1. Onderzoeksrapport Rekenkamercommissie Zwolle 'Aandacht voor ouderen'

Senioren zien geen duidelijke verandering in aandacht voor deze onderwerpen Senioren zijn gevraagd in hoeverre de aandacht voor deze onderwerpen de afgelopen twee jaar is veranderd. We zien dat de grote meerderheid van de senioren ofwel geen mening heeft hierover ofwel denkt dat de hoeveelheid aandacht gelijk is gebleven. Maar een kleine groep denkt dat de aandacht is toegenomen of afgenomen. De grootste afname denkt men te zien bij de woonwensen van senioren (22%). De grootste toename voor eenzaamheid onder senioren (13%).

43 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

100%

Figuur C.4.5 Is de aandacht voor de onderstaande onderwerpen de afgelopen twee jaar toegenomen, gelijk gebleven of afgenomen? Gezondheid van senioren

7%

Woonwensen van senioren

8%

Eenzaamheid onder senioren

13%

40% 31% 30%

7%

46%

22%

40%

8%

49%

De toegankelijkheid van de openbare ruimte voor senioren 4%

52%

5%

39%

De toegankelijkheid van openbare gebouwen voor senioren 4%

52%

5%

39%

Dat senioren het gevoel hebben dat ze erbij horen in Zwolle 4%

42%

Senioren mee laten praten en mee laten doen in Zwolle 3% Senioren met een andere culturele achtergrond 4%

36% 20%

10% 11%

4%

toegenomen

gelijk gebleven

49% 73%

Senioren uit de LHBTI gemeenschap 4% 16% 4%

0%

44%

76%

50% afgenomen

100% geen mening

20%

van de LHBTI-senioren vindt dat de aandacht voor senioren uit de LHBTI gemeenschap is afgenomen. Een even grote groep denkt dat het gelijk is gebleven, zeven procent ziet een toename en 53 procent heeft geen mening.

21%

van de senioren met een migratieachtergrond vindt dat de aandacht voor senioren met een andere culturele achtergrond is toegenomen. Een groep van 14 procent denkt dat het is afgenomen. Een derde (36 %) denkt dat het gelijk is gebleven en 29 procent heeft geen mening hierover.

Ook uit de toelichtingen komt het beeld naar voren dat een groot deel van de senioren niet goed weet wat de gemeente voor hen doet. Een deel geeft aan dat zij weinig horen over aandacht voor senioren in Zwolle. Een aantal noemen dat er meer aandacht moet zijn voor de woonwensen van senioren. • “Alleen de woonwensen voor senioren zou meer mee worden gedaan.” • “Als ik iemand krijg vanuit organisatie houden ze weinig rekening met zoals schoenen uit etc.” • “Ik weet helemaal niet wat de gemeente op al deze gebieden doet.” • “Ik zie, hoor en lees weinig hierover.”

44 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

Figuur C.4.6 Matrix: hoeveelheid aandacht (Y-as) en verandering in aandacht (X-as) per speerpunt

3

Herkenbaarheid van organisaties die actief zijn voor senioren, deelname aan activiteiten WijZ is het meest bekend onder senioren in Zwolle (76% kent hen), gevolgd door Sociaal Wijkteam Zwolle (66%). Een kleiner deel weet ook wat deze organisaties doen. Veel organisaties zijn onder de meeste senioren niet bekend. Figuur C.4.7 Welke van de onderstaande organisaties kent u? WijZ Welzijn

52%

Sociaal Wijkteam Zwolle

24%

41%

ZwolleDoet

30%

Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO)

28%

Christelijke organisaties voor ouderen (bv. PCOB-KBO)

15%

45%

37%

35%

14%

63%

20%

65%

Isala Ouderenzorg

15%

22%

63%

COC Zwolle (Regenboog Ouderen)

14%

21%

65%

SamenZwolle

9%

21%

69%

Medrie 5% 8% Seniorenraad Zwolle Organisaties voor senioren met een migratieachtergrond

87%

3% 16%

81%

2%8%

0%

24% 35%

25%

23%

Sportservice Zwolle

25%

90%

20%

40%

60%

80%

100%

Ja, ken ik en ik weet wat zij doen Ja, ken ik, maar weet niet wat zij doen Nee, ken ik niet

45 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

7%

van de senioren met een migratieachtergrond kent organisaties voor senioren met een andere culturele achtergrond en weet wat zij doen. Veertien procent kent deze organisaties wel maar weet niet wat zij doen. De meerderheid (79%) kent deze organisaties niet.

Meeste activiteiten niet bekend onder meerderheid van de senioren Het vinden van vrijwilligerswerk via Zwolle Doet, SamenZwolle of WijZ is het meest bekend en gebruikt onder senioren: 13 procent heeft dit wel eens gedaan en 39 procent weet dat dit kan (maar heeft dit niet gedaan). De bijeenkomsten over gezonde voeding en bewegen zijn onder een derde bekend. Voor de overige activiteiten geldt dat ze onder de ruime meerderheid van de senioren niet bekend zijn. Van de senioren die deel hebben genomen aan één van de eerder genoemde activiteiten, lijkt het grootste deel tevreden of neutraal. Meestal heeft een aanzienlijk deel geen mening hierover. Een kleine groep (7%) heeft een afspraak gehad met Vitaal en Veilig Thuis (VVT). Deze afspraken zijn in totaal onder meer dan een kwart van de senioren bekend. Als we onderscheid maken tussen de wijken waarin VVT wel en de wijken waarin VVT niet actief is 10, zien we dat VVT bekender is in de wijken waar zij wel actief is (34%). Alsnog is VVT bekend onder 23 procent van de inwoners in de wijken waar zij niet bekend is. In de wijken waarin VVT actief is heeft 16 procent een afspraak gehad, in vergelijking met 3 procent in de overige wijken.

27%

van de LHBTI-senioren heeft deelgenomen aan de Roze middagen in de Terp en 33 procent kent deze activiteit (maar heeft niet deelgenomen). Onder vier op de tien LHBTI-ouderen is deze activiteit niet bekend.

Figuur C.4.8 Welke van de onderstaande initiatieven/activiteiten kent u en/of heeft u gebruikt? Vinden van vrijwilligerswerk via ZwolleDoet, SamenZwolle of WijZ

13%

39%

Een huisbezoek of afspraak met Vitaal en Veilig Thuis (VVT)

7%

20%

Bijeenkomsten over gezonde voeding en bewegen

4%

32%

Welzijn op Recept via een huisarts

47% 73% 64%

3% 17%

81%

20%

78%

Contact over eenzaamheid met SamenZwolle, SamenOuderen of… Contact met een buurtsportcoach

13%

85%

Meldpunt voor knelpunten rond toegankelijkheid

15%

83%

14%

84%

12%

87%

Contact met Toegankelijk Zwolle over fysieke toegankelijkheid… Roze middagen in de Terp (voor LHBTI senioren)

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Ja, ik ken dit en heb er wel (een keer) aan deelgenomen Ja, ik ken dit, maar heb er niet aan deelgenomen Nee, ik ken dit niet

Bekend via media of anderen, niet iedereen heeft behoefte aan informatie over activiteiten

10 VVT is actief in de wijken Diezerpoort, Zwolle-Zuid (Ittersum en de Schelle), Aa-landen en Westenholte.

46 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

Senioren kennen de activiteiten uit de krant of media, via anderen, hun werk of via organisaties zoals WijZ. Op de vraag of zij nog aan andere activiteiten deelnemen naast bovenstaande, worden onder andere sporten en culturele activiteiten genoemd. Sommigen senioren leggen uit dat zij nog vitaal zijn en voldoende sociaal contact hebben, waardoor zij (nog) geen behoefte hebben aan ondersteuning of activiteiten speciaal voor senioren. Hierdoor zijn zij minder bekend met de activiteiten en initiatieven voor senioren. Een deel geeft dan ook aan dat zij geen behoefte hebben om op de hoogte te worden gehouden van activiteiten voor senioren. Anderen willen graag via de post, e-mail en/of plaatselijke kranten en bladen op de hoogte worden gehouden.

Aanbod seniorenwoningen en bereikbaarheid binnenstad kan beter Wat ouderen missen in Zwolle zijn onder andere geschikte woningen en voldoende parkeerplaatsen in de binnenstad. Ook is een centraal punt gewenst waar alle activiteiten duidelijk te vinden zijn. Veel ouderen geven aan niets te missen. • “Centraal punt waar alle activiteiten te vinden zijn.” • “Betaalbare woningen voor senioren.” • “Eén aanspreekpunt voor al je vragen, maar niet via computer.” • “Goede parkeergelegenheid voor ouderen die slecht ter been zijn in de binnenstad.” • “Op dit moment weet ik het niet. Ik ben er nog niet zo mee bezig.”

47 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

d Overzicht acties en speerpunten seniorenagenda Speerpunt

Acties

Status (Q2 2021)

Actie voltooid?

1. Positieve gezondheid (Zwolle Gezonde Stad)

Partners van Zwolle Gezonde Stad nemen stimuleren van een gezonde levensstijl op in hun beleid en uitvoeringsprogramma. Op bijeenkomsten en activiteiten wordt voorlichting gegeven over voeding en bewegen. Buurtsportcoaches stimuleren ouderen om meer te bewegen.

Geïnventariseerd en gestimuleerd via Netwerk Senioren Zwolle Gezonde Stad.

Ja, blijvend in uitvoering.

Vanwege de coronacrisis wordt gepoogd het al bestaande aanbod overeind te houden. In de praktijk verwijzen de huisartsen, eerstelijns zorgverleners en ook de SWT’s (…) door naar WIJZ. Dit wordt meegenomen bij de actualisering van het Zwolse gezondheidsbeleid. Gelet op de coronacrisis zijn er tijdelijk geen huisbezoeken uitgevoerd. Dit wordt opgevangen via telefonische interviews en gesprekken.

Ja, blijvend in uitvoering.

Onderdeel van de actualisering van de gemeentelijke woonvisie 2017-2032. Idem.

Ja.

Idem.

Ja.

De Zwolse woningcorporaties zijn inmiddels aangesloten als partner bij VVT.

Ja, blijvend in uitvoering.

2. Wonen

Huisartsen geven soms ‘Welzijn op Recept’: verwijzen naar welzijnsactiviteiten waardoor inwoner zelf gezondheid kan verbeteren. Betrokkenen blijven zoeken naar initiatieven en activiteiten die bijdragen aan de gezondheid en leefstijl van senioren. Via het project Vitaal en Veilig Thuis worden senioren gestimuleerd zich tijdig bezig te houden met het aanpassen van de (eigen) woning en/of het kiezen voor een levensloopbestendige woonvorm. Monitoren van de vraag naar passende woonruimte en ontwikkelingen in de markt. In gesprek gaan met senioren, woningcorporaties en projectontwikkelaars over woonwensen en ontwikkelingen in de markt. Kijken naar mogelijkheden om vergelijkbare projecten als ‘Krasse Knarrenhof’ te realiseren. In overleg met Zwolse woningcorporaties senioren (via VVT) bevragen naar woonwensen om langer zelfstandig thuis te blijven wonen.

Ja.

Ja, blijvend in uitvoering. Ja, blijvend in uitvoering.

Ja.

48 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

Speerpunt

Acties

Status (Q2 2021)

Actie voltooid?

3. Meedoen en er toe doen

Met Tiem en welzijnsorganisaties inzetten op arbeidsparticipatie voor oudere werklozen. Doel is in beeld brengen van deze doelgroep en ontwikkelen van programma om hen te ondersteunen bij vinden van werk. Werkevents organiseren in de stad met speciale aandacht voor oudere werkzoekenden. Pilot met 55-plussers opstarten om te onderzoeken welke ondersteuningsvragen leven bij vinden van werk.

Voor 2021 is extra geld aangevraagd om de pilot ouderen voort te zetten en de aanjaagfunctie voor activiteiten voor ouderen te versterken.

Ja.

Inmiddels zijn er 2 van deze events geweest: zorgmarkt en logistiek. De pilot zet in op een bredere leeftijdsgroep, onderdeel zijn 55-plussers. Aan de eerste activiteit hebben 9 55plusser deelgenomen waarvan 4 werk hebben en 1 een werkervaringsplek. Dit is een doorgaand proces en bouwt voort op lopende activiteiten. De checklist is klaar en wordt gebruikt door TZ in gesprekken met woningbouwcoöperaties. De bedoeling was een tijdelijk pop-up domoticahuis in de Stadkamer te realiseren tijdens de week van de Toegankelijkheid. Door de coronacrisis is dat omgezet in digitale bijeenkomsten. Inmiddels is toegankelijkheid voldoende bekend zodat een apart meldpunt niet meer nodig is. Inmiddels is dit project afgerond en is er het rapport opgeleverd. De uitkomsten worden verwerkt in de richtlijnen voor de openbare ruimte op de site van de gemeente Zwolle. Er wordt nog gewerkt aan afronding van de informatievoorziening voor ouderen. Wordt hieronder ook meegenomen bij speerpunt Dementievriendelijke gemeente. De coronacrisis heeft de aandacht voor eenzaamheid sterk doen toenemen. Mede in overleg met VWS heeft de Zwolse Week tegen de Eenzaamheid (1 tot 8 oktober 2020) coronaproof invulling gekregen. Zie Meedoen en er toe doen.

Ja.

Zie Positieve gezondheid.

Ja, blijvend in uitvoering.

4. Fysieke toegang

Stimuleren van welzijnsorganisaties senioren te laten participeren door vrijwilligerswerk. Toegankelijk Zwolle maakt een checklist voor woningcorporaties voor woningen voor mensen met een beperking. Toegankelijk Zwolle werkt aan een voorstel voor een woning-/informatiecentrum voor aanpassingsmogelijkheden en voorzieningen.

Op basis van meldingen rond knelpunten in fysieke toegang gaat een uitvoeringsteam aan de slag. Een extern onderzoeksbureau onderzoekt wat in de openbare ruimte gedaan kan worden aan mensen met dementie.

Informatievoorziening rond bereikbaarheid binnenstad wordt verbeterd voor senioren en minder validen.

5. Eenzaamheid

Er komt een lokale coalitie tegen eenzaamheid (ondersteund door ministerie van VWS).

Er komt een pilot dagbesteding voor senioren (gericht op bewegen). Welzijn op Recept wordt uitgevoerd door WijZ.

Ja.

Ja, blijvend in uitvoering. Ja.

Ja.

Ja.

Ja, en afgesloten.

Ja.

Ja.

Ja.

Speerpunt

Acties

Status (Q2 2021)

Actie voltooid?

6. Cultuursensitieve zorg

Inhoud geven aan manifest dat is ondertekend door 26 organisaties in Zwolle (in september 2018).

In 2020 drie bestuurlijke bijeenkomsten georganiseerd en hebben meer dan 30 organisaties, inclusief landelijk werkende, dit manifest ondertekend. Pilot cultuursensitieve ouderenzorg voor in eerste instantie Holtenbroek wordt uitgewerkt.

Ja.

WijZ ontwikkelt een platform dementie allochtone ouderen.

Ja, pilot in uitvoering door Windesheim.

49 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda

7. Regenboogouderen

Bij selectie thuisondersteuning en andere marktvoorzieningen wordt rekening gehouden met behoefte van migrantenouderen. Er komt een nieuw actieprogramma LHBTI waarin Roze Ouderen als speerpunt zijn opgenomen.

Roze middagen voor senioren in de Terp worden georganiseerd.

Ouderenzorg instellingen maken het thema bespreekbaar.

8. Dementievriendelijke gemeente

Voorzieningen realiseren voor thuiswonende mensen met dementie en hun mantelzorgers. Kennis en expertise in de zorg en dienstverlening hebben en delen (met aandacht voor cultuursensitiviteit). Bewustwording in de Zwolse samenleving creëren. Samenwerking tussen organisaties onderling en mantelzorgers bevorderen. Voorzieningen in de openbare ruimte dementievriendelijk(er) maken.

In uitvoering.

Ja, blijvend in uitvoering.

In gesprek met Samenzwolle.nl bleek dat aansluiting daar niet persé logisch. Er wordt nu gekeken naar andere opties zonder weer een nieuwe site te starten. Het ondersteunen/organiseren van ontmoeting voor roze ouderen wordt nog nader uitgewerkt. Het COC heeft al enige tijd een werkgroep ouderen. Zij zijn bezig deze werkgroep wat meer ‘body’ te geven. Afgerond.

Nee.

Uitgevoerd i.s.m. Windesheim.

Ja.

Plan van aanpak Zwolle dementievriendelijke opgesteld. Idem.

Ja, wel wat later opgestart dan gepland.

Idem.

Nee, moet nog uitgevoerd worden.

Nee.

Nee, in januari 2022 eerste bijeenkomst.

Ja.

Ja.

50 Rekenkamercommissie Zwolle – onderzoek seniorenagenda