10 Input jongeren.pdf

-or<< LL. << u 0.

0

t

z 3 Lul z • u! 3 C:

b-

Lul

3> N C:

< z N N g · •

o

a

•O

0

c

0

• 0

O C:

o ·-.

Whatsappen, pizza eten en op safari Verslag van jongerenparticipatie in Zwolle in 2021

Een project van Werkplaats Sociaal Domein regio Zwolle in samenwerking met gemeente Zwolle en Travers Welzijn

Uitgevoerd door Anne Dreke Deddens

Februari 2022

Viaa Postbus 10030 8000 GA ZWOLLE 038-425 55 42

Alle rechten voorbehouden Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande toestemming van de auteur(s).

Woord vooraf

Wordt nog geschreven door een jongere (Daan)

Dank aan: Alle jongeren die mee hebben gewerkt aan dit onderzoek Studenten van Viaa uit de minor interprofessioneel werken met jeugd: Carlene Anker, Hilse Bakker, Aliene Bos, Lisa Heuvelman, Machteld Haase, Emma van den Noort, Samantha van Slooten Professionals: Linda Tiesma, Judith Prins en Bart Demmers van Travers Welzijn en lmpacter, Martijn Straathof van KunstEducatie, Gemeente Zwolle in het bijzonder Maaike van Amstel en Michiel van Willigen. Jongerenorganisaties in Zwolle: SOOZ, Jongerenraad, impacter.

Daan Boven Jongere uit Zwolle en participant in het onderzoek naar jongerenparticipatie

Inhoud WOORD VOORAF

3

SAMENVATTING

6

SUMMARY

7

HOOFDSTUK 1

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

OVER HET ONDERZOEK NAAR JONGEREN PARTICIPATIE IN ZWOLLE

8

AAN LEID IN G EN CON TEXT WH ATSAPPEN MET POLITIC I ..................................................................................................... 8 AAN LEIDIN G EN CON TEXT R AAD SAFARI ......................................................................................................................... 8 AAN LEID IN G EN CON TEXT PIZZASESSIES ......................................................................................................................... 9 AAN LEIDIN G EN CON TEXT STU D EN TEN ON D ERZO EK .......................................................................................................... 9 AAN LEID IN G EN CON TEXT DEZE RAPPORTAGE ................................................................................................................. 9 VRAAGSTELLIN G ...........................................................................................•...•..•...............•.•.•.•............•.....•........... 9 LEESWIJZER ........................................................................................................................................................... 10

HOOFDSTUK 2

THEORETISCHE VERKENNING

11

HOOFDSTUK3

AANKNOPINGSPUNTEN STRUCTUREEL VORMGEVEN JONGEREN PARTICIPATIE IN ZWOLLE

16

4.1 4.2 4.3

R ESPON D EN TEN

R ESU LTATEN DEELVRAAG 2: WEL KE SIGN ALEN EN ID EEËN GEVEN ZWOLSE JON GER EN DIE IN H OU D EL IJK RIC H TIN G KU N N EN GEVEN

AAN JON GER EN PARTIC IPATIE?

4.4 4.5

16

R ESU LTATEN VOOR DEELVRAAG 1: H OE KIJKEN JON GER EN NAAR DE HU ID IGE SIT U ATIE AAN GAAN D E JON GER EN PARTIC IPATIE? ...... 17

R ESU LTATEN D EELVRAAG 3: H OE WILLEN JON GER EN VORM GEVEN AAN JON GEREN PARTICIPATI E IN ZWOLLE?

17 21

R ESU LTATEN D EEL VRAAG 4: WAT ZIJN D E SU C C ESFACTO REN DIE IN D E VIER IN ITIATIEVEN NAAR VOREN ZIJN GEKOMEN OP HET GEBIED

VAN JON GER EN PARTICIPATIE? ............................................•...................................................•.......................................•.•... 22

HOOFDSTUK 5

DISCUSSIE

24

5.1

D ISC U SSIE ALGEMEEN ........................................•..•.•......................................•..•.•.•.•.•.•..................•.......•........•..•..... 24

5.2 5.3 5.4 5.4

D ISC U SSIE BIJ DEELVRAAG 1 D ISC U SSIE BIJ DEEL VRAAG D ISC U SSIE BIJ DEELVRAAG 3 D ISC U SSIE BIJ D EELVRAAG

HOOFDSTUK 6

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

AAN KN OPIN GSPU N T 1: JON GER EN WILLEN MEED EN KEN AAN KN OPIN GSPU N T 2: JON GER EN WILLEN GRAAG MEED EN KEN IN DE VORM VAN EEN JON GER EN RAAD AAN KN OPIN GSPU N T 3: WEN SEN VAN JON GER EN ZIJN ZO D IVERS ALS JON GER EN ZELF; AAN KN OPIN GSPU N T 4: JON GER EN PARTICIPATIE VER EIST OVER H EID SPARTIC IPATIE, HET IS TW EER IC HTIN GSVER KEER

24 24 25 25 26

26 26 27 27

AAN KN OPIN GSPU N T 5: PROFESSION ALS EN SC H OLEN KU N N EN EEN BELA N GR IJKE ROL SPEL EN IN TO T STAN D KOMEN

JON GER EN PARTICIPATIE ........•...........•.............................................•.........................................••.•.•..........................•.......... 28

LITERATUUR ....................•............•••.•••••••••••••••.••••.....•.....••••.•••.••.•••••.••.•••••.••••••••.•.••.•.••••••••••••••••••••••••.•••••••••••••••••••.•• 29

BIJLAGEN

31

Samenvatting

Jongeren hebben het recht om gehoord te worden. Dit recht kan en moet in Nederland beter nageleefd worden. Zeker nu de urgentie van jongerenparticipatie door de coronatijd hoger is dan ooit. Zowel op landelijk als lokaal niveau komt er daarom steeds meer aandacht voor jongerenparticipatie, ook in Zwolle. In 2021 zijn er verschillende initiatieven ontstaan om met het thema jongerenparticipatie aan de slag te gaan in Zwolle. De inspanningen werden door jongeren en professionals positief gewaardeerd. Dit onderzoek gaat in op vier van deze initiatieven. De vraag waar jongeren, jongerenwerkers en de gemeente Zwolle nu voor staan is hoe jongerenparticipatie structureel en dus duurzaam vormgegeven kan worden in Zwolle. In deze rapportage zijn aanknopingspunten geformuleerd, op basis van de inspanningen op het gebied van jongerenparticipatie in 2021, om jongerenparticipatie structureel vorm te geven in Zwolle. Het belangrijkste aanknopingspunt is dat er veel jongeren in Zwolle zijn die mee willen denken. Er zijn grofweg twee problemen die jongeren daarbij ervaren. 1) Veel jongeren weten niet hoe ze mee kunnen denken en 2)wanneer zij dit wel weten en doen hebben ze het gevoel dat ze niet echt gehoord worden. De vraag is dus niet of jongeren willen participeren, maar hoe dit het beste vormgegeven kan worden. De wensen zijn daarin zo divers als de jongeren zelf.

Een deel van de jongeren wil dit online, via sociale media of een online platform, een ander een deel wil dit offl ine in een jongerenraad of op een locatie waar jongeren met dezelfde interesses samen ideeën kunnen bedenken. Opvallend is dat het grootste deel van de jongeren aangeeft mee te willen denken in de vorm van een jongerenraad. Belangrijk is daarbij, zo geven de jongeren aan, dat ze kunnen meedenken op thema's die ze zelf kiezen en interessant vinden. Jongeren dragen in dit onderzoek al een aantal thema's en ideeën aan. Daarnaast geven jongeren aan het prettig te vinden als er geen verplichtingen aan het meedenken vast zitten. Meedenken moet laagdrempelig zijn. Naast gehoord

worden willen jongeren ook graag gezien worden. Dit vereist een actieve inspanning van professionals binnen en buiten de gemeente. Het is volgens jongeren in Zwolle belangrijk dat de overheid zichtbaar en benaderbaar is in hun leefwereld, dat ze beschikken over de juiste informa:ie en dat er teruggekoppeld wordt wat er met hun input wordt gedaan. Jongerenparticipatie vereist dus overheidsparticipatie in de leefwereld van jongeren, het is tweerichtingsverkeer. Jongeren geven daarbij aan dat jongerenwerkers en scholen een belangrijke rol kunnen spelen. Leraren en jongerenwerkers kunnen jongeren wijzen op de waarde van hun stem, bestaande vormen van inspraak onder de aandacht brengen en zo nodig warm de drempel over helpen. Jongeren geven daarbij aan dat door scholen te betrekken een brede doelgroep jongeren wordt bereikt. Op basis hiervan wordt aanbevolen om de inspanningen op het gebied van jongerenparticipatie onverminderd door te zetten en uit te breiden. Onder andere door scholen te betrekken en te verbinden aan bestaande initiatieven, om zo een brede groep jongeren te bereiken. Hierin is het belangrijk bestaande vormen van inspraak bekender te maken en nieuwe online en offl ine vormen van jongerenparticipatie en overheidsparticipatie te realiseren. Een suggestie die uit dit onderzoek voort komt is om te experimenteren met een flexibele jongerenraad op thema.

Essentieel is dat jongeren hierin eigenaar zijn. Jongerenwerkers, leraren en ambtenaren hebben een faciliterende rol.

Summary Young people have the right to be heard. This right can and should be better respected in the Netherlands. Especially now that the urgency of youth participation is higher than ever due to the corona times. Therefore, both on a national and local level, more and more attention is being paid to youth participation, also in Zwolle. In 2021, several initiatives in the field of youthparticipation emerged in Zwolle. These efforts were positively appreciated by young people and professionals. This research examines four of these initiatives. The question facing young people, youth workers and the municipality of Zwolle is how youth participation can be structurally and therefore sustainably shaped in Zwolle. In this report, starting points have been formulated, based on the efforts in the field of youth participation in 2021, to structurally shape youth participation in Zwolle. The most important starting point is that there are many young people in Zwolle who want to be involved. There are, roughly, two problems that young people face in this. 1) Many young people do not know how they can participate and 2) when they do, they feel that they are not being heard. The question is therefore not whether young people want to participate, but how this can best be shaped. The wishes are as diverse as the young people themselves.

One part of the young people wants this online, through social media or an online platform, another part wants this offline in a youth council or at a location where young people with the same interests can think of ideas together. lt is striking that the majority of the young people indicate that they would like to think along in the form of a youth council. lt is important that they can think about themes they choose and find interesting themselves. In this survey, young people have already Suggested a number of

themes and ideas. In addition, young people say they would like it if there were no obligations attached to their participation. Thinking along should be accessibe.Besides being heard, young people also want to be seen. This requires an active effort of professionals inside and outside the municipality. According to young people in Zwolle, it is important that the authorities are visible and approachable in their environment, that they have access to the right information and that there is feedback on what is done with their input. Youth participation therefore requires government participation in the world of young people, it is a two-way street. Young people indicate that youth workers and schools can play an important role. Teachers and youth workers can point out the value of their voice, bring existing farms of participation to their attention and, if necessary, help them to cross the threshold. Young people indicate that by involving schools a broad target group of young people is reached. On this basis, it is recommended to continue and extend the efforts in the field of youth participation. For instance, by involving schools and connecting them to existing initiatives, in order to reach a broad group of young people.

lt is important to make existing farms of participation better known and to realize new online and offline farms of youth participation and government participation. A suggestion that comes out of this research is to experiment with a flexible youth council on a theme. lt is essential that young people have ownership in this. Youth workers, teachers and municipal officials have a facilitating role.

Hoofdstuk 1

Over het onderzoek naar jongerenparticipatie in Zwolle

Dit werkplaatsproject is gebaseerd op een verzameling activiteiten, acties en onderzoeken die in 2021 hebben plaats gevonden op het gebied van jongerenparticipatie in Zwolle. Dit project richt zich op een viertal activiteiten: l.

2. 3. 4.

Whatsappen met Zwolse jongeren en Zwolse politici De Raadsafari Jongerenparticipizza sessies Onderzoek naar behoeften van jongeren op het gebied van jongerenparticipatie uitgevoerd door studenten van Hogeschool Viaa.

Met deze activiteiten en initiatieven zijn ongeveer 350 unieke jongeren in Zwolle bereikt. In deze rapportage wordt gekeken welke aanknopingspunten bovengenoemde inspanningen bieden om jongerenparticipatie structureel vorm te geven in Zwolle. Aanvullend op deze activiteiten zijn er korte interviews afgenomen met drie sociaal werk professionals die betrokken waren bij de activiteiten. In dit hoofdstuk worden deze activiteiten, acties en onderzoeken nader toegelicht, de context en voorgeschiedenis hiervan wordt daarin meegenomen. De initiatieven hebben een duidelijke link met elkaar en het ene intiatief vloeit voort uit het andere.

1.1

Aanleiding en context WhatsAppen met politici

De avondklokrellen, die eind januari 2021 op verschillende plekken in Nederland plaatsvonden, naar aanleiding van het instellen van de avondklok in verband met Corona, leverden mooie gesprekken en discussies op tussen jongeren onderling en tussen jongeren en jongerenwerkers. Dit gebeurde op straat, maar ook via groepsapps. Bijvoorbeeld in de WhatsAppgroep van Fakkelteit, een rapproject met jongeren vanuit het jongerenwerk van Travers Welzijn. Veel

jongeren gaven aan zich niet gehoord te voelen. Een van hen zei: "Ik wil niet ongehoorzaam zijn, maar ik heb het idee dat je haast wel na 9 uur de straat op moet om gehoord te worden (uit groepsappcommunicatie Fakkelteit Zwolle)". De jongeren lieten in groepsapps geluiden horen die in de media minder zichtbaar zijn. De gedachte van een van de jongerenwerkers was: "Konden politici maar meekrijgen hoe deze jongeren met elkaar in gesprek zijn en zien en horen wat er bij ze leeft". De overtuiging groeide dat er een andere manier mogelijk was voor de jongeren om gehoord te worden. Vanuit het jongerenwerk in Zwolle kwam het idee om deze WhatsApp-gesprekken nogmaals te voeren, maar ditmaal met lokale politici die ook aan de groep toegevoegd zouden worden. Jongeren en politici konden zo rechtstreeks met elkaar appen. Zowel de jongeren en jongerenwerkers als de politici waren enthousiast over het idee. Whatsapp is een medium dat voor jongeren laagdrempelig is; ze zijn gewend zich op whatsapp te uiten. Daarnaast is het een medium dat ook door de jongerenwerkers en politici makkelijk en veelvuldig gebruikt wordt. Door gebruik van bestaande groepsapps te maken, met een jongerenwerker die voor de jongeren bekend is, kon ook een stukje veiligheid geboden worden. Daarnaast was het idee voor beide partijen gemakkelijk te realiseren.

Zodoende dat er een paar dagen later, op 1 februari, 72 Zwolse jongeren via whatsappgroepen een uur met lokale Zwolse politici in gesprek gingen.

1.2

Aanleiding en context Raadsafari

Na de whatsappgesprekken werd de wens uitgesproken vanuit zowel jongeren als poltitici om de appgesprekken een vervolg te geven in de vorm van een fysieke ontmoeting. Al geruimere tijd was Travers Welzijn, voornamelijk met de jongerenraad en lmpacter, bezig met het vraagstuk hoe de kloof tussen jongeren en de lokale politiek (gemeenteraad)

gedicht zou kunnen worden. Jongerencoaches van impacter hebben toen met medewerking van de initiatiefnemer van het appen met politici een fysieke ontmoeting georganiseerd met de titel: Raadsafari. Doel van de raadsafari is om de kloof tussen jongeren en raadsleden te verkleinen door elkaar beter te leren kennen en in elkaar te verdiepen, ofwel in elkaars wereld 'op safari' te gaan. Op vrijdag 18 juni 2021 vond de eerste Raadsafari plaats op een inspirerende locatie in Zwolle (Gerrits' Tuin). In verschillende werkvormen konden jongeren en raadsleden met elkaar in gesprek gaan. Er hebben ongeveer 40 jongeren deelgenomen aan deze Raadsafari en 8 raadsleden. Een half jaar later is de tweede Raadsafari georganiseerd, deze kon door de corona maatregelen niet doorgaan. Er is toen besloten de verhalen van jongeren alsnog op te halen en deze zijn verwerkt in een podcast1. Aan deze raadsafari hebben ongeveer 30 jongeren deelgenomen. De podcast is naar alle raadsleden gestuurd.

1.3

1.4

Aanleiding en context studentenonderzoek

Tijdens de pizzasessies is het dilemma besproken dat op de pizzasessie wel jongeren aanwezig zijn, maar dat dit 'the usual suspects' zijn: jongeren die het belangrijk vinden een actieve bijdrage te leveren en die de wegen om hun stem te laten horen al redelijk kennen. Ook door deze jongeren zelf werd gezegd dat zij misschien geen representatief beeld geven van waar jongeren in Zwolle behoefte aan hebben op het gebied van participatie. Zo ontstond het idee om breder onderzoek te doen naar de vraag: op welke manier willen jongeren hun stem laten horen in Zwolle? Een groep studenten die de minor 'Interprofessioneel werken met jeugd' volgden op Hogeschool Viaa hebben onder begeleiding van docent-onderzoekers Tanja van der Vinne en Anne Dreke Deddens onderzoek gedaan naar deze vraag op drie locaties, respectievelijk: Thorbecke Pro, het Cornelus Clusius College en Fakkelteit, een groep uit het jongerenwerk.

Aanleiding en context pizzasessies 1.5

Tijdens de raadsafari in juni 2021 merkte de Zwolse wethouder jeugd, Michiel van Willigen, op dat er nu een enthousiaste en actieve groep mensen bezig was geweest met het onderwerp jongerenparticipatie. Hij sprak de wens uit met die groep, bestaande uit jongeren, jongerenwerkers, jongerenraad, lmpactercoaches, Studenten Overleg Orgaan Zwolle (SooZ), beleidsmederwekers, communicatieadviseur van de gemeente Zwolle en een onderzoeker van het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken bij elkaar te zitten om na te denken over de vraag hoe jongerenparticipatie structureel vorm kan krijgen in Zwolle. Het nadenken over deze vraag moest op een manier die bij jongeren past, ongedwongen, tijdens het eten van pizza bijvoorbeeld onder het genot van een frisje of biertje. Direct na de zomer is de eerste pizzasessie geweest op locatie van Kunsteduactie Zwolle waarin is nagedacht over die vraag. De pizzasessies zijn een soort leergemeenschap bestaande uit jongeren en professionals die samen leren rond het thema jongerenparticipatie.

' Raadsafari- Impacter Zwolle

Aanleiding en context deze rapportage

Uit het studentenonderzoek (Anker et al., 2021) komt een aantal aanbevelingen, conclusies en aanzetten tot vervolgonderzoek naar voren waar de groep betrokkenen vanuit de raadsafari en pizzasessies graag vervolg aan geven. Er liggen wensen voor vervolgonderzoek, maar er is ook een sterke wens in kaart te brengen wat de inspanningen tot nu toe opgeleverd hebben en wat daaruit geleerd kan worden voor de toekomst. In deze rapportage wordt verslag gedaan van die opbrengsten.

1.6

Vraagstelling

In dit onderzoek wordt dus gekeken naar de vraag welke aanknopingspunten de inspanningen op het gebied van jongerenparticipatie in 2021 bieden om jongerenparticipatie structureel vorm te geven in Zwolle? Daarbij worden de volgende deelvragen behandeld:

Hoe kijken jongeren naar de huidige situatie aangaande jongerenparticipatie? Welke signalen en ideeën geven Zwolse jongeren die inhoudelijk richting kunnen geven aan jongerenparticipatie? Hoe willen jongeren vorm geven aan jongerenparticipatie in Zwolle? Wat zijn de succesfactoren die in de vier initiatieven naar voren zijn gekomen op het gebied van jongerenparticipatie? Kijkend naar de resultaten, worden aanbevelingen gedaan en wordt verkend wat vervolgstappen kunnen zijn om jongerenparticipatie in Zwolle structureel vorm te geven naar de behoefte van jongeren? En wordt gekeken hoe

vervolgonderzoek en vervolgacties voort kunnen bouwen op deze in 2021 opgedane inzichten.

1. 7

Leeswijzer

In dit rapport worden aanknopingspunten geformuleerd om jongerenparticipatie structureel vorm te geven in Zwolle op basis van in 2021 gedane inspanningen. In dit hoofdstuk is de aanleiding en context gepresenteerd. In hoofdstuk 2 wordt relevante literatuur over jongerenparticipatie besproken in een theoretische verkenning. In hoofdstuk 3 komen de resultaten aanbod. In hoofdstuk 4 worden deze resultaten bediscussieerd. In achtereenvolgens hoofdstuk 5 en 6 volgen conclusies en aanbevelingen.

Hoofdstuk 2

Theoretische verkenning

"... erop vertrouwen dat volwassenen rekening houden met de gezichtspunten van jeugdigen is ontoereikend om het recht op participatie van jeugdigen te waarborgen. Wanneer jeugdigen in hun eigen leven en in hun eigen gemeenschap er echt op vooruit kunnen gaan, en een betere toekomst willen creëren, kan dat alleen door actief burgerschap." (Thomas & Percy-Smith 2010: 3) 3.1 Wat is (jongeren)participatie? De basisbetekenis van participatie is vrij eenvoudig en betekent 'deelnemen', vertaald vanuit het Latijn: pars=deel en cipere=nemen. Toch is het definiëren van participatie niet zo simpel. Er kan gemakkelijk spraakverwarring ontstaan, omdat het deelnemen in veel verschillende contexten en beleidsterreinen kan plaatsvinden, waardoor de betekenis verandert. Daarnaast is er de vraag wat er wordt verstaan onder deelnemen. Neemt iemand deel wanneer iemand aanwezig is of wanneer iemand meedoet of meebeslist? Participatie in verschillende contexten en beleidsterreinen Participatie is een veelgebruikte term in de beleidspraktijk van gemeenten. Zoals de koning in zijn troonrede in 2013 aankondigde, gaat Nederland van een verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. Sinds de decentralisatie van overheidstaken naar de gemeente is steeds meer focus op partipatie is komen te liggen. Participatie komt in verschillende beleidsterreinen aan de orde.

Zo is er een Participatiewet gericht op werk en inkomen, een Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) gericht op maatschappelijke participatie en een Jeugdwet waar steeds meer aandacht is voor jeugdparticipatie. Kortom, er zijn veel verschillende contexten en beleidsterreinen waar het woord participatie gebruikt wordt. Op deze manier kan het zijn dat er spraakverwarring ontstaat over het begrip participatie. Een ambtenaar van de sociale dienst die het over participatie heeft kan een hele andere betekenis geven aan

participatie dan een Wmo of jeugd ambtenaar die hetzelfde woord gebruiken (Jager-Vreugdenhil 2011: 79). Jager Vreugdenhil (2011: 80) onderscheidt vijf hoofdtypen participatie, gebaseerd op vijf typen contexten: 1. 2. 3. 4. 5.

Participatie in economische instituties Participatie in politieke en overheidsinstituties Participatie in onderwijsinstellingen Participatie in formeel georganiseerde burgerverbanden. Participatie in informele sociale verbanden

Jager-Vreugdenhil (2011: 90) stelt dat de betekenis van participatie afhankelijk is van de actor en de context. In dit onderzoek ligt de focus op participatie van jongeren in politieke en overheidsinstituties. Participatie als meedoen, meepraten of meebeslissen Naast spraakverwarring die ontstaat door de context, is er ook spraakverwarring rond het doel van participatie. Deze verwarring kan geïllustreerd worden aan de hand van de definitie van jongerenparticipatie die het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) geeft. Het NJi beschrijft jongerenparticipatie als 'het actief meedoen, meepraten en meebeslissen van jongeren bij zaken die voor hen belangrijk zijn en op plekken waar zij zelf deel van uitmaken'. In deze definitie worden drie doelen van jongerenparticipatie genoemd: meedoen, meepraten en meebeslissen. Deze lijken misschien niet ver uit elkaar te liggen, maar het verschil hierin is voor participatieprocessen van wezenlijk belang. Wat het door elkaar halen van deze betekenissen tot gevolg kan hebben beschrijven Boyden en Ennew (1997) die grofweg onderscheid maken tussen twee betekenissen van participatie. 'Deelnemen' en 'aanwezig zijn' aan de ene kant en aan de andere kant een veranderende machtsrelatie, waarbij de gezichtspunten van alle deelnemers ook echt

invloed hebben op de besluitvorming (Boyden & En new in Dedding et. al 2013: 14), ofwel het meebeslissen. De tweede betekenis die door Boyden en En new aan participatie wordt gegeven wordt ook wel betekenisvolle participatie of actieve participatie genoemd. Deze betekenisvolle participatie is de vorm van participatie die in dit onderzoek wordt nagestreefd. Pa rtici pati eladd er Hoewel beide betekenissen geldig zijn kan het gevaarlijk zijn deze betekenissen door elkaar te halen. Hart (2002) noemt het door elkaar halen van deze betekenissen ook wel token isme. Token isme ontstaat wanneer er geprobeerd wordt een groep mensen een stem te geven, maar de gevolgen daarvan niet goed doordacht worden. Zo kan het in het geval van jongeren zo zijn dat er geprobeerd wordt hen een stem te geven, maar dat er geen daadwerkelijke ruimte is om iets met de ideeën en wensen van jongeren te doen of dat ze uiteindelijk overruled worden door volwassenen (Dedding et al. 2013: 14). Hart (2002) ontwikkelde een jeugd participatieladder om deze verschillende doelen, of eigenlijk niveaus van jeugdparticipatie inzichtelijk te maken. Deze ladder baseerde hij op de participatieladder van Arnstein (1969) die stelt dat participatie geen eenduidig concept is, 'maar een hiërarchisch geordende set van sociale relaties'.

e trede Kinderen en volwassenen neren samen besluiten e trede Kinderen neren het mutatief en leden het proset be trede Britiatef d oor volwassenen, delen beshssungen met kinderen

Hart onderscheidt evenals Arnstein acht participatieniveaus waar bij de onderste drie volgens Hart geen sprake is van participatie, ofwel non-participatie. Het is volgens hem wel goed deze te onderscheiden, omdat dit inzicht kan geven in de vraag waarom sommige participatieprocessen op niets uitlopen. Naast non participatie onderscheidt hij informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren en (mee)beslissen. Een ladder suggereert hiërarchie, maar volgens Hart is de ene participatievorm niet beter dan de andere. In elke situatie moet opnieuw gekeken worden welke vorm van participatie het best past bij de situatie en bij de jongeren. Sommige jongeren denken bijvoorbeeld liever eenmalig mee of delen het liefst alleen signalen waar anderen zich voor langere tijd willen verbinden of juist willen doen in plaats van praten. Om te voorkomen dat er verkeerde verwachtingen zijn is het raadzaam het niveau van participatie van te voren te communiceren. Het model van Hart kan helpen in het onderzoek om te bepalen op welk participatieniveau er gewerkt is, wat weer helpend kan zijn om de uitkomsten en opbrengsten van de participatieprocessen te verklaren. Een kanttekening daarbij is dus dat de treden op zichzelf staan en geen rangorde hebben. In die zin is de metafoor van een ladder eigenlijk niet treffend.

The alexander bridge of participation Een aanvulling op de participatieladder van Hart is de 'Alexander Bridge of Participation'. Deze brug steunt op vier pijlers, zij vormen volgens Leo Rutjes (2015) de kernwaarden waar jongerenparticipatie op leunt: naturalness, initiave, culture en growth. Hieronder worden de pijlers nader toegelicht:

e trede Kinderen worden geconsulteerd

• 4trede Kinderen worden geinformrd

trede Hr is sprake van tokerusme (shunpart+pat

2trede

torderen hurgeren als deoratie

• •

t trede kinde ren worden gerarpuln d

n ot 2w tn rrpelt o « +ten n

rr

or ow poteroot

•

Naturallness: Kinderen, jongeren en volwassenen participeren per definitie in een samenleving. lnitiative: Participatie begint met initiatief van kinderen, jongeren en volwassenen. Culture: participatie vereist een participatiecultuur, tools with attitude en een formele inbedding. Growth: participatie zorgt voor groei: van kinderen, jongeren, volwassenen en samenleving als geheel (Rutjes, 2015).

Deze visie op jongerenparticipatie neemt daarmee afstand van het idee dat er volwassenen zijn die jongeren bij zaken moeten betrekken, alsof zij daar niet al deel vanuit maken (Rutjes in Clarijs 2015). Participatie begint met initiatief en deze benadering schetst een aantal randvoorwaarden zoals een participatiecultuur, tools with attitude en een formele inbedding. Parti palte

al

houding en waard

Jongerenparticipatie is geen activiteit of een methodiek, maar een houding. Het vergt een houding van volwassenen en professionals die uitdraagt dat wat jongeren en kinderen vinden belangrijk is en dat deze mening ertoe doet. Naast formeel georganiseerde jongerenparticipatie in jongeren raden of leerlingenraden kan jongerenparticipatie ook tot stand komen doordat een leraar bijvoorbeeld vraagt wat de leerlingen vinden van de lessen en wat zij daarin graag zouden willen, of een jeugdwerker die met jongeren om tafel gaat zitten om gezamenlijk regels te formuleren voor de groep of het jongerencentrum. De houding zegt iets wezenlijks over hoe er tegen jongeren aangekeken wordt. Bijvoorbeeld als kwetsbaar en onderontwikkeld of als frisse blik en ervaringsexperts. Participatie is daarmee een houding en een waarde, een manier van kijken naar hoe mensen in relatie staan tot elkaar en wie daarin een stem mag hebben (Hart et al. 2004). Het is een waarde die alleen vorm krijgt in dialoog met betrokkenen, in de context en in situaties waarin zij zich bevinden (Dedding et al. 2014: 15). Participatie dient daarin steeds opnieuw gedefinieerd te worden. 3.2 Waarom jongerenparticipatie? Participatie is een van de kinderrechten. Dit staat beschreven in artikel 12 van het VN-verdrag van de rechten van het kind (1989).

Kinderen en jongeren hebben het recht om gehoord te worden over zaken die invloed hebben op hun leven en daarin serieus genomen te worden. Het participatierecht hangt sterk samen met het belang van het kind. Er kunnen immers moeilijk beslissingen genomen worden in het belang van het kind als de mening en wensen van kinderen niet gehoord worden. Volgens het VNkinderrechtencomité is de aandacht voor het recht van

kinderen om te participeren in beslissingen in Nederland nog steeds onder de maat (UNCRC 2015, 2022). Naast dat participatie een recht is geven recentelijke ontwikkelingen aanleiding voor jongerenparticipatie. Zo wordt de urgentie dat jongeren zich gehoord, gezien en gesteund voelen hoger. Jongeren voelen zich eenzaam(er) en maken zich zorgen over hun gezondheid, schoolprestaties en toekomst (NJi 2021). In Januari 2022 kwam een rapport uit van de Sociaal Economische Raad Jongeren Platform (SER JP) waarin de kwetsbare positie die jongeren hebben zichtbaar wordt. Zo is de kansenongelijkheid in het onderwijs door coronacrisis zichtbaar geworden en vergroot, de ongelijkheid in baan kansen tussen opleidingsniveaus toegenomen, zijn jongeren bij economische tegenwind de eerste groep die daardoor worden geraakt en is het voor jongeren in het bijzonder lastig om een woning te krijgen. Dit alles leidt tot uitstel van belangrijke mijlpalen door jongeren. Daarnaast is er sprake van een toenemende mentale druk bij jongeren en ten slotte zijn er grote zorgen over het klimaat onder jongeren (SER JP 2022: 8). Om tot oplossingen te komen voor deze problemen draagt het SER Jongerenplatform vier ideeën aan. 1.

Zorg voor integraal beleid voor alle jongeren en toekomstige generaties.

2.

Ontwikkel een jeugdstrategie voor de korte én (middel)lange termijn

3. 4.

Geef jongeren een stem én de middelen Investeer in een breed netwerk om jongeren heen (SER JP 2022: 13-14).

Om tot oplossingen voor problemen te komen is het dus belangrijk jongeren een stem te geven en middelen om ideeën die ze aandragen uit te kunnen voeren. Hiermee wordt het belang van jongerenparticipatie al duidelijk; in het verlengde van dit belang omschrijft het Nederlands Jeugdinstituut nog enkele redenen waarom jongerenparticipatie van belang is.

1. 2.

3.

4.

Duurzame veranderingen komen alleen tot stand in samenwerking met de mensen om wie het gaat. Door mee te doen, mee te denken en mee te beslissen ontwikkelen kinderen en jongeren hun talenten, vaardigheden en competnties. Participeren geeft kinderen en jongeren agency, dat is belangrijk voor de burgerschapsontwikkeling. Kinderen en jongeren leveren een positieve bijdrage aan de maatschappij. Kinderen en jongeren hebben een ander perspectief dan volwassenen, ofwel een frisse blik. (Nederlands Jeugdinstituut 2021: 5,6)

Het is voor alle leeftijden van belang gezien, gehoord en erkent te worden. Jongerenparticipatie is essentieel om hieraan te kunnen voldoen. 3.3 Wat werkt in jongerenparticipatie? Er is veel onderzoek gedaan naar succesfacoren en valkuilen op het gebied van jongerenparticiaptie. Zo stelt het NJi dat jongerenparticipatie pas duurzaam en betekenisvol wordt wanneer 1) de inbreng van jongeren serieus genomen wordt en dat er zichtbaar iets mee gedaan wordt/ dit teruggekoppeld wordt; 2) de verwachtingen duidelijk zijn en jongeren dus beschikken over voldoende informatie over het doel en de mogelijkheden; 3) de participatievormen afgestemd zijn op de jongeren, zodat iedereen kan participeren op een manier die bij hem/haar past; 4) jongeren ook daadwerkelijk de mogelijkheid en middelen krijgen om te participeren, ook als dit bijvoorbeeld buiten schooltijd is; 5) jongerenparticipatie structureel is en onderdeel is van het beleid van zowel organisaties als gemeenten (Nederlands Jeugdinstituut z.d.).

Samen met Movisie ontwikkelde het NJi een handreiking voor gemeenten om 'te gaan doen wat werkt bij jongerenparticipatie' (2021). Zij formuleerden op hoofdlijnen vier inzichten over hoe jongerenparticipatie een succes kan worden. Aanvullend op bovengenoemde punten gaven ze het advies te kiezen voor vormen van jongerenparticipatie die een divers geluid laten horen en om jongeren zelf te vragen naar onderwerpen waar zij invloed op willen hebben. Wanneer zowel van boven als van onderaf thema's aangekaart worden ontstaat een gevoel van gelijkwaardigheid (Movisie/Nederlands Jeugdinstituut 2021). Stichting Alexander heeft vijf werkprincipes geformuleerd om participatie tot uitvoering te laten komen (Rutjes 2015). Sta open voor andere percepties Geef jeugd de ruimte en ondersteun daar waar nodig Vertrek vanuit positieve elementen. Hanteer dus geen probleemgerichte aanpak, maar kijk naar optimistisch potentieel. Haal eruit wat erin zit. Maak gebruik van de besaande infrastuctuur en thema's die leven. Blijf coachen en faciliteren, maar neem niet over. Belangrijk dat professionals zorgen voorconti n uïteit. Reken niet af op output, traceer de nieuwe beweging en energie (Rutjes 2015).

Aanvullend op eerder genoemde punten stelt stichting Alexander (2019) onder andere ook nog dat: het belangrijk is dat jongeren beschikken over goede informatie over dingen die jongeren aangaan, bijvoorbeeld informatie over voorzieningen rechten en plichten. participatie niet alleen in beleid, maar ook in onderzoek belangrijk is, betrek de doelgroep daarin van kop tot staart. er ruimte moet zijn om te durven dromen participatie begint in de eigen omgeving.

participatie een werkwoord is en een kwestie van volhouden. (Stichting Alexander 2019). Kortom, we concluderen dat het voor dit onderzoek belangrijk is om binnen jongeren participatieprocessen aandacht te hebben voor: de inbedding: is jongerenparticipatie een structureeel onderdeel van het beleid en is het goed ingebed in de organisatie, hebben organisaties helder wat ze willen met de mening van jongeren? de start: beschikken jongeren over de goede informatie (doel, inhoud, verwachtingen), kunnen zij zelf onderwerpen aandragen en hebben zij de mogelijkheden en middelen om te participeren? het bereik: zijn de participatievormen afgestemd op de jongeren en worden er diverse jongeren bereikt? De begeleiding: faciliteren professionals en laten ze regie bij jongeren, bieden ze continuïteit en hebben ze de juiste houding (talentgericht, open, overtuigd van waarde van mening jongeren)? Dit zijn vanuit literatuur randvoorwaarden en aanknopingspunten om met jongerenparticipatie aan de slag te gaan. In het volgende hoofdstuk wordt gekeken naar aanknopingspunten die de praktijk in Zwolle in 2021 bieden om met jongerenparticipatie aan de slag te gaan.

Hoofdstuk 3 Aanknopingspunten structureel vormgeven jongerenparticipatie in Zwolle

In dit hoofdstuk wordt naar aanknopingspunten gezocht om jongerenparticipatie structureel vorm te geven in Zwolle door antwoord te gegeven op de volgende deelvragen: Deelvraag 1: Hoe kijken jongeren naar de huidige situatie aangaande jongerenparticipatie? Deelvraag 2: Welke signalen en ideeën geven Zwolse jongeren die inhoudelijk richting kunnen geven aan jongerenparticipatie? Deelvraag 3: Hoe willen jongeren vorm geven aan jongerenparticipatie in Zwolle? Deelvraag 4: Wat zijn de succesfactoren die in de vier initiatieven naar voren zijn gekomen op het gebied van jongeren participatie? De resultaten zijn beschreven op basis van de vier eerder genoemde initiatieven.

4.1

Respondenten

Deze rapportage is gebaseerd op een viertal initiatieven. Te noemen whatsappen met politici, raadsafari, pizzasessie en een studentenonderzoek naar jongerenparticipatie en een aantal aanvullende korte interviews met sociale professionals. Aan het whatsappen met politici hebben 72 jongeren uit Zwolle deelgenomen die verdeeld waren in vier appgroepen. Deze groep jongeren bestond voornamelijk uit jongeren uit het jongerenwerk (drie van de vier groepen) en studenten (één wat grotere groep). Alle jongeren wonen of studeren in Zwolle en zijn tussen de 15 en 28 jaar oud. Aan de raadsafari hebben zeker veertig jongeren deelgenomen. Ook hier waren weer jongeren uit het jongerenwerk aanwezig (tien), studenten (vijf), jongeren

vanuit lmpacter en de jongerenraad (tien) en een grote groep skateboarders (vijftien). Alle deelnemende jongeren waren woonachtig in Zwolle en waren tussen de 13 en 27 jaar oud. Aan de pizzasessies hebben rond de tien jongeren deelgenomen. Dit zijn jongeren die zich al bezig houden met jongerenparticipatie. Deze jongeren zijn of al aangesloten bij de jongerenraad, het Studenten Overleg Orgaan Zwolle (SOOZ), of jongerenafdelingen van politieke partijen. Het studentenonderzoek heeft plaatsgevonden binnen een groep uit het jongerenwerk (vijftien jongeren), in twee klassen uit het praktijkonderwijs Thorbecke Pro (25 jongeren) en onder leerlingen van het Cornelus Clusius College (het CCC). Onder de groep uit het jongerenwerk is kwalitatief onderzoek gedaan in de vorm van interviews, op Thorcbecke pro is kwalitatief onderzoek gedaan in de vorm van een focusgroep gesprek en het maken van een mindmap en kwantitatief onderzoek door middel van een enquête via KaHoot. Onder leerlingen van het CCC is kwantitatief onderzoek gedaan in de vorm van een enquête, uitgezet via lnstagram stories, en kwalitatief onderzoek in de vorm van een focusgroep gesprek. Aan het enquêteonderzoek hebben 225 leerlingen meegedaan vanuit alle opleidingsniveaus. Van de leerlingen op de scholen is niet iedereen woonachtig in Zwolle, maar ze gaan er wel minimaal naar school.

Dit onderzoek is gedaan onder jongeren tussen de 12 en 20 jaar oud. Het totaal aantal deelnemende jongeren dat bij dit onderzoek betrokken is ligt rond de 400. Er zit een overlap in jongeren die aan meerdere van deze initiatieven hebben deelgenomen, daarmee komt het totaal van unieke deelnemers uit rond de 350 jongeren, woonachtig of schoolgaand in Zwolle tussen de 12 en 28 jaar oud.

4.2

Resultaten voor deelvraag 1: Hoe kijken

heel erg, en daarom hebben ze er niet veel vertrouwen in." (jongere in WhatsAppgesprek met politici)

jongeren naar de huidige situatie aangaande jongerenparticipatie? Met behulp van een aantal vragen in enquêtes en interviews en door middel van verschillende werkvormen is onderzocht hoe de 350 deelnemende jongeren aan de vier genoemde initiatieven aankijken tegen de huidige situatie rond jongerenparticipatie in Zwolle. Uit de instagram enquête op het CCC, waar 225 jongeren aan deelgenomen hebben, blijkt dat meer dan de helft (57%) vindt dat er verandering nodig is in Zwolle en iets minder dan de helft (43%) vindt dat er niet iets hoeft te veranderen, omdat ze wel tevreden zijn. 26% zou daar zelf ook iets in willen veranderen, 45% zou dit niet willen en 30% heeft de vraag niet beantwoord. Uit de werkvorm met stellingen die tijdens de raadsafari is uitgevoerd blijkt dat 95% van de aanwezige jongeren vindt dat er iets moet veranderen in de stad en dat slechts vier procent vindt dat er voldoende mogelijkheden zijn om dat te doen. Ook in de Whatsappgesprekken met politici gaven jongeren aan te weinig mogelijkheden van inspraak te ervaren: "We kunnen vaak ook prima onze mening vertellen en wat we nodig hebben.

Maar daar wordt nooit naar gevraagd voor mijn gevoel, of er wordt wel in gesprek gegaan, maar wat wordt er dan mee gedaan? Ik wil jullie best een keer meenemen door Zwolle, en aantal dingen vertellen en plekken laten zien." (jongere in WhatsAppgesprek met politici) Tijdens de raadsafari gaf 70% van de 40 aanwezige jongeren aan het idee te hebben dat er meer over jongeren dan met jongeren wordt gepraat en uit de Kahoot enqute op Thorbecke pro blijkt dat 74% van de 25 deelnemende jongeren het gevoel heeft dat de gemeente niet genoeg luistert naar jongeren. Ook uit kwalitatieve data afkomstig uit de whatsapp gesprekken blijkt dat jongeren zich niet gehoord voelen: "Ik hoor wel ook van andere jongeren dat ze het gevoel hebben niet gezien of gehoord te worden, er wordt over gen gepraat en niet met hen, is de sfeer

100% van de aanwezige jongeren op de raadsafari ervaart een kloof tussen jongeren en de gemeente(raad). De coronaperiode heeft de kloof volgens de jongeren groter gemaakt: "Niet alleen trouwens het niet gehoord worden, maar ook telkens dat we niet solidair zouden zijn. Jongeren hebben het overgrote deel van hun sociale leven opgeofferd, mogen de schulden gaan afbetalen tot ze erbij neervallen voor een virus dat in zeer beperkte mate gevaarlijk voor henzelf is en toch worden we ervan beticht niet solidair te zijn als het even teveel wordt." (jongere in WhatsAppgesprek met politici) 90% van de jongeren die aanwezig waren bij de raadsafari gaf aan vaker contact te willen met raadsleden en alle aanwezige jongeren vonden dat er nog een raadsafari moest komen. Uit de Kahoot onder leerlingen van Thorbecke Pro bleek dat 58% van de jongeren mee zou willen denken met de gemeente. Ook uit het eerstgenoemde citaat blijkt dat jongeren open staan voor contact en zelfs graag de stad vanuit hun oogpunt willen laten zien aan de gemeente(raadsleden). Uit de interviewgesprekken bij een groep uit het jongerenwerk, De Fakkelteit, stelde een jongere dat ze "graag mee willen denken over onderwerpen waar de gemeente over beslist".

4.3

Resultaten deelvraag 2: Welke signalen en ideeën geven Zwolse jongeren die inhoudelijk richting kunnen geven aan jongerenparticipatie?

Ook is onderzocht op welk gebied jongeren verandering zouden willen zien in Zwolle. Fysieke ruimte en voorzieningen in het centrum De meeste jongeren zouden graag verandering willen op het gebied van voorzieningen (in het centrum). Van de jongeren

op het CCC die vonden dat er iets moest veranderen in Zwolle vindt 39% dat dit voornamelijk op het gebied van de faciliteiten in het centrum moet gebeuren. De jongeren op Thorbecke Pro kregen de opdracht Zwolle als hun droomstad te maken. Drie wensen kwamen daarin het meest duidelijk naar voren: een groter skatepark, een groter zwembad en een gamehal. Ook jongeren van de Fakkelteit hebben ideeën voor het centrum, zo zien ze graag een jongerencentrum of jeugdhonk in het centrum van Zwolle. Ook tijdens de focusgroep op het CCC is deze wens duidelijk naar voren gekomen, ze verlangen naar een plek om samen te komen. Ze zouden graag willen dat jongeren af en toe ook eens gevraagd wordt mee te denken voor het inrichten van lege panden. Bij het inrichten van het centrum 'moet er meer creativiteit in de stad zelf komen', zo stelt een jongere van Fakkelteit. Dit zien de jongeren graag door meer kunst in de stad, bijvoorbeeld in openbare ruimten, zoals het station, scholen en verpleeghuizen, maar de jongeren zien ook graag meer creativiteit op andere gebieden:

5!

er; °° L€ )$$o a

e

00

de'4Pr"1-ow fik, Rr molen . ----

fa.

.

,.

.

Figuur 4.1 Mindmap droom voor Zwolle, van leerlingen Thorbecke pro

"«

"De huur is hoog in Zwolle, wat ervoor zorgt dat er allemaal grote winkels zitten met dezelfde kleren, maar het is leuk als er wat kleinere winkels zijn, die wat meer zorgen voor unieke kleding." (jongere Fakkelteit in focusgroep) Ook het initiatief: 'Ben nies' werd als goed voorbeeld genoemd van een creatieve, duurzame en fijne plek, waar bijvoorbeeld ook kledingrruils georganiseerd worden. Dit initiatief zat alleen op grote afstand van het centrum, 'dat zou ook mooi in het centrum passen', aldus een van de jongeren. Ook tijdens de Raadsafari kwamen wensen voor voorzieningen in het centrum aan de orde. De meest genoemde wens was een nieuw skatepark in park de Wezen landen. Door meer dan de helft van de jongeren werd dit genoemd. Opvallend is dat 24 jongeren dit wilden, terwijl er slechts 15 skateboarders aanwezig waren. De wens voor een nieuw skatepark kwam ook terug in drie van de viers schetsen voor een droomstad gemaakt door leerlingen van Thorbecke Pro. Naast een nieuw skatepark in het Wezenlandenpark kwam daarin ook de wens voor een nieuw indoor skatepark naar voren.

6of

« Uw 3 7

ro

~

.sf •"

iüáa is]

ow

qe ,

Pc' 4

hs.

'

f

s

9'sid

s

Figuur 4.2 Mindmap droom voor Zwolle, van leerlingen Thorbecke pro Door jongeren bij de Raadsafari werd gepleit voor een fysieke plek in het centrum waar jongeren terecht kunnen:

"Wat ik mis is dat je als jongere niet de ruimte of beschikbaarheid hebt om ergens een ruimte te huren of ergens binnen te komen en met meer dan 10 mensen kan zitten. Het lijkt me fijn als er

ruimtes beschikbaar zijn om dat te doen." (jongere

het Dominicanenklooster." (jongere in Raadsafari

tijdens Raadsafari)

podcast)

Jongeren vinden het vooral belangrijk dat er fysieke ruimte voor ze is waar ze zich (samen) kunnen ontwikkelen. Zo zei een van de jongeren: "Er moeten meer plekken komen waar je kan samenkomen, waar interesses samenvallen" (jongere Fakkelteit in focusgroepgesprek). Veiligheid is een aspect dat daarin meerdere keren naar voren komt:

Al deze ideeën raken aan de tevredenheid over activiteiten en sport. 20% van de jongeren op het CCC vindt dat hier vooral verandering in moet komen. Wanneer naar de concrete ideeën gevraagd wordt komt het vooral wederom neer op de fysieke ruimte om met anderen met dezelfde interesses samen te kunnen komen.

"Plek waar je je vrij voelt om te dansen, gitaar te spelen of creatief te zijn, met veel groen en waar je je niet bekeken, maar veilig voelt." (jongere

Jongeren zien dus mogelijkheden voor de fysieke ruimte en vinden creativiteit belangrijk bij het inrichten daarvan. Ze hebben hier zelf ook creatieve ideeën over.

Fakkelteit in focusgroep) "Er moet een veilige plek komen, waar iedereen welkom is en waar een bepaalde vibe is. Dat wanneer je daar komt en mensen zitten bijvoorbeeld muziek te maken of te dansen, dat je daar in mee gaat, omdat dat chi Il voelt." (jongere Fakkelteit in focusgroep) Een aantal jongeren in de raadsafari-podcast sprak ook over fysieke ruimtes waar jongeren creatief bezig kunnen zijn: "Jets met een creatieve ruimte. Daar heb ik wel eens over gelezen. Daar kon je dan heen en betaalde je per uur zoveel iets en daar lagen dan alle gereedschappen om iets te bouwen of schilderen of iets te maken." (jongere in

Raadsafari-podcast) Niet alleen ruimte om te ontwikkelen, maar ook de ruimte om te wonen komt bij meerdere jongeren ter sprake. Zo gaven zeven jongeren die aanwezig waren bij de raadsafari aan dat ze een groter woningaanbod voor lage inkomens en studenten willen, daarnaast willen ze aandacht voor betere regels voor verhuurders van studentenhuizen. Ook wordt er een oproep gedaan door de jongeren om naar alternatieve woonvormen te kijken: "Wat betreft wonen vind ik het belangrijk dat er ook aandacht komt voor alternatieve woonvormen. Plekken voor tiny houses zijn nooit echt van de grond gekomen. Kattegat is wel een mooi voorbeeld, daar moet je dan alleen weer kunstenaar voor zijn. Of een initiatief als wonen in

Jeugdzorg en mentale gezondheid 19% van de jongeren op het CCC zou voornamelijk graag verandering zien in de jeugdzorg. Tijdens het focusgroepgesprek op Thorbecke kwam dit nader aan de orde. Vooral de benadering in de jeugdzorg kan volgens hen beter. Ook jongeren van de Fakkelteit gaven dit aan: "Jeugdzorg is vaak negatief. Ik heb weleens met een psycholoog gepraat, dat is fijner dan jeugdzorg, omdat die het heeft over het positieve en over wat je al wel kan." (jongere Fakkelteit in

focusgroepgesprek) Naast een positieve benadering willen de jongeren ook dat de vorm beter bij hun wensen aan sluit: "Meer naar de begeleiding kijken die is afgestemd op de persoon. ( .. ) Ik wil dat het meer vrijblijvend is, bijvoorbeeld wat drinken, iemand op de app hebben om daar wat mee te appen, een maatje die een vast persoon is." (jongere Fakkelteit in focusgroepgesprek) Een aantal jongeren van de raadsafari uitten hun zorgen over de mentale gezondheid van jongeren en de moeite om daar professionele hulp bij te krijgen: "We hebben als vereniging veel opgevangen voor een vriend van ons, dat hielp in het begin en was fijn. Maar op den duur is dat klaar. Je komt niet verder. Dat ging ten koste aan onszelf. Wij zijn geen professionals en doen maar wat we denken

dat goed is. Er was za weinig professionele hulp die daar iets in kon betekenen." (jongere in de

Een minimale inspanning die volgens de jongeren geleverd moet worden is dat er erkenning komt voor deze situatie.

Raadsafari podcast) De moeite om hulp te krijgen kwam ook naar voren in het appen met politici: "Wij hebben wel een schoolmaatschappelijk werker, maar die is enorm druk met studenten die het niet meer zien zitten. En ook ik zeg vaak tegen mezelfje moet even door en dan is het za voorbij en ik merk dat dat ook wel vreet maar dat meer van mijn schoolgenoten zo denken." (jongere in

appgroep met politici) Ook andere jongeren die met de politici appten bespraken hun zorgen over mentale gezondheid van zichzelf en andere jongeren om hun heen. Corona maakt dat deze zorgen onder jongeren groter zijn. Ze verwachten dan ook dat er meer zorg nodig gaat zijn voor jongeren: "Ik hoor van veel mensen dat ze mentaal achteruit gaan en alleen zijn, ik zelf zit ook in die groep."

(jongere in appgroep met politici) "Ik maak me vooral zorgen om de jongeren die nu vast zitten in een huishouden waar agressiviteit of geweld plaats vind en nu geen weg daar (even) uit te hebben. Niet alleen 's avonds, maar ook naar bijvoorbeeld vrienden, school, sport, therapeuten enz." (jongere in appgroep met politici.

Ook tijdens de raadsafari kwam de verhoogde druk door corona aan bod: "De coronamaatregelen zorgen er bij jongeren voor dat ze de druk dragen. Het voelt een beetje alsofje nét niemand bent, omdat je in een tussenfase zit dat je iets van je leven moet maken, daar wil je ook aan werken en daar wordt druk op gezet: je moet weten wat je wil, een opleiding doen, je moet plannen maken en tegelijkertijd kan je niets doen omdat er corona is." (jongere in Raadsafari

podcast)

'Wat ik fijn zou vinden is dat er wat meer erkenning is voor jongeren en dat er meer voor ze wordt gedaan. Het zou zeker fijn zijn als er meer geld komt voor de GGZ, maar ook gewoon om ze te laten weten dat het oke is als je nu niet naar school gaat en een jaar aan jezelf gaat werken, of het is oke dat je nu stil staat in je ontwikkeling en we zien wat jullie opgeven en waarderen dat.' (jongere in de Raadsafari podcast) School en duurzaamheid Van de leerlingen op het CCC vindt 22% dat er iets moet veranderen op scholen. In de gesprekken met jongeren komt dit minder duidelijk en vaak naar voren. Er is buiten de enquête via instagram ook niet expliciet naar gevraagd. Op de vraag waar jongeren verder een mening over hebben, antwoorde een jongere bij de Fakkelteit: "De scholen in Zwolle, zoals Deltion, zijn wel erg groot. Het zou fijner zijn als het kleinschaliger is" (jongere Fakkelteit in focusgroep).

Daarbij noemen de jongeren scholen in Groningen als voorbeeld die kleinschaliger zijn. Daarnaast benoemt een jongere dat ze lessen mist over de geestelijke gezondheidszorg: "Er moeten meer lessen komen, waarin voorlichting wordt gegeven over bijvoorbeeld depressiviteit of over de GGZ bijvoorbeeld, dat daar meer begrip over komt en dat er niet gepest wordt, omdat mensen niet weten wat er met je aan de hand is of wat een depressie bijvoorbeeld inhoudt en dat er ook openheid over komt." (jongere

Fakkelteit in focusgroep) Een andere jongere geeft aan dat hij vindt dat op scholen meer aandacht mag zijn voor meditatie: "Het is goed om te mediteren. Je bent vaak druk en moet veel doen, dit zorgt ervoor dat je mind snel vol zit en soms is het goed om daarbij stil te zijn en zou eigenlijk iedereen op zijn/haar manier moeten mediteren." (jongere Fakkelteit in focusgroep)

Veel jongeren geven dus aan verandering te willen op het gebied van school, in de gesprekken wordt hier summier op terug gekomen. Dit kan in een vervolg verder uitgevraagd worden. Ditzelfde is het geval voor het thema duurzaamheid. In de focusgroepen en tijdens de raadsafari wordt door jongeren genoemd dat dit thema leeft onder jongeren, maar in de gesprekken halen jongern dit zelf vervolgens niet meer aan.

4.4 Resultaten deelvraag 3: Hoe willen jongeren vorm geven aan jongerenparticipatie in Zwolle? Er is ook onderzocht hoe jongeren zelf jongerenparticipatie het liefst vorm zouden geven. Jongeren zijn divers, dus de wensen zijn ook divers. Toch zijn er manieren om mee te praten en denken die de meeste jongeren aanspreken. Jongeren op het CCC is gevraagd op welke manier zij iets willen veranderen in de stad. 64% van de jongeren heeft een voorkeur voor fysieke bijeenkomsten en 36% doet dit liever online. Opvallend is dat de meeste jongeren 39%, dit zouden willen doen in de vorm van een een jongerenraad. 25% wil dit doen in een ruimte waar jongeren zelf activiteiten kunnen bedenken, 16% wil meedenken in een online meeting en 20% doet dit liever op een online platform. et tuis te waar weelt ativeten kunnen boede neen

1,1~1101111,wmaatina

-

In de focusgroep op het CCC werd ook besproken hoe jongeren graag mee willen denken. In deze focusgroep gaven jongeren aan dat ze laagdrempelig willen meepraten op thema's die zij belangrijk vinden. "Dit betekent niet dat jongeren op allerlei thema's willen meedenken, maar ze willen juist zelf kiezen voor een thema en geen verplichtend karakter ervaren." (jongere CCC in focusgroep)

Het meedenken op thema kwam ook terug op de raadsafari. Een aantal jonge skateboarders die aanwezig waren gaven bijvoorbeeld aan graag mee te willen praten over mogelijkheden voor een nieuw skatepark, maar niet geïnteresseerd te zijn om mee te praten over onderwerpen als jeugdzorg en school. Al waren er ook een paar jongeren die daar ook wel interesse in hadden. Leerlingen op Thorbecke pro is middels een Kahoot gevraagd hoe zij mee willen denken. Ook hier was het opvallend dat het meedenken in een jongerenraad het meest populair is, maar liefst 53% van de jongeren had hier een voorkeur voor. 16% denkt het liefst mee op een fysieke ontmoetingsplek, 11% van de jongeren op Thorbecke Pro wil graag meedenken via een online platform en nog eens 11% via Whatsapp. De ovedrige 11% heeft deze vraag niet beantwoord. De jongeren die hebben deelgenomen aan de raadsafari's zijn enthousiast over de raadsafari en de manier waarop ze hun mening kunnen uiten tijdens de safari's. Alle aanwezige jongeren vonden dan ook dat er vaker een raadsafari georganiseerd moet worden. Zowel in dezelfde als in andere vormen. Ook het whatsappen met politici werd door de jongeren gewaardeerd:

een jon gerenaad

l11eendwtpl.illo,111

-

antial beantwoord. nop6 antal onbeantwoord. n2

Figuur 4.3 Hoe jongeren op CCC willen meedenken

"Ik vond het heel prettig dat wij als jongeren nu ook gehoord kunnen worden. En we onze verhalen konden doen en waar wij als jongeren mee zitten of tegenaan lopen!" (jongere in appgroep met

politici)

"Ik vond het heel positief, ik denk dat we hierdoor een beter beeld krijgen van wat er achter de schermen speelt. En politici weten nu beter wat er speelt onder studenten/jongeren." (jongere in appgroep met politici) De jongeren hadden, net als de politici, de behoefte nog eens contact te hebben en dat het liefst een fysiek vervolg te geven. "Ik zou nog wel een keer contact met de politici willen hebben en dan kijken naar de mogelijkheden." (jongere in appgroep met politici) "Het was leuk om een keer te doen. Zeker als er nog meer deelnemers zijn is het lastig overal op te kunnen reageren. Een app laat weinig nuance mogelijkheden. Een simpele (maar terechte) vraag kan niet altijd in een appje goed verwoord worden. We gaan donderdagavond met een jongere de wijk in, omdat hij ons langs diverse plekken wilde leiden. Dat hebben we maar direct opgepakt en afgesproken." (raadslid in appgroep met jongeren) Zo zijn er wensen om zowel fysiek als online contact te hebben. Daarin heeft fysiek contact de voorkeur bij jongeren. Jongeren op het CCC gaven verder nog aan dat contact met scholen essentieel is voor goede jongerenparticipatie: "Bovendien, om beleid goed af te stemmen op de verschillen tussen jongeren is het onderhouden van goed contact met het onderwijs van belang." (jongere in focusgroep CCC) Zij geven aan dat bijna alle jongeren naar school gaan.

Als scholen betrokken zijn dan wordt dus een brede doelgroep jongeren bereikt. De jongeren schetsen daarmee zelf al de eerste randvoorwaarden om jongerenparticipatie te laten slagen.

4.5 Resultaten deelvraag 4: Wat zijn de succesfactoren die in de vier initiatieven naar voren zijn gekomen op het gebied van jongerenparticipatie? De reacties op alle projecten waren enthousiast, zowel vanuit jongeren, gemeenteraadsleden, ambtenaren en sociale professionals. Wat waren de succesfactoren volgens hen waar wellicht op voortgebouwd kan worden? In de verschillende projecten is ruimte geweest voor verschillende participatievormen. Via whatsapp, in de les, in jongerencentra, bij jongeren thuis, door te praten, te tekenen, een mindmap te maken, maar ook door bijvoorbeeld een rap te laten horen. Zo konden jongeren hun stem laten horen op een manier die bij hen past. Een aantal jongeren gaf aan dat zij betrokken waren geraakt via hun jongerenwerker. Die had hen gewezen op de activiteit en "voorbeelden genoemd van dingen die ik vind die ik ook wel aan de gemeenteraad kan vertellen". Het kan dus helpen wanneer jongerenwerkers of andere professionals betrokken zijn bij het onderwerp en jongeren erop wijzen dat ze een stem hebben en dat die stem gehoord mag worden. Warme relaties zorgen zorgden in deze situatie voor meer betrokkenheid. De betrokkenheid van scholen werd ook gewaardeerd. Zo gaven jongeren in de focusgroep op het CCC al aan dat scholen een belangrijke plek moeten innemen als het gaat om jongerenparticipatie.

De scholen stonden ook open voor samenwerking op dit gebied. Zo stelde een docent van Thorbecke Pro: "mocht je in de toekomst nog meer van dit soort opdrachten hebben dan hou ik me aanbevolen" (persoonlijke communicatie via mail). Het geven van vervolg aan het eerste contact wordt door de jongeren gewaardeerd. Een van de jongeren uit de groep skateboarcers heeft een direct lijntje met de wethouder overgehouden aan de raadsafari. Zo is hij met de wethouder mee geweest naar een wedstrijd van PEC Zwolle en hebben ze regelmatig appcontact over het nieuwe skatepark. Op deze manier dringt zijn stem echt binnen bij de gemeente.

Naar aanleiding van een uitnodiging van een jongere om langs te komen, hebben een aantal raadsleden een bezoek gebracht aan jongerencentrum LevelZ. Het geven van een fysiek vervolg aan het eerste contact ervaren jongeren positief. Vervolg geven aan het eerste contact helpt een relatie op te bouwen en contact zorgt voor het herstellen van die relatie. Een van de appgroepen is blijven bestaan, hier zitten zowel raadsleden als jongeren in. Een jongerenwerker vertelt hierover: "Wanneer er participatievraagstukken liggen kan dit in die groep gedeeld worden. Dit gebeurt niet wekelijks, maar wel met enige regelmaat. Zo blijven beide partijen betrokken." (interview jongerenwerker) Een andere jongerenwerker vertelt: "De Jongeren voelden het gemeenschappelijke belang en zagen dat er iets mee gedaan werd. De initiatieven kregen een vervolg." Daarnaast benoemd een van de jongerenwerkers nog twee andere belangrijke succesfactoren: 1) het samenwerken van verschillende partijen (Jongerenraad, gemeenteraad, gemeentebestuur, lmpacter, Travers Welzijn, KunstEducatie, SOOZ) en 2) de inzet van bevlogen professionals: "Het heeft ook te maken met een groepje bevlogen professionals die eigenlijk buiten hun taken om hier veel inzet voor hebben gepleegd. Dat is de uitdaging om dat te kunnen borgen.