2. Nota van zienswijzen, overige reacties en wijzigingen

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

aangekondigd door de minister in het Startbesluit Luchtruimherziening en met de regelgeving die daarbij hoort. 20. We bedoelen met de passage dat door het toevoegen van woningen in Zwolle de druk op de buitenruimte toeneemt. Het aantal gebruikers neemt immers toe. Het is van belang de inrichting van de buitenruimte aan te passen op dit intensievere gebruik. Dit ook met als doel te om wandelen en fietsen te stimuleren (gezondheid). Wij hebben de zin verduidelijkt in de definitieve omgevingsvisie. 21. De omgevingsvisie beschrijft niet de maximumsnelheden op wegen in Zwolle. Dat is niet het abstractieniveau van de visie. Wel vinden we dat het profiel (breedte en inrichting) van wegen moet aansluiten bij de gewenste verblijfskwaliteit van gebieden. Dat kan in nadere planvorming leiden tot een ander snelheidsregime. 22. Zie onder 24. De tekst in de omgevingsvisie passen we aan, conform het proces, zoals dat nu loopt in Berkum op het gebied van verduurzaming. 23. De gemeente onderschrijft het belang om over te schakelen naar de opwek van duurzame energie. Ook zijn wij blij met de activiteiten die de stichting onderneemt om te komen tot een duurzaam Berkum. Vanuit onze rol en mogelijkheden denkt de gemeente hierin mee. In de ontwerp-omgevingsvisie staat beschreven waar en onder welke voorwaarde de opwek van zonneenergie op maaiveldniveau mogelijk is.

Gebieden zijn kansrijk, beperkt kansrijk of uitgesloten. Die indeling is vooral gebaseerd op de ruimtelijke impact van zonneparken op natuur, landschap, recreatieve en de agrarische kwaliteiten van een gebied. Het gebied tussen het spoor Zwolle-Meppel en Berkum is aangewezen als uitgesloten gebied voor initiatieven op het gebied van opwek van zonne-energie op maaiveldniveau. Het is landschappelijk een waardevol open gebied en het is een recreatief uitloopgebied van Zwolle/Berkum. Daar passen dit soort initiatieven minder goed in. Daarnaast start de gemeente samen met het rijk, regio en provincie een verstedelijkingsstudie naar een mogelijke groei van Zwolle na 2030. Een mogelijke extra groei van (de Regio) Zwolle wordt daarbij verkent, waarbij we zoeken naar een optimale balans op het gebied van landschap, energie, klimaatadaptatie, mobiliteit etc. Uitgangspunt is ook het maken van een kwaliteitsslag voor de bestaande stad en opgaven die we als gemeente kennen. Voorgaande overziende passen we de begrenzing van de kaart met daarop de kansrijkheid van zonneparken op maaiveld niveau aan. Een strook langs het spoort Zwolle-Meppel wijzen we aan naar ‘beperkt kansrijk’. Dat wil zeggen dat de opwek van duurzame energie door middel van zonne-energie op maaiveld mogelijk is, mits daar een forse ruimtelijke kwaliteitsslag wordt gemaakt.

Een dergelijk initiatief is pas mogelijk als de uitkomsten van de verstedelijkingsstudie bekend zijn en verwerkt in een aangepaste omgevingsvisie. Dit laatste uitgangspunt staat in zijn algemeenheid nog niet genoemd in de ontwerp-omgevingsvisie en nemen we op in de definitieve omgevingsvisie. Dit wil zeggen dat initiatieven voor opwek van duurzame energie ten oosten en westen van het spoor Zwolle-Meppel afhankelijk zijn van keuzes die gemaakt worden in het de verstedelijkingsstudie. Het is onwenselijk dat een initiatief op het gebied van de opwek van zonneenergie op maaiveld niveau een mogelijk integrale ontwikkeling van het gebied in de weg staat. 86/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

24. De kaart op pagina 85 met warmteopties per wijk passen we aan. Het genoemde percentage schrappen we. De kaart krijgt tevens het onderschrift ‘Richtinggevend beeld van de warmteoplossingen in Zwolle’. 25. Onderdeel van de Zwolse omgevingsvisie zijn gebiedsprofielen. Hierin staat welke functies in het gebied leidend en gewenst zijn. Ook staan de opgaven per gebied genoemd. Eén van de gebiedsprofielen is levendige gebieden, winkelcentra en ontmoetingsplekken. Winkelcentrum Berkum staat daar ook op de kaart aangegeven. De omgevingsvisie staat een verdere passende ontwikkeling van winkelcentrum Berkum niet in de weg. Door de gemeenteraad zijn hier ook financiële middelen voor beschikbaar gesteld. We zullen een toekomstbestendig winkelcentrum als opgave ook benoemen bij het gebiedsprofiel dat specifiek over Berkum gaat. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt tot aanpassing van de omgevingsvisie: In de definitieve visie benoemen we bij het gebiedsprofiel levendige gebieden het onderwerp evenementen en duiden we de (grootschalige) evenementenlocaties. Een strook langs het spoor Zwolle-Meppel wijzen we aan als beperkt kansrijk voor de opwek van duurzame energie op maaiveldniveau. We benoemen de afhankelijkheid van de verstedelijkingsstudie. We schrappen de percentages op de warmtekaart.

Bij het gebiedsprofiel sub-urbaan benoemen we dat winkelcentrum Berkum op termijn een opwaardering in functie en uitstraling verdient.

2.47

Zienswijze nummer 47 Samenvatting zienswijze: 1. De omgevingsvisie is van groot belang voor de inwoners van Zwolle. De complexe inhoud moet op zorgvuldige wijze met de Zwolse bevolking worden gecommuniceerd en gedeeld, opdat een breed draagvlak ontstaat. Door de inspraaktermijn van 6 weken te starten midden in de vakantieperiode en midden in de coronacrisis, is een zorgvuldige en volwaardige inspraak onmogelijk. En dit maakt de inspraakrondes per wijk in het najaar eigenlijk een farce. Verzuimd is de bevolking mee te nemen in het proces van totstandkoming van de complexe, moeilijk leesbare visie. 2. De enorme groei van Zwolle tot wel 140.000 inwoners in 2030 wordt in de visie als een gegeven beschouwd. De in de visie geschetste demografische ontwikkelingen worden gezien als kansen voor de doorontwikkeling van de stad en de economie. Maar kun je niet net zo makkelijk zeggen dat deze ontwikkelingen een grote bedreiging vormt voor de leefbaarheid van de stad. Zo wordt een groot deel van het groen in en om de stad opgeofferd aan woningbouw, neemt de bereikbaarheid van de binnenstad af zal een negatief effect op het klimaatbestendig maken van Zwolle optreden. 3. Onduidelijk is wat er is gebeurt na het vaststellen van de structuurnota Zwolle 2020 als het gaat om de daarin benoemde grote en kleinere potentiele woningbouwlocaties, waaronder de uitbreidingslocatie Vechtpoort.

Daar zou onderzoek naar plaatsvinden en uiterlijk 2011 keuzes worden gemaakt. En er 87/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

zou een transparante, integrale afweging tussen de kleinere locaties gemaakt worden. Dat zou de discussie over de invulling van kwetsbare kleine locaties die nu gevoerd wordt overbodig gemaakt hebben. De verbazing wordt uitgesproken dat de kleinere locaties Dijklanden en Vechtpoort niet meer voorkomen in de omgevingsvisie. 4. Stadsbroek moet uit de omgevingsvisie verwijderd worden als woningbouwlocatie. En er moet een heldere visie ontwikkeld worden hoe dit gebied het beste kan worden ingericht zonder woningbouw De raad heeft in het verleden een duidelijk standpunt ingenomen over Stadsbroek: niet bebouwen, geen onderzoek meer doen naar bouwmogelijkheden en natuur en recreatie verbeteren. In de zienswijze wordt verwezen naar de besluitvorming bij de ontwikkeling van Stadshagen 1 en Stadshagen 2, de visienota Milligerplas (2008) en de visienota Noordelijke stadsrand (2009). De bestaande landschappelijke en natuurwaarden van Stadsbroek sluiten naadloos aan bij de Mastenbroeker polder en het Nationaal landschap IJsseldelta. Stadsbroek vormt de belangrijke verbindingszone tussen de Milligerplas en het Zwarte Water. Woningbouw in Stadsbroek zou deze belangrijke verbinding te niet doen en de ecologische en natuurwaarden van het gebied aantasten. Stadsbroek heeft ook een meerwaarde voor Stadshagen.

Onder andere als natuurcompensatiegebied, ecologische verbindingszone, uitloop en recreatiegebied en stads-biologische landbouw. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 4, 5 en 6: inzageperiode, mate van concreetheid en leesbaarheid en betrokkenheid van belanghebbenden; 2. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle 3. De voorliggende omgevingsvisie gaat, op basis van de door de gemeenteraad in 2019 vastgestelde ontwikkelstrategie Wonen, uit van het toevoegen van 10.000 woningen tot 2030. Dit om te voorzien in voldoende woningen voor eenieder. Het aantal woningen is gebaseerd van landelijke prognoses over de groei van Zwolle. 4000 woningen realiseren we in een sub-urbane setting. In de omgevingsvisie zijn daarvoor locaties benoemd, zoals het afbouwen van Stadshagen, Breecamp-west en de voormalige Harculocentrale. Vechtpoort maakt daar geen onderdeel van uit. Rijk, Regio en Provincie doen de komende jaren een verstedelijkingsonderzoek hoe Zwolle kan groeien na 2030. Verschillende scenario’s en opties verkennen we daarbij. Een mogelijke groei aan de oostkant (o.a. Vechtpoort 1 en 2) van Zwolle nemen we mee in dit onderzoek.

We kijken bij dat onderzoek niet alleen naar woningbouw, maar ook naar de maatschappelijke opgaven op het gebied van klimaatadaptatie, landschaps- en natuurontwikkeling, mobiliteit en duurzame opwek van energie. Belangrijk aandachtspunt is ook hoe de groei van Zwolle de bestaande stad kan versterken. Bijvoorbeeld op het gebied van leefbaarheid. De uitkomst van het verstedelijkingsonderzoek verwerken we in een periodieke update van de Zwolse omgevingsvisie. Aan het begin van deze raadsperiode is in het 88/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

coalitieakkoord afgesproken dat Dijklanden geen ontwikkellocatie woningbouw is. De locatie is daarom niet opgenomen in de omgevingsvisie. 4. Om de woningbehoefte op te vangen is in de omgevingsvisie een aantal woningbouwlocaties benoemd. Deze locaties komen overeen met de ‘ontwikkelvisie wonen’ die in 2019 werd vastgesteld. Samen kunnen deze locaties voorzien in onze woningbehoefte van 10.000 woningen tot 2030. Het lijkt verstandig een woningbouwlocatie achter de hand te hebben op het moment dat één van de hiervoor genoemde kansrijke woningbouwontwikkelingen (deels) geen doorgang kan vinden of dat er een aanvullende en dringende woningbehoefte is. Daarvoor hebben we in de omgevingsvisie ‘aanvullende locaties’ aangewezen. Het betreft de IJsselvizieren en Stadsbroek, zoals ook al in het Structuurplan 2020 zijn genoemd. Om de kansrijkheid te kunnen bepalen van deze aanvullende locaties is eerst aanvullend onderzoek nodig. Ook is het van belang de voors en tegens van deze locaties onderling tegen elkaar af te wegen. Hierbij komen zaken aan de orde als landschap, cultuurhistorie, ecologie, grondeigendom, stikstof, mobiliteit, draagvlak in de omgeving en ontwikkelpotentie (kwaliteiten) van het gebied zonder nieuwe woningbouw.

Kortom: of Stadsbroek in een later stadium wordt aangewezen als woningbouwlocatie is afhankelijk van: Voortgang van de woningbouw op de huidige als kansrijk aangewezen woningbouwlocaties; De druk op de Zwolse woningmarkt; De uitkomst van genoemd onderzoek dat kansrijkheid van aanvullende woningbouwlocaties bepaalt. Voorgaande leidt deels tot aanpassing van de omgevingsvisie. De aanvullende woningbouwlocaties IJsselvizieren en Stadsbroek blijven opgenomen in de omgevingsvisie. Wel nemen we beter op hoe deze locaties zich verhouden tot de status van de kansrijke locaties. Ook beschrijven we welke onderdelen meegenomen worden in het onderzoek. Daarin is ook expliciet aandacht voor de ontwikkelpotentie van een gebied zonder woningen. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt tot aanpassing van de omgevingsvisie. We hebben verduidelijkt hoe de aanvullende locaties zich verhouden tot de kansrijke locaties. In het onderzoek naar de aanvullende woningbouwlocaties onderzoeken we ook de potentie van de gebieden in een situatie zonder woningbouw.

2.48

Zienswijze nummer 48 Samenvatting zienswijze: Bij buurtbewoners van de Stockholmstaat bestaat er zorg over de hoogbouwvisie als onderdeel van de omgevingsvisie, waarin staat dat een maximale hoogte van 70 meter in de spoorzone mogelijk is. 1. Die visie matcht niet met de belangen van mens en natuur. Is er voldoende lucht, licht en ruimte voor de huidige bewoners in deze zone? Is er voor kinderen en volwassenen voldoende speel, groen en leefruimte? Is er ook rekening gehouden met voldoende ruimte voor biodiversiteit? 89/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

2. De Stockholmstraat is een goed onderhouden laan met karakteristieke woningen, gebouwd rond 1900. Hierin passen geen futuristische woontorens en wordt er onvoldoende recht gedaan aan de cultuurhistorische en sociale functie die deze wijk ooit had. Hanzeland was de groentetuin en ontmoetingsplek van Zwolle. In hoeverre kan dit zoveel mogelijk worden hersteld? 3. De afgelopen tijd zijn uitgebreide gesprekken geweest over de hoogte van de nieuwbouw op het terrein van het oude zwembad, waarbij vanuit de gemeente toezeggingen heeft gedaan over de maximale hoogte van de bebouwing. De bewoners zijn dan ook geschrokken van de nieuwe visie, omdat dit haaks staat op hetgeen ons voor ogen is gehouden. Het verzoek is om het huidige bestemmingsplan ongewijzigd te laten ten aanzien van de maximale hoogte en de eerdere toezeggingen na te komen. 4. Recent kwam ook nog in het landelijke nieuws dat in verband met Corona hoogbouw niet rendabel is. Onder andere vanwege het gebruik van liften, waardoor mensen dicht bij elkaar in de buurt komen. Hoe gaat de gemeente om met leegstand van hoge gebouwen? Er zijn alternatieven die niet schadelijk zijn voor de directe leefomgeving van burgers. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1.

De plannen voor de Spoorzone en de Hanzebadlocatie zijn concreter dan de omgevingsvisie, bijvoorbeeld als het gaat om bouwhoogte van de Hanzebadlocatie of het toevoegen van groen langs de Koggelaan. Het ontwikkelkader Spoorzone en het ambitiedocument Hanzebadlocatie waren daarom input voor het opstellen van de omgevingsvisie. De uitgangspunten uit deze documenten en de gedane toezeggingen veranderen niet door de vaststelling van de omgevingsvisie. 2. Zie 1. 3. Zie 1. Aanvullend: het huidige bestemmingsplan verandert niet door vaststelling van de omgevingsvisie. Dit zal pas wijzigen als de plannen voor de Hanzebadlocatie definitief zijn. Hier wordt u te zijner tijd bij betrokken. 4. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 3: Effecten van Corona Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie.

2.49

Zienswijze nummer 49 Samenvatting zienswijze: De indiener van de zienswijze loopt als ‘buurtmakelaar’ in Zwolle zuid aan tegen de grenzen van wat mag en kan. Met name bepaald door de spelregels van de gemeente. Zolang iets binnen de spelregels van de gemeente gebeurt dan is er voldoening over de uitvoering. Maar zodra de spelregels zelf ter discussie komen dan ontmoedigt de gemeente nieuwe initiatieven.

90/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

De indiener van de zienswijze beschrijft het model van de ‘powerswitch’ om de verhouding tussen de gemeenschap, de overheid en de markt te verbeteren. Specifiek ook voor de bewoners van Zwolle zuid. Daarbij maak wordt gebruikt gemaakt van de kennis en ervaring van Jeroen den Uyl. Hij beschrijft in zijn boek de verhouding tussen gemeenschap (samenleving), de overheid en de markt. Hij pleit voor meer ruimte voor ‘broederschap’ van de gemeenschap. De Uyl kleurt het gedachtegoed ook ideologisch in doordat hij teruggrijpt op de slogan die gebruikt werd in de Franse Revolutie: vrijheid, gelijkheid, broederschap. De praktische uitwerking van ‘broederschap ‘is een heel herkenbare. Ook door andere ideologieën en levensovertuigingen wordt deze herkend en erkend. De powerswitch is volgens Den Uyl nodig voor een vitale samenleving. De overheid en de markt hebben de afgelopen decennia veel ruimte ingenomen ten koste van de gemeenschap. Den Uyl illustreert dat met de ontwikkeling van overheid en markt. Met het coalitieakkoord in de hand heeft de indiener van de zienswijze de ruimte die het college de burgers wil geven verkend. Maar een daadwerkelijke invulling ervan ontbreekt. Voor stadsdeel Zuid staat beschreven wat de mogelijkheden zijn waar de ‘gemeenschap‘ een rol in kan spelen. Taken van de overheid kunnen terug naar de ‘gemeenschap’.

Als de powerswitch daadwerkelijk wordt toegepast op veel ‘wijkopgaven’, dan zijn die niet het probleem van de overheid maar van de bewoners zelf. Deze omslag in denken zou gefaciliteerd moeten worden door die overheid in een dubbele beweging: bewoners uitdagen om een taak op te oppakken door te faciliteren en tegelijkertijd als overheid een stap terug te zetten. Het voorstel is om met inwoners, gemeente en grote marktpartijen (woningcorporaties, energienetwerk, vervoersbedrijven) de mogelijkheden om de gemeenschap (noaberschap) meer ruimte te geven in de beheer en uitvoering van taken in de buurt te verkennen: de powerswitch Zuid, een experiment. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: Het pleidooi van de indiener van de zienswijze, om niet alleen te focussen op de omgevingsvisie zelf maar ook op het totstandkomingsproces daarna, ondersteunen wij. Daar draait het immers om. De visie over hoe in Zwolle(-Zuid) op een andere wijze wijkgericht gewerkt zou kunnen worden heeft de indiener van de zienswijze eerder gedeeld met onder meer de wijkmanager en de wijkwethouder. Als gemeente zoeken wij naar mogelijkheden om de participatie en lokale democratie te versterken. Dat is uitdagend, omdat – zoals de indiener van de zienswijze zelf ook constateert – in veel gevallen sprake is van systeemkantelingen.

De ervaring leert dat dat tijd kost en geen garanties op succes biedt. Wij gaan dat soort systeemkantelingen, zoals de ‘Powerswitch niet uit de weg. Wel is het zo dat ideeën en initiatieven vanuit bewoners zelf ten grondslag moeten liggen aan zo’n ontwikkeling. Wij faciliteren dat waar mogelijk. Wij willen u dan ook vragen constructief in dialoog te blijven met ons, bij voorkeur via de wijkmanager. 91/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie

2.50

Zienswijze nummer 50 Samenvatting zienswijze: De geschetste levendige stadsstraat vanaf de Campus over het Landgoed Schellerberg naar de Schellerenkweg wijst er niet op dat er zuinig wordt omgegaan met de kwaliteit van de onbebouwde ruimte, zoals in de visie wordt gesteld. Reeds nu is er op de Schellerbergweg en de Schellerenkweg vaak sprake van chaotische en onveilige verkeerssituaties. Het is geen goed idee om extra verkeersdrukte vanuit de Spoorzone toe te voegen aan met name de Schellerenkweg. Verder wordt voorzien dat in het Schellerbos nieuwe hangplekken c.q. toename zwerfafval ontstaat. Dit draagt niet bij aan een verhoging van de leefkwaliteit, zoals wordt gepropageerd. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: De ontwerp-omgevingsvisie bevatte een kaart waarop het Engelenpad het landgoed Schellerberg kruist. Het is geenszins onze bedoeling om buiten belanghebbenden en grondeigenaren om een wandel-fietsroute over het landgoed te realiseren. Ons doel is een betere verbinding van de binnenstad met de IJssel. We willen in samenspraak met belanghebbenden uitwerken hoe dit doel het beste kan worden bereikt. De ontwerp-omgevingsvisie spreekt van het Engelenpad als een ‘stadstraat’. Dit heeft bij sommige betrokkenen het beeld opgeroepen van stadse drukte, winkels, horeca, en bebouwing.

Dit past bij het eerste deel van het Engelenpad (Binnenstad – Spoorzone), maar zeker niet bij de omgeving van het landgoed en de IJsselzone. In onze ogen is het Engelenpad een verbinding tussen binnenstad en IJssel die langzaam ‘verkleurt’: van stadstraat in binnenstad en Spoorzone, tot een groene route in het buitengebied. Kortom: het Engelenpad past zich aan zijn omgeving aan. Dit idee werken we graag samen met belanghebbenden uit. Hierbij is de huidige verkeerssituatie op de Schellerenkweg (veel recreanten) een van de aandachtspunten. Wat betekent dit voor de visie/OER? Op de plankaart is het Engelenpad indicatief aangegeven met een pijl.

2.51

Zienswijze nummer 51 Samenvatting zienswijze: 1. In deze omgevingsvisie is veel positieve aandacht voor de fiets. Sinds de verovering van de titel Fietsstad in 2014 gaat het er voor de fietsers in Zwolle wel op vooruit, maar niet in het tempo dat hoort bij een 'Wereldfietsstad'. De Fietsersbond heeft landelijk een visie voor de fiets in 2040 vastgesteld. De verwachting is dat de betekenis en het gebruik van de fiets nog veel meer zullen toenemen. Er is noodzaak om ruimte te maken voor steeds meer fietsers. 92/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

2. Door de huidige situatie vanwege COVID-19, die een anderhalvemetersamenleving vereist en in bijzonder ten aanzien van de toegestane uitbreidingen van terrassen, lijkt het erop dat de fietsambities van Zwolle in het gedrang raken. Gehoopt wordt dat het tij wordt gekeerd en de fiets de ruimte en kansen wordt gegeven. 3. De auto gaat steeds meer plaats maken voor de fiets en de voetganger en er worden voorzieningen voor de auto aan de buitenzijde van de gracht toegevoegd. Dat stemt tevreden, een autoluwe binnenring is een uitdrukkelijke wens. Afgevraagd wordt wel hoe hard die systeemkeuze is, aangezien er een voorbehoud staat vanwege de bereikbaarheid van de bewoners en bezoekers die met de auto komen. Ook ten aanzien van de twee grote parkeergarages binnen de stadsring blijft onduidelijk hoe er zal worden omgegaan met deze garages. 4. De keuze om bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen vanuit het STOPprincipe (stappen, trappen, ov, personenauto) te werken, is een keuze die wordt gesteund. Het openstellen van de Koggetunnel voor autoverkeer wordt afgeraden. Er staat ook aangegeven waar een doorfietsroute een autoverbinding kruist, er gezocht wordt naar mogelijkheden om de fietser voorrang te geven. Afgevraagd wordt waarom dit voornemen niet omgedraaid wordt naar het principe; de fiets heeft altijd voorrang tenzij. 5. Er worden kansen gezien in mobiliteithubs.

Een mobihub met deelfietsen vraagt ook ruimte op de plaats van bestemming. Bezoekers die per auto komen nemen soms hun eigen fiets mee en het is dus zinvol om hier rekening mee te houden. Bij de uitwerking van een hub is tevens het advies om een breder aanbod van fietsen (kinderfietsen of bakfietsen) te overwegen. 6. Een ander voornemen is om wegen waar de auto niet dominant is, als fietsstraten in te richten. Soms blijkt dit toch minder succesvol te zijn, omdat de snelheden van autoverkeer te hoog zijn. Dat veroorzaakt onveiligheid. Fietsers zijn geen snelheidsremmende maatregel. Naast het opheffen van fietsstroken en creëren van fietsstraten is het verbreden van fietsstroken natuurlijk ook een optie. 7. De capaciteit van het bestaande fietsnetwerk kraakt soms. Onderhoud en vervanging lijken zonder enige samenhang te worden uitgevoerd met als gevolg doorgaande fietsroutes waarvan een deel toekomstvast en een ander deel hopeloos verouderd is. Gepleit wordt voor een flinke sprong voorwaarts in beheer en onderhoud en meer afstemming met andere wegbeheerders. Daarbij wordt ontvlechting en meer spreiding naar snelheid of gebruik over het fietsnetwerk aanbevolen. 8. Er wordt een neiging bespeurd om het voetgangersgebied sluipenderwijs uit te breiden, zoals dit nu met tijdelijke maatregelen ten behoeve van de terrassen wordt gedaan.

Gepleit wordt om het fietsverkeer in het voetgangersgebied maximaal te faciliteren met herkenbare en comfortabele, bewegwijzerde fietsroutes en kwalitatieve fietsenstallingen op de rand van het voetgangersgebied. De stelling dat het basisraamwerk op orde is rammelt. De Nieuwstraat kan een centrale fietsas door de binnenstad worden met inprikkers naar het voetgangersgebied/winkelgebied. Het succes van de binnenstad hangt namelijk niet alleen af van de status van voetgangersgebied. Een betere doorfietsbare verbindende schakel tussen Sassenstraat en Oude Vismarkt is 93/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

gewenst. Ook bij de Voorstraat liggen er kansen voor een goede tijdelijke stalling, bijvoorbeeld een fietsvlonder. Een ander advies is om geen evenementen op de belangrijke fietsroutes door het stadscentrum toe te staan. 9. De centrale pop-up stalling op het Grote Kerkplein blijkt elke vrijdagmarkt weer een knelpunt te zijn omdat er geen alternatief wordt geboden. Maak actiever gebruik van de tijdelijkheid van leegstaande panden. Het tijdelijk gebruik in de opmaat naar een toekomstbestendige fietsparkeeroplossing is dan een investering in plaats van kostenpost. Helaas worden her en der nog ondermaatse fietsvoorzieningen gezien. Hier ligt een kans voor het op niveau brengen van zo’n fietsvoorziening. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. We nemen kennis van dit deel van de zienswijze waarbij geconstateerd wordt dat er in de omgevingsvisie veel positieve aandacht is voor de fiets. 2. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 3: Effecten van Corona. 3. Op dit moment kiezen we voor een autoluwe binnenstad, waarbij we ons vooral focussen op het verminderen van het doorgaande autoverkeer door de binnenstad. Dit doen we onder andere door het STOP-principe als uitgangspunt te nemen. De herinrichting van de Brink/ Thomas a Kempisstraat en de Stationsweg zijn hier de eerste voorbeelden van.

De effecten en consequenties van een grotere systeemkeuze vergt nader onderzoek die we ook gaan uitvoeren, zoals ook in de Ontwerp-omgevingsvisie is verwoord. 4. De ambitie is om in het, nu nog vooral monofunctionele Spoorzone, een groot aantal woningen toe te voegen en tegelijkertijd een kwalitatief hoogwaardig, levendig en autoluw gebied te realiseren. Afhankelijk van de locatie en het aantal woningen wordt onderzocht of dit te realiseren is binnen de bestaande twee aansluitingen op de IJsselallee. Het openstellen van de Koggetunnel is een oplossingsrichting die op voorhand niet wordt uitgesloten. Daarbij moet echter wel een goed, of zelfs beter alternatief voor de fietsers worden gerealiseerd. Hierbij wordt onderzocht of een nieuwe entree van de Spoorzone voor de fiets in het verlengde van de Kamperweg een oplossing is. 5. Onlangs is de nieuwe fietsenstalling bij het station geopend, waardoor er twee keer zoveel fietsparkeerplekken beschikbaar zijn gekomen en ook nog eens dichter bij het station. Ook in en rondom de binnenstad onderzoeken we op dit moment de mogelijkheid om extra en kwalitatief hoogwaardige fietsvoorzieningen, of (buurt)hubs met ruimte voor (deel)fietsen te realiseren. 6.

Deze punten nemen we, voor zover het een gemeentelijke verantwoordelijkheid betreft, mee in bijvoorbeeld het Actieplan Zwolle Wereldfietsstad, herijking van onze fietsnetwerk, of bij toekomstige reconstructieprojecten en waar het een landelijke regie betreft in onze gesprekken met het Rijk. 7. Zie onder 6. 8. In Zwolle denken we vanuit het STOP-principe. In veel gevallen kan de fiets zonder problemen samengaan met het (wandelende) winkelende publiek of met evenementen, maar soms begint ook dit te knellen, waardoor de toegankelijkheid en leefbaarheid van de stad afneemt. In dat geval moeten er 94/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

wellicht keuzes gemaakt worden tussen het maximaal faciliteren van de fietsverkeer in het voetgangersgebied of juist aan de rand van het voetgangersgebied met goede en snelle routes eromheen. De Nieuwstraat zou zo'n route kunnen zijn. 9. De omgevingsvisie gaat niet in op actuele knelpunten met betrekking tot fietsparkeren. In zijn algemeenheid benoemen we in de omgevingsvisie dat er voldoende en goede mogelijkheden moeten zijn om fietsen te kunnen stallen in Zwolle. Ook in de binnenstad. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie.

2.52

Zienswijze nummer 52 Samenvatting zienswijze: 1. Er is veel werk verzet de afgelopen periode en dat er dan zo’n mooi document uit komt is wel een compliment waard. De vraag die wel rijst, is hoe dit in acties wordt omgezet. 2. De Sustainable development goals (SDG’s) zouden als uitgangspunt van de visie mogen gelden. De menselijke maat wordt wel genoemd, maar in relatie tot de SDG’s missen er een aantal thema’s. 3. Afgevraagd wordt wat gedaan wordt om de doelen op regionaal niveau te vertalen en hoe die gehaald gaan worden. 4. Er zijn genoeg doelen beschreven, alleen mogen ze wel wat expliciteer genoemd worden. De ambitie mag er wel meer vanaf spatten. Dan krijg je er namelijk ook zin in. 5. De nadruk ligt te veel op economische groei en niet op welzijn en welbevinden. Vooral als er over de start up en scale up wordt gesproken. Juist een visie vanuit economische groei is niet meer houdbaar op termijn. 6. De publieke ruimte is niet bedoeld voor auto’s. Als er één ding overduidelijk is geworden bij stedelijke ontwikkeling, dan is dat het terugnemen van de ruimte door de mensen en niet door de auto’s. Wereldwijd zijn er tal van voorbeelden, zeker nu in de Covid-19 periode, die daar gehoor aan geven. 7. Het versterken van de stedelijkheid van Zwolle wordt pas succesvol als dat ook bijdraagt aan een gezonde balans tussen welzijn en welvaart.

Zwolle wil graag de inclusieve en open stad zijn. Dat vraagt aandacht voor de leefbaarheid en veiligheid. Een stad die voorziet in aantrekkelijke openbare ruimte die meer geschikt is voor verblijven en ontmoeten. Verdichten gaat dus samen met het groener maken van de stad. Zodat de biodiversiteit kan worden vergroot en ecosystemen kunnen ontstaan en/of worden verbonden. 8. De trend is stedelijk wonen, alleen is een tegentrend dat mensen meer ruimte willen ingegeven door Covid-19. Je zult dus heel goed moeten programmeren in de openbare ruimte voor verblijf, óók op anderhalve meter. 9. Een hele grote trend (hopelijk tijdelijk) is het verschuiven van gebruik openbaar vervoer naar fiets. Ingegeven door de fysieke afstand, reizen mensen niet graag met het openbaar vervoer is gebleken. 10. Afgevraagd wordt of Zwolle net als Parijs een burgerbegroting krijgt. 95/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

11. Om kindvriendelijke steden door de ogen van kinderen te krijgen moeten kinderen in het democratische proces van gebiedsontwikkeling een echt rol krijgen. 12. In de visie zijn de activiteiten met betrekking tot de circulaire economie met name geënt op circulair bouwen. De menselijke activiteiten moeten ook geactiveerd worden. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. We nemen kennis van de complimenten op de ontwerp-omgevingsvisie. De realisatieparagraaf van de omgevingsvisie beschrijft op welke wijze uitvoering gegeven gaat worden aan de visie. 2. We zijn het eens met dit deel van de zienswijze. Het coalitieakkoord van de gemeente Zwolle verwijst naar de SDG’s. In de inleiding van de omgevingsvisies benoemen we dit. 3. Zie onder punt 2. We onderzoeken hoe we de uitwerking van de SDG’s binnen onze regio/gemeente verder kunnen vormgeven. Dat krijgt wellicht een plaats in een volgende versie van de omgevingsvisie. 4. De realisatieparagraaf van de omgevingsvisie beschrijft op welke wijze uitvoering gegeven gaat worden aan de visie. 5. We herkennen dat de ontwerp-omgevingsvisie qua opbouw en tekst de focus legt op economische groei. Dat is niet de bedoeling en intentie van de omgevingsvisie. We willen de groei van Zwolle gebruiken om de kwaliteit van wonen, leven en werken in de gemeente te versterken.

We passen de teksten en opbouw van de omgevingsvisie hierop aan, zodat een goede balans ontstaat tussen groei, omgevingskwaliteiten en het welbevinden van inwoners en bezoekers van Zwolle. Zie ook de beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle. 6. In Zwolle zijn alle vervoerswijzen welkom en in principe bepaalt iedereen voor zichzelf welke vervoerswijze het meest passend is. Wie zich binnen Zwolle verplaatst, kan met alle vervoersmiddelen de stad bezoeken maar we maken wel keuzes. We kiezen ervoor om mensen te verleiden om zich te voet of met de fiets te verplaatsen. De STOP-methode is daarom leidend bij al onze ontwerpopgaven voor infrastructuur bij de inrichting van de openbare ruimte. We gaan eerst uit van Stappen (wandelaars), en vervolgens kijken we naar Trappen (fietsers) dan het OV en tot slot de personenauto's. Voornaamste uitdaging hierbij is om meer ruimte voor fietsers en voetgangers te realiseren. 7. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1 en 2: Groei Zwolle en hoogbouw 8. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 3: Effecten van Corona 9. We nemen kennis van dit deel van de zienswijze. Het gebruik van fiets en openbaar vervoer maakt onderdeel uit van de omgevingsvisie. Onze keuzes hierin zijn gebaseerd op trends en ontwikkelingen. 10. We nemen kennis van dit deel van de zienswijze.

Het al dan niet opstellen van een burgerbegroting maakt geen onderdeel uit van een omgevingsvisie. Wel beschrijven we in de realisatieparagraaf de wijze waarop we uitvoering geven 96/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

aan de omgevingsvisie. We werken als gemeente aan nieuw participatiebeleid. We nemen uw suggestie hierin mee. 11. We werken als gemeente aan nieuw participatiebeleid. We nemen uw suggestie hierin mee. 12. De menselijke kant is inderdaad van groot belang bij de transitie naar een circulaire economie. De zeven pijlers van de circulaire economie omvatten naast de meer technische thema’s rondom water, energie en materialen, ook meer mensgerelateerde thema’s als meervoudige waardecreatie, welzijn/ gezondheid (van alle soorten), het behoud van cultuurhistorie en samenleving, en het vergroten van biodiversiteit. In de omgevingsvisie komen deze aspecten op verschillend plekken terug, maar zijn ze inderdaad niet direct terug te vinden in het hoofdstuk circulaire economie. Eén van de geformuleerde topambities is het “behouden en beschermen van cultuurhistorie, biodiversiteit en landschap als belangrijke fysieke waarden”. Ook worden aspecten benoemd in diverse raamwerkthema’s, zoals een gezonde Zwolse leefomgeving. Het raamwerkthema ‘buitenruimte’ noemt de buitenruimte “het cement dat de stad bij elkaar houdt en lucht, licht en ruimte (biedt) om gezond en gelukkig te leven.

Niet alleen voor mensen, maar ook voor planten en dieren.” De Ontwerp omgevingsvisie timmert niet alles dicht, maar nodigt bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere partners nadrukkelijk uit om samen de benoemde ambities en gewenste ontwikkelrichting verder uit te werken in oplossingen en maatregelen. Deels kan dat in de fase naar de definitieve omgevingsvisie en uiteraard in de periode na vaststelling van de definitieve omgevingsvisie. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassingen in de omgevingsvisie

2.53

Zienswijze nummer 53 Samenvatting zienswijze: 1. Het centrumgebied van Stadshagen, ligt ingeklemd tussen de Oude Wetering, het water langs de Veldbeemdgras en de Belvédèrelaan, nu nog als een stuk groen in de vorm van een taartpunt. De strook groen langs de Oude Wetering valt onder de groene Hoofdstructuur. Deze groenstrook is inmiddels een bouwplaats geworden en de historische terp, waarop destijds de boerderij stond, is afgegraven. Er staan nog twee, ruim 100 jaar oude bomen, echter de uitgravingen voor de fundamenten zijn zo dichtbij de bomen dat op termijn voor hun overlevingskansen wordt gevreesd. 2. Deze locatie is gesitueerd als een schiereilandje. Al het verkeer komt en gaat via het bruggetje aan De Duiker. Er zijn nu al dagelijks opstoppingen en gevaarlijke situaties. In de toekomst komen er nog meer woningen en voorzieningen bij. Dit is een zeer onveilige situatie en zeker niet efficiënt. En vooral niet ingeval van een ernstig incident of ramp. Afgevraagd wordt hoe iedereen (zonder paniek) van dat eilandje af komt via dat smalle bruggetje. 3. In het centrum van Stadshagen gaat het nu hartgrondig mis. Er ligt een schitterend plan voor de uitbreiding van het winkelcentrum. In dat het plan 97/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

komen 4 woontorens van 32 meter. Dit wordt een enorme puist die uit de grond knalt en dat op slechts 30 meter afstand van bestaande woningen. Bovendien komt tussen die nieuwbouw ook nog een paviljoen. Afgevraagd wordt wat dit doet met de leefbaarheid, gezondheid, licht, zon en kwaliteit leefomgeving voor jong en oud in dit deel van de wijk. 4. Op de hittestresskaart is duidelijk te zien dat Stadshagen op zich al een omgeving is waar hittestress ontstaat. Verdere verdichting van de stad laat de kans op hittestress echter weer verder toenemen. In de Adaptatiestrategie wordt gesproken over maatregelen: extra groen en minder verharding, dit kan er voor zorgen dat de hittestress plaatselijk afneemt. In Stadshagen is er juist sprake van minder groen en meer verharding. Een binnentuin tussen de nieuwbouw kan de hittestress rondom de gebouwen niet voorkomen. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. Dit deel van de zienswijze betreft een specifieke casus tijdens bouwontwikkelingen en is geen onderwerp die thuishoort in de omgevingsvisie. Helaas is tijdens bouwactiviteiten één en ander foutief uitgevoerd, waardoor het voorbestaan van een monumentale eik onder druk is komen te staan. Er zijn afspraken gemaakt om het voorbestaan van de eik zoveel mogelijk te waarborgen; 2.

De ontsluiting van de uitbreiding van het winkelcentrum is nog onderwerp van nadere studie. Bij de verdere uitwerking dient te worden onderzocht op welke wijze de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van het plangebied en de omgeving kan worden gewaarborgd. In geval van een calamiteit kan ook nu al de fysieke afsluiting in de bussluis automatisch worden opgeheven zodat bewoners en bezoekers ook via die route het gebied met de auto kunnen verlaten. 3. Het bestaande winkelcentrum kan niet voorzien in de groei van de wijk, uitbreiding is daarom noodzakelijk. We hebben het programma van eisen voor de uitbreiding van het winkelcentrum opgesteld in overleg met onder meer de winkeliersvereniging, wijkvereniging en een klankbordgroep bestaande uit bewoners en gebruikers van het winkelcentrum. Daarbij is informatie opgehaald tijdens openbare participatiebijeenkomsten. Een van de uitgangspunten is dat de uitbreiding en de bestaande bebouwing één winkelcentrum vormen, zowel ruimtelijk als functioneel. De bouwhoogten van het gekozen plan sluiten daarom grotendeels aan bij de bestaande hoogte van het winkelcentrum. Bij de uitbreiding van het winkelcentrum is leefbaarheid een belangrijk thema, voor bewoners van en rondom het bestaande en nieuwe deel en voor bezoekers van het winkelcentrum. Daarom zijn bij de uitwerking onderzoeken gedaan naar windoverlast, geluidsoverlast en lichtinval. 4.

Verdichting leidt niet automatisch tot meer hittestress. In Zwolle proberen we juist verstedelijking van de stad en klimaatadaptatie samen te laten gaan. Het verminderen van hittestress is een belangrijk onderdeel van klimaatadaptatie en vergroot de leefbaarheid van de stad. In de aanbesteding en uitwerking van het plan is daarom bewust veel aandacht besteed aan vergroening van het winkelcentrum. Groen en water dragen immers het meest bij aan het 98/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

verminderen van hittestress. In het gekozen plan heeft groen een prominente plek; in de collectieve ruimten, maar ook in de openbare ruimte in en rondom de uitbreiding. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot wijzigingen in de omgevingsvisie.

2.54

Zienswijze nummer 54 Samenvatting zienswijze: 1. Indiener was heeft eerder een informatieavond over de Zwartewaterallee bezocht en heeft hier zijn gegevens achtergelaten. Gezien het belang dat de gemeente Zwolle zegt te hechten aan bewonersparticipatie had de indiener verwacht op de hoogte gesteld te worden over de terinzagelegging van de ontwerp-omgevingsvisie. 2. Eind 2019 zijn afspraken gemaakt tussen Rijk en Provincie om samen de groei van Zwolle te onderzoeken. Daarna worden keuzes gemaakt. Er wordt nu echter al gesteld dat de stad vraagt om de bouw van een groot aantal woningen. Afgevraagd wordt waar dat onderzoek dan over gaat. 3. Indiener vraagt zich af hoe nieuwe bebouwing in de stad zal plaatsvinden. Sloop je bestaande gebouwen om er woontorens neer te zetten of maak je zoveel mogelijk gebruik van reeds bestaande faciliteiten? Als het gaat om het milieuaspect verdient dat laatste sowieso de voorkeur. In de Omgevingseffectrapportage wordt opgemerkt dat de woningdichtheid in AaLanden erg hoog wordt. Er wordt op vertrouwd dat over de grenzen van de onderscheiden wijken heen gekeken wordt. Het belang van kwalitatief verantwoord bouwen wordt onderstreept. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: 1. Het betrekken van omwonenden en belangstellenden gebeurt op projectniveau.

Het (ontwerp) omgevingsvisie overstijgt deze projecten en gaat over de toekomst van de stad als geheel. Bij de communicatie rondom de omgevingsvisie hebben we daarom geen gebruik gemaakt van adreslijsten van belangstellenden die bij verschillende projecten voorhanden zijn. In plaats daarvan hebben we gekozen voor algemene communicatie via diverse kanalen en media. Maar u heeft uw gegevens niet voor niets achtergelaten: deze gebruiken we om u te informeren over de specifieke ontwikkelingen rondom de Zwartewaterallee. Leest u ook onze beantwoording van de veel voorkomende zienswijze nummer 6: participatie. 2. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle 3. Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 2: Hoogbouw. Wij onderschrijven dit deel van de zienswijze om in te zetten op een kwalitatief hoogwaardige verstedelijking. Per locatie wegen we af of herbestemmen zinvol is ten opzichte van nieuwbouw. Wat betekent dit voor de visie/OER? 99/214

Datum Titel

26 mei 2021 Omgevingsvisie: nota van zienswijzen, reacties en wijzigingen

De zienswijze leidt niet tot wijzigingen in de omgevingsvisie.

2.55

Zienswijze nummer 55 Samenvatting zienswijze: Het is belangrijk om inwoners maar ook zeker de buurgemeenten mee te nemen in het realiseren van de groei-opgave samen met alle andere ambities. In gezamenlijkheid kan ook wellicht nog een slag gemaakt worden in het aanscherpen van de verschillende ambities, waardoor er ook meer focus en samenhang ontstaat. Daarnaast zal de groei van Zwolle ook effect hebben op de directe omgeving en dus op de buurgemeenten. Daarom is het goed om samen met buurgemeenten te verkennen welke effecten de groeiopgave van Zwolle heeft voor de omliggende gemeenten, zoals bijvoorbeeld ten aanzien van verkeersstromen. Een uitnodiging hiervoor wordt graag tegemoet gezien. Zienswijze heeft betrekking op: ontwerp-omgevingsvisie Reactie van de gemeente: Zie beantwoording veel voorkomende zienswijze nummer 1: Groei Zwolle. Rijk, provincie en regio doen een onderzoek naar de verstedelijking van de regio Zwolle. Daarbij is ook aandacht voor de ontwikkeling van de stad Zwolle. In het proces van het verstedelijkingsonderzoek zijn de omliggende gemeenten van Zwolle betrokken. Ook wij vinden die afstemming belangrijk. Dit leidt tot meer samenhang en inzicht in elkaars belangen. Wat betekent dit voor de visie/OER? De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de omgevingsvisie

2.56

Zienswijze nummer 56 Samenvatting zienswijze: 1. We gaan er van uit dat de gemeente zich bewust is dat er als gevolg van de Regionale Energie Strategie (RES) mogelijke uitbreidingen of aanpassingen van energie-infrastructuur nodig is en hiervoor ruimte inpassen. Verzocht wordt om op een passende wijze rekening te houden met de aanwezigheid van deze bestaande vitale infrastructuur. Het elektriciteitsnet is niet doorvertaald op de verbeelding. Met name bij de relatief grootschalige hoogspanningsinfrastructuur kan het waardevol zijn het bestaande en eventuele toekomstige ruimtebeslag op te nemen. Verzocht wordt deze toevoeging op de verbeelding te overwegen. 2. In de Spoorzone worden 3000-4000 nieuwe woningen voorzien en een vernieuwd treinstation. Verzocht wordt rekening te houden met de aanwezige hoogspanningsinfrastructuur. 3. Eén van de aanpassingen op de klimaatadaptatiekaart is een mogelijke dijkverlegging nabij Hessenpoort. Het verzoek is om hierbij zo vroeg mogelijk betrokken te worden. Hetzelfde geldt voor ontwikkeling van nieuwe groen/blauwe structuur. Wijziging van de ondergrond kan grote gevolgen hebben en zullen moeten worden onderzocht en beoordeeld. 100/214