden afgevoerd.

Luchtkwaliteit Door de relatief beperkte verkeersintensiteiten in het Zuidwestelijk kwadrant ligt de emissie van fijnstof en stikstof als gevolg van het wegverkeer ver beneden de grenswaarden. Dit heeft puur betrekking op de uitstoot als gevolg van het wegverkeer en houdt geen rekening met de omgeving en andere bronnen van uitstoot. Bij uitstoot is het van belang te erkennen dat die kenmerken van grote invloed zijn. Zo kunnen uitgestoten stoffen in smalle straten langer blijven hangen en zo meer overlast veroorzaken dan hogere uitstootniveaus op wegen waar deze snel verdwijnen. Er geldt dat er geen veilige ondergrens is waaronder er geen gezondheidseffecten zijn. Elke vermindering biedt gezondheidswinst3. Met name op de Eekwal valt winst te boeken doordat de intensiteiten daar het hoogst liggen van alle wegen in het kwadrant, en dus in absolute zin het meest kunnen afnemen.

Figuur 3.11: Wateroverlast bij hevige bui (70 mm/2 uur) (links) en hittestress (rechts) in het Zuidwestelijk kwadrant2

2. Klimaateffectatlas ‘waterdiepte bij 70 mm bui’ en ‘hittekaart gevoelstemperatuur’ 3. RIVM

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

20

Conclusie huidige situatie Op de voorgaande pagina’s is de huidige situatie beschreven aan de hand van vier thema’s: routering, intensiteit/kwaliteit, verkeersveiligheid en omgevingskwaliteit. De huidige situatie scoort zeer goed op de routering. Uit de analyse blijkt namelijk dat er in het Zuidwestelijk kwadrant ondanks het historische karakter en de daarmee samenhangende beperkte ruimte toch veel verkeersruimte beschikbaar is. Vanuit beide toegangen (bruggen) zijn alle bestemmingen bereikbaar. Dat gaat wel ten koste van de omgevingskwaliteit, die in de huidige situatie ondermaats scoort. Er is weinig ruimte voor groen in het gebied. Ook de verkeersveiligheid scoort minder goed in vergelijking met andere plekken in het Stadshart, mede ook doordat veel verschillende gebruikers op veel plekken kunnen (samen)komen en daarmee conflicten ontstaan. De intensiteit/kwaliteit scoort in de huidige situatie wisselend. Zo is de OV-bereikbaarheid redelijk goed. Daartegenover staat dat er weinig ruimte is voor met name de voetganger, maar ook de fietser. De ambities voor het Zuidwestelijk kwadrant in ogenschouw nemende liggen er met name verbeterpunten bij de ruimtelijke kwaliteit, verkeersveiligheid en de kwaliteit voor voetgangers en fietsers.

Figuur 3.12: Huidige situatie op het kruispunt Luttekestraat – Blijmarkt

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

21

4. Verkeerskundige varianten Dit hoofdstuk beschrijft welke verkeerskundige varianten onderzocht zijn tijdens deze studie en welke effecten deze varianten hebben op de ‘Intensiteit/Kwaliteit’, ‘Routering’, ‘Verkeersveiligheid’ en ‘Omgevingskwaliteit’.

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle

25 september 2024

-

22

Doel van verkeerskundige varianten en uitgangspunten Verkeerskundige én ruimtelijke ambities vragen om maatregelen In het Zuidwestelijk kwadrant spelen verschillende ambities. Om deze ambities te realiseren is het noodzakelijk de verkeersstructuur in het kwadrant aan te laten sluiten op deze ambities. Momenteel is dit op onder andere de Eekwal en Ossenmarkt niet het geval. Maatregelen zijn nodig om de verkeersstructuur bij te laten dragen aan de verkeerskundige én ruimtelijke ambities voor het Zuidwestelijk kwadrant.

verkend. Deze dienen als uitgangspunt bij het opstellen van de varianten voor een nieuwe verkeersstructuur in het Zuidwestelijk kwadrant. De nieuwe structuur kan niet conflicteren met deze uitgangspunten, en moet daar waar mogelijk aan bijdragen. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd: • Kamperstraat wordt (stads)fietsroute; • Parkeerplaatsen op maaiveld verdwijnen (uitgezonderd mindervalide plekken); • Parkeerplaatsen op eigen terrein blijven en moeten Varianten maken de effecten van maatregelen inzichtelijk bereikbaar blijven; Er zijn verschillende maatregelen die mogelijk bijdragen aan • Vergroening van de Ossenmarkt; de doelen voor het kwadrant. Hierbij kan gedacht worden aan • Herinrichting van de Singel (maximum snelheid van 30 ingrepen als een herinrichting, éénrichtingsstructuren, pollers, km/u). harde verkeersknips en cameratoezicht. Om de effecten van Daarnaast gelden nog enkele randvoorwaarden die sowieso verschillende maatregelen inzichtelijk te maken, zijn er op orde moeten zijn om de variant te kunnen laten werken: verschillende varianten opgesteld. • Parkeergarage Maagjesbolwerk moet in ieder geval via de De varianten zijn gebaseerd op de analyse van de huidige Kamperpoortenbrug bereikbaar blijven. verkeerssituatie, de beleidsambities en de uitgangspunten die • Alle bewoners moeten met een auto bij of nabij de daaruit voort vloeien.

Voor alle varianten geldt dat deze zo voordeur kunnen komen om bijvoorbeeld iemand af te goed mogelijk aansluiten op de vijf ontwikkelprincipes uit het zetten. Ontwikkelprogramma. Het onderscheidend vermogen van de • Het Zuidwestelijk kwadrant moet toegankelijk blijven voor varianten zit in de manier waarop de doelen getracht bereikt nood- en hulpdiensten en logistiek verkeer. te worden. Varianten Uitgangspunten bij het opstellen van de varianten Dit heeft geleid tot de volgende varianten: Om invulling te geven aan de verschillende ambities voor het 1. Tweerichtingsverkeer Eekwal; Stadshart en specifiek het Zuidwestelijk kwadrant zijn er 2. Eénrichtingsverkeer Eekwal; verschillende maatregelen die zijn genomen of worden 3. Ontsluiting Eekwal via Nieuwe Havenbrug;

4. 5. 6.

Ontsluiting Eekwal via Kamperpoortenbrug; Ontsluiting Eekwal via de Nieuwe Havenbrug, omdraaien rijrichting Kamperstraat; Ontsluiting Eekwal via Kamperpoortenbrug, omdraaien rijrichting Kamperstraat

Op de volgende pagina’s wordt per variant toegelicht hoe de verkeersstructuur eruit ziet en uit welke maatregelen de variant bestaat. Vervolgens worden de verkeerskundige effecten van de verandering besproken. Daarbij wordt ingezoomd op dezelfde thema’s als bij de analyse van de huidige situatie. Bepaling verkeerskundige effecten De verkeerskundige effecten van de varianten zijn (mede) bepaald aan de hand van het gemeentelijke verkeersmodel van Zwolle (versie 1.1). Bij alle varianten is gekeken naar planjaar 2030. Hierin zijn alle vastgestelde ruimtelijke ontwikkelingen en verkeerskundige ingrepen tot 2030 meegenomen. Als gevolg van deze ingrepen dalen de intensiteiten op verschillende wegen in en rondom het zuidwestelijk kwadrant. De varianten worden daarom vergeleken met de referentie 2030 (2030, zonder ingrepen in het zuidwestelijk kwadrant), om zo de effecten van de varianten te isoleren. Een overzicht van de verkeerskundige effecten en toelichting op het gebruikte model zijn te vinden in Bijlage A.

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

23

Variant 1

Herinrichting Eekwal Eekwal herinrichten In de huidige situatie nodigt de inrichting van de Eekwal uit tot (te) hard rijden. De analyse van de huidige situatie bevestigd dat de snelheidslimiet op de Eekwal vaak ruim overschreden wordt. Daarom gaat de eerste variant uit van een herinrichting van de Eekwal waarbij de rijbaan smaller wordt met behoud van de bestaande tweerichtingsstructuur. Doordat minder ruimte beschikbaar is zal de snelheid gedrukt worden, wat de route ook minder aantrekkelijk maakt voor doorgaand verkeer. De daadwerkelijke inrichting betreft nadere uitwerking, de Stationsstraat kan hierbij als voorbeeld dienen.

Figuur 4.1 Heringerichte Stationsstraat

Shared space op de Ossenmarkt Om van de Ossenmarkt een groene oase te kunnen maken is er meer ruimte nodig voor de voetganger en het toevoegen van groen. Het introduceren van shared space in dit gebied betekend dat verschillende vervoerswijzen gebruik maken van de zelfde ruimte. De zuidkant van de Ossenmarkt wordt de hoofdstroom voor het bestemmingsverkeer, waardoor de noordzijde autoluw kan worden ingericht. Hierdoor ontstaat ruimte om het gebied te vergroenen.

Omdraaien rijrichting Kamperstraat Tenslotte is de rijrichting op de Kamperstraat omgedraaid. Dit is gedaan om inzicht te krijgen in het effect van deze maatregel op het kruispunt Luttekestraat – Kamperstraat – Blijmarkt. Daarnaast komt er meer ruimte voor de voetganger en de fietser in de Kamperstraat zelf, dit sluit aan bij de ambities waarin de Kamperstraat een belangrijke (stads)fietsroute wordt (i.p.v. de Melkmarkt).

Verplaatsen poller Jufferenwal Om het aantal verkeerstromen op het kruispunt bij de Kamperpoorterbrug te verminderen wordt de poller bij de ingang van de Jufferenwal geplaatst. Daarmee wordt het voetgangersgebied uitgebreid en wordt de Jufferenwal aantrekkelijker voor voetgangers en fietsers. Eenrichtingsverkeer Van Hattumstraat Het kruispunt Luttekestraat-Kamperstraat-Blijmarkt is een ingewikkeld kruispunt waar veel stromen bij elkaar komen. Het introduceren van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat maakt dat er één verkeerstroom minder rijdt op dit ingewikkelde kruispunt. Ook zorgt het ervoor dat er geen ‘rondje om de kerk’ gereden kan worden, en er dus enkel bestemmingsverkeer op de Ossenmarkt rijdt. De rijrichting van de weg sluit aan op de rijrichting van de Kamperstraat. De Kamperstraat is daarmee voor verkeer zonder bestemming op de Ossenmarkt altijd de meest aantrekkelijke route.

Figuur 4.2 Verkeersstructuur van het Zuidwestelijk kwadrant (voor de auto) in variant 1

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

24

Effecten variant 1 Herinrichting Eekwal

Intensiteit/kwaliteit gemotoriseerd verkeer In figuur 4.3 zijn de toe- en afnames van de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer weergegeven die als gevolg van de aangepaste verkeersstructuur optreden. Als gevolg van de herinrichting van de Eekwal en de bijbehorende verlaging van de snelheid neemt de hoeveelheid verkeer op de Eekwal af. Dit betreft doorgaand verkeer waarvoor de route niet langer aantrekkelijk is door de lagere snelheid. Voor dit verkeer is een route via de Emmawijk en Harm Smeengekade sneller, getuige de toename op beide wegvakken. In het kwadrant treden daarnaast enkele verschuivingen van verkeersstromen op. Als gevolg van het instellen van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat neemt de intensiteit daar af. Op de Ossenmarkt neemt de hoeveelheid verkeer iets toe. Dit komt doordat bestemmingsverkeer voor de Ossenmarkt nu volledig via de Korte Kamperstraat/Halvemaansteeg moet rijden. Het betreft hier enkel een herverdeling van het bestemmingsverkeer. Een risico van het omdraaien van de rijrichting op de Kamperstraat is dat een route wordt gecreëerd vanaf de Kamperpoortenbrug via de Kamperstraat naar de Blijmarkt. Doordat niet langer via de Eekwal en Luttekestraat gereden hoeft te worden zou dit een nieuwe sluiproute kunnen vormen voor doorgaand verkeer. Op de Blijmarkt is echter geen toename zichtbaar van de hoeveelheid verkeer.

De route via de Eekwal blijft de preferabele route.

Op de Kamperstraat nemen de intensiteiten zelfs iets af, dit komt door de éénrichtingsstructuur van de Van Hattumstraat en de andere routering die dit meebrengt voor bestemmingsverkeer. Intensiteit/kwaliteit lopen en fietsen Met de herinrichting van de Kamperstraat, de shared space op de Ossenmarkt en de herinrichting van de Eekwal neemt de kwaliteit voor lopen en fietsen in het Zuidwestelijk kwadrant toe. Op de Ossenmarkt en Kamperstraat is dit vooral het gevolg van meer beschikbare ruimte voor lopen en fietsen. Op de Eekwal zorgt de herinrichting voor lagere snelheden van gemotoriseerd verkeer, wat het prettiger en veiliger maakt voor fietsers en voetgangers op/langs de rijbaan. Routering De bereikbaarheid van het kwadrant blijft in deze variant nagenoeg gelijk aan de huidige situatie. Enkel rondom de Ossenmarkt neemt de autobereikbaarheid iets af door het instellen van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat en de shared space op de Ossenmarkt zelf. De bereikbaarheid voor voetgangers en fietsers blijft onverminderd goed.

-700

-/+ 0

-1.100

+300 -200

-200 +500

-700

-/+ 0

-/+ 0 -/+ 0

+800 -500

-700

-/+ 0

-/+ 0

-500

Figuur 4.3 Toe- en afnames aantal motorvoertuigen per etmaal in variant 1 ten opzichte van referentie 2030 (afgerond op honderdtallen, som van beide richtingen)

- 25 september 2024

25

Effecten variant 1 Herinrichting Eekwal

Verkeersveiligheid Het versmallen van de Eekwal zorgt ervoor dat de weg minder uitnodigend is om hard te rijden, en is daarmee positief voor de verkeersveiligheid. Doordat de intensiteiten (beperkt) afnemen worden ook de entrees (beperkt) veiliger. Het blijven echter kruispunten met behoorlijke hoeveelheden verkeer uit verschillende richtingen. Het omdraaien van de rijrichting op de Kamperstraat heeft tot gevolg dat gemotoriseerd uit drie richtingen naar het kruispunt toe rijdt (Luttekestraat, Van Hattumstraat en Kamperstraat). In de huidige situatie komt er vanuit twee richtingen verkeer richting het kruispunt gereden. Deze toename zorgt voor toegenomen complexiteit en daarmee voor een verslechtering van de verkeersveiligheid. Omgevingskwaliteit Als gevolg van de verschillende maatregelen waar de variant uit bestaat kan de omgevingskwaliteit op verschillende plekken in het kwadrant worden verbeterd. Door de Ossenmarkt autoluw in te richten ontstaan daar kansen voor het creëren van een aantrekkelijk verblijfsgebied. Op de Eekwal kan ook kwaliteit worden toegevoegd doordat de verkeersruimte als gevolg van de herinrichting smaller wordt. Met het toepassen van een smaller profiel is nog maar een rijbaan van ca. 4,80 meter benodigd. De vrijgekomen ruimte kan over de gehele lengte worden gebruikt voor het toevoegen van bijvoorbeeld groenstroken.

Wel dient op verschillende plekken verkeersruimte beschikbaar te blijven voor het bereikbaar houden van de vele parkeerplaatsen op eigen terrein.

Hiernaast staat een mogelijk dwarsprofiel van de heringerichte Eekwal. Het betreft een doorsnede en bovenaanzicht van de Eekwal nabij de Nieuwe Havenbrug. Samenvatting effecten In variant 1 neemt de bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer van het Zuidwestelijk kwadrant iets af als gevolg van enkele maatregelen. Het gaat hierbij met name om het instellen van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat. Door de herinrichting van de Eekwal en maatregelen op de Kamperstraat, Ossenmarkt en Van Hattumstraat neemt de kwaliteit voor voetgangers en fietsers toe. De verkeerssituatie op de Eekwal verbetert beperkt. De weg blijft onderdeel van een doorgaande route. De verkeersveiligheid zal wel toenemen doordat de inrichting beter aansluit op de snelheidslimiet. Ook de omgevingskwaliteit verbetert. Dit is met name op de Ossenmarkt het geval, op de Eekwal is dit beperkter omdat er een doorgaande autoroute blijft. Op de Kamperstraat resulteert het omdraaien van de rijrichting in een kleine afname van de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer.

Figuur 4.4 Dwarsdoorsnede en bovenaanzicht van een mogelijk profiel van de Eekwal na herinrichting van de weg Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

26

Variant 2

Eénrichtingsverkeer Eekwal Een aanzienlijk deel van het verkeer in het Zuidwestelijk kwadrant betreft doorgaand verkeer. Dit doorgaande verkeer maakt met name gebruik van de Eekwal. De ambitie is dit doorgaande verkeer in het kwadrant te ontmoedigen. Om de hoeveelheid verkeer op de Eekwal fors te beperken wordt in deze variant een éénrichtingsstructuur ingesteld. Éénrichtingsverkeer Eekwal Uit de analyse blijkt dat er met name veel doorgaand verkeer rijdt op de Eekwal komend vanaf de Nieuwe Havenbrug richting de Kamperpoortenbrug. De rijrichting van de éénrichtingsstructuur wordt daarom vanaf de Kamperpoortenbrug naar de Nieuwe Havenbrug. Hiermee blijft het voor (logistiek) bestemmingsverkeer mogelijk om bestemmingen te bereiken, en wordt met name doorgaand verkeer geweerd. Rijrichting Kamperstraat behouden De rijrichting op de Kamperstraat blijft onveranderd. Dit biedt verkeer, en met name logistiek verkeer, de mogelijkheid om via de Kamperstraat het gebied te verlaten. Het alternatief is de ontsluiting grotendeels via de Blijmarkt plaats te laten vinden, iets wat haaks staat op de ambities voor het Stadshart.

Eenrichtingsverkeer Van Hattumstraat Het kruispunt Luttekestraat-Kamperstraat-Blijmarkt is een ingewikkeld kruispunt waar veel stromen bij elkaar komen. Het introduceren van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat maakt dat er één verkeerstroom minder rijdt op dit drukke kruispunt. Ook zorgt het ervoor dat er geen ‘rondje om de kerk’ gereden kan worden, en er dus enkel bestemmingsverkeer op de Ossenmarkt rijdt. De rijrichting van de weg sluit aan op de rijrichting van de Kamperstraat. De Kamperstraat is daarmee voor verkeer zonder bestemming op de Ossenmarkt altijd de meest aantrekkelijke route. Shared space op de Ossenmarkt Om van de Ossenmarkt een groene oase te kunnen maken is er meer ruimte nodig voor groen en wandelen. Het introduceren van shared space in dit gebied betekend dat verschillende vervoerswijzen gebruik maken van de zelfde ruimte, hierdoor kan de ruimte efficiënter gebruikt worden en ingezet worden voor vergroening. Verplaatsen poller Jufferenwal Om het aantal verkeerstromen op het kruispunt bij de Kamperpoortenbrug te verminderen wordt de poller bij de ingang van de Jufferenwal geplaatst. De Jufferenwal wordt hiermee aantrekkelijker voor voetgangers en fietsers.

Figuur 4.5 Verkeersstructuur van het Zuidwestelijk kwadrant (voor de auto) in variant 2

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

27

Effecten variant 2

Eénrichtingsverkeer Eekwal Intensiteit/kwaliteit gemotoriseerd verkeer Als gevolg van het instellen van éénrichtingsverkeer op de Eekwal en de andere maatregelen in het kwadrant treedt er een verschuiving op in de verkeersstromen. De éénrichtingsstructuur heeft duidelijk het beoogde effect. De intensiteit op de Eekwal neemt met circa 1.600 motorvoertuigen per etmaal af. Deze afname betreft volledig verkeer zonder herkomst/bestemming op de Eekwal (doorgaand verkeer). Het onmogelijk maken van deze doorgaande route heeft ook effect op de wegen rondom de Eekwal. Zo zijn er ook afnames zichtbaar op de wegen die voor en na de Eekwal liggen en onderdeel uitmaken van de doorgaande route. Dit betreft onder andere de Burgemeester van Roijensingel (-500 mvt/etmaal), de Nieuwe Havenbrug (1.300), de Kamperpoortenbrug (-1.300) en de Pannekoekendijk (-700). Wegen die onderdeel uitmaken van de route die voorheen werd afgesneden via de Eekwal worden juist drukker. Dit betreft onder andere Emmawijk (+1.100) en de Harm Smeengekade (+1.000). Of deze toenames aansluiten op de ambities en plannen voor de Singel zal binnen het mobiliteitsonderzoek naar de Singel onderzocht worden. Verkeer vanaf de Eekwal kan niet langer rechtstreeks naar de Kamperpoortenbrug, maar zal moeten omrijden. De voorkeursroute hiervoor is ‘buitenlangs’ via de Emmawijk en de Harm Smeengekade.

Het is ook een optie om via de Luttekestraat en de Kamperstraat te rijden. Dit is een onwenselijke route omdat het hiermee op andere plekken in

het kwadrant drukker wordt. Uit de modelberekening blijkt dat er geen of slechts zeer beperkt sprake is van verkeer dat vanaf de Eekwal via de Kamperstraat rijdt. In het kwadrant treden daarnaast nog enkele andere verschuivingen van verkeersstromen op. Als gevolg van het instellen van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat neemt de intensiteit daar af. Op de Ossenmarkt neemt de hoeveelheid verkeer iets toe. Dit komt doordat bestemmingsverkeer dat de Ossenmarkt wil verlaten nu volledig via de Korte Kamperstraat/Halvemaansteeg moet rijden. Omdat al het verkeer dat naar de Ossenmarkt rijdt nu via de Luttekestraat moet rijden treedt daar ook een toename op. Op beide wegen betreft het een toename die volledig toe te rekenen is aan een andere routering van bestemmingsverkeer. Intensiteit/kwaliteit lopen en fietsen Met de herinrichting van de Kamperstraat, de shared space op de Ossenmarkt en de éénrichtingsstructuur van de Eekwal neemt de kwaliteit voor lopen en fietsen in het Zuidwestelijk kwadrant toe. Op de Ossenmarkt en Kamperstraat is dit vooral het gevolg van meer beschikbare ruimte voor lopen en fietsen. Op de Eekwal zorgt de éénrichtingsstructuur voor vrijgekomen ruimte die benut kan worden voor vergroening en brede voetpaden. Voor fietsers is de toename van kwaliteit beperkt.

Een éénrichtingsstructuur nodigt uit tot hogere snelheden omdat er geen rekening gehouden hoeft te worden met verkeer uit de andere richting. Omdat fietsers de rijbaan delen met gemotoriseerd verkeer is dit nadelig voor

de kwaliteit van de fietsroute. -700

-/+ 0

-1.300

+500 -400

-400 +1.000

-/+ 0

-1.600

-/+ 0 +500

+1.100 +800

-1.300

-/+ 0

-/+ 0

-500

Figuur 4.6 Toe- en afnames aantal motorvoertuigen per etmaal in variant 2 ten opzichte van referentie 2030 (afgerond op honderdtallen, som van beide richtingen)

Verkeersonderzoek Zuidwestelijk kwadrant Zwolle - 25 september 2024

28

Effecten variant 2

Eénrichtingsverkeer Eekwal Routering Het instellen van een éénrichtingsstructuur is nadelig voor de bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer. Met name bewoners en werknemers van de Eekwal en Ossenmarkt gaan achteruit wat betreft bereikbaarheid. Voor inwoners van de Eekwal die bijvoorbeeld richting de snelweg willen rijden geldt dat zij enkele honderden meters om moeten rijden via de Nieuwe Havenbrug ten opzichte van de huidige directe route via de Kamperstraat. Voor bewoners van de Ossenmarkt geldt hetzelfde, ook zij moeten ten opzichte van de huidige situatie omrijden. Voor hen vormt de Eekwal een logische route die voor slechts een beperkte toename van de afstand zorgt. Verkeersveiligheid Door het instellen van éénrichtingsverkeer op de Eekwal kunnen beide entrees van het Zuidwestelijk kwadrant compacter worden. Bij beide kruispunten verdwijnt er één inof uitgaande richting. Bij de entree Nieuwe Havenbrug verdwijnt het conflict tussen verkeer dat vanaf de Nieuwe Havenbrug de Eekwal op wil rijden en verkeer dat uit de stad komt. Bij de entree Kamperpoortenbrug hoeft fietsverkeer vanaf de brug richting de Kamperstraat niet langer voorrang te verlenen aan gemotoriseerd verkeer vanaf de Eekwal. Ook het uitrijden van de Kamperstraat is veiliger doordat er enkel fietsverkeer van links kan komen.

Op de Eekwal rijdt weliswaar minder verkeer, maar éénrichtingsverkeer leidt meestal tot hogere snelheden doordat automobilisten niet rekening

hoeven te houden met een auto als tegenligger. Het smallere profiel betekent ook dat auto’s dichter langs fietsers rijden bij inhaalbewegingen. Daarmee biedt variant 2 op de Eekwal nauwelijks een verbetering van de verkeersveiligheid. Het instellen van éénrichtingsverkeer op de Van Hattumstraat zorgt er voor dat er een verkeersstroom minder naar het kruispunt Luttekestraat-Kamperstraat-Blijmarkt toe rijdt. Dit maakt het voor de andere stromen veiliger. Omgevingskwaliteit Door het instellen van éénrichtingsverkeer komt er op de Eekwal verkeersruimte vrij die benut kan worden voor het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit (zie figuur 4.7). Daarbij dient echter rekening gehouden te worden met de bereikbaarheid van private parkeerplaatsen, met name aan de oostzijde van de weg. Samenvatting effecten Door verschillende maatregelen in de verkeersstructuur neemt de autobereikbaarheid van het Zuidwestelijk kwadrant af. Wel neemt de ruimte voor voetgangers en fietsers toe, en wordt de situatie op de Eekwal beter. Variant 2 scoort met name beter op verkeersveiligheid, doordat zowel de Eekwal als de twee entrees simpeler worden door het verdwijnen van een rijrichting. De effecten op de omgevingskwaliteit zijn positief, maar beperkt in grootte. Figuur 4.7 Dwarsdoorsnede en bovenaanzicht van een mogelijk profiel van de Eekwal als éénrichtingsweg - 25 september 2024