1. Verkenning Toekomstbeeld energiesysteem 2050, januari 2026

De gemeente stelt duidelijke randvoorwaarden aan warmte- en energiegemeenschappen, als het gaat om rechtvaardigheid, ruimtelijke ordening, en transparantie. Centrale randvoorwaarden voor decentrale systeem (gelijk speelveld)

Opwek vanuit kleinschalig zon en wind

Op lokaal niveau is er ruimte voor flexibiliteit en lokaal maatwerk (opslag, opwek, kabels, leidingen en stations). Het energiesysteem verschilt dus van plek tot plek. De schaalgrootte is beperkt: kleinere molens en kleinschalige PV en batterijen.

De groepen van inwoners en/of bedrijven dragen verantwoordelijkheid voor het lokale energiesysteem. De overheid (incl de netbeheerders) zijn verantwoordelijk voor de fysieke verbindingen

Data is transparant binnen energiegemeenschappen en beschikbaar voor iedereen binnen die gemeenschap (‘data of the commons’). Doordat de data open source is, kunnen de lokale energiesystemen wel ‘communiceren’ met elkaar.

Energiegemeenschappen groeien en krimpen organisch, wat hen tegelijkertijd ook kwetsbaar maakt. Daarom is er oog voor opgroeiruimte.

Kleinschalige elektriciteitsen warmtenetten

Energie opwek en energie-infrastructuur is overal op kleinschalig niveau zichtbaar in de stad

Energiegemeenschappen zijn gelijkwaardige, open en democratische organisaties. Arm en rijk hebben evenveel stemrecht. Besluitvorming is transparant en open voor iedereen.

Overheden ondersteunen vanuit kaders financieel in organisatiekracht, en in lokale energienetwerken en lokale warmtenetten.

Bedrijven en energiegemeenschappen beheren hun eigen lokale elektriciteits- en warmtenet. De regionale netbeheerders hebben enkel een rol in verbinding tussen lokale netten, en beheren de basis energie-infrastructuur t.a.v. vitale sectoren.

Woningen zijn op wijkniveau energieneutraal of energieleverend voor faciliteiten in de wijk.

(Agro)ondernemers en burgers produceren elektriciteit en groen gas voor de lokale afzetmarkt

Versterk het gevoel van autonomie/ onafhankelijkheid van de energiehuishouding door grote mate van zelfvoorzienendheid.

Energiesysteem & bronnenmix

Auto’s zijn onderdeel van energielevering wijk: lokale laadhubs, vehicle to grids

Gebruik van deelauto’s (bijvoorbeeld vijf per wijk)

Overheid en netbeheerders verbinden energiegemeenschappen onderling, en stimuleren innovatie en onderling leren.

Eigen keuzes maken en regie over energie.

Nieuwe energie-intensieve bedrijvigheid (>10MVA) vindt in dit scenario geen plek.

Innovatieve (digitale) technieken spelen een grote rol om het delen van energie in energie-gemeenschappen mogelijk te maken

23

Rijksoverheid stelt kaders aan minimale collectieve infrastructuur voor vitale sectoren. De provincie ziet hier op toe en netbeheerders zijn verantwoordelijk voor uitvoering en beheer.

Energiesysteem & bronnenmix

Ruimtelijk

Sociaal

Financieel & digitaal

Samenwerking & governance

Energiegemeenschappen voorzien in energie in alle seizoenen. Seizoensopslag van energie inzetten afgestemd op de specifieke locatie. Dit kan o.a. door middel van een buurtbatterij, warmteopslag of andere opties.

Noaberschap stimuleert collectieve woonvoorzieningen (samen wasmachine, woonkamer, recreatieruimtes)

Energiegemeenschappen stimuleren lokaal eigendom. Dit maakt het mogelijk om als (maatschappelijke) organisatie, bedrijf, gemeente of inwoner onderdeel te worden van het energiesysteem.

Volksvertegenwoordiging (Raden en Staten) stellen (procesmatige) kaders aan de voorkant, en geven ruim baan aan experimenten en initiatieven van onderop

Door meer actieve betrokkenheid bij energie en financiële incentive besparen inwoners energie (in hun huis, door het gebruik van deelauto’s)

Noaberschap zorgt voor balans tussen comfort en duurzaamheid

Niet alleen focus op techniek bij het stellen van kaders (brede maatschappelijke businesscase)

Overheid ontwikkelt ontzorgingsconcepten (APPS) en smart communities

Het energiesysteem is wendbaar en flexibel. Nieuwe technieken zijn makkelijk toepasbaar in het lokale energiesysteem, modulaire bouw en organische groei. Door die flexibiliteit worden lokale bronnen optimaal benut. Dit is de verantwoordelijkheid van de energiegemeenschap.

Zoveel mogelijk huishoudens en voorzieningen op één transformator huisje krijgen (competitie element).Dit kan de sociale druk opvoeren. Er ontstaat druk om mee te doen in een energiegemeenschap met de bijbehorende tijdsinvestering.

Eigen handelingsperspectief: Betalen voor de manier waarop een individu omgaat met energie

Overheid helpt maatschappelijk en burgerinitiatieven professionaliseren: het stimuleren van ‘opgroeiruimte’. Gemeente stelt kaders vast en handhaaft deze.

Bedrijven in de buurt produceren duurzaam, en leveren daarom verantwoorde banen.

24

Zelf met de gemeenschap een plan maken wat te doen bij stroomuitval

Ondersteuning / aanspreekpunt voor decentrale initiatieven (bijvoorbeeld) backoffice centraal regelen

Bedrijven verplichten lokaal hun gegevens te delen

Bewoners hebben een stem in de locatie waar energieopslag komt.

omdat bewoners en bedrijven in deze invalshoek elkaar meer helpen bij en aanspreken op bespaarmogelijkheden. De meer decentrale aanpak bij het ‘van het gas af gaan’ leidt tot een relatief hoog gebruik van elektriciteit. Ook bedrijventerreinen gebruiken relatief meer elektriciteit, omdat grootschalige toevoer van warmte en waterstof niet voorzien is in deze invalshoek. Aan de opwek kant leidt deze invalshoek van noaberschap tot relatief weinig extra grootschalige opwek. Wel wordt de reeds in gang gezette totstandkoming van groen gas ingerekend. Maar geen diepe geothermie, aanbod van waterstof of SMR. Noaberschap leidt wel tot veel kleinere opwekinitiatieven. Men stimuleert elkaar om Zon-op-dak (veel potentie) te realiseren en dit te gebruiken voor kleinere decentrale energiesystemen.

Dat geldt ook voor mini windturbines

in de hele stad. Indien groepen van inwoners of bedrijven eigenaar kunnen zijn van ondiepe geothermie, voor hun

Figuur 6 Energiebalans Zwolle 2050 invalshoek Noaberschap

eigen ‘decentraal energiesysteem’ spelen de relatief hoge kosten wat minder een rol en kan dit mogelijk benut worden. Bovenstaand figuur geeft inzicht in de energiebalans 2050 voor de invalshoek noaberschap. Besparing is relatief hoog,

25

up. Super gaaf! up. Super gaaf!

bespaar-challenge! bespaar-challenge!

Invalshoek C: All-in

Nieuwe bedrijven doen verplicht mee in een decentraal

Energie staat centraal. Het energiesysteem is leidend in de

energiesysteem. Vrachtwagens laden op locaties waar

ruimtelijke ordening van Zwolle. Omdat energie zo’n centrale

energie direct opgewekt wordt. Innovatieve technieken als

rol heeft, heet deze invalshoek ‘All-in’. De gemeente daagt

Small modular reactors (kernenergie) voorzien Zwolle van

inwoners en ondernemers en zichzelf maximaal uit om

energie waarbij zelfvoorzienendheid (vraag en aanbod in

energie te besparen, energie te delen, het energiesysteem

balans) in het vizier is. Wetgeving en landelijke kaders zijn

optimaal in te richten. Inwoners, bedrijven en overheden

drastisch veranderd. De overheid grijpt in ‘achter de meter’,

gaan tot het uiterste en accepteren veranderingen. Woningen

kan op woningniveau door slim datagebruik apparaten op

zijn allemaal energieleverend, en ieder huishouden ontvangt

pieken uitzetten. Een grotere kans op stroomuitval wordt

een ‘energiebudget’. Bedrijven zijn in Zwolle welkom, als ze

geaccepteerd, waardoor er efficiënter omgegaan kan worden

goed matchen qua energieprofiel met omliggende bedrijven.

met (de bouw van) energie-infrastructuur.

Onbegrensd Onbegrensd Hoe ziet het leven eruit?

Tof he! Door deze Tof he! Door deze goedkope en lichtgewicht goedkope en lichtgewicht zonnepanelen liggen zonnepanelen nu alle liggen nu alle daken in Zwolle daken vol in Zwolle vol

Bizar. Want zuinig Bizar. omgaan Want zuinig omgaan met energie is nu met zo energie is nu zo vanzelfsprekend! Een paar jaar geleden Een paar hadjaar geledenvanzelfsprekend! had je helemaal geenjerelatie helemaal geen relatie met je stopcontact met je stopcontact

Ik dacht altijd Ik dat dacht altijd dat mijn dak niet mijn dak niet geschikt was geschikt was

26

Benadering vanuit de thema's: energiesysteem & bronnenmix, ruimte, sociaal, financieel& digitaal, samenwerking & governance

Energiesysteem & bronnenmix

Ruimtelijk

Sociaal

Financieel & digitaal

Samenwerking & governance

De allernieuwste bronnen en technieken worden benut: SMR’s, zoutbatterijen etc.

Energie(beschikbaarheid) is leidend in de ruimtelijke ordening.

Kleiner en collectief wonen wordt gestimuleerd. Thuiswerken is de nieuwe standaard en lokale producten worden geconsumeerd.

Slimme systemen hebben grote invloed op de werking van het energiesysteem (in buurten, bij bedrijven en op bedrijventerreinen).

Rijk zet actief in op energiebudgetten (voor bedrijven en inwoners maximaal aantal KW per buurt) en stimulering van lokale vraag en aanbod koppeling,

Vraag, aanbod en opslag van energie worden zo optimaal mogelijk geclusterd.

Robotica en datasturing zorgen ervoor dat er meer energie bespaard wordt, en er wordt ingegrepen achter de meter om apparaten op pieken stil te zetten.

Overheid stelt kaders aan energie-opwek opslag (maximaal aantal hectares)

STOMP principe meer afdwingen: lopen en openbaar vervoer bevorderen

De energie infrastructuur is vergelijkbaar met nu. Hoewel er een grote elektrificatie plaatsvindt, worden flexibele oplossingen voor het net benut.

De meest optimale energie infrastructuur is sturend in de ruimtelijke ordening

Inwoners en bedrijven worden uitgenodigd om maximaal ideeën in te brengen voor energiebesparing en om innovatieve ideeën uit te werken

Overheden en netbeheerders hebben toegang tot data en delen een gezamenlijke database

Netbeheerders sturen op energieopslag en sturen met overheden op energie-data

Nieuwbouw is energieneutraal en benut de meest recente technieken (smart homes). Nieuwbouw komt alleen op plekken waar energie beschikbaar is.

Bij wijk en buurtverbetering staat de energietransitie voorop

Inwoners en bedrijven ervaren minder vrijheid in individuele keuzes (bijvoorbeeld verplicht zonnepanelen en wijkbatterijen)

Per gebouw zijn er kleinere aansluitingen en is er minder capaciteit nodig

Overheid (rijk, provincie en gemeente) stellen samen heldere doelen, de buurt kan vervolgens zelf bepalen hoe aan deze doelen te voldoen (deze zijn niet vrijblijvend). Resultaat staat vast (is bepaald door de overheid), de weg er naar toe kan variëren.

Organische groei van collectieve warmtenetten, kleinere netten vormen uiteindelijk een ringleiding om de stad

Functies moeten meer gemixt worden. Kantoren gaan een lagere energievraag hanteren en functies van scholen en kantoren worden gemixt. Wijken die overdag ‘leeg’ zijn worden gekoppeld aan logistiek laden.

Gemeenschappen staan centraal: kleiner wonen, gemeenschapshuizen met collectieve voorzieningen, geen eigen auto

Overheid biedt verschillende diensten aan, bijvoorbeeld dat de gemeente eigenaar is van een auto met batterij ‘mobility as a service’.

Gemeente heeft eigen energiebedrijf wat levering en distributie voor haar rekening neemt. (organisatievorm vergelijkbaar met waterschap)

Circulair materiaalgebruik

Inwoners en bedrijven ervaren dat er in regio Zwolle hoge mate van zelfvoorzienendheid is

Duurzaamheid sterker belonen (gratis OV, gratis leenfietsen, lokaal eten subsidiëren)

Puntensysteem voor duurzaam gedrag, aanpassing tariefstelsel

Biogas hubs

Minder oog voor ruimtelijke kwaliteit, want energie staat voorop.

Drones voor pakket bezorging, robotisering

Meer lokaal eten en produceren (bijvoorbeeld 3D printing, voedselbossen)

27

Bovenstaand figuur geeft inzicht in de energiebalans 2050 voor de invalshoek All-in. De gehele samenleving, inclusief de overheid, zet alles op alles om vraag en aanbod op elkaar af stemmen. Dit scenario kent het meeste aanbod van energie vanuit Zwolle ten opzichte van de andere twee invalshoeken. Dat

komt mede door de toevoeging van een SMR. En

door innovaties, waardoor zon- op dak potentie volledig benut wordt.

De import vanuit de waterstofbackbone

is in deze invalshoek dan ook niet meer nodig. De besparingsmogelijkheden worden tot het uiterste benut. Het afnemen van warmte van een collectief systeem wordt gezien als de preferente oplossing en diepe en ondiepe geothermie komen tot stand. De overheid dekt risico’s af en beheert activa als dat decentraal niet lukt. Bedrijven verenigen zich in collectie energiesystemen waarbij ook een aanbod van waterstof, groen gas en warmte beschikbaar is. De huidige belemmeringen ten aanzien van windmolens zijn ondertussen overwonnen en er komen in totaal 16 windturbines. De elektrificatie van de mobiliteit verloopt snel en vraagt relatief veel elektriciteit.

Figuur 7 Energiebalans Zwolle 2050 invalshoek All-in

28

29

Samengevat en inspiratie VRAAG 3:

VRAAG 5:

Hoe kunnen vraag en aanbod van energie in balans komen,

Welke rol kan de gemeente Zwolle in het energiesysteem

en op welk niveau komt vraag en aanbod samen?

van de toekomst vervullen, in samenwerking met haar externe samenwerkingspartners?

De belangrijkste lessen zijn:

• De gemeente Zwolle kan het bouwen aan een robuust, slim,

• Ruimtelijk gezien kan vraag en aanbod zowel op een

en rechtvaardig energiesysteem nooit alleen. Een intensieve

lokaal als op een centraal niveau samenkomen met

samenwerking met partners uit kennisinstellingen,

opslag en flexibiliteit. Dat vraagt om een andere sturing.

bedrijfsleven, bewoners en maatschappelijke organi-

• Bij centrale regie heb je energiezones langs de energie-

saties is essentieel.

infrastructuur en bestaande bedrijventerreinen. Bij

• De gemeente kan desgewenst keuzes maken in haar

‘noaberschap energie’ heb je een lokale clustering van

eigen rolneming die leiden tot andere kansen (en risico's).

vraag, aanbod, opslag en flex. Bij All-in stuur je ruimtelijk het meest strategisch op optimale vraag- en aanbod clustering. Dat vraagt om een sturende rol van energie in de ruimtelijke ordening van de gemeente Zwolle. • Hoe sturender energie wordt in de ruimtelijke ordening, hoe beter je strategisch kunt bouwen aan een robuust energiesysteem. VRAAG 4: Als

we

variëren

met

verschillende

bronnenmixen,

invalshoeken en thema's, wat leert ons dat? • Ook bij het variëren met invalshoeken, leert dat het uitdagend is om vraag en aanbod op Zwols grondgebied in balans te krijgen. De invalshoek All-in komt het meest dichtbij, daarbij is het ‘geloof’ in en inzet op technische innovatie het meest hoog, en is wet-en regelgveing sterk veranderd. • Inzet op een gevarieerde bronnenmix blijft noodzakelijk.

30

6. Vergelijking en aanbevelingen Dit hoofdstuk bestaat uit een vergelijking tussen de drie invalshoeken en aanbevelingen voor het vervolgproces. De tabel hieronder bevat een vergelijking op hoofdlijnen van de drie invalshoeken. Overzicht invalshoeken

Centrale regie

Noaberschap energie

All-in

Energiesysteem & bronnenmix

Sterke sturing op centrale clustering van vraag en aanbod. Meeste import van energie, van waterstof en elektriciteit

Geen centrale sturing op uitbreiding infrastructuur en optimalisatie van centraal energiesysteem.

Innovatieve bronnenmix, met o.a. kernenergie. Minste import van energie, meest zelfvoorzienend.

Ruimte

Energie is gelijkwaardig onderdeel in gebiedsontwikkelingen. In energiezones clustert vraag, aanbod, opslag en innovatie, en deze zone heeft aantrekkende werking op bedrijven.

Sturing vanuit energie op lokaal niveau: op veel verschillende plekken clustering van vraag, aanbod en opslag. Kleinschalig wind/ zon achter de meter, opslag op wijkniveau.

Energie is sturende factor in gebiedsontwikkelingen.

Financiën en digitaal

Investeringen met overheid als partner.

Investeringen vanuit energiegemeenschappen/ coöperaties, inkomsten vloeien direct terug naar lokale omgeving. Overheid kan financieel participeren, of gemeenschappen aanjagen met organisatiekracht.

Door inrichting van slim en efficiënt energiesysteem waarin veel energie bespaard wordt, kunnen kosten voor bedrijven en inwoners lager zijn.

Directief

Connectief

Directief, collectief en connectief

Gemeente heeft regierol om sturing te geven aan inrichting energiesysteem

Gemeente geven deels regie uit handen aan energiegemeenschappen, wel stelt de gemeente randvoorwaarden aan lokale initiatieven, en blijft zij toetser voor de inzet van lokale warmte.

Samenwerking

31

Financiële participatie of subsidiëring om nieuwe innovaties toe te laten treden in de energiemix.

Kwantitatief inzicht

• Invalshoek C (All-in) kent de kleinste energievraag, en

In hoofdstuk 2 hebben we gekeken naar vraag en aanbod van

het hoogste aanbod van energie, ten opzichte van de

energie, voor de jaren 2020, 2040 en 2050. Vervolgens hebben

andere twee invalshoeken. Dat komt omdat All-in stuurt

we de drie invalshoeken ook kwantitatief onderbouwd. De

op energiebesparing, en op optimaal benutten van lokale

concluderende grafieken staan hieronder weergegeven.

bronnen en innovaties. Invalshoek C bevat als enige een

Ze zijn bedoeld om een globaal beeld te laten zien van de

SMR, waarvan het met de huidige kennis onzeker is of

impact die toekomstige structurele keuzes hebben. Het is

SMR een rol heeft in de energiemix van 2050. De provincie

nadrukkelijk een eerste vingeroefening, en gebaseerd op

Overijssel doet momenteel onderzoek hiernaar.

verscheidende aannames en onzekerheden.

Strategische vragen en aanbevelingen We halen hier de volgende rode draad uit: Dit document wil inspireren op de volgende strategische

• In alle drie de invalshoeken (A, B, en C) zijn vraag en aanbod van energie meer in balans, dan het kwantitatieve beeld

vragen:

in hoofdstuk 2. In A komt balans tussen vraag en aanbod

1. Wat zijn belangrijke algemene uitgangspunten voor het energiesysteem van de toekomst?

van energie vanuit import van elektriciteit en waterstof van

2. Hoe kan het energiesysteem (incl. bronnenmix) eruitzien

buiten Zwolle. In B en C komt de balans voort uit lokale

in 2050, en welke uitdagingen zijn er?

opwek en vraag reductie.

3.  Hoe kunnen vraag en aanbod van energie in balans

• Waterstof en SMR’s hebben een grote invloed op het aanbod van energie. Ook wanneer alle daken technisch

komen, en op welk niveau komt vraag en aanbod samen?

benut kunnen worden voor zonnepanelen, dan heeft zon

4.  Als we variëren met verschillende bronnenmixen, invalshoeken en thema's, wat leert ons dat?

op dak een forse potentie in opwek richting 2050.

5. Welke rol kan de gemeente Zwolle in het energiesysteem van de toekomst vervullen, samen met haar externe samenwerkingspartners?

Figuur 8

32

De samenvatting van de inspiratie op de strategische vragen is hieronder weergegeven.

1

Algemene uitgangspunten

• Technisch: we brengen vraag, aanbod, en opslag van energie bij elkaar om een efficiënt, en robuust energiesysteem te bouwen. We benutten daarbij zo optimaal mogelijk lokale bronnen. • Ruimtelijk: we gaan zuinig om met de ruimte in Zwolle, daarom zetten we in op die clustering van vraag, aanbod, opslag en transport. • Samenwerking: Bouwen aan een duurzaam en toekomstbestendig systeem is in complex samenwerkingsvraagstuk, waarbij de samenwerking met wetenschapers, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties intensief blijft. • Sociaal: het energiesysteem is rechtvaardig, iedereen heeft er toegang toe

2

Bronnenmix +uitdagingen

• We komen in Zwolle in 2050 energie tekort. Rekening houdend met de huidige ontwikkelingen is dat ongeveer ruim 3 PJ. Met deze verkenning willen we onderzoeken of je op Zwols grondgebied vraag en aanbod dichtbij bij elkaar kunt brengen. (qua aantallen, en ook ruimtelijk en energetisch). • Sterke toename in 2050 in vraag naar elektriciteit, woningen, bedrijventerrein en vrachtwagens zijn grote vragers. • Inzet op maximaal benutten van lokale bronnen is echt noodzakelijk, wanneer dat niet gebeurt is er import nodig van waterstof en elektriciteit.

3

Vraag en aanbod clustering

• Ruimtelijk gezien kan vraag en aanbod van energie zowel op een lokaal en op een centraal niveau samenkomen met opslag en flex. Ieder niveau vraagt om eigen sturing, heeft eigen uitdagingen en biedt uiteenlopende kansen. • Bij centrale regie heb je energiezones langs de energie-infrastructuur en bestaande bedrijventerreinen. Bij ‘noaberschap energie’ heb je een lokale clustering van vraag, aanbod, opslag en flex. Invalshoek ‘All-in’ stuurt het meest strategisch op optimale vraag- en aanbod clustering. Dat vraagt om een sturende rol van energie in de ruimtelijke ordening van de toekomst. • Hoe sturender energie wordt in de ruimtelijke ordening, hoe beter je strategisch kunt bouwen aan een robuust energiesysteem.

4

Wat leren uit invalshoeken?

• Ook bij het variëren met invalshoeken, leert dat het uitdagend is om vraag en aanbod op Zwols grondgebied in balans te krijgen. De invalshoek All-in komt het meest dichtbij, daarbij is het ‘geloof’ in en inzet op technische innovatie het meest hoog, en is wet-en regelgveing sterk veranderd. • Inzet op een gevarieerde bronnenmix blijft noodzakelijk. • De energietransitie benaderen vanuit ruimte, financiën, digitalisering, sociaal en samenwerking en technisch oogpunt is zeer relevant. Het laat zien hoe complex en hoe breed het vraagstuk is, en ook hoeveel antwoorden er niet zijn.

33

5

Rol gemeente + partners

• De gemeente Zwolle kan het bouwen aan een robuust, slim, en rechtvaardig energiesysteem nooit alleen. Een intensieve samenwerking met partners uit kennisinstellingen, bedrijfsleven, bewoners en maatschappelijke organisaties is erg belangrijk. • De gemeente Zwolle heeft echt iets te kiezen. Als de gemeente Zwolle maximaal inzet op het ondersteunen van lokale, bottom up initatieven, creeer je andere kansen in de energietransitie dan bij 'centrale regie', en komt het energiesysteem er echt anders uit te zien. Als energie sterker sturend is in de ruimtelijke ordening, heb je minder fysieke ruimte nodig. • De sleutel in het bouwen aan robuust, slim, rechtvaardig energiesysteem ligt bij andere domeinen dan energie: in economische ontwikkeling, in gebiedsontwikkeling, in het richting geven aan logistiek laden. Dit vraagt per definitie om een intensieve samenwerking op gebiedsniveau (soms op wijkniveau, soms op gemeentelijk niveau) met partners vanuit al die sectoren, binnen en buiten de gemeentelijke organisatie.

Dit document laat zien dat er verschillende manieren zijn om te sturen op een toekomstbestendig energiesysteem. In een vervolgproces kan de gemeente nader duiden welke ontwikkelpaden en structurerende keuzes er te maken zijn, op weg naar een toekomstbestendig energiesysteem. Ontwikkelpaden zijn paden die bewandeld worden op weg naar 2050. Structurerende keuzes zijn keuzes die als overheid genomen worden. Waar wordt dan aan gedacht? Ter illustratie: de energievisie van de provincie Overijssel heeft de keuze gemaakt te sturen op een gevarieerde bronnenmix, waarbij alle benodigde elektriciteit in 2050 op eigen grondgebied opgewekt wordt. De structurerende keuzes landen in een herijking van de omgevingsvisie. En activiteiten die bijdragen aan keuzes op weg naar een toekomstbestendig energiesysteem, kunnen onder een programma van de Omgevingswet ondergebracht worden(zie ook pagina 7). Hieronder staat een advies voor vervolg, gericht aan zowel interne als externe stakeholders van de gemeente Zwolle.

34

Voor wie

Onderwerp

Handelingsperspectief

Ambtelijke organisatie – team energie

• Ontwikkelpaden

• Onderzoek en maak verschillende ontwikkelpaden

• Structurerende keuzes in de

• Meer inzicht in ontwikkelpaden: voeding voor

omgevingsvisie • Creëer samenwerking en

structurerende keuzes & programmeren • Zorg voor duidelijkheid tov ambities SEH, netbewuste/

beweging

energieleverende nieuwbouw, energietransitie in de landbouw (tav groengas), mobiliteit: daar ligt belangrijke sleutel in versnellen energietransitie, ook denkend aan energiebesparing.

Ambtelijke organisatie – team omgevingsvisie

• Herijking omgevingsvisie

• Neem nieuwste inzichten mee in herijking omgevingsvisie,

• Van energieplanologie naar

maak een programma energietransitie onder de

energie als onderdeel van RO

omgevingsvisie • Gebruik deze rapportage voor integrale afweging van ruimtelijke keuzes • Maak geen grote ruimtelijke keuzes meer zonder richting te bepalen voor toekomstig energiesysteem

Provincie / Rijk

• Locatie waterstofbackbone

• Schep duidelijkheid in locatie waterstofbackbone

• Opwek- doelstelling na 2030 voor

• Schep duidelijkheid in opwek- doelstelling na 2030 voor de

de regio / ISA • Decentraal energiesysteem

regio • Actieve betrokkenheid van provincie & rijksoverheid is cruciaal voor passende wet-en regelgeving en kaders. • Neem data & inzicht in vraag een aanbod in PMIEK proces, en uitvoering van de provinciale energievisie. Wees concreet in wat je als gemeente nodig hebt in realiseren van provinciale energievisie.

Netbeheerders

• Ontwikkelpaden

• Denk actief mee met ontwikkelpaden & structurerende

• Data & inzicht transparantie

keuzes • Bied meer inzicht in consequenties van structurerende keuzes (voor inzet op lokale opwek en flex )

35

Deze verkenning is gemaakt door de gemeente Zwolle, aangevuld met expertise vanuit adviesbureau TwynstraGudde. Er is input opgehaald bij de verschillende afdelingen van de gemeente Zwolle. En samen met medewerkers, en externe partners is er tijdens twee stakeholderbijeenkomsten in co-creatie vorm gegeven aan hoofdstuk 5. Daar voorafgaand hebben externe partners de derde invalshoek bepaald, en meegedacht in de algemene uitgagspunten (hoofdstuk 2). Aanvullende zijn verschillende partners indiviudeel geinterviewd om de invalshoeken te verrijken. Externe partners van de gemeenten die betrokken zijn: Platform Duurzaam Zwolle, Blauwvinger Energie, Natuur en Milieu Overijssel (NMO), provincie Overijssel, medewerkers uit buurgemeenten, woningbouwcorporaties, bedrijventerrein Hessenpoort, Enexis, TenneT, belangenorganisaties. Tijdens de eerste stakeholderbijeenkomst vroegen we alle deelnemers wat voor hen een belangrijke waarde in het energiesysteem van de toekomst. Die input hebben wij benut voor het formuleren van de algemene uitgangspunten.

36

37

38

39

Werken met TwynstraGudde betekent samen maatschappelijke transities werkend

krijgen. Met advies, management en opleidingen helpen we mensen en organisaties bij duurzame veranderingen. Denk aan energie en klimaat, wonen, veiligheid,

landbouw, mobiliteit, zorg en onderwijs. Onze kracht ligt in daadkracht. In het

creëren van oplossingen die werkbaar zijn én werkbaar blijven. Samen met onze opdrachtgevers - en alle belanghebbenden daaromheen - werken we aan een samenleving die schoon, veilig, gezond en weerbaar is. Zo maken we blijvend impact op morgen.