1. Ruimtelijk Ontwikkelplan Breecamp-West met bijlagen
Tekst van het document
Ruimtelijk Ontwikkelplan Zwolle Breecamp-West
18 april 2025
Colofon
in opdracht van:
in samenwerking met:
opgesteld door:
met medewerking van:
atelier
DUTCH
Bestwerk
© Atelier Dutch - Rob Aben Landschapsarchitectuur - Arcadis Alle foto’s, illustraties en kaartmateriaal zijn gemaakt door Atelier Dutch, tenzij anders vermeld. De inhoud van deze publicatie kan onderworpen zijn aan copyright. Gebruik van de inhoud ervan door anderen zonder toestemming van Atelier Dutch is onrechtmatig.
Inhoudsopgave
1.
Inleiding.................................................................................................................6
4.
Mobiliteit. ............................................................................................................78
1.1
Ligging en plangebied���������������������������������������������������������������������������������������������������������� 7
4.1
Mobiliteitsconcept – S.T.O.M.P.�������������������������������������������������������������������������������������� 80
1.2
De opgave������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 7
4.2
Voetgangers en fietsers���������������������������������������������������������������������������������������������������� 81
1.3
Leeswijzer������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 9
4.3
Openbaar vervoer��������������������������������������������������������������������������������������������������������������85
1.4
Gebiedsvisie������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 10
4.4
Mobility as a service (MaaS) - deelmobiliteit����������������������������������������������������������������86
Ambitieweb���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������12
4.5
Auto����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������88
Ontwerpprincipes��������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 15
4.6
Principe-inrichting������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 90
Ruimtelijk concept��������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 16
4.7
Materialisering���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������92
4.8
Parkeren��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������96
4.9
Laadpalen elektrische auto’s��������������������������������������������������������������������������������������������97
2.
Groen en Landschap.......................................................................................... 20
2.1
Hoofdplanstructuur�������������������������������������������������������������������������������������������������������������21
2.2
Water, waterveiligheid en klimaatadaptatie������������������������������������������������������������������24
5.
Beeldkwaliteit. .................................................................................................. 101
Water en bodem sturend��������������������������������������������������������������������������������������������������24
5.1
Beeldkwaliteit algemeen�������������������������������������������������������������������������������������������������102
Meerlaagsveiligheid������������������������������������������������������������������������������������������������������������25
5.2
Verschillende woonsferen�����������������������������������������������������������������������������������������������104
Landschappelijke integratie����������������������������������������������������������������������������������������������26
5.3
Beeldkwaliteit per strook ������������������������������������������������������������������������������������������������106
Ruimtelijk afwegingskader������������������������������������������������������������������������������������������������26
5.4
Overige aspecten��������������������������������������������������������������������������������������������������������������116
Veiligheid bij blootstelling overstroming����������������������������������������������������������������������� 30
Installaties����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������116
Watersysteem����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������34
Nutsvoorzieningen�������������������������������������������������������������������������������������������������������������117
Bruggen en overige kunstwerken�����������������������������������������������������������������������������������35 De landschappelijke stroken���������������������������������������������������������������������������������������������36
6.
Milieuaspecten...................................................................................................118
Het Bosplantsoen����������������������������������������������������������������������������������������������������������������37
6.1
MER-beoordeling en Milieuzonering�����������������������������������������������������������������������������119
De Rietstrook������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������38
6.2
Geluid����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������120
De Plantage��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������39
6.3
Geur������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 122
De Singel������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 40
6.4
Luchtkwaliteit��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 124
De Boomgaard��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 41
6.5
Externe Veiligheid�������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 125
Het Arboretum���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������42
6.6
Bodem��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 126
De Tuinen�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������43
6.7
Stikstof��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 126
2.4
Natuurinclusiviteit en biodiversiteit������������������������������������������������������������������������������� 44
6.8
Ontplofbare Oorlogsresten�������������������������������������������������������������������������������������������� 127
2.5
Bewegen, ontmoeten, spelen, sporten��������������������������������������������������������������������������46
6.9
Archeologie������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 127
2.6
Leidraad groen���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������52
6.10
Natuurwaarden������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 127
6.11
Trillingshinder��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 128
2.3
3.
Stedenbouwkundig Plan. ...................................................................................55
3.1
De identiteit van Breecamp-West binnen Stadshagen����������������������������������������������56
7.
Civiele techniek................................................................................................. 129
3.2
Leefstijlen en doelgroepen�����������������������������������������������������������������������������������������������58
7.1
Bouwrijp maken, grondwerkzaamheden, hoogteplan����������������������������������������������130
3.3
Kansrijke doelgroepen�������������������������������������������������������������������������������������������������������59
7.2
Fasering bouwrijpmaken��������������������������������������������������������������������������������������������������131
3.4
Woonprogramma��������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 60
7.3
Woonrijp maken����������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 132
3.5
Voorzieningenprogramma������������������������������������������������������������������������������������������������64
7.4
Beheer openbare ruimte������������������������������������������������������������������������������������������������� 133
3.6
Specials���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������66
3.7
Duurzaam bouwen��������������������������������������������������������������������������������������������������������������67
8.
Proces & Planning. ............................................................................................134
Energiezuinige gebouwen�������������������������������������������������������������������������������������������������67
8.1
Ontwikkelstrategie����������������������������������������������������������������������������������������������������������� 135
Elektriciteitsnet��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������67
8.2
Gronduitgifte en uitgiftestrategie��������������������������������������������������������������������������������� 136
Duurzaam materiaalgebruik���������������������������������������������������������������������������������������������68
8.3
Fasering bouw������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 138
Milieuprestatie Gebouwen������������������������������������������������������������������������������������������������68
8.4
Uitvoerbaarheid en haalbaarheid���������������������������������������������������������������������������������� 139
Natuurinclusief bouwen�����������������������������������������������������������������������������������������������������68 3.8
Openbare verlichting���������������������������������������������������������������������������������������������������������70
Bijlagen.............................................................................................................. 141
3.9
Nutsvoorzieningen�������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 72
Bijlage I Basisprofielen����������������������������������������������������������������������������������������������������� 142
3.10
Afvalinzameling�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������73
Bijlage II Participatiejournaal������������������������������������������������������������������������������������������148
Plangebied
4
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
5
1.
1
Inleiding
6
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Inleiding
1.1
Ligging en plangebied
De locatie Breecamp-West ligt binnen de gemeentelijk grenzen van Zwolle, in de noordwesthoek van de wijk Stadshagen. Het ligt aan de westzijde van de Scholtensteeg en wordt daarmee een buur van de voorzieningenstrook die ten oosten van de Scholtensteeg ligt. In deze voorzieningenstrook liggen een tankstation en een autogarage en zijn onder andere nog een onthaastingscentrum en een VO-school voor speciaal onderwijs gepland. Aan de zuidzijde wordt het plangebied begrensd door de spoorlijn Zwolle-Kampen, die ook de grens vormt met de gemeente Kampen. Ten zuiden van de spoorlijn bevinden zich de landerijen die om het dorp ’s-Heerenbroek liggen. Aan de noordzijde ligt Breecamp-West tegen de polder Mastenbroek aan. In 2002 is de grond van Breecamp-West verworven door initiatiefnemers met de potentie om op termijn te ontwikkelen met woningbouw. De gronden hebben in deze jaren dienstgedaan als landbouwgrond die in erfpacht is uitgegeven. De kenmerkende driehoekige vorm van het plangebied wordt bepaald door de spoorlijn Zwolle-Kampen, de Stuurmansweg en de Scholtensteeg. Breecamp-West vormt de punt van de stedelijke uitbreiding van Stadshagen II en beslaat ca. 25,7 ha.
Kam p
en
De opgave
Vanuit de gemeente Zwolle wordt de urgentie onderkend om de komende jaren veel betaalbare woningen toe te voegen aan de stad, om tegemoet te komen aan de grote vraag. In de Omgevingsvisie en de Ontwikkelstrategie Wonen (2019-2024) wordt hieraan gehoor gegeven door de plancapaciteit de komende tien jaar op te schalen naar minimaal 1.000 woningen per jaar. Vanuit het gemeentelijk beleid worden verschillende strategische agenda’s gehanteerd om de uitdagingen van de Zwolse woningmarkt integraal te benaderen: een verstedelijkingsagenda, transformatieagenda, doorstromings- en versnellingsagenda, betaalbaarheidsagenda en samenwerkingsagenda. Door deze agenda’s loopt als een rode draad de ambitie om het woningbouwprogramma als katalysator in te zetten voor een duurzame, circulaire en inclusieve Zwolse samenleving. Vanuit de versnellingsopgave wordt op kort termijn ingezet op locaties waar versnelling het makkelijkst realiseerbaar is. Dit vraagt om een intensieve samenwerking tussen marktpartijen, woningcorporaties en gemeente om de behoefte te vertalen naar voldoende, betaalbare en kwalitatief hoogwaardige woonmilieus. In de Omgevingsvisie “Ons Zwolle van morgen” wordt Breecamp-West als kansrijke locatie voor suburbane woningen aangeduid. Daarnaast is in 2022 de woondeal voor de regio Zwolle gesloten met daarin grote ambities voor het verkleinen van de woningnood.
BPD en Roosdom Tijhuis hebben het initiatief genomen om de kaders voor de ontwikkeling van Breecamp-West met de gemeente te verkennen als versnellingslocatie. Breecamp-West is ruim tien jaar als woonlocatie bestemd als onderdeel van Stadshagen II. In het bestemmingsplan heeft dit gebied de bestemming “Woondoeleinden uit te werken WU”. Door de enorme woonvraag is Breecamp-West aangeduid om snel tot ontwikkeling te brengen en een fijn woongebied te worden voor woningzoekenden.
Scholtensteeg
k roe b n ste Ma r e d Pol g we s n a urm Stu 25,7 ha.
1.2
Om invulling te geven aan de grote vraag naar woningen is dit Ruimtelijk Ontwikkelplan (ROP) opgesteld. De eerder vastgestelde Gebiedsvisie is uitgewerkt in een samenhangend ontwikkelplan voor het gebied.
Breecamp
‘s-Heerenbroek
IJssel
De Tippe
Centrum Stadshagen
Ce nt r
um
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
7
u St
ur
ma
w ns
eg . P Jac
Hasselterweg N331
Hagenplaats
Scholtensteeg
proeftuin
. T
sela s j i h
Stadshagenallee
8
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
an
1.3
Leeswijzer
Dit document, het Ruimtelijk Ontwikkelplan Zwolle Breecamp-West, is een nadere uitwerking van de eerder opgestelde Gebiedsvisie voor dit gebied. Het document is bedoeld voor beleidsmakers, ontwerpers, (toekomstige) bewoners en andere betrokkenen bij het planningsproces. Het ontwikkelplan richt zich op duurzame, natuurinclusieve woningbouw en het creëren van een hoogwaardige leefomgeving. Deze leeswijzer helpt u de structuur van het document te begrijpen en efficiënt door de inhoud te navigeren. Het Ruimtelijk Ontwikkelplan beschrijft hoe Breecamp-West wordt ingericht op basis van strategische ambities van de gemeente Zwolle. Hierbij wordt specifiek aandacht besteed aan: • Een landschappelijke en natuurinclusieve inrichting van het gebied • Water en waterveiligheid • Betaalbare en duurzame woningen • Duurzame mobiliteit (S.T.O.M.P.-principe) en leefkwaliteit. In het document wordt eerst het groen en landschap beschreven, inclusief de waterstructuur en de waterveiligheid. Dat is omdat het landschap, de ondergrond en het watersysteem de leidende ontwerpprincipes zijn. Daarna wordt het stedenbouwkundig plan beschreven. Mobiliteit heeft een eigen hoofdstuk, omdat het S.T.O.M.P.-principe en duurzame mobiliteit belangrijk zijn om te komen tot een fijne leefomgeving.
Structuur van het document Het document bestaat uit de volgende hoofdstukken: 1. Inleiding - Beschrijft de ligging, context en visie voor Breecamp-West, met een terugblik op de Gebiedsvisie voor Breecamp-West. 2. Groen en landschap - Richtlijnen voor o.a. de landschappelijke inrichting, biodiversiteit en waterbeheer. 3. Stedenbouwkundig plan - Uitwerking van de identiteit, woningprogramma’s en duurzaam bouwen. 4. Mobiliteit - Toelichting op het mobiliteitsconcept met o.a. een focus op voetgangers en fietsers. 5. Beeldkwaliteit - Beschrijft de woonsferen en de beeldregie-richtlijnen. 6. Milieuaspecten - Overzicht van uitgevoerde onderzoeken zoals geluid, bodem, luchtkwaliteit, etc. 7. Civiele techniek - Details over infrastructuur, bouwrijp maken en fasering. 8. Proces en planning - Beschrijft de ontwikkelstrategie, fasering en haalbaarheid. 9. Bijlagen - Bevat basisprofielen en het participatiejournaal.
Navigatietips • Inhoudsopgave: Raadpleeg de inhoudsopgave voor specifieke onderwerpen. In de digitale versie (PDF) kunt u in de inhoudsopgave een onderwerp aanklikken om er direct naartoe te navigeren. • Visuele ondersteuning: Kaarten, diagrammen en schema’s verduidelijken de plannen en bieden een overzicht van de wijkindeling. • Bijlagen: Voor details vindt u uitgebreide toelichtingen in de bijlagen.
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
9
afbeeldingen uit Gebiedsvisie Breecamp-West
1.4
Gebiedsvisie
In januari 2024 is de Gebiedsvisie vastgesteld door de gemeenteraad van Zwolle. Hierin is een aantal ambities benoemd voor Breecamp-West. Deze ambities zijn leidend voor het ruimtelijk ontwerp, en krijgen een concrete uitwerking in dit Ruimtelijk Ontwikkelplan. De ambities gaan ten eerste over het realiseren van betaalbare woningen voor een brede doelgroep. Ten tweede zal in de structuur het mobiliteitsprincipe S.T.O.M.P. herkenbaar zijn, met een focus op voetgangers en fietsers en een ondergeschikte rol voor de privéauto. Ten derde wordt de landschappelijke structuur klimaatadaptief en natuurinclusief ingericht, met de bodem en het water als sturend principe. Tot slot zijn duurzame energie en duurzaam materiaalgebruik aspecten waar binnen Breecamp-West veel belang aan wordt gehecht. Op de volgende pagina’s zijn de ambities en de leidende (ontwerp-) principes uit de Gebiedsvisie opgetekend.
10
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
betaalbaar wonen voor e en bre de doelgroep
S .T. O . M . P.
k l i m a a t a d a p t i e f, n a t u u r i n c l u s i e f
bodem en water sturend
Water en Bodem Sturend
duurzame betaalbare energie en duurzaam materiaalgebruik
Position Paper Interprovinciaal Overleg
Herstel, bescherming en duurzame benutting van ons water en onze bodem is noodzakelijk om een leefbaar Nederland te houden. De afspraak in het regeerakkoord om water en bodem sturend te laten zijn sluit goed aan op de ambities van de provincies. Het is een onderdeel van de ruimtelijke puzzel, die vraagt om sturing en afdwingbare randvoorwaarden. De provincies worden namelijk geconfronteerd met steeds sterker wordende weersextremen, bodemdaling, gebouw- en infrastructuurschade, een toenemende vraag naar drinkwater en een achterblijvende kwaliteit van water en bodem. Klimaatverandering leidt tot toenemende hitte, droogte en wateroverlast. Het jaar 2022 is de vierde hete en droge zomer in vijf jaar, waarbij het watertekort zowel in de bodem als aan de oppervlakte grote impact heeft op het functioneren van Nederland. In juli 2021 zorgde de hoge neerslagpiek in de Ardennen, Eifel en Zuid-Limburg voor ongekende overstromingen en schade. De achterblijvende kwaliteit en vitaliteit van water en bodem zorgt voor een rem op ontwikkelingen in landbouw, woningbouw en natuur en voor steeds hogere maatschappelijke kosten.
De provincies zetten het regionaal en lokaal handelingsperspectief voorop, zodat gebiedsgericht duidelijk wordt welke kansen water en bodem bieden voor een toekomstbestendige ontwikkeling. Die gebiedsgerichte perspectieven ontwikkelen provincies in samenwerking met alle overheden en de samenleving. Water en bodem sturend gaat namelijk verder dan een verandering hier en daar en de inzet van technische oplossingen. Het vraagt een ruimtelijke visie op een klimaatrobuust bodem- en watersysteem met daarin meegenomen kwaliteitsherstel en duurzaam gebruik.
De lagenbenadering van ondergrond, netwerken en landgebruik, waarin de ondergrondslaag voor het water- en bodemsysteem staat. Interprovinciaal Overleg Adres: Herengracht 23 2511 EG Den Haag Tel: (070) 888 12 12
Strateeg Public Affairs Mariet Feenstra Tel: +31 611 35 17 08 Email: mfeenstra@ipo.nl
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
11
Ambitieweb
Hoe de ambities zijn geland in het Ruimtelijk Ontwikkelplan
In de in januari 2024 vastgestelde Gebiedsvisie voor Breecamp-West is een ambitieweb opgenomen. Daarin zijn de gezamenlijke ambities van de gebiedsontwikkelaars en de gemeente Zwolle vastgelegd. Deze ambities zijn leidend voor het ruimtelijk ontwerp, en krijgen een concrete uitwerking in dit Ruimtelijk Ontwikkelplan. Deze ambities zijn uitgewerkt in vier hoofdthema’s: 1. Ruimtelijke configuratie en landschap: - De ligging en het landschap vormen de basis voor de ruimtelijke inrichting. - Breecamp-West krijgt een eigen identiteit binnen Stadshagen. - Water- en groenopgaven krijgen prioriteit. - Clusters van woongemeenschappen versterken zowel ruimte voor natuur als gemeenschapsgevoel. 2. Markt en doelgroepen: - Dorps karakter: sociaal, gezond en veilig. - Betaalbaarheid, diversiteit in woonvormen en ruimte voor innovatief bouwen (zoals coöperaties en circulair bouwen). - Collectieve ruimten en rijke woonomgeving zijn belangrijk. 3. Duurzaamheid: - Klimaatadaptief, energieneutraal, circulair en toekomstgericht ontwerp. - Betaalbare energievoorziening. - Natuurinclusiviteit en het vastleggen van gebruikte materialen. 4. Mobiliteit: - Gericht op duurzame vormen van vervoer, zoals wandelen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit (MAAS).
Het is goed om te bekijken hoe de vooraf gestelde ambities uit de Gebiedsvisie zijn uitgewerkt in het Ruimtelijk Ontwikkelplan. Bij de uitwerking naar een ROP komen nieuwe aspecten, eisen en mogelijkheden naar voren die invloed hebben op de gestelde ambities. Over het algemeen zijn de ambities goed gehaald, soms iets beter, soms iets minder. Een evaluatie van de ambities: • ‘Groen om de hoek in directe leefomgeving’ is conform de ambitie opgenomen in het ontwerp; • ‘Klimaatadaptatie Hittestress’ en ‘Klimaatadaptatie Water’: de wegen zijn in het plan smaller opgenomen dan standaard werd toegepast in het verleden in Zwolle. Om grotere neerslaghoeveelheden te bergen is er een eis om 80 mm water te kunnen bergen. In het huidige plan zit ongeveer 95 mm waterberging en mede door de vele bomen in het plan wordt deze ambitie iets ruimer gehaald dan vooraf gesteld; • ‘Ecologie’ en ‘Natuurlijke hoofdplanstructuur’: diverse soorten beplanting, ruimte groenstructuren, lage bebouwingsdichtheid (<40%) en bodem en ondergrond als basis van de planontwikkeling leiden er toe dat de hoge ambitie in het plan wordt gehaald; • ‘Mobiliteit’: het ST.O.M.P.-principe zorgt voor een stevig fundament voor een goed mobiliteitsplan. Fietsers en voetgangers krijgen alle ruimte. Idealiter zou het mooi zijn om een derde fietsverbinding naar bestaand Stadshagen te kunnen realiseren.
Deze gewenste tunnel bleek nu niet mogelijk. Wellicht in de toekomst. Het ontwerp van het plan houdt hier rekening mee; • ‘Energie’ en ‘Duurzaam Materiaalgebruik’: kort gezegd worden deze ambities gewoon goed gehaald. Waarbij straks in de uitwerking nog wordt gestreefd naar extra woningen met nul op de meter; • ‘Betaalbaar’, ‘Programma’ en ‘Voorzieningen’. Ook hier worden de ambities behaald, al blijft het realiseren van voorzieningen ook afhankelijk van uiteindelijke gebruikers die willen instappen. Voor wat betaalbaarheid betreft wordt het aandeel sociale huur opgetrokken van 20% naar 25-30%.
Subthema’s (11 in totaal) binnen de vier hoofdthema’s: - Duurzame leefomgeving: natuurlijke hoofdstructuur, ecologie, waterbeheer, hittestress, stedelijk groen. - Programma: betaalbare woningbouw, woonprogramma, voorzieningen. - Duurzaam bouwen: energie, materiaalgebruik. - Mobiliteit: alle vervoersvormen, met nadruk op duurzame alternatieven. Niet elk subthema bereikt het hoogste ambitieniveau, vanwege praktische afwegingen zoals betaalbaarheid en snelheid van woningbouw. Het ambitieweb helpt als afwegingskader bij keuzes in het planproces, zonder een vast verantwoordingssysteem te zijn.
12
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Niveau 1 - Wettelijk vereist Doen zoals we het altijd al deden, met hooguit kleine meerwaarde Niveau 2 - Haalbare ambitie met duidelijke meerwaarde De (technische) mogelijkheden zijn er, en dus doen we het Niveau 3 - Ambitieus Hier besteden we extra aandacht aan, maximaal inzetten op maatregelen
Mobiliteit
Duurzaam bouwen Mobiliteit auto-fiets-voetganger & parkeren
Energie Gebiedsniveau en Gebouwniveau
3
STOMP pakketbezorging en buurthub parkeren op afstand of bij de woning
inrichten voor voetgangers en fietsers passende parkeeroplossing voor de doelgroepen
betaalbare energie energienetwerk zonnepanelen en wko
nul op de meter
Duurzaam Materiaalgebruik
2
Natuurlijke Hoofdplanstructuur landschappelijke hoofdstructuur polder en bodem als basis
ondergrond als ruimtelijke drager
energieneutraal
toepassen circulair materiaal en MPG <0,8
1 Ecologie natuurinclusiviteit en biodiversiteit
maximaal verbonden groenstructuur
lijnen en verbindingen stapstenen
Programma Voorzieningen
kinderopvang, buurthuis, huisarts, tandarts/fysiotherapie e.a., deelwerken,
maatschappelijke voorzieningen commerciële voorzieningen kleinschalige werkvoorzieningen deeleconomie
opvang 80 mm specifieke woningtypologieën voor doelgroepen en werken aan huis opvang >80 mm
Klimaatadaptatie Water
beperken verharding (alleen waar het moet)
Programma Wonen
70% betaalbaar
20% sociale huur 10% goedkope koop 10% middelduur 1
hemelwateropvang voorkomen droogte en bodemdaling
diversiteit woonvormen flexibiliteit programma zorg- en inclusief programma
70% betaalbaar
groen om de hoek in directe woonomgeving
Klimaatadaptatie Tegengaan hittestress
20% sociale huur 10% goedkope koop 20% middelduur 1
Betaalbaar
groen en water
Duurzame leefomgeving
Stedelijk water en groen spelen - bewegen - ontmoeten
Programma Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
13
afbeeldingen uit Gebiedsvisie Breecamp-West
“DNA van de plek” - samenvattende conclusiekaart (bijlage B, Gebiedsvisie) Landschap Oude Weteringzone Park Breezicht Strandje
Mastenbroek
Klimaatdijk Lanen
5m
Westerveldse Bos
in u te n lop
-0.4 zomerpeil: -0,75 winterpeil: -0,95
Waterpeilen Polderstructuur
zomerpeil: -1,05 winterpeil: -1,30
n rekke doort
ad fietsp
afs winterpeil: -0,95 tan dt ot sp o
or
Milieucontouren
Milieucontour
uc
ur
zomerpeil: -0,75
Terreinhoogte
Contour NS-spoor
lie mi
to on
en
zomerpeil: -0,25 winterpeil: -0,45
aansluiting met Stadshagenallee
-0.08
1.8 k
m -> Winkelcentrum Stadshagen
Auto
N-weg
Zwolle centrum
Auto
Fietsstructuur Hoofd fietsnetwerk (Overige) fietspaden
Openbaar vervoer Bushaltes N-weg
Treinstation Zwolle Stadshagen 14
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Zwol le ce ntr u m
afbeeldingen uit Gebiedsvisie Breecamp-West
Ontwerpprincipes 1. De huidige ondergrond is de ruimtelijke drager Het bestaande landschappelijke verkavelingspatroon vormt de ondergrond voor de ontwikkeling. 2. De hoofdplanstructuur wordt ‘voortgezet’ buiten de plangrens De hoofdplanstructuur houdt niet op bij de plangrens. De inrichting van Breecamp-West en het gebied ten zuiden van het spoor (‘Binnentuin’ ’s-Heerenbroek) worden landschappelijk met elkaar verbonden. Watergangen, bomenrijen, zichtlijnen, etc. liggen in elkaars verlengde. 3. Landschappelijk wonen op alle schaalniveaus Het woongebied is dooraderd met verbonden landschappelijk groen. Het groen is altijd ‘om de hoek’ en tot aan de ‘vensterbank’ voelbaar. 4. Van dicht naar dun, van polderlandschap naar rivierenlandschap De woningdichtheid is aan de oostzijde (nabij N331) het hoogst en aan de westzijde (kruising Stuurmansweg-spoor) het laagst. In de westelijke punt is ook geen hoogbouw toegestaan. Aan de noordzijde (Stuurmansweg) overheerst de openheid van de polder en is het zicht op het orthogonale open polderlandschap belangrijk. Aan de zuidzijde (spoorzijde), richting de rand van de polder, is het landschap ingebed in het rivierenlandschap met een variërende polderkavelrichting en opgaande beplanting. 5. Er komen goede fietsverbindingen met Stadshagen en het buitengebied Er is een fietstunnel naar de Jac. P.
Thijsselaan en er komt een fietsroute naar De Tippe, en verder is er de ambitie om parallel aan de Stadshagenallee een veilige fietsverbinding te realiseren. De vrijliggende fietsroutes worden in het plangebied met elkaar en met de Stuurmansweg verbonden.
woninge
n , a p p abr e b o u w i n g v o o r ztieemn e n t e n ingen
f i e t s - evne r b i n d i n g e n a u t o - ol on o p r o u t e s tsluiting
6. Er komt één auto-verbinding op de N331 / de Stadshagenallee De Scholtensteeg is naar het zuiden doodlopend, en niet verbonden over het spoor. De Scholtensteeg blijft in ieder geval in gebruik voor de ontsluiting van de voorzieningen tussen de Scholtensteeg en de N331. 7. De auto buitenom, de fiets en voetganger binnendoor De auto-ontsluiting komt aan de rand van het gebied. Hier komen ook de meeste parkeervoorzieningen. Midden door het gebied en het buurtgroen komen de fiets- en voetgangersverbindingen. 8. Er komt geen doorgaande wegenstructuur in het plangebied Behalve naar de Stadshagenallee wordt het gebied voor de auto niet verbonden met de omgeving. De hoofdontsluitingsstructuur is ‘doodlopend’ en er komen geen doorgaande (woon)-straten. 9. Parkeren zoveel mogelijk ‘uit het zicht’ Parkeren wordt zoveel mogelijk opgelost op eigen terrein, aan de rand van het gebied of op openbaar terrein in parkeerkoffers. Het parkeren ligt in ieder geval dicht bij de woningtypes die dat nodig hebben (levensloopbestendige woningen, seniorenwoningen). 10. Er komt een ‘buurtplaats’ waar ruimte is voor voorzieningen Centraal in de wijk komen maatschappelijke en commerciële voorzieningen en deelfaciliteiten, zoals een gezondheidscentrum met eerstelijns zorg, een buurthuis, een buurthub met deelmobiliteit, een kleinschalige buurtsuper, etc.
De voorzieningen komen bij of nabij de bestaande woning (Scholtensteeg 5)
landsch la b o d e ma p- p e l i j k e k e nnmd s c h a p e en wate r s y s t er keemn
ondergr d e b aosni sd
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
15
afbeeldingen uit Gebiedsvisie Breecamp-West
Ruimtelijk concept Breecamp-West ligt volop in de openheid van het buitengebied van Stadshagen en maakt onderdeel uit van de enorme weidsheid van de polder Mastenbroek. Haar driehoekige vorm met scherpe begrenzingen is markant en grafisch, evenals de polder Mastenbroek zelf. De grote kwaliteit van de locatie zit in de weidsheid van de polder Mastenbroek. Deze wordt, dankzij een reeks lange noord-zuid gerichte zichtlijnen, optimaal benut in het ruimtelijke concept. Het ruimtelijk concept met stevige landschapsstroken en drie lange lijnen is eveneens grafisch. Zo kent Breecamp-West straks vooral een ruimtelijke gerichtheid op de polder Mastenbroek en een functionele koppeling aan Stadshagen. De basis van het ruimtelijk concept is het landschap, de landschappelijke noord-zuidstroken die ieder een eigen karakter krijgen. Deze stroken zijn gebaseerd op de huidige agrarische ondergrond, met als belangrijk kenmerk dat de ligging van nieuwe watergangen is gebaseerd op waar nu de sloten liggen. De landschappelijke stroken hebben grote maten en geven zo doorzichten vanuit het zuiden gezien. Naar het noorden geven ze zicht op de polder Mastenbroek. Ze worden formeel ingericht met veel bomen of juist als open landschap met gras of riet. Dwars door deze strokenstructuur snijden de hoofdroutes voor langzaam verkeer. Deze routes liggen in het verlengde van de Jac. P.
Thijsselaan en de Stadshagenallee, of maken een nieuwe diagonaal door het gebied heen. Er ontstaat zo een driehoek van hoofdroutes, met snelle routes tussen de woningen, de speel- en ontmoetingsplekken, het voorzieningencentrum en Stadshagen (en verder). De driehoek fungeert als draaischijf voor het langzaam verkeer en is verbonden met bestaande hoofdroutes in de omgeving. Haaks op de landschappelijke stroken komen informele routes, oost-westverbindingen voor fietsers en voetgangers. Deze routes zorgen voor snelle verbindingen tussen de woningen, de groene ontmoetingsruimtes en de voorzieningen. Ze worden kleinschalig en geborgen ingericht. Waar de zuidstroken voor ruimte, overzicht en uitzicht zorgen, zijn de oost-westroutes intiem en geborgen. De auto- en waterstructuur zijn geënt op (en ondergeschikt aan) de landschappelijke structuur met noord-zuidstroken. Voor de auto’s is er geen doorlopende structuur. De woonstraten worden informeel en groen ingericht, met parkeren zoveel mogelijk uit het zicht. Tot slot zijn de woonvelden het resultaat van de andere ontwerplagen. De woonvelden vallen binnen het landschappelijk casco, waarbij iedere strook een eigen karakter krijgt, gebaseerd op het karakter van de landschappelijke strook. Het wonen wordt ontspannen, landschappelijk en dorps, passend bij de plek.
Als alle ontwerplagen over elkaar worden gelegd, ontstaat de ruimtelijke conceptkaart. Deze is uitgewerkt in een vlekkenplan, als een nadere uitwerking van de gebiedsvisiekaart. 16
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Ruimtelijk concept
p a rk v o o rz ie n in g e n
landschap
noord-zuidstroken grote maten, formeel iedere strook een eigen karakter zicht op Mastenbroek
hoofdroutes
informele routes
fiets en voetgangers verbinden met Stadshagen, de Tippe, omgeving
oost-westverbindingen fiets en voetgangers kleinschalig geborgen ontmoetingsplekken verbinden
auto
woonvelden
geënt op en ondergeschikt aan landschappelijke structuur geen doorlopende structuur informeel ingericht parkeren zoveel mogelijk uit zicht
binnen landschappelijk casco iedere strook een eigen karakter woonsfeer ontleend aan landschapsstroken ontspannen, landschappelijk, dorps Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
17
Ou de
polder Mastenbroek
We te rin g
mi
lie
ir uc
ke l
Landschappelijke ondergrond
mi
Breecamp
bo
uw
ing
Hasselterweg N331 Ontsluiting auto Hoofdroute fiets en voetganger
an
be
Water / retentie
sla
ht e
Waterstructuur
an
dic
Groene zone
im
of
Nieuwe bomenrijen
n
He
ge
Thi
laa jsse
Eli
ho
J
P. ac.
Hasselterweg N331
en
ke l
uu
eg
Scholtensteeg
ge
lie
ir uc
St
a rm
w ns
Ambitie voor nieuwe fietsverbinding Spoor Tunnel/viaduct
Stadshagenallee
Bushalte
Bestaande woningen Nieuwe woningen Hoge dichtheid <35 won./ha.
Ha
nz at he
‘s - H e e re n bro e k
Lage dichtheid <20 won./ha.
ve
gemeente Kampen
na lle
Bestaande voorzieningen
18
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
e
N
Zoekgebied nieuwe voorzieningen
Groen
polder Mastenbroek
Groen - Rietzone Water
u St
ur
ma
w ns
eg P
. Jac
Bomen
P. T
se hijs
laan
P
Hoofdroute - vrijliggend fiets-/voetpad P
Oost-westroute - fiets-/voetpad
P
P
P P
Woonstraat
Hagenplaats
Mobiliteitshub P P
P
Zoeklocatie parkeerkoffer
Hasselterweg N331
Bushalte
Scholtensteeg
proeftuin
Ambitie - vrijliggend fietspad
Stadshagenallee Woonstroken
P
Mogelijkheid collectieve (binnen)-tuin Voorzieningen
gemeente Kampen
‘s - H e e re n bro e k
Proeftuin - innovatieve woningbouw
N
Bebouwingsaccent - appartementen Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
19
2. Groen en Landschap
2
Groen en Landschap
20
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
2.1
Hoofdplanstructuur
Voor de landschappelijke inrichting van Breecamp-West zijn ambities geformuleerd op het gebied van de natuurlijke hoofdplanstructuur, ecologie, klimaatadaptatie en stedelijk water en groen. Voor de hoofdplanstructuur zijn de polder Mastenbroek, de bodem en het water de basis. De ondergrond vormt dus de ruimtelijke drager van het plan, die wordt vertaald in de natuurlijke hoofdplanstructuur. Deze hoofdplanstructuur houdt niet op bij de plangrens. Indien mogelijk, worden de inrichting van Breecamp-West en het gebied ten zuiden van het spoor tussen ’s-Heerenbroek en Breecamp-West landschappelijk met elkaar verbonden. Watergangen, bomenrijen, zichtlijnen, etc. liggen in elkaars verlengde. Hier wordt in het ontwerp op ingespeeld door hoofdstructuren zo te maken dat er een landschappelijke relatie ontstaat met de overzijde van het spoor. De ecologie stuurt een natuurinclusieve, biodiverse inrichting. Een goed verbonden groenstructuur is daarbij essentieel. Het plan moet ook klimaatadaptief zijn. In de eerste plaats gaat dat over het opvangen en vasthouden van hemelwater. Het opvangen van hemelwater draagt ook bij aan het voorkomen van droogte, bodemdaling en hittestress. Dit leidt tot een groen plan met veel water en groen om de hoek in de directe woonomgeving, waar ruimte is voor spelen, bewegen en ontmoeten.
ur
ma
eg
proeftuin
Hasselterweg N331
Hagenplaats
Scholtensteeg
Ambities: • Landschappelijke ondergrond als ruimtelijke drager. • De grafische kwaliteit van de polder Mastenbroek wordt weerspiegeld in de wijkopzet. • De openheid van en diepe zichtlijnen naar het omliggende landschap worden in de hele wijk ervaarbaar. • Natuurinclusiviteit en biodiversiteit in een maximaal verbonden groenstructuur. • Opvangen en vasthouden hemelwater met een bergingseis van >80 mm. • Realiseren van zoveel mogelijk groen en water en het beperken van verharding (alleen waar het moet). • Groenstructuur met groen om de hoek in de directe woonomgeving, waar ruimte is voor spelen, bewegen en ontmoeten.
u St
w ns
Stadshagenallee
Deze ambities leiden tot de volgende ontwerpprincipes: • Een verdeling in noord-zuid gerichte brede stroken. • De hoofdplanstructuur wordt voortgezet buiten de plangrens. • Noord-zuid gerichte open stroken (zichtlijnen) verbinden de wijk visueel met de polders ten noorden en ten zuiden van het plangebied, en houden het plan transparant. • De noord-zuidstroken krijgen elk een uitgesproken landschappelijke identiteit. • Landschappelijk wonen op alle schaalniveaus.
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
21
Concept Op basis van het landschap en het daarop gebaseerde ruimtelijk concept, worden verschillende landschappelijke stroken geïntroduceerd. In de noord-zuidrichting zijn dit de structurerende elementen. Ieder met een eigen landschappelijke sfeer, afwisselend open en dicht. Daartussen zorgen smalle stroken (water, openheid) voor een doorzicht door het gebied heen. Iedere strook krijgt naast een eigen landschappelijke sfeer ook een eigen woonsfeer. Omdat de stroken niet geheel bebouwd worden, ontstaan er in het onbebouwde middengebied groene en open plekken die tezamen een aaneengesloten parkzone vormen, als centrale ruimte in het gebied. De stroken worden als het ware ‘recht afgesneden’ aan de randen van het gebied. Zo ontstaan gestaffelde randen die landschappelijk worden ingericht en de overgang naar de grotere omgeving maken.
Groen in de directe leefomgeving De landschappelijke onderlegger is de belangrijkste drager van het plan. Het is cruciaal dat het polderlandschap op alle schalen leesbaar en voelbaar is. De oorspronkelijke polderverkaveling schemert door in de hoofdstructuren van het plan en leggen een ruimtelijke verbinding met de omgeving. Zo lopen wegen, groenstructuren en nieuwe watergangen parallel aan de richting van de poldersloten, en is vanuit de hoofdstructuur het omliggende landschap en de polder Mastenbroek zichtbaar. De rechte polderstructuur wordt schuin afgesneden door de Stuurmansweg en de spoorlijn. Hierdoor ontstaat gestaffelde randen naar het noorden (Stuurmansweg) en zuiden (spoorlijn) die vrij blijven van bebouwing doordat de bouwblokken recht afgesneden in de landschappelijke stroken liggen. Ook op een kleiner schaalniveau zal het poldergevoel te herkennen zijn. Dit kan gerealiseerd worden door o.a. de toepassing van gebiedseigen beplanting, tuinen die aan de poldersloten grenzen of bebouwing die qua materialisering en vormgeving aansluit bij de omgeving. In de directe leefomgeving wordt voldoende ruimte gereserveerd voor spelen en ontmoeting. Er komen lanen, plantsoenen, speelveldjes, groene oevertaluds, etc. Het groen is zoveel mogelijk met elkaar verbonden, zodat het een doorlopend netwerk van groene en bruikbare ruimtes wordt.
Samen met het water is dit groenblauwe raamwerk de contramal voor de woningbouw. De hoofdontsluitingsstructuur en de hoofdfietsroutes zijn onderdeel van het landschappelijk raamwerk. De ontsluitingsstructuur is zoveel mogelijk geënt op de landschappelijke structuur. Alle woonstraten zijn ingericht als 30km/u gebied en worden door een overmaat in het openbaar profiel als groene woonstraten ingericht. De landschappelijke structuren scheiden verschillende bouwstroken van elkaar. Zo ontstaat een kleinschalig en intiem woongebied, waar korte zichtlijnen op bebouwing worden afgewisseld met lange zichtlijnen op het landschap, in de richting van de polder Mastenbroek en het gebied ten zuiden van het spoor. Binnen het raamwerk wordt een informele en ontspannen woonsfeer ontwikkeld, met een afwisseling van woningtypologieën. 22
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
landschap
noord-zuidstroken grote maten, formeel iedere strook een eigen karakter zicht op Mastenbroek
informele routes
oost-westverbindingen fiets en voetgangers kleinschalig geborgen ontmoetingsplekken verbinden
afbeeldingen uit Gebiedsvisie Breecamp-West
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
23
2.2
Water, waterveiligheid en klimaatadaptatie
Water en bodem sturend De inrichting van Breecamp-West volgt het principe ‘water en bodem sturend’; de natuurlijke eigenschappen van het gebied zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkeling. Dit zorgt voor een veilige en klimaatbestendige leefomgeving. Belangrijke aspecten: - Meerlaagsveiligheid (MLV): Waterveiligheid wordt gewaarborgd via drie lagen: sterke waterkeringen, duurzame ruimtelijke inrichting en rampenbeheersing. - Klimaatadaptatie: Vanwege de overstromingskans (<1x per 1000 jaar) en bodemdaling (5-30 cm tot het jaar 2100) moeten maatregelen worden genomen om wateroverlast en verzakkingen te beperken. - Duurzaam waterbeheer: De bestaande waterbergingscapaciteit moet behouden blijven, en de bodem mag niet onnodig worden afgedekt of verstoord. - Ruimtelijk afwegingskader: De locatie wordt beoordeeld op geschiktheid voor bebouwing, waarbij rekening wordt gehouden met waterberging, bodemdaling en evacuatiemogelijkheden bij overstromingen. - Landschappelijke integratie: Breecamp-West wordt visueel verbonden met de omgeving (o.a. ‘de Binnentuin’ in ’s-Heerenbroek) door open stroken, watergangen en groenstructuren. Door water en bodem als uitgangspunt te nemen, wordt Breecamp-West toekomstbestendig en ecologisch verantwoord ontwikkeld.
24
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Meerlaagsveiligheid
peilgebieden
Zonder waterkeringen zou een groot deel van Nederland regelmatig onder water staan. Daarom werken we in Nederland op drie niveaus aan waterveiligheid. Dat heet meerlaagsveiligheid (MLV); een benadering voor duurzaam waterveiligheidsbeleid. Het gaat uit van drie lagen: • Laag 1 - sterke waterkering: Primaire waterkeringen beschermen land tegen overstromingen vanuit zee, de grote meren en de grote rivieren. • Laag 2 - duurzame ruimtelijke ontwikkeling: Het zodanig inrichten van de ruimte dat hiermee gevolgbeperking van overstromingen mogelijk is. • Laag 3 - rampenbeheersing: Het op orde hebben van de crisisorganisatie. Hoewel de kans klein is, zijn overstromingen nooit helemaal uit te sluiten. Bij eventuele overstromingen is het belangrijk goed voorbereid te zijn om snel en adequaat te kunnen reageren.
waterpeilen Breecamp-West
zomerpeil: -1,05 winterpeil: -1,30
zomerpeil: -0,75 winterpeil: -0,95
zomerpeil: -0,25 winterpeil: -0,45
zomerpeil: -0,85 winterpeil: -1,10
Breecamp-West ligt in de polder Mastenbroek. In deze polder is volgens de Klimaateffectatlas de overstromingskans klein maar reëel, wat betekent dat eens in de 1000 jaar een overstroming voor kan komen met grote gevolgen (maximale overstromingsdiepte van 2.0 tot 5.0 meter). Dit geldt dus niet alleen voor Breecamp-West maar ook voor Stadshagen en ‘s-Heerenbroek. In het kader van meerlaagsveiligheid heeft de voorkeur dat het gebied zodanig wordt ingericht dat gevolgbeperking van overstromingen mogelijk is. Het principe van bodem en water sturend ontwikkelen kan hieraan bijdragen. Dit is een aanpak die streeft naar het behoud en de verbetering van de kwaliteit van de bodem, het water en de leefomgeving, en het minimaliseren van de ecologische impact. Hieronder vallen o.a. bodembehoud, waterbeheer, het beschermen van natuurlijke habitats, klimaatadaptatie en duurzame stedenbouw. Concreet betekent dit voor Breecamp-West dat gekeken moet worden naar klimaatrisico’s en extreme neerslag, duurzaam bouwrijp maken (integraal of gedeeltelijk ophogen) en de bijbehorende beheerkosten en eventuele herstelkosten. Kortom, bodem en water sturend ontwikkelen is essentieel voor het verbeteren van de veerkracht van Breecamp-West tegen milieu- en klimaatveranderingen. Het uitgangspunt is het robuuster maken van het huidige polder- en ontwateringssysteem van sloten en watergangen.
Zo wordt gebruik gemaakt van een bodem en water sturende structuur die doorschemert in de nieuwe ruimtelijke structuur, en tegelijk worden er nieuwe elementen aan toegevoegd zoals bebouwing, paden en wegen. Het ligt dus voor de hand om een raamwerk vorm te geven dat gebaseerd is op de oorspronkelijke (agrarische) ondergrond. Naast een robuuste waterstructuur wordt ingezet op een afwisselend landschappelijk casco waarbinnen de structuren variëren in type (bijv. waterrijk, riet of bomen), in beplanting en in gebruik. Op deze wijze wordt het omliggende landschap verweven met het woongebied. Noord-zuid gerichte open stroken (zichtlijnen over water, over onbebouwde groenstroken en over wegen) verbinden de wijk visueel met de polders ten noorden en ten zuiden van het plangebied en houden het plan transparant. Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
25
sturingskaart bodemdaling
Landschappelijke integratie Breecamp-West ligt in de polder Mastenbroek, een rivierpolder in de IJssel-Vechtdelta. Dit gegeven is historisch sterk ordenend geweest voor het gebruik van dit gebied. De landschappelijke verbinding van de hoofdplanstructuur met de omgeving is overal ervaarbaar. Ook ten zuiden van het plangebied, zuidelijk van de spoorlijn. Hier ligt een gebied dat in het Dorpsplan ‘s Heerenbroek (augustus 2022) de Binnentuin wordt genoemd. In het Dorpsplan ’s-Heerenbroek wordt als doel voor dit gebied genoemd het inrichten en (mede)gebruik van het gebied als een maximaal open, natuurlijk (deels agrarisch) landschap voor recreatie en natuurbeleving, voor de bewoners en mensen van elders. Het ligt dus voor de hand om de mogelijkheid te creëren om de inrichting van Breecamp-West en de Binnentuin (’s-Heerenbroek) landschappelijk met elkaar te verbinden. Dit kan door watergangen, bomenrijen, zichtlijnen, etc. in elkaars verlengde te leggen. Op deze wijze wordt vanuit het zuiden gezien (vanaf de Zwolseweg) het zicht niet dichtgezet door aaneengesloten bebouwing in Breecamp-West, maar blijven de landschappelijke lijnen vrij van bebouwing.
Door één landschappelijke structuur te maken in Breecamp-West en het gebied tussen ‘s Heerenbroek en Breecamp-West (de Binnentuin), gebaseerd op de oorspronkelijke ondergrond, wordt het NS-spoor Zwolle-Kampen minder als barrière gevoeld. Het spoor is minder nadrukkelijk en zichtbaar opgenomen in een groter landschap.
Ruimtelijk afwegingskader Door water en bodem sturend te laten zijn in de ruimtelijke ordening, kunnen we volgens de Kamerbrief uit 2022 in Nederland ook in de toekomst met een ander en grillig klimaat blijven leven, wonen en werken. In een veilige omgeving, met een gezonde bodem, voldoende en schoon water. Het betekent voor Breecamp-West in algemene zin meer rekening houden met extreme weersomstandigheden, meer integraal ruimtelijk en samenhangend werken aan het tegengaan van wateroverlast, droogte en de rol van de bodem, de juiste functie op de juiste plek situeren (hoog, laag, veilig, waterbestendig, waterinclusief) en minder afdekken, minder vergraven en niet verontreinigen.
26
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
sturingskaart blootstelling overstroming
gecombineerde sturingskaart
In Breecamp-West worden de maatregelen volgens de Maatlat (zie pag. 29) ingepast, en tevens wordt extra waterbergend vermogen gerealiseerd
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
27
Er is door het Rijk een ruimtelijk afwegingskader opgesteld om te bepalen waar er in Nederland goed gebouwd kan worden. Op basis van verschillende aspecten (waterberging, bodemdaling, etc.) zijn verschillende sturingskaarten gemaakt. Deze gecombineerde sturingskaart geeft een samenvattend beeld van waar in Nederland goed gebouwd kan worden, waar een opgave is vanuit het water- en bodemsysteem, en waar het niet verstandig is om te bouwen. De kleuren op de kaart zeggen iets over hoe geschikt een locatie is om er nieuwe functies te ontwikkelen. Deze kleuren komen overeen met de kleuren van de risicoklassen in de legenda. De risicoklassen zijn verdeeld in ja, ja mits, nee tenzij en nee. Vanuit het ruimtelijk afwegingskader zijn er voor Breecamp-West met name de volgende aandachtspunten: • Er mogen geen nadelige gevolgen zijn voor de huidige (en toekomstige) waterberging die binnen het plangebied ligt. Deze dient in of nabij het plangebied ingepast te worden. • Bodemdaling is een klein risico, het grootste deel van het gebied kan tot het jaar 2100 zo’n vijf tot 30 cm bodemdaling hebben. Om de gevolgen hiervan te beperken is er extra inspanning nodig. • Er is een reële overstromingskans. De kans is <1x/1000 jaar op een waterdiepte van meer dan vijf meter.
Als er mogelijkheden zijn voor schuilen en evacueren, en als er voldoende ‘droge derde verdiepingen’ zijn, kan er ontwikkeld worden. • Ten aanzien van drinkwaterbeschikbaarheid zijn er op korte termijn geen beperkingen. Wel wordt geadviseerd om in overleg te gaan met het drinkwaterbedrijf, om op termijn vertraging in de woningbouw te voorkomen. De belangrijkste aandachtspunten zijn dus waterberging en bodemdaling. Voor waterberging gaat het om de huidige capaciteit van het gebied en de capaciteit die nodig is voor de ontwikkeling van Breecamp-West. Bij bodemdaling is het belangrijk om de belasting op de slappe ondergrond te beperken. In het plangebied, waar deels veenbodem en zandige oeverwallen voorkomen, kan bodemdaling optreden als er niet voldoende tijd en maatregelen worden genomen om dit proces gecontroleerd te laten verlopen. Dit kan leiden tot ophogingen, die door extra belasting de daling tijdelijk versnellen. Door bij ophoging tijdig maatregelen te treffen – zoals voorbelasting, extra overhoogte of verticale drainage – kan de restzetting worden beperkt en de bodemdaling geremd.
28
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
Boomdiagram concept ruimtelijk boomdiagram ruimtelijk afwegingskader afwegingskader
Gebruik de structurende keuzes uit de water en bodem sturend brief, voor het bepalen van geschikte locaties voor de beoogde functie. Doe dit zo vroeg mogelijk in het proces.
Is een structurerende keuze over het gebied (IJsselmeergebied, uiterwaarden) van toepassing die aangeeft om niet te bouwen?
ja
Niet bouwen.
ja
Nee, tenzij er geen nadelig gevolg is voor de (toekomstige) waterbergingscapaciteit.
nee Wordt er gebouwd op een plek voor (toekomstige) waterberging in polders? nee
1
Gebruik beschikbare informatie om het water en bodem systeem in kaart te brengen voor een woningbouwlocatie / ontwikkeling in het bebouwde gebied.
Bodemdaling
Meer dan 30 cm bodemdaling tot 2050?
Watersysteem
ja
nee
Meer dan 5 cm bodemdaling tot 2050? nee Geen opgave vanuit het bodemdaling.
ja
Grote systeemopgave, een grote inspanning is nodig in de locatiekeuze, inrichting en bouwwijze om levenscyclusbestendig te bouwen.
Overstromingskans meer dan 50 cm, vaker dan 1 keer in de 100 jaar?
Systeemopgave, maak een afweging voor locatiekeuze, inrichting en bouwwijze om levenscyclusbestendig te bouwen.
Overstromingskans meer dan 20 cm, vaker dan 1 keer in de 10.000 jaar?
2
Drinkwater
ja
3
nee
nee Geen opgave vanuit het watersysteem.
Nee, tenzij.
ja
Maak een bewuste afweging voor locatiekeuze, inrichting en bouwwijze. Bij meer dan 50 cm overstromingsdiepte voor evacuatieopgave, minder dan 50 cm beperken schade.
Is er een direct knelpunt vanuit drinkwaterbeschikbaarheid?
ja
Ga direct in overleg met het drinkwaterbedrijf, mogelijk zijn noodoplossingen nodig.
ja
Ga direct in overleg met het drinkwaterbedrijf, om vertraging van de woningbouw te voorkomen.
nee
Is er een knelpunt vanuit drinkwaterbeschikbaarheid tot 2030? nee Geen opgave vanuit drinkwaterbeschikbaarheid.
Pas daarnaast altijd de landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving toe.
4
Bodem en Water Sturend betekent voor Breecamp-West dat de inrichting zoveel mogelijk volgens de principes uit deze landelijke maatlat zal zijn.
overzichtstabel landelijke maatlat
Groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving Biodiversiteit en natuurinclusiviteit Groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit worden versterkt op alle schaalniveaus
Richtlijn Waardevolle habitat en basiskwaliteit natuur realiseren Groene oplossingen gebaseerd op natuurlijke processen en structuren hebben de voorkeur boven technische oplossingen: groen, tenzij
Droogte Langdurige droogte leidt niet tot structurele schade aan bebouwing, funderingen, wegen, groen, water en vitale of kwetsbare functies.
Bodemdaling Bodemdaling van gebouwd gebied en de gevolgen ervan blijven beheersbaar en betaalbaar
Decentrale norm
Decentrale norm
Grondwaterstanden en zoetwaterbeschikbaarheid zijn sturend bij keuze functie, systeem en inrichting
Draagkracht bodem is mede sturend bij keuze functie, systeem en inrichting
Richtlijn
Verbonden met thema’s: Vergroten infiltratie en minimaliseren verharding Verbonden met thema’s:
Gebiedsspecifieke keuze ontwerppeil, restzettingseis, maatregelenset en materiaal op basis van de meest kosten effectieve investering gegeven de levensduur.
Hitte
Hergebruik van water, zuinig gebruik van drinkwater en verbeteren waterkwaliteit is onderdeel van het ontwerp
Voorkeursvolgorde •Benutten en besparen, •Vasthouden en infiltreren, •Bergen, •Afvoeren
Wateroverlast
Tijdens hitte biedt de gebouwde omgeving een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving
De gebouwde omgeving is via gevolgbeperking voorbereid op overstromingen in buitendijks gebied, vanuit het regionale watersysteem en door dijkdoorbraken
Hevige neerslag leidt niet tot waterschade aan gebouwen, boven- en ondergrondse infrastructuur en voorzieningen. Kwetsbare en vitale functies en voorzieningen blijven beschikbaar.
Richtlijn
Richtlijn
Landelijke norm
Geen directe opwarming van verblijfsplekken in de private of openbare buitenruimte door gebouwen(installaties)
Overstromingsrisico’s van overstromingskans, waterdiepte en evacuatietijd en bijbehorende impact afwegen met specifieke aandacht voor vitale en kwetsbare functies
Geen waterschade tot en met een bui die 1 x per 100 jaar voorkomt, vitale en kwetsbare functies blijven beschikbaar
Schaduw op verblijfsplekken, loop- en fietsroutes en drinkwaterstroken Afstand tot groene koele verblijfsplekken Verbonden met thema’s:
Percentage groen op buurtniveau realiseren Verbonden met thema’s:
Gevolgbeperking overstromingen
Warmtewerende oppervlakten
Vitale en kwetsbare functies en groenvoorzieningen zijn bestand tegen hitte
Voorkeursvolgorde De ladder van koeling door OSKA: •Koele omgeving •Warmte weren •Passief koelen •Actief koelen
Voorkeursvolgorde Voorbeeld: Basisveiligheidsniveau Metropoolregio Amsterdam
Geen waterschade bij 0,2 meter waterdiepte op straat Verbonden met thema’s:
Decentrale norm Neerslag op privaat terrein verwerken op privaat terrein of daarvoor bestemde extra voorzieningen in het plangebied of binnen de watersysteemgrenzen Ontwikkeling voorkomt afwenteling
Richtlijn In het gebied is natuurlijke en bovengrondse afwatering zoveel mogelijk aanwezig.
Voorkeursvolgorde •Benutten en besparen, •Vasthouden en infiltreren, •Bergen, •Afvoeren
Wordt toegepast in Breecamp-West. Voor de wijze waarop, zie verder in dit document
Op basis van de natuurlijke karakteristieken van het gebied en in lijn met de Kamerbrief maken we daarom de volgende hoofdkeuzes voor Breecamp-West. 1. Omslag van een afvoerend watersysteem naar een robuust systeem dat is ingericht op vasthouden en een betere waterbalans door de seizoenen heen. Meer ruimte voor water, zodat de pieken in de afvoer afvlakken, grondwaterstanden zich kunnen herstellen en de systeemwerking van (kwel en) infiltratie weer wordt hersteld. Breecamp-West wordt zo ingericht dat de kwetsbaarheid voor wateroverlast bij piekbuien sterk vermindert. Regenwater wordt zo veel als mogelijk in het plangebied verwerkt. De voorkeursvolgorde is: vasthouden > afvoer naar vasthouden in oppervlaktewater > afvoer omgeving. Ook wordt meer waterbergend vermogen gerealiseerd dan normatief nodig is. 2. Voldoende tijd en maatregelen bij ophoging in het plangebied door voorbelasting, extra overhoogte en/of verticale drainage om de restzetting te beperken. Delen waar niet gebouwd wordt hoeven niet opgehoogd te worden. Ook kunnen water en bodem sturende locatiekeuzes worden gemaakt: niet bouwen in vanuit bodem en water kwetsbare, lage en natte gebieden. Het reserveren van voldoende ruimte voor water in deze gebiedsontwikkeling hoort hier vanzelfsprekend bij. 3.
Duurzaam en klimaatbestendig inrichten van gebouw tot landschap, volgens de principes zoals genoemd in de Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en andere actuele handreikingen. Dit alles betekent bijvoorbeeld voldoende open groene ruimte (maaiveld) tussen de woonvelden, ten behoeve van waterberging en infiltratie. Het gebied moet een 80 mm bui aankunnen, waarbij in Breecamp-West meer bergend vermogen wordt gerealiseerd (>90 mm). Het groen in en om de woonomgeving en het beperken van afdekking met verharding speelt een belangrijke rol als ruimte voor het vertragen en vasthouden van hemelwater, zodat het gebied als een spons kan functioneren. 4. Bij bouwwerkzaamheden geen onnodige vergravingen van de bodem. 5. Het ten behoeve van natuurwaarden benutten van de lokale water- en bodemkwaliteit en natuurlijke stroomrichting en peilhoogtes.
Zw o l l e B re e c a m p -We s t R u i mt e l i j k O nt w i k ke l p l a n
29
Veiligheid bij blootstelling overstroming Voor Breecamp-West geldt dat er een reële overstromingskans is. De kans is <1x/1000 jaar op een waterdiepte van meer dan vijf meter. In het kader van gevolgbeperking worden de volgende maatregelen genomen: