1. Visie ‘Singel van Zwolle'

van flora en fauna. Bijvoorbeeld door slim om te gaan met onze constructies, watergangen en groene ruimte. We kiezen voor een groene uitstraling en natuurlijke materialen. De gekozen materialen en kleuren zijn passend bij de Singel en herkenbaar in het hele gebied.

Denk hierbij aan een passend palet aan straatmeubilair met bijvoorbeeld houten banken. Ook het huidige verlichtingsplan 'Led Zwolle Shine' houdt al rekening met een samenhangende aanpak van de Singel. In het plan spelen de entreegebieden, bruggen en het uitlichten van historische plekken een belangrijke rol. Verlichting

op strategische plekken bevordert bovendien de sociale veiligheid langs de routes. De historie van de stad en de dynamiek van het water kunnen, tot slot, een inspiratiebron zijn voor de ontwikkeling van kunst. Kunst en cultuur krijgen ruimte langs de Singel en helpen deze interessant en levendig te maken. 47

4. 48

AAN DE SLAG MET ENTREEGEBIEDEN Langs de Singel besteden we extra aandacht aan de (door) ontwikkeling van entreegebieden. Met deze entreegebieden creëren we een uitnodigende en samenhangende toegang tot het Stadshart. Ze zijn nauw verbonden met de mobiliteitshubs en functioneren als knooppunten waar verschillende verkeersstromen samenkomen. In de entreegebieden zorgen we voor levendigheid en sociale veiligheid, zowel overdag als ’s avonds. Zo worden de entreegebieden herkenbare schakels tussen de Singel, de historische binnenstad, de nieuwe gebiedsontwikkelingen en de omliggende wijken. In onze planvorming onderscheiden we vijf entreegebieden, die elk hun eigen cultuurhistorische ontwikkeling hebben doorgemaakt en een uniek karakter hebben. In de entreegebieden maken we de sprong over de Singel mogelijk.

49

6

B

8

C 5 7

A

Weezenlanden-Noord en Ter Pelkwijkpark

1

Wilhelminasingel

2

Badhuiswal

3

Groot Wezenland

4

Driehoek, het Kerkbrugje en Ter Pelkwijkpark

B

Noorderkwartier

5

Diezerkade

6

Singelpark Noorderkwartier

C

Het Roelenkwartier en Schuttevaerkade

7

Hofvlietbrug

8

Schuttevaerkade

D

De Willemsknoop

9

Kamperpoorterbrug

10

Pannekoekendijk

11

Willemsvaart

E

Zeven Alleetjes

12

Kop van de Assendorperstraat

13

Burgemeester van Roijensingel

14

Potgietersingel

15

Eekwal

16

Zeven Alleetjes

2

10 4

A

9

1 15

14

3

D

11

12

13

E 16

50

51

Weezenlanden-Noord en Ter Pelkwijkpark Oostelijke Singel verbonden met de monding van de Thorbeckegracht. Dit biedt kansen om van de Plantagekerk en de omgeving van het voormalige Gouveneurshuis weer prominente groene plekken te maken.

Waterkering

Gemengd profiel Bushaltes Actieve plint

52

•

Vergroenen van Groot Wezenland

helm

Fietsnetwerk

inas

Voetpaden

Sc

hu

ur

m

an

ss tra

at

Park programma en sculpturen

Deze wensen gaven Zwollenaren en bezoekers ons mee voor Wezenlanden-Noord en Ter Pelkwijkpark

Er wordt veel waarde gehecht aan de huidige locatie van het Kerkbrugje en een brede groep Zwollenaren ziet graag dat de brug op haar huidige plek blijft liggen bij de noodzakelijke vervanging van de brug.

inge l

Wandelroutes vanuit hubs

Wensen voor de Singel Behoud het Kerkbrugje op dezelfde plek

Thomas a Kempis College

Afvloeiing

De opgave voor het entreegebied is om – als schakel tussen de Schuurmanstraat en het Gasthuisplein – de ruimtelijke structuur van het voormalige stroomgebied te herstellen en daarmee de binnenstad optimaal te verbinden met Park de Wezenlanden. Door het Ter Pelkwijkpark weer in oude glorie te herstellen, wordt het bolwerk Ter Pelkwijkpark

•

Plantagekerk

Aan de westelijke rand van de Singel wordt, zeker sinds het vertrek van het voormalige ziekenhuis en de ontwikkeling van Wezenlanden-Noord, steeds meer gewoond. Door deze ontwikkelingen en met de bouw van een nieuwe centrumhub wordt de Schuurmanstraat een belangrijke toegangsroute voor voetgangers en fietsers. Het Kerkbrugje is aan vervanging toe.

Wil

Historisch gezien is dit deel van Zwolle het stroomgebied van de Aa en daarmee altijd een nat en drassig laaggelegen gebied geweest. In Park de Wezenlanden en langs het Almelose Kanaal is dit nog goed zichtbaar. De stedenbouwkundige opzet van WeezenlandenNoord is gericht op het verbreden en doorzetten van de groene structuur langs het Almelose Kanaal tot aan de Schuurmanstraat. In de binnenstad vormt het gebied van het Gasthuisplein via de Melkmarkt tot aan het Rodetorenplein de voormalige loop van de Grote Aa. Alleen rondom de Plantagekerk en Ter Pelkwijkpark is de structuur diffuus, ook door de brede asfaltbaan van de Wilhelminasingel. Een bijzondere plek binnen dit gebied is de locatie van de huidige Genverberg. Hier stond ooit het Gouveneurshuis, een indrukwekkend gebouw in neorenaissance stijl met neogotische elementen. Dit gebouw werd in 1985 gesloopt om plaats te maken voor het huidige appartementengebouw en de nabijgelegen parkeerplaats.

•

"

beeld van Karres en Brands

Bereikbaarheid van de mobiliteitshubs

De afstand tussen de mobiliteitshub in Weezenlanden-Noord en het centrum wordt gezien als een obstakel. Houd rekening met ouderen of mindervaliden, bijvoorbeeld door een directe transfer-dienst of busverbinding van de hub naar de binnenstad te realiseren.

Groot Wezenland is een kans om een fijnere verblijfplaats te creëren. Bijvoorbeeld een gezellige grasoever, met ruimte voor bloemperken.

53

Deelprojecten Wilhelminasingel Hoewel de Wilhelminasingel op de meeste plekken geen directe visuele verbinding heeft met het water, ontsluit de straat de verschillende bolwerken en is deze onlosmakelijk verbonden met de Singel. De straat is nu een belangrijke route voor fietsers en bussen. De bushalte die zich hier bevindt is onmisbaar voor de bereikbaarheid van de binnenstad met het openbaar vervoer. De opgave is om het doorgaande karakter van de Wilhelminasingel ter hoogte van Ter Pelkwijkpark te onderbreken. Hier is de bus even te gast in het park. Door de straat verder te vergroenen

nabij de Genverberg en langs de Thorbeckegracht, sluit de Wilhelminasingel beter aan op de omliggende parken en straten. Met deze transformatie kan de Wilhelminasingel niet alleen een prettige en veilige route blijven voor fietsers, maar ook een belangrijk schakelpunt worden in de groene structuur van Zwolle. Dit deelproject benadrukt de kracht van de Singel als een samenhangend gebied dat mobiliteit, natuur en stedelijke kwaliteit op een unieke manier verbindt.

Badhuiswal De Badhuiswal is een van de bolwerken van de Singel en vormt een groene, rustige tegenhanger van de harde en meer functionele Diezerkade aan de overzijde. De opgave is om de Badhuiswal meer onderdeel te maken van de

doorlopende Singel, met name door de aansluitingen op het Noordereiland en de groenstructuur op de Genverberg te verbeteren. Hiermee wordt het doorgaande wandelnetwerk versterkt en de toegankelijkheid verbeterd.

Groot Wezenland De inrichting van het Groot Wezenland (zuidkant) stamt voor een groot deel nog uit de periode waarin het ziekenhuis hier nog gesitueerd was. Het brede wegprofiel sluit niet meer aan bij de huidige behoefte. De opgave

hier is om de beschikbare ruimte om te vormen tot een prachtige parkzone, waarvoor Potgietersingel als voorbeeld dient. De parkeerbehoefte krijgt een plek in de nieuwe mobiliteitshub.

Driehoek, het Kerkbrugje en Ter Pelkwijkpark De driehoekige ruimte tussen de Schuurmanstraat en Groot Wezenland verbindt de grote groene plekken aan weerszijden van het water met de Schuurmanstraat en vormt zo een belangrijke schakel langs de Singel. Met een gunstige zonoriëntatie op het zuidwesten biedt de plek ook een unieke kans om een aantrekkelijke verblijfsplek aan het water te creëren en uit te groeien tot een

geliefde plek voor ontspanning en ontmoeting in de stad. Met wat aanpassingen aan de Wilhelminasingel kan de Plantagekerk, net als vroeger, weer een prominente positie krijgen in het park. Waarbij de bushalte een prominente plek houdt om een goede ov-bereikbaarheid van de stad te waarborgen. Het Kerkbrugje wordt vervangen door een nieuwe brug.

beeld van Nijhuis Bouw BV 54

55

Noorderkwartier Noordelijke Singel Aan de noordzijde was de stad altijd sterk verbonden met het water en daaraan gekoppelde bedrijvigheid. In de negentiende eeuw concentreerde deze bedrijvigheid zich voornamelijk langs de Thorbeckegracht en de Achtergracht op het Noordereiland. In 1847 werd op het oostelijke deel van het eiland de gasfabriek gebouwd. In 1852 gevolgd door ijzergieterij De Nijverheid. De gieterij groeide uit tot een van de grootste ondernemingen in Zwolle en is nog altijd zichtbaar in de stad op brugleuningen en lantaarnpalen die de naam G.J. Wispelweij & Co dragen. Het Noorderkwartier is een plek van industrieel erfgoed en bedrijvigheid, dat altijd een dynamische uitstraling heeft gehad. Dynamiek die ook nu terug te zien is in de mix van wonen, werken en cultuur, met De Spiegel en De Librije als iconen van het gebied. Vroeger symboliseerde het gebied dat we nu kennen als het Noorderkwartier een tweedeling in de stad: binnen en buiten de gracht. Nu verbindt het gebied deze twee delen met elkaar en wordt de groene ruimte langs de Singel vergroot tot een park. Door een nieuwe burg toe te voegen, verbinden we de culturele functies met elkaar. De wijk combineert oud met nieuw: bestaande gebouwen krijgen een tweede leven, met ruimte voor lokale cultuuruitingen, start-ups en kleinschalige bedrijvigheid, zoals meubelmakers en schilders. Er komen ongeveer 750 woningen.

Het woningaanbod bestaat uit appartementen en grondgebonden woningen, een woningtype dat op andere plekken in de stad vaak beperkt beschikbaar is. Daarnaast komt er ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, horeca en ¬podiumkunsten. De herinrichting van de Singel binnen het Noorderkwartier bestaat uit het autovrij maken van de Burgemeester Drijbersingel en het aanleggen van een park aan beide zijden van de Singel, met een nieuwe brug om de verbinding

te versterken. Met de herinrichting van de Singel worden het oude centrum en het Noordereiland met Dieze-West verbonden. Waar water en infrastructuur nu een barrière vormen, is de Singel straks het verbindende element in het Noorderkwartier. Bij de inrichting van het park houden we rekening met dynamiek van wisselende waterstanden en de noodzaak van overstroombare oevers. Daarbij kijken we naar de beplantingskeuze en de aanleg, het beheer en het onderhoud van de verharding. De Singel wordt het hart van een nieuwe stadswijk, die ruimte biedt voor ontmoeting, ontspanning en ecologie, terwijl het ook een waterkerende functie vervult. De Bollebieste en de Schildersbuurt, volksbuurten met een bloeiend verenigingsleven, worden beter verbonden met het Noorderkwartier door oude wandelroutes te herstellen en het winkelcentrum Diezerpoort¬ te vernieuwen. Het winkelcentrum wordt een centraal punt voor de wijk en het noordelijke stadsdeel. Bovendien transformeert de parkeergarage Diezerpoort naar een mobiliteitshub, waar bezoekers aan de noordkant van de binnenstad hun auto kunnen parkeren en kunnen overstappen op een vorm van deelmobiliteit of als voetganger of fietser verder kunnen gaan. De bestaande parkeergarage wordt hiervoor omgevormd, waardoor het een belangrijke schakel wordt in de het nieuwe systeem van mobiliteitshubs.

Via de nieuwe Singelbrug wandel je vanaf het Noorderkwartier, via de culturele loper en het buitentheater, richting de Thorbeckegracht en de historische binnenstad. De sociale samenhang tussen nieuwe en bestaande bewoners wordt versterkt door ontmoetingsplekken, zoals de vernieuwde basisschool De Springplank en kleinschalige bedrijvigheid in de buurt. Bewoners kunnen hun dagelijkse boodschappen doen om de hoek in Diezerpoort.

Wensen voor de Singel Deze wensen gaven Zwollenaren en bezoekers ons mee voor het Noorderkwartier

56

•

Vergroenen en verbinden met de wijk Dieze

•

Verzoeken vanuit het Noorderkwartier

Focus op vergroening van de wijk Dieze en het verbeteren van de verbinding met de Singel.

Bewonerswensen zijn leidend geweest voor de plaatsing van het openluchttheater, de keuze voor meer grondgebonden woningen en het creëren van een levendig stuk stad met ruimte voor horeca, terrassen en creatieve ondernemers.

•

Horeca aan de Singel

•

Verkeersveiligheid op de Diezekade

"

Bu

rge

me

est er

Dri

jbe

rsin

gel

Theater De Spiegel

Waterkering Wandelroutes vanuit hubs HUB

Centrumhub Voetpaden

beeld van West8

Creëer meer terrassen en horecagelegenheden om in de zomer aan het water te kunnen zitten. De Thorbeckegracht, het Blekerswegje, Burgemeester Drijbersingel en het Nijkerkenbolwerk kunnen hier geschikte locaties voor zijn.

Heb aandacht voor de verkeersveiligheid op de Diezerkade. 57

Deelprojecten Diezerkade De Diezerkade wordt anders ingericht. De historische functie van de Diezerkade als haven waar schepen aanmeerden, biedt inspiratie om de plek te verrijken met een watergerichte inrichting die herinnert aan dit verleden. De waterkering wordt verhoogd en versterkt om aan de eisen van de huidige tijd te voldoen. Door de

kade te vergroenen, vergroten we de bijdrage van aan biodiversiteit en creëren we een prettige verblijfsplek voor bewoners en bezoekers. In de toekomst voorzien we ruimte voor tijdelijke kleinschalige evenementen aan de Diezerkade. Daarom werken we met een flexibele inrichting, die groen en open ruimte combineert.

Singelpark Noorderkwartier Als centraal gelegen parkzone draagt de Singel sterk bij aan de woonkwaliteit van bestaande en toekomstige bewoners in het Noorderkwartier. De gebiedsontwikkeling creëert tegelijkertijd ruimte voor de aanleg van een aantrekkelijke groene omgeving. De ontwikkeling van het Singelpark zal waarschijnlijk in twee fasen plaatsvinden. Het zuidelijke deel van het park wordt gekoppeld aan de herontwikkeling van de parkeergarage Noordereiland (Nijkerkenbolwerk). Het noordelijke deel sluit aan bij de herontwikkeling van de Burgemeester Drijbersingel en de gebiedsontwikkeling ten noorden daarvan. Eenmaal af, wordt het Singelpark een centrale parkzone binnen het Noorderkwartier als nieuwe buurt én de Singel als geheel. Het is een belangrijke ontmoetingsplek voor de stad. Het entreegebied verbindt

de historische binnenstad met de wijk Dieze en realiseert verschillende routes voor het ‘rondje Singel’. Diverse paden verrijken de keuzemogelijkheid voor een wandeling. Met ruimte voor zowel rust als reuring biedt het park veelzijdige mogelijkheden voor verblijf, evenementen en sociale interactie. We creëren een buitentheater met een ligweide, waar bezoekers kunnen genieten van openluchtvoorstellingen op een drijvend podium of geprojecteerd op de gevel van Theater De Spiegel, een unieke culturele beleving. Een stuk van de dijk wordt verplaatst om meer ruimte te creëren voor water en overstroombare oevers. Met deze oevers, heestergroepen en het toevoegen van bomen ontstaat een rijkere biodiversiteit.

beeld van West8

beeld van West8 58

59

Het Roelenkwartier en Schuttevaerkade Noordwestelijke Singel

Het verdichten van de stad vraagt ook meer openbare ruimte en meer verblijfskwaliteit. Ook in het Roelenkwartier worden plannen gemaakt om woningen toe te voegen en het gebied beter te laten aansluiten op het watermilieu en de hoofdgroenstructuur die langs het Zwarte Water door de stad voert. Een belangrijke ontwikkeling in het Roelenkwartier is de realisatie van een mobiliteits-hub gelegen tussen het Zwarte Water en de Burgemeester Roelenweg. Vanuit deze mobiliteitshub ontstaat een directe verbinding met de Singel via de kade en een steigerpad langs het Zwarte Water, waardoor voetgangers

en fietsers op een prettige manier de stad in worden geleid. De Hofvlietbrug wordt beter toegankelijk gemaakt voor voetgangers door ruimte trottoirs aan beide zijden van de brug. Door de Schuttevaerkade opnieuw in te richten continueren we de route langs de Singel en sluiten we aan op de route langs het Zwarte Water. De parkeerbehoefte wordt op-gevangen in de centrumhub waarmee er ruimte ontstaat voor een groene plek, optimaal in de zon. De openbare ruimte wordt levendiger door meer interactie tussen activiteiten binnen en buiten de gebouwen. Zo wordt de basis gelegd voor meer voorzieningen en stimuleren we om er te wande-len, sporten en ontspannen. Hierdoor wordt het gebied aantrekkelijker en sociaal veiliger.

60

•

Het Singelstrand

Vergroen Schuttevaerkade en richt de plek zo in dat deze uitnodigt om te ontmoeten en evenementen te organiseren.

Wandelroutes vanuit hubs Voetpaden

ug

Centrumhub

etb r

HUB

Fietsnetwerk Autoweg Gemengd profiel

Bushaltes Actieve plint Park programma

Deze wensen gaven Zwollenaren en bezoekers ons mee voor het Roelenkwartier en de Schuttevaerkade

Van grijze kade tot groene ontmoetingsplek

Waterkering

Busbaan

Wensen voor de Singel •

de

fvli

Het realiseren van een continue wandeling aan weerszijden van het water heeft prioriteit in deze visie voor de Singel. Maar we hebben niet altijd de tijd of zin om de hele Singel af te lopen. Met een fijnmazig netwerk aan wandelroutes in met name de entreegebieden wordt de toegankelijk-heid vergroot maar ontstaan er ook mogelijkheden om kleinere rondes te lopen. Daarom stellen we voor om te onderzoeken of er een nieuwe brug over de Thorbeckegracht gerealiseerd kan worden die het Rodetorenplein met het Kraanbolwerk verbindt.

Schutt evaerk a

Roelenkwartier

Ho

Het Roelenkwartier ligt op een strategische locatie in Zwolle, aan het knooppunt van twee belang-rijke infrastructurele assen: de A28 en het Zwarte Water. De noordkant van het Roelenkwartier is, gescheiden door de Roelenweg, onderdeel van de wijk Diezerpoort. Het zuidelijke deel is onder-deel van de oeverzone langs het Zwarte Water. De geschiedenis van het gebied is onlosmakelijk verbonden met het water: hier kwamen de schepen met handel de stad binnen en langs de oevers was ruimte voor kleine scheepswerven en laad en loskades. Ook de Schuttevaerkade is onderdeel van dit vroegere kademilieu. Het transport over water en de bedrijvigheid die daarbij hoort is stap voor stap verdwenen en vervangen door transport over de weg. Grote overslag gebouwen aan de Schuttevaerkade zijn verdwenen. Langs de Roelenweg werd de beschikbare ruimte inge-vuld met kantoorgebouwen en begin jaren 2000 met studentenhuisvesting. Aan de overzijde van het water zijn de verffabrieksgebouwen op het Kraanbolwerk vervangen door woningbouw.

•

"

beeld van Fabrications

Verkeersveiligheid op de rotonde

Verbeter de verkeersveiligheid op de rotonde, met name voor voetgangers en fietsers.

Behoud het stadsstrand aan het Rodetorenplein en breng verbeteringen aan, zoals het realiseren van een aflopende kade en het optimaliseren van de waterkwaliteit zodat zwemmen bij het Singelstrand mogelijk wordt. 61

Deelprojecten Hofvlietbrug De Hofvlietbrug biedt een belangrijke verbinding over het Zwarte Water, nu vooral gericht op autoverkeer. Voor voetgangers is de brug slecht toegankelijk en is de

oversteekbaarheid van de Pannekoekendijk ontoereikend. De opgave is om de wandelroute, inclusief de brug, comfortabel en gastvrij te maken.

Schuttevaerkade De Schuttevaerkade wordt opnieuw ingericht tot een aangename groene plek langs de Singel. Met een nieuwe inrichting wordt het contact met het water hersteld en is het mogelijk om hier een plek te creëren die ruimte biedt voor kleinschalige evenementen en eventueel een horecaprogramma. Wandelpaden sluiten aan op de routes

in het Noorderkwartier en op het gewenste vlonderpad langs het Zwarte Water. Met de inrichting van de oever kijken we hoe we de biodiversiteit aan en in het water kunnen vergroten. Met het deelproject Schuttevaerkade werken we aan een belangrijke schakel in het realiseren van een ‘rondje Singel’.

beeld van Fabrications 62

63

De Willemsknoop Westelijke Singel

Onze opgave is om de aansluiting tussen de Willemsvaart en de Singel zichtbaar te maken en te verbinden met het kademilieu langs de Pannekoekendijk. Om de Willemsvaart te kunnen creëren en ruimte te maken voor een brede parkstrook is het noodzakelijk om, op termijn, de parkeervoorziening Emmadek te sluiten. Deze parkeerplaatsen worden opgevangen in het systeem van mobiliteitshubs in en rondom het Stadshart, waarmee voldoende parkeercapaciteit wordt gecreëerd. Nieuwe doorgaande wandelroutes verbinden de Singel en Park

Eekhout met routes naar de Nieuwe Veemarkt, Spoorzone en richting het Engelse Werk. Ook draagt de transformatie van de Willemsknoop bij aan de ecologische hoofdstructuur en de wateropgave. Het is een ingewikkelde puzzel om het water terug te brengen en zoveel mogelijk eer te doen aan het herstel van de voormalige Willemsvaart. Hiervoor is het van belang om het aantal bruggen tot een minimum te beperken en daarmee de loop zoveel mogelijk zichtbaar te maken. Het herstellen van de Willemsvaart kan bijdragen aan een betere ecologische verbinding, maar moet wel op een dusdanige wijze worden vormgegeven dat het qua waterveiligheid niks afdoet aan de hoogte van de huidige of toekomstige kering. Het ontwikkelen van een fijnmazig netwerk aan wandelroutes in dit entreegebied draagt bij aan het optimaal verbinden van een mobiliteitshub in de wijk Nieuwe Veemarkt met de historische binnenstad.

•

Autoverkeer op de Pannekoekendijk verminderen

Maak werk van het (op termijn) heropenen van de Willemsvaart en combineer dit met het toevoegen van een toegankelijke route om te wandelen, sporten en elkaar te ontmoeten, zonder auto’s.

Voetpaden Fietsnetwerk Autoweg Gemengd profiel

jk

wi

ma Em

Mobiliteitsplateau Bushaltes Actieve plint Park programma en sculpturen

Deze wensen gaven Zwollenaren en bezoekers ons mee voor de Willemsknoop

Open de Willemsvaart

Wandelroutes vanuit hubs

Busbaan

Wensen voor de Singel •

Waterkering

Willem skade

De Willemsknoop vormt een strategisch kruispunt in Zwolle. Het is een plek waar historie, mobiliteit en landschap samenkomen en met de potentie om de voormalige Willemsvaart ruimtelijk en functioneel terug te brengen. De huidige inrichting met brede verkeerswegen stimuleert autogebruik via de Singel en scheidt de historische binnenstad van de omliggende wijken als Kamperpoort, Stationswijk en Spoorzone. Het doel is om het gebied te transformeren tot een aantrekkelijke groene plek, die de cultuurhistorisch waardevolle structuur terugbrengt en daarmee de verbinding met de IJssel herstelt en de verschillende wijken beter met elkaar verbindt. Langs de route proberen we stap voor stap te werken aan het herstel van deze 200 jaar oude waterverbinding, waar Zwolle zoveel voorspoed aan te danken heeft.

•

"

Verbind de Binnenstad met het Engelse werk

Door enkele bewoners werd ook het Engels werk benoemd als mooie plek om met de Singel te verbinden, dit zou bijvoorbeeld kunnen door het inrichten van een “Blauw Groene strook”. Zo worden de groene delen rondom Zwolle met de binnenstad verbonden.

Onderzoek het verminderen van autoverkeer op de Pannekoekendijk, om zo meer ruimte te bieden voor voetgangers en fiets, maar ook voor vergroening zoals op de rest van de Singel. 64

65

Deelprojecten Kamperpoorterbrug De Kamperpoortenbrug is momenteel een complex infrastructureel kruispunt dat vooral gericht is op de afwikkeling van verkeer van en naar de Pannekoekendijk. Met de herinrichting van de Pannekoekendijk en de Eekwal wordt het mogelijk om ook de brug anders in te richten, met een sterkere focus op voetgangers en fietsers. Door deze herinrichting transformeert de Kamperpoortenbrug

tot een uitnodigende entreezone voor de binnenstad. De brug blijft de toegang tot parkeergarage Maagjesbolwerk. Door daarnaast meer ruimte voor voetgangers, verbeterde oversteekmogelijkheden en een aantrekkelijk straatbeeld te realiseren, zorgen we ervoor dat de brug een aangename plek wordt waar bezoekers zich welkom voelen.

Pannekoekendijk Als belangrijke mobiliteitsader voor de bereikbaarheid van het Stadshart is de Pannekoekendijk een cruciale verbinding voor fietsers, het openbaar vervoer en het autoverkeer. De Pannekoekendijk is recent heraangelegd met een smalle wandelroute langs het water en groene bermen die de verschillende verkeersstromen van elkaar scheiden. Dit draagt bij aan zowel de verkeersveiligheid als de uitstraling van de straat. Tegelijkertijd vormt de Pannekoekendijk een barrière tussen de omliggende wijken

en de binnenstad. Het is wenselijk om langs de route deze barrière te doorbreken, zonder af te doen aan de ruimte voor een toenemend aantal fietsers. De omgeving van de Hofvlietbrug, de aansluiting op het Katwolderplein, de aansluiting op de Kamperpoortenbrug en de aansluiting op de Willemsknoop zijn plekken waar, op termijn, het lineaire karakter van de Pannekoekendijk kan worden onderbroken en de oversteekbaarheid vergroot.

Willemsvaart De Willemskade (voorheen de Willemsvaart) is een waterverbinding die van oudsher de Singel met het Engelse Werk en de IJssel verbond. Op langere termijn willen we deze verbinding herstellen en een robuuste groenblauwe verbinding creëren tussen het Stadshart en het omliggende landschap. In de planvorming voor de Spoorzone is dit al voortvarend opgepakt. De herinrichting van de Nieuwe Veerallee, die als verlengde

van de Willemskade onderdeel zal zijn van de Spoorzoneontwikkeling, biedt een uitstekende gelegenheid om ook direct met de Willemskade aan de slag te gaan. Dit is van invloed op de verkeersstromen en de inrichting van omliggende straten, waar rekening mee gehouden moet worden bij de uitvoering. De herinrichting van dit gebied heeft als kans de overgang naar de Singel meer zichtbaar te maken dan in de huidige situatie als verkeersas.

beeld van Delva 66

67

Po tg

Zeven Alleetjes

iet ers

ing

Een belangrijk aandachtspunt binnen de plannen is de herintegratie van de Zeven Alleetjes met de Singel. Door de straat Zeven Alleetjes opnieuw in te richten als onderdeel van de Singel, ontstaat er weer een visuele en functionele verbinding met het historische stadslandschap. Deze route vormt ook een belangrijke alternatieve looproute naar de binnenstad naast de drukke Stationsweg, wat de diversiteit aan voetgangersstromen ten goede komt. Op lange termijn willen we het parkeerterrein Burgemeester van Roijensingel aanpakken. In het toekomstige systeem van mobiliteitshubs transformeert dit parkeerterrein naar een buurthub. Vooralsnog met een inrichting met parkeercapaciteit op maaiveld. De realisatie van een buurthub in een vorm

Wensen voor de Singel Deze wensen gaven Zwollenaren en bezoekers ons mee voor de Zeven Alleetjes

•

Verkeersveiligheid op de Burgemeester van Roijensingel

Neem maatregelen om de drukte op de Burgemeester van Roijensingel aan te pakken. De snelheid van het autoverkeer in combinatie met de te smalle stoepen zorgt voor een onveilige verkeerssituatie.

68

•

Verblijven aan het water

•

Entree van de stad

gel

Naast dat het een prettig en veilig doorstroomgebied moet worden, wordt ook geïnvesteerd in de levendigheid van het gebied en ruimte gecreëerd voor kleinschalige economische invullingen. Het gebied zal worden gekenmerkt door sterke vergroening en prioriteit voor voetgangers. Op strategische locaties wordt extra aandacht besteed aan het voorrang geven aan voetgangers, vergelijkbaar met de aanpak rond de Sassenpoortenbrug. Dit gebeurt op plekken met een hoge voetgangersintensiteit en in de buurt van belangrijke stadsvoorzieningen. Zo worden bijvoorbeeld de looproutes rond de Stadkamer, de aansluiting van de Stationsweg op de Singel en een kleinschalige oversteek in het verlengde van de Roopoort verbeterd, wat de toegankelijkheid en verkeersveiligheid aanzienlijk vergroot.

nsin

De Stationsbuurt is een belangrijke entree van de stad, omdat het de Spoorzone verbindt met het Stadshart. De allure van de wijk geeft een bijzondere sfeer en het invloedsgebied van de Singel lijkt door de wijk heen plekken met elkaar te verbinden. Afgelopen jaren is veel energie gestoken in het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het entreegebied. De Burgemeester van Roijensingel en de Zeven Alleetjes behoeven aan de buitenzijde van de Singel nog een opwaardering. Aan de binnenzijde is de opgave met name om de continuïteit van de Singel te

vergroten door de groenstructuur van de Potgietersingel via de Eekwal te verbinden met de omgeving van het Maagjesbolwerk.

Sassenpoort

oije an R er v eest

In de Stationsbuurt (ingeklemd tussen de Burgemeester van Roijensingel en het spoor) ligt een bijzonder gebiedje: De Zeven Alleetjes. Het is een historisch gebied dat als hoornwerk ooit onderdeel uitmaakte van de verdedigingswerken rondom de stad. Na de ontmanteling van de verdedigingswerken werden aan de zuidzijde buiten de stad luxe villa's gebouwd en ook het station, zo ontstond de Stationsbuurt. Op het hoornwerk zelf kwamen een aantal grote overheidsgebouwen, zoals in 1946 het hoofdkantoor van de elektriciteitsfabriek IJsselcentrale. Later heeft de GGD hier plek gevonden. Op de kaart is het voormalige hoornwerk nog goed zichtbaar en de functies op deze plek wijken voor een groot deel nog steeds af van de rest van de Stationsbuurt. Daarmee ligt het voor de hand om bij nieuwe ontwikkelingen te sturen op maatschappelijke en/of culturele functies die bijdragen aan het karakter van het gebied. Als voetganger op straat is het moeilijker te herkennen, daarvoor is de ruimtelijke structuur in de loop van de jaren te veel veranderd. Door het versterken van de groenstructuur kunnen we het voormalig hoornwerk beter zichtbaar maken.

el

gem B ur

Zuidelijke Singel

Waterkering

Stadkamer

Wandelroutes vanuit hubs Buurthub Voetpaden Autoweg Gemengd profiel Plateau Bushaltes Actieve plint Park programma en sculpturen

van een gebouwde parkeervoorziening, in combinatie met woningbouw of andere functies, biedt kansen om het gebied te transformeren tot een groene, intieme binnenplaats langs de Singel. Deze vergroening versterkt niet alleen de leefkwaliteit voor omwonenden, maar maakt het ook een aantrekkelijke en rustgevende plek

voor bezoekers en voorbijgangers. Daarnaast biedt het realiseren van een gebouwde parkeervoorziening de mogelijkheid extra parkeercapaciteit te realiseren, zodat in de omliggende wijken parkeerplaatsen vergroend kunnen worden.

"

Creëer tegenover de Zeven Alleetjes een verblijfsplek aan het water, om te zonnen, te picknicken of om makkelijk de gracht te bereiken om te gaan zwemmen. Verbeter de logische entreeroute naar de binnenstad, bijvoorbeeld door een brug toe te voegen in het verlengde van de Stationsweg, of een breder voetpad aan beide kanten van de weg te maken en een duidelijke looproute te maken, door middel van zebrapaden en bewegwijzering. 69

Deelprojecten Kop van de Assendorperstraat Met de herinrichting van de Kop van de Assendorperstraat is de eerste stap in de transformatie van de Singel gezet. Op ruim een kwart van de totale oppervlakte van het gebied is verharding vervangen door groen (2.460m2). Hierbij is gekeken met welke beplanting maximaal bijgedragen kon worden aan de biodiversiteit. De maximumsnelheid is verlaagd van 50 naar 30 km/uur met een bijpassende inrichting. Dit heeft geleid tot een lagere verkeersintensiteit en gereden snelheid, wat de verkeersveiligheid ten goede

Eekwal gekomen is. In de nieuwe inrichting is meer ruimte gegeven aan voetgangers en fietsers. De 14 meter brede rijbaan is versmald naar 6 meter, wat ruimte heeft opgeleverd voor een breder voetpad en een flexibel in te richten strook, die ingezet kan worden voor fiets- en autoparkeren, groen of terrasgebied. Ook is bij de herinrichting rekening gehouden met het straatmeubilair. Bankjes, lantaarnpalen en de keuze voor klinkers in plaats van asfalt maken het gebied tot een prettige plek.

De Eekwal bestaat uit twee duidelijk te onderscheiden fragmenten, elk met unieke kenmerken en uitdagingen. Het eerste deel betreft de straat tussen de Kamperpoortenbrug en de Nieuwe Havenbrug. Dit gebied heeft nu een sterk verkeersgericht karakter. Hier wordt de nadruk gelegd op vergroening en langzaam verkeer met als doel om de continuïteit met de Potgietersingel te versterken. Op termijn maken we zo van de Eekwal een verbindende schakel tussen de historische binnenstad en het water.

Het tweede deel van de Eekwal is het bolwerk zelf, een gebied dat momenteel grotendeels gericht is op wonen. Hier willen we op den duur de historische structuur van het bolwerk beter zichtbaar en beleefbaar maken, en tegelijkertijd het woongebied integreren in een groen en recreatief singellandschap. De Eekwal wordt zo een veelzijdige parkzone die niet alleen een aangename leefomgeving biedt, maar ook een historische en ecologische meerwaarde heeft.

Burgemeester van Roijensingel De Burgemeester van Roijensingel vormt het sluitstuk van het entreegebied ingeklemd tussen de Spoorzone en de historische binnenstad. Stationsplein, Stationsweg, Oosteren Westerlaan en de Kop Assendorperstraat zijn volgens het STOMP-principe ingericht en vormen gastvrije routes voor langzaam verkeer. De Burgemeester van Roijensingel is het laatste deel waarmee doorgaand autoverkeer via de Singel wordt ontmoedigd. De inrichtingsprincipes van de Kop van de Assendorperstraat worden ook toegepast op de Burgemeester van Roijensingel. De lengte van de

hele straat vraagt daarbij wel om plekken die het profiel onderbreken. Kruisingen, de entree van Park Eekhout en de buitenruimte van de Stadkamer geven aanleiding om te verbijzonderen, de verblijfskwaliteit te vergroten of de oversteekbaarheid te verbeteren. De routes van station naar de stad blijven via de Singel lopen, de Luttekestraat en Sassenstraat zijn belangrijke economische straten die vanuit de Stationsweg gevoed worden. Een brug ter hoogte van de Stationsweg wordt niet wenselijk geacht vanwege een onlogisch entree naar de stad.

Potgietersingel De Potgietersingel is een van de meest gave delen van de Singel. Landschapsarchitect Van Lunteren heeft de basis gelegd voor het park in Engelse landschapsstijl. Een groot deel van het park is op een gegeven moment omgevormd tot parkeerplaats. Een deel hiervan is in voorgaande jaren hersteld, waarmee de parkstructuur weer enigszins doorloopt tussen de Sassenpoortenbrug en de Nieuwe Havenbrug. Toch blijft het huidige parkeerterrein aan de westzijde het gebied domineren. De opgave is om de parkzone van de Potgietersingel integraal door te laten

lopen en daarmee de wandeling van Nahuysplein tot aan het Rodetorenplein te herstellen. De oever ten westen van de Nieuwe Havenbrug heeft potentie om een verblijfsplek aan het water te worden. Wanneer de mogelijkheid zich in de toekomst voordoet, wordt hier een plan voor gemaakt. Op termijn worden ook de parkeerplaatsen bij Museum de Fundatie verwijderd, met uitzondering van mindervalide plekken. Dit aantal wordt gaandeweg uitgebreid.

Zeven Alleetjes De functie van de Zeven Alleetjes als voormalig hoornwerk willen we graag meer zichtbaar maken. Dat kan door de samenhang in het gebied te vergroten. Door het groen te versterken wordt de samenhang tussen de losse gebouwen en leesbaarheid van het bolwerk vergroot. Het hoornwerk onderscheidt zich ook door de afwijkende (deels) publieke 70

functies met de Stadkamer als hoogtepunt. Met het toevoegen van meer publieke functies kan het gebied zich nog meer onderscheiden van de omgeving en vormt het een welkome stapsteen in het entreegebied tussen het station en de historische binnenstad.

71

5. 72

FASERING EN AANPAK Voor de Singel werken we met een langetermijnvisie, die bouwstenen bevat om het einddoel te bereiken. Alle stappen die we nemen, of dit nu in de fasering, de organisatie of de placemaking-aanpak is, zijn erop gericht om een samenhangende en toekomstbestendige Singel te realiseren.

73

Fasering en planning Positionering en placemaking De realisatie van de Singel wordt stapsgewijs, in meerdere projecten, uitgevoerd. We pakken deze deelprojecten echter niet allemaal tegelijk aan. Ook kunnen er nieuwe projecten volgen uit deze visie, projecten worden samengevoegd, of juist opgesplitst. Het is ook denkbaar dat het Rondje Singel vooruitlopend op de uitwerking van verschillende deelprojecten al vormgegeven wordt, zodat er al een verandering kan gaan ontstaan. Het plannen van alle uitvoeringsprojecten is een complexe opgave, waarbij flexibiliteit en snel kunnen schakelen essentieel zijn om zo weinig mogelijk overlast voor de omgeving te veroorzaken. De beschikbare middelen en de samenhang met omliggende projecten zullen de uiteindelijke fasering bepalen, naast beschikbaarheid van (zowel interne als externe) capaciteit. Voor we starten met

de werkzaamheden, wordt er vanuit realisatiemanagement goed gekeken naar raakvlakken met andere projecten (in uitvoering) in relatie tot de belastbaarheid en bereikbaarheid van de stad. De Kop van de Assendorperstraat is het eerste project dat al gerealiseerd is, de eerste stap in de transformatie van de Singel. Op korte termijn staan ook de Burgemeester van Roijensingel en de Diezerkade op de planning. Het Groot Wezenland, de Schuurmanstraat en de Diehoek volgen naar verwachting daarna. De complexiteit van de gehele transformatie maakt het moeilijk om de volgordelijkheid vast te stellen voor de projecten die op (middel)lange termijn opgepakt zullen worden. Wel is duidelijk dat in ieder geval de plannen voor de Willemsknoop en Zeven Alleetjes pas verder in de toekomst worden uitgevoerd.

Organisatie Als gemeente voeren we een deel van de projecten aan de Singel zelf uit. De herinrichting van de Singel heeft overlap met (private) gebiedsontwikkelingsprojecten. Om de samenhang en afstemming van de verschillende projecten te bewaken, richt de gemeente een regieteam en een kwaliteitsteam in. Betrokken partijen, projectteams en ontwerpteams die verantwoordelijk zijn voor de deelprojecten langs de Singel en in de entreegebieden, zullen onder regie van het regieteam en het kwaliteitsteam uitvoering geven aan hun projecten. Het regieteam functioneert daarbij als een overkoepelend projectteam voor de Singel. Het team draagt zorg voor

74

deelprojecten, is het van belang dat we steeds voor ogen houden waar we het voor doen en dat we de beste ervaring weten te realiseren. Om van visie naar beleving te komen, maken we gebruik van placemaking en hebben we oog voor een sterke identiteit en positionering van de Singel.

Positionering Met positionering bedoelen we dat we de Singel een sterk en herkenbaar imago willen meegeven, dat past bij de plek en haar historie en alle doelgroepen aanspreekt die van de Singel gebruik maken. In deze visie zijn we al begonnen met het laden van de Singel als ‘ster van de stad’. De komende

periode bouwen we verder aan dit verhaal en de identiteit van de Singel als een bijzonder stuk Zwolle.

Placemaking de uitvoering van verschillende onderzoeken, onder andere om ‘witte vlekken’ langs de Singel te identificeren. De afstemming met het Waterschap en projecten binnen de Regio Deal Regio Zwolle vallen ook onder de verantwoordelijkheid van dit team. Evenals de financiering en subsidiëring van projecten waar nu nog geen geld voor is. Het neerzetten van de Singel als ‘ster van de stad’ behoort ook tot de verantwoordelijkheden van het regieteam. Het kwaliteitsteam adviseert alle projecten die de Singel raken over landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit en samenhang. Hiervoor is een beeldkwaliteitsplan opgesteld.

Placemaking gaat over hoe mensen het gebied beleven. We maken gebruik van placemaking om van de Singel een plek te maken waar mensen graag zijn en verblijven, waar ze elkaar ontmoeten en zich mee verbonden voelen. Placemaking heeft verschillende voordelen: • • •

Participatie In de totstandkomingsfase van dit visiedocument is een uitgebreid participatietraject doorlopen. De ideeën, wensen en zorgen die daarin geuit zijn, hebben we ter harte genomen bij het opstellen van dit document. De herinrichting van de Singel staat aan het begin van de uitvoeringsfase. De Singel van Zwolle moet een plek worden waar Zwollenaren zich thuis voelen, een plek die aanvoelt als hun eigen achtertuin en waar iedereen zowel rust als reuring kan vinden. In andere woorden,

Met de visie op de Singel ligt er een stevige basis voor de Singel. We weten wat we doen en waarom we doen wat we doen. Ook weten we (grofweg) wat onze planning is en zijn we op sommige plekken zelfs al begonnen. Met de (verdere) uitvoering van deze visie en bijbehorende

• de Singel moet ‘van de stad’ worden. We zetten daarom in de vervolgfase, onder andere, in op placemaking. Ook betrekken we bij de uitwerking van de verschillende deelprojecten belanghebbenden als omwonenden, ondernemers en belangenorganisaties. Hoe dit precies vorm krijgt, wordt per deelproject uitgewerkt.

Het maakt mogelijkheden zichtbaar. Mensen zien letterlijk wat er in een gebied kan ontstaan. Dat helpt het gesprek op gang en versterkt participatie. Het vergroot betrokkenheid. Inwoners en stakeholders investeren tijd en energie in de plek — dat creëert eigenaarschap. Het werkt als een testomgeving. We kunnen ervaren of een interventie oplevert wat we beogen. Worden de speeltoestellen daadwerkelijk gebruikt? Spreekt de historische route aan? Het verzacht de impact van werkzaamheden. Terwijl op het ene deel van de Singel wordt gewerkt, kan op een ander deel gepicknickt worden of een wandeling worden gemaakt.

Door actief gebruik te maken van placemaking activeren we de Singel als prettige verblijfsplek, al tijdens het uitvoeren van de plannen en projecten. Dat doen we door samen met omwonenden en belanghebbenden delen van de Singel (tijdelijk) in te richten, te beleven en te testen. Samen maken we onze Singel tot de ster van de stad.

75

Colofon Dit document is tot stand gekomen in een samenwerking tussen de Gemeente Zwolle (opdrachtgever), Felixx, Sweco, Infram, Buro MAAN, PosadMaxwan.

Felixx Michiel van Driessche Elan Redekop van der Meulen Nancy Smolka Elsa López Sanz Arina Novikova

Experts Herman Reezigt - Buro MAAN Michelle de Roo - PosadMaxwan

Sweco Willem Scheper Erik Schreuder

Infram Ian van Zaanen Petra van den Brand

Projectteam Gemeente Jos Dijcker Sabine den Hertog Han Goodijk Gerrit Dorgelo Sophie Doornebos Robert Hollewand Kirsten Derksen Esther Grit Evy Heugen

Tekst Emilie Elshof (in samenwerking met Gemeente Zwolle en Felixx)

Uitgave 2025

76

77

78